 |
||
 |
Inhoudsopgave a |  |
 |
||
Maak uw keuze uit de hieronder getoonde lijst
In het Nederlands: luchtaanval. Een van de vormen van optreden uit het operationele concept uit de Leidraad Air Manoeuvre van 11 Air Manoeuvre Brigade. De verzamelterm uit de Leidraad Air Manoeuvre is Air Manoeuvre, dat bestaat uit Air Assault, Air Mechanised, Airmobile en Airborne. Luchtaanvalsoptreden met een relatief kleine grondcomponent en een relatief grote helikoptercomponent voor een luchtmobiel uitgevoerde overval. Kent twee vormen:
Zie ook: pathfinder en stormaanval.
In het Nederlands: luchtlanding. Een van de vormen van optreden uit het operationele concept uit de Leidraad Air Manoeuvre van 11 Air Manoeuvre Brigade. De verzamelterm uit de Leidraad Air Manoeuvre is Air Manoeuvre, dat bestaat uit Air Assault, Air Mechanised, Airmobile en Airborne. Luchtlandingsoperatie met behulp van een helikoptercomponent om het initiatief te behouden of hernemen, waarbij verrassing een belangrijke rol speelt. Minst beoefende en operationeel uitgevoerde vorm van Air Manoeuvre-optreden.
In plaats van massaal gegroepeerde eenheden (legerkorpsen, divisies en brigades) ligt de nadruk 0p eenheden van regimentsgrootte of kleiner. Eenheden zijn vervolgens hoogst (lucht)mobiel, wapensystemen gebruiken precisiegeleide munitie en de teeth-to-tail-ratio verbeterd. Als geestelijk vader van de Airland Battle-doctrine geldt de Amerikaanse kolonel John Boyd (1927-1997), tevens bedenker van de OODA-loop. De doctrine – van origine Amerikaans, al in 1976 geïntroduceerd, in 1982 bekrachtigd met Field Manual 100-5 (‘Operations’) – is ook een NAVO-doctrine geworden. ALB is gebaseerd op het worst case-scenario: het maximale vermogen van de vijand. Het numeriek superieure vermogen van de vijand ten tijde van de Airland Battle – het Warschau Pact – was een bedreiging voor Centraal-Europa. Betere tactieken dan die van de vijand zouden het tij moeten keren. Het doel van de Airland Battle-doctrine is het aanvallen van de 2de echelons versterkingen van de vijand (Follow-On Forces Attack, FOFA) op choke points. De landstrijdkrachten bestrijden het 1ste echelon van de vijand, de luchtstrijdkrachten het 2de echelon achter de voorste lijn eigen troepen (VLET) in cross-flot operaties. Dankzij het doorvoeren van de Airland Battle-doctrine hebben de westerse strijdkrachten een ontwikkeling doorgemaakt van statisch-defensief naar mobiel-preëemptief: indien de dreiging zó plotseling en overweldigend is dat zij géén moment van reflectie en géén keuze van middelen toelaat, dan worden aanvallen in de diepte uitgevoerd met Tomahawk-kruisraketten met nucleaire kop. Operation Desert Storm (1991-’92) vertoonde alle kenmerken van de Airland Battle:
11 AMB werkt onder andere nauw samen met de Duitse Division Luftbewegliche Operationen.
De transporthelikopters van 11 Air Manoeuvre Brigade Air Assault '7 December': links de Chinook, rechts de Cougar De Air Manoeuvre Brigade – sterkte ± 2.500 militairen – is getraind om door de lucht te worden ingezet met behulp van helikopters. De commandant is een brigadegeneraal. De 11de brigade is gelegerd op de Oranjekazerne in Schaarsbergen (Arnhem) en de Johan Willem Frisokazerne in Assen. De mannen en (schaars aanwezige) vrouwen van de 11de brigade zijn te herkennen aan de wijn- of maroonrode baret. De 11de brigade kan worden ingezet als gespecialiseerde brigade voor diepe operaties of als initial entry force op legerkorpsniveau (1 GNC). Subeenheden van 11 AMB AASLT zijn:
In het Nederlands: luchtgemechaniseerd. Een van de vormen van optreden uit het operationele concept uit de Leidraad Air Manoeuvre van 11 Air Manoeuvre Brigade. De verzamelterm uit de Leidraad Air Manoeuvre is Air Manoeuvre, dat bestaat uit Air Assault, Air Mechanised, Airmobile en Airborne. Luchtgemechaniseerd optreden in het kader van diepe operaties van een divisie of legerkorps met zelfstandig uitgevoerde gevechtstaken door de gevechtshelikopters van de helikoptercomponent. Inzet van transporthelikopters is mogelijk. De nadruk ligt op een massale aanval met gevechtshelikopters.
In het Nederlands: luchtmobiel. Een van de vormen van optreden uit het operationele concept uit de Leidraad Air Manoeuvre van 11 Air Manoeuvre Brigade. De verzamelterm uit de Leidraad Air Manoeuvre is Air Manoeuvre, dat bestaat uit Air Assault, Air Mechanised, Airmobile en Airborne. Luchtmobiele operatie waarbij een grondcomponent met helikopters over het gevechtsveld manoeuvreert om op de grond het gevecht aan te gaan. Na het innemen van een ‘airhead’ (bruggenhoofd door de lucht) wordt de volledige grondcomponent per helikopter ingezet. De voortzetting van de actie dient met helikopters te worden ondersteund. Luchtmobiel optreden is de meest intensieve, wat omvang betreft de grootste en wat complexiteit betreft de moeilijkste vorm van Air Manoeuvre-optreden.
Vertaling: luchtaanval of -actie. Een airstrike, die normaliter losstaat van het gevecht op de grond, is een strategische militaire aanval door toestellen van de luchtmacht, direct gericht tegen een militaire objecten die voor de vijand van belangrijke waarde zijn, maar niet per definitie van militaire aard. Zulke militaire objecten kunnen zijn:
Het primaire doel is dus het uitschakelen van militaire objecten die voor de vijand direct (kunnen) bijdragen aan het behalen van zijn strategische doelstellingen, maar een andere belangrijke grondpositie zijn militairen die manoeuvreren. A fhankelijk van de tactiek kan een airstrike worden opgevolgd door artillerievuur of de inzet van grondtroepen. Een airstrike wordt in het algemeen uitgevoerd door gevechtsvliegtuigen. De wapens die bij een airstrike worden gebruikt kunnen variëren van machinegeweervuur tot raketten en bommen, waarbij de laatste decennia in toenemende mate aandacht is voor Precision Guided Munition (PGM). Een voorbeeld van airstrikes in de recente krijgsgeschiedenis is operatie Allied Force: de NAVO bombardeerde Servische doelen om Belgrado te dwingen te stoppen met zijn beleid van etnische zuiveringen op de Albanese minderheid in Kosovo. De NAVO voerde in en buiten Kosovo airstrikes uit om Belgrado te forceren een vredesregeling tot stand te brengen . De Kosovo-oorlog duurde 78 dagen, van 24 maart tot 10 juni 1999, toen de Servische troepen na hevige bombardementen begonnen met de aftocht uit Kosovo. Een airstrike mag niet worden verward met Close Air Support.
Afkorting voor: Assistent Klimtoren Instructeur. AKI’s zijn de ogen en oren van de klimtoreninstructeur van de LO/Sport; waar de instructeur bij bepaalde acties zorgt voor de veiligheid op de toren, zorgt de AKI voor de veiligheid op de grond en op lagere hoogte. Zonder deze combinatie is het niet veilig om op een klimtoren te werken.
Klimtoren (© Pascal Voulon) De intensieve cursus tot AKI duurt 2 dagen. Tijdens de opleiding leer je het materiaal waarmee je gaat werken kennen, alsook de technieken waarmee je in aanraking komt. De eerste cursusdag staat vooral in het teken van (het gebruik van) de materialen. Ook moet je alle gegevens weten van de materialen die gebruikt worden. ’s Middags is er een praktijkgedeelte op de klimtoren zelf. De tweede cursusdag staat in het teken van herhaling van de eerste cursusdag en het geven van demonstraties; als AKI moet je een demonstratie op de klimtoren kunnen geven. Aan het einde van de tweede dag wordt de cursus afgesloten met een examen waar je alle vaardigheden moet laten zien. De AKI is dus een belangrijke schakel in het opleiden van militairen in het werken op hoogte.
De huidige Regimentsadjudant Ton Bekker heeft de tradities rond het drankje nieuw leven in geblazen, onder meer met de introductie van de 80-grams opvouwbare reiskop van het merk Baladéo die gemakshalve in het Dagelijks Tenue kan worden meegenomen. De naam Akkefietje wordt van oudsher geassocieerd met iets lastigs of onaangenaams, maar is van origine een verbastering van het Latijn “aqua vitae” ofwel “levenswater” (in het Duits: aquavit. In het Frans: eau de vie) of “brandewijn” – op basis van aardappelen en/of graan, op kruiden getrokken en met suiker verzoet. In het Nederlands is het Akkefietje een drankje, slokje of zoopje.
Van het Frans “à la suite de” (“ten gevolge van”). Achtervoegsel dat met name werd gevoerd voor officieren die boven de sterkte bij een eenheid waren ingedeeld. Het betrof dan hetzij een (buitengewone) erefunctie zonder directe bevelsbevoegdheid of officiële positie, hetzij een functie waarbij de officier om een salaristechnische reden werd opgenomen in een korps of regiment (enigszins vergelijkbaar met bijvoorbeeld de hedendaagse chirurg die in de rangen is opgenomen als kolonel). Niet zelden hadden officieren à la suite een band met een vorstenhuis en/of waren zij van adellijke afkomst. Feitelijk waren officieren à la suite niet in werkelijke dienst noch hadden zij enige militaire opleiding doorlopen, niettegenstaande het gegeven dat zij wel degelijk een militair uniform mochten dragen. Voorbeelden van Nederlandse officieren à la suite waren Prins Hendrik en Prins Bernhard. Z.K.H. Prins Bernhard werd na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog en de Nederlandse mobilisatie door Hare Majesteit Koningin Wilhelmina echter benoemd tot adjudant in buitengewone dienst. Later werd de prins zelfs de eerste Bevelhebber der Nederlandse Strijdkrachten. Hiermee was hij uit de aard van deze functies militair in werkelijke dienst geworden.
Een “staat van alertheid” op basis waarvan eenheden in een inzetgebied, al dan niet aangeleverd door intell, verplicht zijn aanvullende deelmaatregelen uit te voeren. Genoemde handelingen – die toepasbaar zijn bij allerhande vormen van (mogelijke) aanvallen, overige dreigingen en (potentiële) crisis – hangen (in)direct samen met de taakstellingen beveiligen, bewaken en/of force protection. Mogelijke aanvullende deelmaatregelen zijn:
Normaliter wordt bij buitengewone omstandigheden de alert state verhoogd. Gekoppeld aan de alert state zijn meestal dress state en vehicle movement state.
Plan Alfa is het calamiteitenplan van de moedereenheid in een inzetgebied. Het wordt onmiddellijk afgekondigd bij mijn- en/of schietincidenten, verkeersongevallen én gewonden bij eigen troepen De Opsroom-manager kondigt bij het bekend worden hiervan Plan Alfa af; vervolgens wordt als eerste de commandant gewaarschuwd. De runner van de Opsroom zorgt ervoor dat alle betrokken (onder)commandanten worden gewaarschuwd; zij moeten direct naar de Opsroom komen, evenals CSM (of CA) en SMO. Functionarissen op allerlei functiegebieden verzamelen zich op de locatie van de commandant, die te allen tijde een directe verbinding met de Opsroom heeft. Op zijn locatie vindt een briefing / bevelsuitgifte plaats. Deze functionarissen zijn bijvoorbeeld:
Klankwoord voor ‘AA', de Engelse afkorting voor Automatic Ambush. Vertaald in het Nederlands: Automatische hinderlaag. Ook genaamd "All American", de enige echte Amerikaanse boobytrap. Normaal gesproken meerdere claymores die worden aaneengekoppeld met als doel gelijktijdig te detoneren wanneer iemand of iets de daaraan gekoppelde struikeldraad (trip-wire) aanraakt.
Links een op het maaiveld geplaatste claymore, rechts de claymore met toebehoren, o.a. het detonatiekoord
ALGEMEEN MILITAIR AMBTENARENREGLEMENT De rechtspositie én het rechtspositierecht van de militair zijn geregeld in het Algemeen Militair Ambtenarenreglement (AMAR). Onder rechtspositie wordt verstaan de positie waarin de rechten en plichten juridisch zijn vastgelegd, vooral met betrekking tot arbeidsverhoudingen van werknemers ten opzichte van werkgevers. Het AMAR is bij Koninklijk Besluit - algemene maatregel van bestuur - uitgevaardigd op 25 februari 1982 en van kracht geworden op 1 januari 1983 en bevat artikelen over aanstelling, opleiding, functietoewijzing, bevordering, schorsing, ontslag, verlof en aanspraken en verplichtingen in verband met de gezondheidszorg van de militair. Tevens is de Regeling Werk- en Rusttijden (artikelen 54 t/m 60) erin opgenomen. Ten eerste gaat het AMAR uit van de gelijkstellingsgedachte. De rechtspositie van de vrijwillig dienende militairen sluit zoveel mogelijk aan bij die van de overige ambtenaren die bij de rijksoverheid werkzaam zijn. Dienstplichtigen hebben conform het AMAR niet de status van ambtenaar, maar in 1988 stelde de Maatschappelijke Raad voor de Krijgsmacht in het adviesrapport 'Grondslagen rechtspositie dienstplichtigen' voor om die status wél te geven. Ten tweede gaat het AMAR uit van de integratiegedachte - een eveneens in de Defensienota 1974 gepresenteerde doelstelling van het personeelsbeleid - welke erop neerkomt dat, indien mogelijk, de verschillen in rechtspositie tussen de militairen van de drie krijgsmachtdelen zijn opgeheven. Het AMAR is in de plaats gekomen van de verouderde aparte reglementen voor het marinepersoneel enerzijds en het land- en luchtmachtpersoneel anderzijds. Ook zijn de verschillen tussen officieren en overige militaire ambtenaren zoveel mogelijk opgeheven. Het laatste, volledig bijgewerkte 'bewaarexemplaar' van het AMAR dateert van 1 oktober 1996. Toelichtingen naar en verwijzingen op het AMAR zijn terug te vinden in de serie bundels MP-31.
Afgekort: AMA. In het militair geneeskundig systeem vervult de AMA een spilfunctie, vooral in de eerstelijns zorg. Het accent van zijn takenpakket ligt op:
Voor het uitvoeren van zijn taakstelling richt de AMA een (mobiele) geneeskundige installatie in, bijvoorbeeld een hulppost, van waaruit de patiënt over de weg of door de lucht wordt vervoerd naar het hogere echelon. De AMA wordt in aansluiting op de algemene militaire opleiding aan de Koninklijke Militaire Academie (KMA) of het Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM) – sinds 1998 – opgeleid aan het OCMGD / IDGO. Dit is één opleiding voor de AMA’s van Koninklijke Landmacht, Koninklijke Luchtmacht en Koninklijke Marine. De totale opleiding duurt 2 jaar. Apothekers en tandartsen volgen een afgestemd programma. Zie ook: militair geneeskundige capaciteit (MGC).
ALGEMEEN MILITAIR VERPLEEGKUNDIGE Afgekort: AMV'er. Militair die tenminste de opleiding tot verpleegkundige op niveau 4 van het Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO) met succes heeft afgesloten, is ingeschreven in het register van de Wet Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (BIG), een algemene militaire kaderopleiding heeft gevolgd aan de Koninklijke Militaire School en een militair-geneeskundige opleiding – aanvullende deelkwalificaties (ADK’s) – heeft voltooid. Bij de KL heeft de AMV’er tenminste de rang van sergeant der eerste klasse. Vanuit de praktijk gezien werken er AMV’ers bij een afvoergroep / gewondenvervoergroep (civiel: ambulancedienst), hulppost (spoedeisende hulp) of role 2/3 (verpleegafdeling e.a.). In de Wet BIG – die betrekking heeft op zorg gericht op het beoordelen, bevorderen, bewaken, beschermen of herstellen van de iemands gezondheid, evt. door gebruikmaking van geneeskundige, verzorgende en verplegende handelingen – zijn garanties opgenomen zoals een bevoegdheidsregeling voorbehouden handelingen, deskundigheidgebied, opleidingseisen, registratie, titelbescherming en tuchtrecht. Volgens de Wet BIG is de AMV’er niet zelfstandig bevoegd om zgn. voorbehouden handelingen uit te voeren: handelingen die onverantwoorde risico’s voor de gezondheid van de patiënt meebrengen wanneer die door een niet ter zake deskundige worden uitgevoerd. Gerelateerd aan de werkzaamheden van de AMV’er zijn de in de wet genoemde voorbehouden handelingen:
Daarom kan en mag een AMV’er alleen in opdracht van een zelfstandig bevoegde (arts) onder voorwaarden een voorbehouden handeling uitvoeren. De voorwaarden die de Wet BIG stelt aan opdrachtgever (arts) en opdrachtnemer (AMV’er) zijn:
Zodoende kan de AMV’er optreden als functioneel zelfstandig bij het uitvoeren van sommige voorbehouden handelingen. Dit is in het bijzonder van belang in situaties (‘buiten noodzaak’, dus als er géén sprake is van een noodsituatie) waarin de arts toezicht en tussenkomst onvoldoende kan garanderen, zoals bij afvoergroepen van de manoeuvre-eenheden. Vanwege zijn functionele zelfstandigheid is voor de AMV’er de belangrijkste voorwaarde waaraan altijd moet worden voldaan, zijn bekwaamheid. Onbekwaam maakt volgens de Wet BIG onbevoegd en dus strafbaar. Courante bekwaamheid wordt verkregen door het op peil houden van vaardigheden en daarmee kwaliteit, onder andere door praktische tewerkstellingen (PTW's), stages, AMV-dagen, bijscholing (CATN, ENPC en TNCC, verzorgd door de Stichting Trauma Nursing Nederland), train de trainer, symposia e.d.
Tijdens de uitvoerende fase bevindt de AMV’er zich, afhankelijk van het BVT-proces, op het voertuig dan wel – bij een piekbelasting in het gewondenaanbod – in het gewondennest. Op de vredeslocatie is de AMV’er belast met eerste-echelons geneeskundige zorg:
De verdere taakstelling van de AMV’er:
De opleiding tot AMV’er leidt op tot het behalen van het erkend diploma MBO-verpleegkundige niveau 4. Het theoretische deel van de opleiding vindt plaats, onder verantwoordelijkheid van het Instituut Defensie Geneeskundige Opleidingen (IDGO, voorheen OCMGD) in Hollandsche Rading (Hilversum), in nauwe samenwerking met Regionale Opleidings Centra (ROC’en). Te volgen stages vinden in nauwe samenwerking met de ROC’en plaats op verschillende lokaties in Nederland. De opleidingsduur zal, afhankelijk van vooropleiding en werkervaring, in principe ± 56 maanden (3 jaar en 8 maanden) in beslag nemen. Na afronding van de opleiding zal, door zorg van het bureau Medisch & Paramedisch Personeel (MPP) van de Directie Personeel & Organisatie (DP&O) van de Koninklijke Landmacht een functie worden toegewezen binnen het functiegebied logistiek-geneeskundige verzorging/verpleegkundige. De civiele deelkwalificaties van het diploma verpleegkundige MBO niveau 4 zijn onder andere ontwikkelingen in de maatschappij, interactie in beroepssituaties, plannen van verpleegkundige zorg, verpleegtechnische handelingen, verplegen van chronisch zieken, lichamelijk gehandicapten, revaliderenden, zorgvragers vóór en na een chirurgische ingreep, geriatrische zorgvragers, verstandelijk gehandicapten, zorgvragers met een psychiatrische ziekte, zwangeren, barenden, kraamvrouwen, pasgeborenen, kinderen en jeugdigen.
Zie ook: differentiaaldiagnose,flight nurse en militair geneeskundige capaciteit (MGC).
ALGEMENE VERDEDIGINGSTAAK (AVT) Afgekort: AVT. De primaire en, in elk geval gedurende de Koude Oorlog (1945-1989), klassieke taakstelling van de krijgsmacht, zowel in nationaal als in internationaal perspectief. Tijdens de Koude Oorlog was de AVT van het 1ste Legerkorps (1 LK) toegespitst op het verdedigend gevecht tegen de krijgsmachten van het Warschau Pact. In eerste instantie moest een verdedigingslinie op eigen grondgebied verhinderen dat de tanks van het Warschau Pact het westen van Nederland zouden bereiken. Met behulp van de inundaties van de IJssellinie zou het water van de rivieren Rijn en Waal omgeleid worden richting IJsselmeer.
Rear combat zone én forward combat zone ten tijde van de Koude Oorlog Nadat Duitsland in 1955 deel is gaan uitmaken van de NAVO schoof de verdedigingslinie op naar de Noordduitse laagvlakte, aanvankelijk tot aan de rivieren Weser en Fulda, daarna tot vanaf de rivier de Elbe tot het Elbe-Seitenkanal. De NAVO-strategie was in eerste instantie gebaseerd op ‘massive retaliation’ (massale vergelding), na de Cuba-crisis in 1962 veranderd in die van de ‘flexible response’ (veranderlijk antwoord). In 1963 volgde tenslotte de permanente stationering van Nederlandse troepen in Duitsland (Legerplaats Seedorf, tussen Hamburg en Bremen). De eerste eenheid die in Seedorf werd gestationeerd was 41 Pantserbrigade, die bij een aanval van het Warschau Pact zou optreden als beveiligende strijdmacht, zoals was te lezen in het als geheim geclassificeerde OPPLAN 1. De Nederlandse taak was de verdediging van een bepaald vak tegen een massale aanval, de Sovjets zoveel mogelijk tegenhouden en de Amerikanen hiermee tijd geven om met grote overmacht over te steken naar Europa om het door het Warschau Pact veroverde grondgebied te heroveren. Volgens de Grondwet is juist ook de AVT-taakstelling omschreven in artikel 97, eerste lid: “ Ten behoeve van de verdediging en ter bescherming van de belangen van het Koninkrijk, alsmede ten behoeve van de handhaving en de bevordering van de internationale rechtsorde, is er een krijgsmacht.” Het grondwettelijke artikel impliceert de bondgenootschappelijke (verdedigings)taak, zoals die is geregeld in artikel 5 van het NAVO-verdrag en artikel 51 van het Handvest van de Verenigde Naties: “ een gewapende aanval tegen een of meer zal als een aanval tegen allen worden beschouwd”. De krijgsmacht is heden ten dage wat betreft doctrine, middelen, opleiding & training, organisatiestructuur en personele samenstelling nog voor het grootste deel gericht op én ingericht voor de uitvoering van de AVT, maar daarnaast is de taakstelling sinds het einde van de Koude Oorlog verschoven in de richting van artikel 90 van de Grondwet: “De regering bevordert de ontwikkeling van de internationale rechtsorde”. Het beschermen en bevorderen van de internationale rechtsorde is overduidelijk een secundaire dan wel tweede primaire taak van de krijgsmacht geworden, ook buiten het verdragsgebied van de NAVO. Uit de bescherming en bevordering van de internationale rechtsorde kunnen onder meer de Peace Support Operations voortvloeien, met als belangrijkste peilers:
In de AVT kunnen de volgende gradaties worden onderscheiden:
De AVT valt, wat betreft het begrip 'oorlog', onder te verdelen in onderstaand schema:
Afgekort: ATM. Jaarlijkse wedstrijd voor teams bestaande uit vijf onderofficieren die een mars over alle mogelijke vormen van terrein lopen over een afstand van ± 22 km. De wedstrijd wordt georganiseerd op of omstreeks 1 september, omdat 1 september 1951 als officiële oprichtingsdatum voor de Koninklijke Militaire School geldt. De ATM wordt jaarlijks georganiseerd op de jaardag van de Koninklijke Militaire School te Weert en staat open voor onderofficieren uit binnen- en buitenland. De route loopt vanaf de Van Hornekazerne over voor de Nederlandse onderofficieren bekend terrein, onder andere de natuurgebieden Weerter en Budeler Bergen (bossen, heide en zandverstuivingen) en De IJzeren Man (bossen en meer), én de bebouwde kom van de gemeente Weert. De deelnemende teams dragen het gevechtstenue aangevuld met tenminste 10 kg aan bepakking. Het team dat het parcours het snelst aflegt is winnaar. De afgelopen jaren is de ATM uitgegroeid tot een spectaculaire wedstrijd voor onderofficieren, die voor menig team gelijkstaat aan het lopen van een halve marathon of snelmars. De uitslag van de ATM in 2005 was:
ALS DE POEP DE VENTILATOR RAAKT Ingemilitairde uitdrukking die is ontstaan in de Verenigde Staten rond 1930: “When the shit hits the fan”. Oorspronkelijk betekende het dat er beroering ontstaat als een geheime situatie openbaar gemaakt wordt. Tegenwoordig heeft de uitdrukking meer te maken met organisaties of personen die serieus in opspraak of problemen raken, met name bij iets uiterst onaangenaams. Nu is het natuurlijk uitermate onplezierig als poep werkelijk een draaiende ventilator raakt, maar voor een militair is het ongewild betrokken raken in gevechtsomstandigheden het meest onaangenaam. Zie ook: Every soldier a rifleman en Overige Operationele Taken (OOT)
De stad Amarillo in de Amerikaanse staat Texas is de inspiratiebron voor ‘(Is This the Way to) Amarillo', in 1971 geschreven door Neil Sedaka en Howard Greenfield. Het nummer gaat over een man die naar Amarillo reist om zijn verloofde te vinden. De keuze viel op Amarillo, omdat dit rijmde op "willow" (wilg) en "pillow" (hoofdkussen). In datzelfde jaar scoorde Tony Christie met het nummer een hit.
Het organieke filmpje van 52 MB zorgde ervoor dat de servers van het Ministry of Defence (MOD) in Londen crashten. Parr parodieerde de mime en de maniertjes die stand up-comedian Peter Kay in 2005 liet zien, toen hij voor de liefdadigheidsorganisatie Comic Relief een imitatie van hetzelfde nummer opnam. In die parodie wandelde hij door de gangen van een tv-studio en kreeg hij vele ‘volgelingen'. Parr en zijn collega's van het tankregiment van de Royal Dragoon Guards deden hetzelfde in Irak en schoten de clip op de compound in het Zuidoost-Iraakse Al Faw. De Parr-versie was heel wat grappiger dan die van Kay. Zo werden aan het einde van de video twee naakte maten op de dixi getoond. Volgens Parr maakten de Royal Dragoon Guards de video aan het einde van de rotatie van zes maanden: “Het was hard werken wij wilden alleen een beetje lachen en het moreel opheffen”. Staff sergeant Parr werd met de homemade-video geholpen door captain Mungo Ker, Randi Mofoe, sergeant Andy Stokoe en de rest van het personeel op de compound in Al Faw. Volgens het Ministry of Defence was de spoof “briljant” en veroorzaakte de server-crash géén problemen. Een woordvoerder van het MOD vulde aan: “Militairen die tijdens operaties hun moreel behouden is altijd belangrijk. Het feit dat het zo populair op kantoor bleek en zorgde dat het systeem crashte is onfortuinlijk, maar het beïnvloedde operaties niet en is alweer in gebruik”. Vele malen mooier was de reactie van Defence Secretary John Reid op 18 mei 2005: “Hare Majesteit's strijdkrachten houden nooit op mij te verbazen. Om handelingen van doortastenheid, opoffering en heroïsme te kunnen uitvoeren in zoveel gebieden ter wereld en, tegelijkertijd, hitvideo's op te nemen is maatgevend voor de kwaliteit van de Britse strijdkrachten” . Spoof geslaagd! Roger Parr c.s bewijzen dat muziek en lol héél belangrijk zijn voor het behoud van het moreel van de troepen in uitzendgebieden… Geïnspireerd door deze ongein namen Nederlandse militairen van Communications & Information Systems (CIS), gelegerd bij het Provincial Reconstruction Team (PRT) van de International Security Assistance Force (ISAF) in Pol-e Khomri, een Nederlandse spoof op. Op 19 juli 2005 hadden zowel het programma ‘Editie NL' van RTL 4 als het programma ‘Shownieuws' van SBS 6 de mediapremières van het Nederlandse Amarillo-spoof.
In de Prinsjesdagbrief van 16 september 2003 heeft het kabinet-Balkenende II het ambitieniveau voor de krijgsmacht aangepast. Wat crisisbeheersingsoperaties betreft, geldt dat de Nederlandse krijgsmacht in staat moet zijn tot een kwalitatief en technologisch hoogwaardige militaire bijdrage aan internationale operaties in alle delen van het geweldsspectrum, ook in de beginfase van een operatie. Het gaat hierbij in het bijzonder om het volgende:
De bijdragen van Nederland aan crisisbeheersingsoperaties zullen het ambitieniveau in beginsel niet te boven gaan.
Afgekort: AAW. Opleiding die als vast onderdeel deel uitmaakt van zowel de Algemene Militaire Opleiding ( AMO ) voor beginnende militairen als de Missie Gerichte Instructie (MGI) voorafgaande aan een uitzending. Omdat het internationaal verplicht is dat het land van de uit te zenden militair de garantie afgeeft dat hij/zij de opleiding AAW heeft gevolgd, moeten ook militairen die reeds op uitzending zijn geweest opnieuw de opleiding volgen. In de opleiding wordt de cursist bewust gemaakt van de gevaren van munitie, het herkennen van munitie, de uitwerking van munitie waarbij onder materialen als beton, hout en staal met behulp van springstoffen worden vernield, en velerlei need-to-know op het gebied van mijnen, springmiddelen, UXO’s, valstrikken e.d. De opleiding wordt gegeven op de Mineursschool van het Opleidings- en Trainingscentrum Genie (OTC Genie) van de Koninklijke Landmacht in Reek, in de buurt van Grave.
Engelstalig acroniem. Ezelsbruggetje dat door de Algemeen Militair Verpleegkundige (AMV' er) mede wordt gebruikt om zijn beleid af te stemmen na het tweede onderzoek van de Advanced Trauma Life Support (ATLS). Toepasbaar bij en in gebruik bij ongevallen die worden behandeld als een patiënt ernstig letsel heeft en opname in een geneeskundige inrichting aannemelijk is. Het uitvragen van A.M.P.L.E. geeft een korte maar aanvullende anamnese. Als de patiënt ernstig gewond is, moet de informatie zolang hij/zij bij bewustzijn is worden uitgevraagd:
Zie ook: Advanced Trauma Life Support (ATLS) en M.I.S.T.
Van het Franse “ancien” dat “oud” betekent. Bespottelijk ook wel “aanzieniteit” genoemd; vaak duidt een hogere anciënniteit op een hogere achting onder collega's of in elk geval onder ranggelijken. Primair is anciënniteit het aantal dienstjaren dat is doorgebracht in eenzelfde rang. De bevordering en bezoldiging van militairen is afhankelijk van de anciënniteit. Aan een hogere anciënniteit is, volgens vaste schalen, een hoger salaris verbonden. Ook geldt hoe groter de anciënniteit, des te meer vakantiedagen. Anciënniteit is ook een criterium bij bevorderingen. Na een minimale anciënniteit in een bepaalde rang kan een militair vaak opteren voor een functie in een naasthogere rang. De consequentie hiervan is dat op grond van anciënniteit de ene militair vaak voor de andere, ranggelijke gaat in het kader van bevordering. Het aantal dienstjaren bepaalt, zij het informeel, vaak ook de plaats onder ranggelijken: hoe hoger in anciënniteit, des te meer zogenaamde voorrechten sommigen menen te hebben. Bij terugkeer in militaire dienst als herintreder, bijvoorbeeld door een vrouwelijke ex-militair , is het mogelijk dat een militair naast bezoldiging en rang ook zijn anciënniteit behoudt.
Ook genaamd: Multi-Band Multi Mission Radio (MBMMR). Combat net radio die specifiek is bedoeld voor de aanvraag van close air support én beveiligde satellietverbindingen (SATCOM). De radio, geproduceerd door Harris Corporation (VS), is met name in gebruik bij Special Forces.
De AN/PRC-117F bedient het frequentiespectrum tussen 30 en 512 MHz. Voor Very High Frequency (VHF) heeft de radio een bereik tot 15 km. Daarnaast is de radio geschikt voor Ultra High Frequency (UHF) en UHF SATCOM. De radio is 8,1 cm hoog, 26,7 cm lang en 34,3 cm diep, inbegrepen de batterijen, en weegt 7,2 kg – met inbegrip van de batterijen: 2 lithium/zwaveldioxide (LiSO2) batterijen BA-5590, die elk 12 Volt leveren. Zie ook: Korps Commandotroepen.
Anthonie Peter de Graaff (geboren 12 april 1928 te Amsterdam en overleden op 4 januari 2008 te Waalwijk), beter bekend als Anton P. de Graaff, is met 18 boeken op zijn naam zonder twijfel zowel de schrijver-veteraan van Nederland als de spreekbuis van alle veteranen uit Nederlands-Indië geworden. Hij schreef ruim 2.500 pagina’s (!) over de belevenissen van Nederlandse militairen in toenmalig Nederlands-Indië.
De Graaff was de enige sergeant-gewondenverzorger van 425 BI, een eenheid ter grootte van ± 820 militairen. 425 BI bestond uit zes compagnieën: één staf-, één ondersteunings- en vier tirailleurcompagnieën. Geneeskundig-organisatorisch bestond het bataljon uit één arts, de sergeant-gewondenverzorger De Graaff, één korporaal-gewondenverzorger en 16 gewondenverzorgers. Al na tien weken in Nederlands-Indië telde 425 BI elf gesneuvelden, 49 gewonden en vier vermisten. Het aantal doden zou, ondanks het verder uitblijven van gevechtsacties, verder oplopen als gevolg van tropische ziekten (malaria e.a.) en verkeersongevallen. Anton P. de Graaff stond zijn mannetje. Na de wapenstilstand van augustus 1945 moest 425 BI nog dertien (!) maanden wachten voordat op 17 september 1950, na 1½ jaar, werd gerepatrieerd. Na een reis van ruim drie weken meerde het Amerikaanse Liberty-schip ‘U.S.S. General Sturgis’ in Nederland aan. Na zijn diensttijd ging De Graaff in zaken (hij was directeur van een internationale handelsonderneming) en begon hij in zijn vrije tijd te schrijven. Dat mondde in 1986 uit in zijn eerste en best verkochte boek met de sarcastische titel ‘De heren worden bedankt’. De toenmalige Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht – luitenant-generaal C.J.M. de Veer – vond dit het beste oorlogsboek dat ooit is geschreven! Geen sinecure, want er zouden er nog velen volgen!
Op 16 december 2003 bracht de de heer De Graaff een bezoek aan de Oranjekazerne in Schaarsbergen. Hij las voor uit eigen werk en ging in gesprek met Combat Life Savers van 12 Infanteriebataljon Luchtmobiel die zouden worden uitgezonden naar Irak “In zijn dagboek tekent hij zijn belevenissen op en geeft er zijn commentaar bij. Hij observeert scherp en waar hij plichtsverzuim ziet, ook bij officieren, is zijn oordeel hard en duidelijk.” Aldus J.A.A. van Doorn over onder andere ‘De heren worden bedankt’ in zijn hommage-artikel in HP/De Tijd (week 25, 2005). In alle boeken die volgden heeft De Graaff met een niet aflatend enthousiasme de problematiek aangekaart van de dienstplichtigen die in groten getale naar Nederlands-Indië zijn gezonden. Nogmaals volgens J.A.A. van Doorn: “Het zou zijn programma worden: aanhoudend aandacht vragen voor de Indië-veteranen, hun genegeerde geschiedenis en hun al te lichtvaardig beoordeelde prestaties.” De 18 boeken van Anton P. de Graaff in volgorde van verschijnen zijn:
Tijdens een beëdiging op de markt te Weert op 9 januari 2007 kreeg Anton P. de Graaff de Kolonel Antoni Waardering uit handen van de regimentscommandant van de Limburgse Jagers, luitenant-kolonel Huub Klein Schaarsberg, vanwege zijn boeken "die gevoelens bespreken waardoor ook anderen dan diegenen die in Nederlands-Indië zijn geweest er iets meer van begrijpen".
© foto: Regiment Limburgse Jagers De boeken van Anton P. de Graaff zijn te bestellen bij Uitgeverij Van Wijnen te Franeker.
Afkortingen voor respectievelijk Algemene Oorlogstoestand en Algemene Crisis Toestand. Wat bij aanvang van een oefening de politiek-militaire situatie is. Zie ook B.O.T. / B.C.T.
In het Engels: AP-23 bounding mine.
De slagpinveer van de AP-23 was in een labiel evenwicht te brengen (de zgn. S-stand). Stond de slagpinveer eenmaal in de S-stand, dan was een lichte schok voldoende om de ontsteker te laten werken en de mijn spontaan te laten detoneren. Het ongeluk in 1983, tijdens een instructie ‘Mijnen en valstrikken’, was te wijten aan het gebruik van een scherpe AP-23 uit lot (serie) AI 68-2 als instructiemodel: 7 militairen kwamen om het leven en 9 raakten gewond. Het ongeluk in 1984 vond plaats tijdens een periodieke controle van de AP- 23 in het Artillerie Schietkamp (ASK). In eerste instantie ontplofte de mijn niet bij het “afzetten” op afstand (het bevestigen van een afvuurlijn aan de ring van het ontstekingsmechanisme), maar toen de beproevingsleider – EOD-militair Rob Ovaa – dichterbij kwam, gebeurde het alsnog en werd hij op slag gedood. Ondanks beide ongelukken bleef de AP- 23 in de bewapening. Als gevolg van het besluit van 11 maart 1996 om alle anti-personeelsmijnen (AP-mijnen) af te danken, is uiteindelijk in 1997 is de gehele partij vernietigd.
Gevechtshelikopter ten behoeve van de luchtcomponent (Tactische Helikopter Groep) van 11 Air Manoeuvre Brigade. De taakstelling voor de Apache AH-64D bestaat uit:
De Apache AH-64D, geproduceerd door McDonnell Douglas/The Boeing Company, is zwaar bewapend, zeer wendbaar en kan gelijktijdig voldoende bewapening voor elke taak meevoeren. Licht bewapende grondtroepen zijn afhankelijk van de zware vuursteun die de Apache AH-64D, als ‘vliegende artillerie’, kan leveren. Sinds 1986 is de A-versie operationeel bij de Amerikaanse krijgsmacht. In de Golfoorlog van 1991 hadden maar liefst 288 Apaches de eerste gevechtservaring. Daarin bleken zij zeer effectief in het opblazen van bunkers, tanks en andere gepantserde voertuigen. De eerste vlucht met de D-versie vond plaats in 1992. De Apache AH-64D is uitgerust met geavanceerde doelzoek-, nachtzicht- en raketgeleidingssystemen, zoals het Target Acquisition and Designation Sight/Pilot Night Vision Sensor (TADS/PNVS), waarvoor de sensoren op de neus van de heli zijn bevestigd. TADS/PNVS is geplaatst in de draaibare koepel op de neus, evenals andere elektronica voor de automatische geleiding van projectielen en infrarood-sensors. Allen met als doel een correcte nachtwaarneming en de mogelijkheid tot silhouetvliegen in donker en slechte weersomstandigheden.
Foto-impressie van de Apache AH-64D De twee motoren zijn aangebracht aan beide kanten van de romp. Kleine hulpvleugels (sub-wings), dienen als ophangpunten voor de wapensystemen (rocket-pods). De staartrotor bevindt zich aan bakboordzijde, op de helft van het kielvlak. Het landingsgestel kan niet worden ingetrokken. De cockpit is omgeven met lichtgewicht gepantserd schild, maar de Apache AH-64D is niet stealth-proof (niet beschermd tegen vijandelijke ontdekking). De twee piloten zitten in tandemconfiguratie achter elkaar in deze cockpit. De piloot vliegt met een helm met Head Up Display, opdat alle vluchtinformatie op ooghoogte wordt weergegeven. Specificaties van de Apache AH-64D:
Omdat het gewicht van de mee te voeren bewapening sterk van invloed is op het vliegbereik, zal de Apache AH-64D niet alle bewapening tegelijkertijd in de maximale hoeveelheid meenemen. Nederlandse gevechtshelikoptervliegers gaan naar Fort Hood, Texas, VS, voor opleidings- en trainingsdoeleinden. De Apache AH-64Ds zijn ingedeeld bij 301 en 302 Squadron op de Vliegbasis Gilze-Rijen. Zie ook: Defensie Helikopter Commando (DHC).
Score die door de arts, gynaecoloog, verpleegkundige of verloskundige wordt gebruikt om de conditie van een pasgeborene te testen aan de hand van vijf metingen. Voor elk van de vijf onderdelen krijgt de pasgeborene 0, 1 of 2 punten. De test wordt driemaal herhaald:
De vijf punten die worden gemeten zijn:
Een score van 7 t/m 10 is normaal, 4 t/m 7 geeft aanleiding tot ingrijpen en een score van 3 of lager verlangt direct ingrijpen. Een in alle opzichten gezond lijkende pasgeborene krijgt dus een score van 10 punten toegekend. De test is genoemd naar anaesthesiologe Virginia Apgar (1909-1974), die de test (Newborn Scoring System) in 1949 ontwikkelde en in 1952 presenteerde. Omdat zij gewend was de conditie van de te opereren patiënten te beoordelen op de criteria hartslag, ademhaling, reflexen, tonus en kleur, associeerde zij de genoemde factoren eveneens met de vitaliteit van de pasgeborene.
Controle van alle verzamelde militairen om te kunnen vaststellen wie afwezig zijn. Eigenlijk het militaire equivalent van de civiel bekende prikklok.
Appèl van een geneeskundige eenheid tijdens oefening Het appèl, dat vroeger driemaal per dag en tegenwoordig meestal tweemaal daags (ochtendappèl bij aanvang dienst en avondappèl bij einde dienst) en dan in de regel in compagniesverband wordt ingenomen, is een strak geregisseerde en uniforme plichtpleging waarbij alle subeenheden naast elkaar, al dan niet in carrévorm, staan aangetreden. De commandanten van deze subeenheden geven aan de commandant van de eenheid de bijzonderheden aan, met name dus de afwezigheid van personeel. Appèls in bataljons- of brigadeverband komen enkel voor ten behoeve van zeer speciale gebeurtenissen. Wat zich nog wel eens voordoet, zijn buitengewone of bijzondere appèls, bijvoorbeeld om een veiligheidsincident of iets exclusiefs mee te delen dat niet kan wachten tot het tijdstip van een organiek appèl.
Tezelfdertijd nemen de onderofficieren – daarin voorgegaan door de Opvolgend Pelotonscommandant (OPC) of het Hoofd Inwendige Dienst (HID) – van de subeenheden het appèl te baat om de aangetreden manschappen vóór het daadwerkelijke innemen te controleren op hygiëne en preventieve gezondheidszorg (scheren e.d.), kleding (conform dienstverrichting, ongeschonden en compleet met herkenningsplaatje, verbandpakje, naamplaatje, eenheidsembleem e.d.), schoenen (gepoetst), uitrustingsstukken e.d.
ARBODIENST KONINKLIJKE LANDMACHT Het hoofdkantoor van de Arbodienst KL zetelt op de Luitenant-generaal Knoopkazerne in Utrecht. De Arbodienst KL is operationeel sinds 1 december 1996. De Arbodienst heeft als taak gezondheid, veiligheid en welzijn van de werknemers in de arbeidsproces van de Koninklijke Landmacht te beschermen en te bevorderen. De Arbodienst richt zich dus op:
De Arbodienst schrijft voor dat de werkgever, d.i. de eenheidscommandant, zich voor bepaalde taken moet laten bijstaan door een gecertificeerde Arbodienst voor tenminste:
De eenheidscommandant stelt een RI&E op en voert deze uit aan de hand van een opgesteld plan van aanpak (PVA); het PVA wordt uitgevoerd én geëvalueerd: hebben de maatregelen uit het PVA bijgedragen aan een vermindering van de veiligheidsrisico’s en het ziekteverzuim? In het Arbeidsomstandighedenbesluit is voorgeschreven dat iedere Arbodienst minimaal moet beschikken over een deskundige op elk van de volgende vier vakgebieden:
De bedrijfsarts maakt deel uit van de Bedrijfsgeneeskundige groep (Bdfgnkgp) van de Arbodienst. De Bedrijfsgeneeskundige groepen zijn gevestigd in Amersfoort, Assen, Breda, Den Haag, Harderwijk, Roermond, Schaarsbergen en Seedorf. De bedrijfsarts heeft als taak om door middel van sociaal medische begeleiding, een spoedige hervatting van de functievervulling van de verzuimende militair te bewerkstelligen; hiertoe maakt de bedrijfsarts ook deel uit van het Sociaal Medisch Team (SMT) van de eenheid. In het kader van de vooruitgeschoven taken van de Arbodienst beschikt elke eenheid over zowel een arbo-coördinator als een milieu-coördinator. Deze functionarissen:
De milieu-coördinator beschikt daarnaast over alle vigerende milieu-instructies ten behoeve van de werkzaamheden binnen de eenheid. Aan beide functionarissen moeten worden gemeld:
Specifieke aandachtspunten in het kader van de arbeidsomstandigheden zijn: Arbeidsmiddelen
Arbozorg en arbeidsorganisatie Bedrijfshulpverlening (BHV) & Calamiteitenbeheersing Biologische agentia Bijzondere groepen werknemers
Fysieke belasting Fysische factoren
Gevaarlijke stoffen
Inrichting arbeidsplaatsen
Meldingen n.a.v. ongevallen of onveilige handelingen/situaties Ongewenst gedrag
Persoonlijke beschermingsmiddelen
Rookvrije werkplek en werkomgeving Specifieke werkzaamheden
Werkplek- en situatieaanpassing Werktijden, overwerk en werkdruk
Elke onderneming, dus ook het Ministerie van Defensie, is sinds de aanscherping van de Arbo- of Arbeidsomstandighedenwet per 1 januari 1994 verplicht om de knelpunten van de arbeidsomstandigheden te inventariseren en passende maatregelen te nemen. Arbodiensten, - consultants en -coördinatoren streven ernaar:
Ter bescherming van de gezondheid van werknemers moet worden gedacht aan veel voorkomende zaken als:
Voorlichting, scholing en werkplekonderzoek moeten realiseren dat de doelstellingen binnen de Arbowet worden gehaald.
Afgekort: AO. In het Duits: Operationsraum. In het Frans: zone des opérations. In het Nederlands: inzet- of operatiegebied (opgeb); gevechtsvak.
Afgekort: AOR. In het Nederlands: gebied van verantwoordelijkheid. Geografisch afgebakend gebied verbonden aan een (deel van een) krijgsmacht – bijvoorbeeld een multinationale divisie, task force of team. Binnen de AOR heeft één commandant de autoriteit; hij is verantwoordelijk voor de planning van én leiding over militaire acties in de AOR. Primair houden de militairen zich tijdens een Peace Support Operation bezig met de veiligheid en stabiliteit in de eigen AOR, onder andere in het kader van de force protection. Op deze manier worden de werkbare randvoorwaarden geschapen voor andere eenheden en organisaties. Normaliter voeren eenheden in de AOR hoe dan ook Normal Framework Operations uit. Zie ook: footprint en operatiegebied.
In het Duits: Artillerie; Geschütz. In het Engels: artillery. In het Frans: artillerie. De artillerie behoort tot de gevechtssteuneenheden van de Koninklijke Landmacht en voorziet de eigen gevechtseenheden van vuursteun en informatie. De bewapening van de artillerie bestaat uit grootkaliber (zwaar) geschut, (on)geleide wapen en vuurmonden, zoals houwitsers, kanonnen en raketlanceerders. In Nederland is de artillerie onderverdeeld in luchtdoel- en veldartillerie. De luchtdoelartillerie (in het Duits: Flakartillerie, in het Engels: anti-air artillery, Triple A, air-defense artillery) is in staat om vijandelijke helikopters en vliegtuigen uit te schakelen; zij is georganiseerd in het Korps Luchtdoelartillerie. De veldartillerie (in het Duits: Feldartillerie, in het Engels: field artillery) is in staat om van grote afstand vijandelijke installaties en stellingen te beschieten; zij is georganiseerd in zowel het Korps Rijdende Artillerie ('Gele Rijders') als het Korps Veldartillerie. Beide korpsen van de veldartillerie kennen ieder nog één afdeling, te weten 14 Afdeling Veldartillerie en 11 Afdeling Rijdende Artillerie, beiden gelegerd op de Luitenant-kolonel Tonnetkazerne in ’t Harde. Verder kan een onderscheid worden gemaakt in getrokken en gemechaniseerde artillerie. Getrokken artillerie (in het Engels: towed artillery) wordt verplaatst met behulp van een trekkend voertuig, bijvoorbeeld vrachtwagens of pantservoertuigen. Gemechaniseerde artillerie (in het Engels: self-propelled artillery) bestaat uit een vuurmond op een gepantserd onderstel. Gemechaniseerde en gepantserde artilleriestukken – zoals de binnen de KL in gebruik zijnde Panzerhaubitze 2000, de opvolger van de M-109 – worden ook wel pantserhouwitsers genoemd. Zowel PZH2000 als M-109 hanteren kaliber 155 mm. Tot de artillerie werden ook de (on)geleide raketten die ook Nederland in gebruik heeft gehad, zoals Honest John, Lance en Multiple Launch Rocket System (M.L.R.S., waarvan de laatste 22 exemplaren zijn verkocht aan Finse landmacht) gerekend. In de 17de eeuw ontstond de behoefte de artillerie te organiseren in eigen legeronderdelen, naast cavalerie en infanterie. In de Republiek der Verenigde Nederlanden werd de artillerie in 1677 op initiatief van (erf)stadhouder prins Willem III ondergebracht in de militaire organisatie. De datum 11 januari 1677 wordt gezien als de oprichtingsdatum van het wapen van de artillerie. Het regiment artillerie binnen het Staatse leger bestond uit zes compagnieën met elk 175 militairen; de eerste regimentscommandant was kolonel Johan de Bije van Albrandsweerd. Hoewel al een jaar later twee compagnieën werden opgeheven, bleef het regiment bestaan. De eeuwenoude geschiedenis van de artillerie staat onder andere beschreven in de volgende boekwerken:
Zie ook: danger close, nabijheidsbuis, schokbuis, Sinte Barbara, tempering en tijdbuis.
ARTILLERIE SCHIETKAMP OLDEBROEK Afgekort: ASK. Walhalla van de artillerie, gelegen op 'De Knobbel', een heuvel tussen Elburg en Epe in het noordoosten van de Veluwe. In 1875 besloot het Ministerie van Defensie de benodigde grond (17,8 km²) te kopen, twee jaar later – op 2 juli 1877 – werd voor de eerste maal op het terrein geschoten door het 1ste Regiment Vestingartillerie. Het ASK is uitgegroeid tot wat nu bekend is als de Legerplaats bij Oldebroek.
Uitzicht over de Oldebroeksche Heide, deel van het ASK Door interventie van de Eerste Wereldoorlog duurde het tot 1919 voordat het schietkamp werd uitgebreid met de Doornspijkse Heide en er verharde wegen werden aangelegd. In 1922 kreeg het terrein haar huidige naam ASK. Ook de Tweede Wereldoorlog was spelbreker in de ontwikkeling van het ASK: de Duitsers doopten het terrein ‘Truppenübungsplatz Oldebroeksche Heide’ en gebruikten het terrein voor opleidingen en schietoefeningen. Na WO II kwam het ASK opnieuw tot leven. Hoewel de opleiding van artilleristen eind jaren '60 bijna volledig was geconcentreerd in het Artillerie Opleidingscentrum (AOC) in de Chassékazerne in Breda, werd er geschoten op het ASK. Pas in 1993 waren alle artillerieopleidingen gebundeld op het ASK. Daarna is het AOC opgeheven en ontstond het Opleidings- & Trainingscentrum Vuursteun (OTCVust) op de huidige Legerplaats bij Oldebroek. Tot op heden verzorgt het OTCVust alle opleidingen op het gebied van grondgebonden vuursteun (artillerie en mortieren) in tal van disciplines, zoals vuurleiding, vuurregeling, vuursteuncoördinatie en doelopsporing met behulp van onder meer onbemande vliegtuigjes (Aladins, Ravens en Sperwers). Daarnaast oefent de infanterie er met mortieren, terwijl de genie het terrein benut met een springput voor explosieven en de Koninklijke Luchtmacht oefeningen in Close Air Support houdt. Tegenwoordig omvat het Artillerieschietkamp Oldebroek in totaal ± 45 km². Het gebied bestaat uit twee delen die gescheiden zijn door een provinciale weg. Het noordoostelijke deel is een droog gebied met struikheibegroeiingen omgeven door naaldbossen, met hoogteverschillen tussen 26 en 57 meter boven N.A.P. Op het ASK zijn brede zandbanen; als gevolg van de schietoefeningen vertoont de bodem van het doelengebied een patroon van bulten en kuilen.
Terreindeel waar de kans op aanwezigheid van de vijand het grootst is. De as (denkbeeldige lijn) door het terrein leidt naar de meest gunstige stellingen vanwaar de vijand de frontlijn kan waarnemen. In beginsel zullen de middelen ten behoeve van fix (binden van de vijand) en strike (slaan van de vijand) over de as worden gestuurd.
Letterlijk: raming, schatting, taxatie. Beoordeling van een sollicitant cq. werknemer op (ingeschatte) geschiktheid voor een nieuwe cq. andere functie dan wel taak. Het assessment zal in de plaats komen van het traditionele beoordelingsgesprek. Bij het assessment worden zaken als attitude, bekwaam- en vaardigheden en gedrag beoordeeld die benodigd zijn in het kader van een andere functie. Feitelijk is het assessment een psychologisch onderzoek. Het assessment geeft aan welke competenties al verworven zijn én aan welke competenties nog gewerkt dient te worden. Om de werknemer de mogelijkheid te geven om zelf een carrière (officier) of loopbaan (onderofficier en manschappen) te sturen zijn het portfolio en het assessment instrumenten. Zie ook: portfolio.
Van symmetrie is sprake als doelen, middelen, organisatie en wijze van optreden van de betrokken oorlogvoerende partijen elkaars spiegelbeeld vormen. In de regel is sprake van asymmetrische oorlogvoering als wordt opgetreden:
Asymmetrische oorlogvoering kenmerkt zich verder door:
Asymmetrische oorlogvoering vraagt om een andere manier van opereren van de krijgsmacht, iets waarvoor de meeste krijgsmachten nog onvoldoende zijn toe- en uitgerust. Na het einde van de Koude Oorlog is het aantal intrastatelijke (in plaats van interstatelijke) conflicten steeds meer toegenomen, waarbij ook nieuwe en onconventionele middelen werden ingezet, burgerdoelen werden aangevallen en alle regels (van de Conventie van Genève) overboord lijken te zijn gegaan. Het bekendste voorbeeld hiervan is de oorlog in (voormalig) Joegoslavië (1991-1995). De mondialisering heeft de mogelijkheden voor de asymmetrische oorlogvoering aanmerkelijk vergroot, met als triest dieptepunt de aanslagen op 11 september 2001 door Al-Qaida in de Verenigde Staten. Een oud voorbeeld van asymmetrische oorlogvoering is het bijbelse verhaal (1 Samuel 17) van de herder David die de reus Goliath verslaat. Zie ook: irregulier optreden, lineair gevechtsveld, regulier optreden en symmetrische oorlogvoering.
Amerikaanse cult-serie uit de jaren 1983-‘87, toen in vijf seizoenen in totaal 98 afleveringen over de Vietnam-veteranen zijn uitgezonden. De laatste aflevering werd op 8 maart 1987 uitgezonden. Voor de Amerikaanse National Broadcasting Company (NBC) was de serie, samen met The Cosby Show en Miami Vice, de grote publiekstrekker. The A-Team haalde NBC uit de dalende kijkcijfers en bleek uiteindelijk zelfs één van de grootste tv-successen ooit. De serie is in Nederland vele malen herhaald op diverse zenders. Hoofdrolspelers zijn Colonel John ‘Hannibal’ Smith (George Peppard), Captain ‘Howlin’ Mad’ Murdock (Dwight Schultz), Lieutenant Templeton ‘Face(man)’ Peck (Dirk Benedict) en Sergeant Bosco ‘B(ad) A(ttitude)’ Baracus (Lawrence Tureaud a.k.a. Mr. T.).
Kolonel Smith is de stijlvolle, sigarenrokende rasvermommer met de cliché-uitdrukking “I love it when a plan comes together”. Hij heeft altijd een plan van aanpak, al dan niet werkend. Smith, Peck en Baracus dienden bij 5th Special Forces Group (Airborne). Kapitein Murdock is de knotsgekke Huey-piloot zonder Special Forces-opleiding, luitenant Peck de attractieve gladde prater en sergeant Baracus de kettingen en ringen dragende monteur met vliegangst en een hekel aan officieren; ook is hij chauffeur van de GMC-bus. Na hun missie in Vietnam worden de oud-commando’s van het Alpha-Team van 5th Special Forces Group (Airborne) gevangengezet voor een overval op de Bank of Hanoi; in 1972 ontsnappen ze en duiken onder in Los Angeles. Nog steeds worden ze gezocht door de regering, achtereenvolgens door Colonels Lynch en Decker. Ze overleven door de meest uiteenlopende klussen uit te voeren als huurlingen om mensen te helpen die onrecht wordt aangedaan: “If you have a problem, if no one else can help, and if you can find them, maybe you can hire the A-Team."
De AT-4 is van origine een Zweedse antitankraket voor de korte dracht, d.w.z. tot 600 meter, en wordt ook M-136 genoemd. De AT-4 is disposabel en wordt sinds 1986 geproduceeerd. Binnen de Amerikaanse krijgsmacht was de AT-4 de vervanger voor de M-72 LAW (Light Antitank Weapon).
De AT-4 wordt in de Verenigde Staten in licentie gebouwd door Honeywell. Bij de Koninklijke Landmacht is de AT-4 tot op groepsniveau ingedeeld; medio 2004 wordt het antitankwapen gefaseerd vervangen door het project SRAT (Short Range Anti-Tank). Specificaties:
Zweden eiste in juli 2009 opheldering van Venezuela over de vraag hoe Zweedse antitankwapens bij de Colombiaanse guerrillabeweging FARC zijn beland. Colombia maakte op 27 juli 2009 bekend dat zijn militairen in een veroverd FARC-kampement wapens hadden gevonden, vervaardigd door Saab Bofors Dynamic. Jane's Intelligence Weekly identificeerde de wapens als AT-4’s. De AT-4’s zijn in de jaren ‘80 door Zweden voor 474 miljoen krona (€ 45 miljoen) geleverd aan de Venezolaanse krijgsmacht, met als eis dat ze niet zouden worden doorgesluisd naar derden. Op verzoek van de Verenigde Staten levert Zweden sinds 2006 geen wapens meer aan Venezuela. Zie ook: Bunkerfaust en Panzerfaust-3.
De 3 auto-injectoren zijn in oorlogstijd opgeborgen in de opberglus in het grote vak aan de brede zijde van de draagtas NBC-masker. Onmiddellijk na de blootstelling aan een zenuwgas wordt deze beschermende maatregel in het kader van Zelfhulp en Kameradenhulp (ZHKH) als volgt uitgevoerd:
In geval van kameradenhulp moeten alle drie auto-injectoren van het slachtoffer zonder tussenpozen worden toegediend.
De auto-injector brengt, nadat de grijze veiligheidsdop is verwijderd, een naald naar buiten. Daarna wordt de auto-injector met het zwarte eind van de auto-injector op de buitenkant van het bovenbeen geplaatst, waarna automatisch 1,4 tot 2 ml vloeistof in het bovenbeen wordt geïnjecteerd. De auto-injector dient 10 seconden op dezelfde plaats te worden gehouden. De inhoud van de auto-injector is vorstgevoelig. Bij temperaturen rond en onder het vriespunt moeten de injectoren uit de draagtas NBC-masker worden gehaald en, dicht tegen het lichaam, in de borstzak van de gevechtskleding worden opgeborgen. Bevroren injectoren moeten zo snel mogelijk worden geruild. Er bestaat een risico dat ten onrechte auto-injectoren worden gebruikt, bijvoorbeeld bij overdosering of na een vals gegeven zenuwgasalarm. Vooral door atropine treden dan de volgende verschijnselen op:
Bij het optreden van een droge mond mag nooit een tweede injectie worden toegediend op gevaar van een ernstige verstoring van de warmteregulatie.
In het Duits: H&K Granatmaschinenwaffe (GMW). In het Engels: H&K Grenade Machine Gun GMG).
De Heckler & Koch automatische granaatwerper (© foto: Heckler & Koch) De Heckler & Koch automatische granaatwerper (AGW) wordt gefabriceerd door Heckler & Koch in Obendorf/Neckar in Duitsland. De AGW is een veelzijdig vuursysteem tegen ongepantserde en licht-gepantserde gronddoelen met het fragmentatie-effect van mortiermunitie. Het wapen kan worden ingezet vanaf een driepootaffuit of gemonteerd op een voertuig (Fennek, MB) of in een helikopter. In 2006 zijn door de Koninklijke Landmacht 18 AGW’s aangekocht, waarvan er 15 binnen het inzetgebied van ISAF Stage-III in Afghanistan zijn ingestroomd: 11 naar de Battle Group, 4 naar het Korps Commandotroepen. Specificaties:
Onder operationele omstandigheden wordt High Explosive – Pre-Formed Fragments - Tracer (HE-PFF-T) munitie gebruikt, met een dodelijke scherfwerking in een straal van 6 meter, die in een straal van 25 meter zorgt voor verwondingen. Zie ook: granaatwerper HK-AG36.
Afgekort: AS. Lijst van materieel en/of middelen die al dan niet geautoriseerd zijn voor een eenheid, organisatiedeel e.d. De autorisatiestaat kan deel uitmaken van een Organisatietabel en Autorisatiestaat (OTAS) van een eenheid, waarbij de organisatietabel het personele deel en de autorisatiestaat het materiële deel vertegenwoordigt. Binnen de Koninklijke Landmacht worden verschillende soorten autorisatiestaten gehanteerd:
Verouderde krijgstaal, ontleend aan het Frans, met verschillende betekenissen:
Toepasselijk citaat: “Hy (een legeraanvoerder) is den eersten in het aenvallen, ende den lesten in het retireren” – Jhr. Richard Verstegen (1590-1640) in ‘Scharpzinnige Characteren’ (1619) Zie ook: retireren.
Afkorting die staat voor “Alert, Verbal, Pain, Unresponsive”. De AVPU-score is een manier om in het eerste onderzoek van het Advanced Trauma Life Support-protocol de bewustzijnsgraad van een slachtoffer te bepalen:
Laatste update: 20.01.2010->->-> |
