Nederlands: luchtgemechaniseerd. Een van de vormen van optreden uit het operationele concept uit de Leidraad Air Manoeuvre van 11 Air Manoeuvre Brigade. De verzamelterm uit de Leidraad Air Manoeuvre is Air Manoeuvre, dat bestaat uit Air Assault, Air Mechanised, Airmobile en Airborne.

Bij air mechanised ligt de nadruk op een massale aanval met gevechtshelikopters, die de hoofdrol vervullen bij de uitvoering van de opdracht.

Luchtgemechaniseerd optreden in het kader van diepe operaties van een divisie of legerkorps met zelfstandig uitgevoerde gevechtstaken door de gevechtshelikopters van de helikoptercomponent. Inzet van transporthelikopters is mogelijk.

Nederlands: luchtmobiel. Een van de vormen van optreden uit het operationele concept uit de Leidraad Air Manoeuvre van 11 Air Manoeuvre Brigade. De verzamelterm uit de Leidraad Air Manoeuvre is Air Manoeuvre, dat bestaat uit Air Assault, Air Mechanised, Airmobile en Airborne.

Luchtmobiele operatie waarbij een grondcomponent met helikopters over het gevechtsveld manoeuvreert om op de grond het gevecht aan te gaan.

Na het innemen van een ‘airhead’ (bruggenhoofd door de lucht) wordt de volledige grondcomponent per helikopter ingezet. De voortzetting van de actie dient met helikopters te worden ondersteund. Luchtmobiel optreden is de meest intensieve, wat omvang betreft de grootste en wat complexiteit betreft de moeilijkste vorm van Air Manoeuvre-optreden.

Vertaling: luchtaanval of -actie. Een airstrike, die normaliter losstaat van het gevecht op de grond, is een strategische militaire aanval door toestellen van de luchtmacht, direct gericht tegen een militaire objecten die voor de vijand van belangrijke waarde zijn, maar niet per definitie van militaire aard. Zulke militaire objecten kunnen zijn:

Het primaire doel is dus het uitschakelen van militaire objecten die voor de vijand direct (kunnen) bijdragen aan het behalen van zijn strategische doelstellingen, maar een andere belangrijke grondpositie zijn militairen die manoeuvreren. A fhankelijk van de tactiek kan een airstrike worden opgevolgd door artillerievuur of de inzet van grondtroepen.

Een airstrike wordt in het algemeen uitgevoerd door gevechtsvliegtuigen. De wapens die bij een airstrike worden gebruikt kunnen variëren van machinegeweervuur tot raketten en bommen, waarbij de laatste decennia in toenemende mate aandacht is voor Precision Guided Munition (PGM).

Een voorbeeld van airstrikes in de recente krijgsgeschiedenis is operatie Allied Force: de NAVO bombardeerde Servische doelen om Belgrado te dwingen te stoppen met zijn beleid van etnische zuiveringen op de Albanese minderheid in Kosovo. De NAVO voerde in en buiten Kosovo airstrikes uit om Belgrado te forceren een vredesregeling tot stand te brengen . De Kosovo-oorlog duurde 78 dagen, van 24 maart tot 10 juni 1999, toen de Servische troepen na hevige bombardementen begonnen met de aftocht uit Kosovo.

Eerste deel van het eerste onderzoek (Primary Survey) volgens het stroomschema van het ABCD-protocol.

De handelingen en beslissingen binnen de airway houden het controleren en veiligstellen van de ademweg van de zorgvrager (patiënt, slachtoffer) in.

Het ABCD-protocol is de afgeleide van het Advanced Trauma Life Support (ATLS) zoals dat door alle geledingen van het geneeskundig (hulp)personeel van de Koninklijke Landmacht wordt toegepast.

In de flowchart van het ABCD-protocol volgen na de airway de breathing (controleren en veiligstellen van de ademhaling), circulation (controleren en veiligstellen van de circulatie) en disability (controleren van de bewustzijnsgraad).

Afkorting voor: Assistent Klimtoren Instructeur.

AKI’s zijn de ogen en oren van de klimtoreninstructeur van de LO / Sport; waar de instructeur bij bepaalde acties zorgt voor de veiligheid op de toren, zorgt de AKI voor de veiligheid op de grond en op lagere hoogte. Zonder deze combinatie is het niet veilig om op een klimtoren te werken.

De intensieve cursus tot AKI duurt twee dagen. Tijdens de opleiding leer je het materiaal waarmee je gaat werken kennen, alsook de technieken waarmee je in aanraking komt.

De eerste cursusdag staat vooral in het teken van (het gebruik van) de materialen. Ook moet je alle gegevens weten van de materialen die gebruikt worden. ’s Middags is er een praktijkgedeelte op de klimtoren zelf. De tweede cursusdag staat in het teken van herhaling van de eerste cursusdag en het geven van demonstraties; als AKI moet je een demonstratie op de klimtoren kunnen geven. Aan het einde van de tweede dag wordt de cursus afgesloten met een examen waar je alle vaardigheden moet laten zien.

De AKI is dus een belangrijke schakel in het opleiden van militairen in het werken op hoogte.

Amandellikeur met kaneel en kruiden.

Mysterieus sterk drankje (30% alcohol) – geleverd door wijnkoper/distillateur Schermer te Hoorn, sinds 2002 bij Koninklijke Beschikking Hofleverancier – dat binnen het Regiment Geneeskundige Troepen geldt als traditiedrank ten behoeve van beëdigingen, bevorderingen, diplomauitreikingen e.d.

De Regimentsadjudant laat de decorandi de houding aannemen. Achtereenvolgens dient aan de traditiedrank te worden gesnuffeld en genipt, waarna het glaasje likeur in één teug ad fundum (“tot de bodem”) moet worden leeggedronken.

Incorrect, te snel of te veel Akkefietje drinken lijdt onherroepelijk tot hoofdpijn, wat overigens evenzeer geldt voor gelijksoortige traditiedranken als Barbara-bitter (artillerie) en Oranjebitter (17 Pantserinfanteriebataljon Garderegiment Prinses Irene).

De receptuur, zo wil het verhaal, is alleen bekend bij de oud-Regimentsadjudant John Ooms, inmiddels met functioneel leeftijdsontslag, die het drankje rond 1999 in het leven riep.

Miniature Aerial Vehicle (MAV) of mini-UAV, geproduceerd door het Duitse EMT (Ingenieurgesellschaft Dipl.-Ing. Hartmut Euer mbH). Acroniem voor: Abbildende Luftgestützte Aufklärungsdrohne im Nächstbereich. Engels: airborne reconnaissance drone for close area imaging.

Van 2006 t/m 2009 is de Aladin met vijf grondstations en tien toestellen in gebruik geweest bij de Koninklijke Landmacht, in het bijzonder ten behoeve van de missie in Afghanistan. Indertijd aangekocht als ‘urgent operational requirement’ door de Afdeling Maritieme & Onbemande Luchtvaartuigen (M&OL) van de Defensie Materieel Organisatie (DMO), was de levensduur volgens de fabrikant 500 vluchten. In Afghanistan beschadigde de Aladin echter vaak door de veelal rotsachtige bodemgesteldheid. Vanaf eind 2009 is de Aladin vervangen door de Raven. De Aladin was niet ondergebracht bij 101 RPV-batterij maar bij Special Forces en verkenningseenheden.

Het tactische, onbemande spionagevliegtuigje Aladin moet met de hand in de lucht worden gegooid of met behulp van een bungee-elastiek, waarna het grondstation de besturing overneemt. De landing vindt vertikaal plaats met behulp van een eenmalige landingsdemper.

De draagbare en demontabele, in een transportkist of rugtas vervoerde Aladin kan in ± 3 minuten ineen worden gezet. Er zijn toestellen met een dagcamera en een infrarood nachtcamera. De door de Aladin gemaakte opnamen worden ‘in real time’ doorgestuurd naar een grondstation, waar de beelden tijdens de vlucht worden geinterpreteerd en opgeslagen. Hoofdtaak van de Aladin is ‘over-the-hill-reconnaissance’, waarbij wordt waargenomen naar verdachte situaties.

Specificaties:

Acroniem. Betekenis: As Low As Reasonably Achievable. ALARA is het principe van de optimalisering van de bescherming. Beginsel uit de stralingsbescherming van de in Ontario, Canada, gevestigde International Commission on Radiological Protection (ICRP, Internationale Commissie voor Stralingsbescherming).

Hierbij wordt waarbij ernaar gestreefd om de radioactieve stralingsdosis zo laag te houden als redelijkerwijze bereikbaar is. Bestraling en bestraling en besmetting van mensen, dieren, planten en goederen wordt zoveel als redelijkerwijs mogelijk is beperkt.

ALARA is één van de drie principes van de ICRP. De andere twee zijn het principe van de rechtvaardiging van de praktijk (de voordelen van radioactiviteit moeten opwegen tegen de nadelen) en het principe van de individuele dosislimieten (zowel voor de bevolking als voor de werknemers die door hun beroep blootgesteld worden, zijn individuele dosislimieten bepaald).

Van het Frans “à la suite de” (“ten gevolge van”). Achtervoegsel dat met name werd gevoerd voor officieren die boven de sterkte bij een eenheid waren ingedeeld. Het betrof dan hetzij een (buitengewone) erefunctie zonder directe bevelsbevoegdheid of officiële positie, hetzij een functie waarbij de officier om een salaristechnische reden werd opgenomen in een korps of regiment (enigszins vergelijkbaar met bijvoorbeeld de hedendaagse chirurg die in de rangen is opgenomen als kolonel).

Niet zelden hadden officieren à la suite een band met een vorstenhuis en/of waren zij van adellijke afkomst.

Feitelijk waren officieren à la suite niet in werkelijke dienst noch hadden zij enige militaire opleiding doorlopen, niettegenstaande het gegeven dat zij wel degelijk een militair uniform mochten dragen.

Voorbeelden van Nederlandse officieren à la suite waren Prins Hendrik en Prins Bernhard. Z.K.H. Prins Bernhard werd na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog en de Nederlandse mobilisatie door Hare Majesteit Koningin Wilhelmina echter benoemd tot adjudant in buitengewone dienst. Later werd de prins zelfs de eerste Bevelhebber der Nederlandse Strijdkrachten. Hiermee was hij uit de aard van deze functies militair in werkelijke dienst geworden.

Een “staat van alertheid” op basis waarvan eenheden in een inzetgebied of op vredeslocatie, al dan niet aangeleverd door intell, verplicht zijn aanvullende deelmaatregelen uit te voeren. Genoemde handelingen – die toepasbaar zijn bij allerhande vormen van (mogelijke) aanvallen, overige dreigingen en (potentiële) crisis – hangen (in)direct samen met de taakstellingen beveiligen, bewaken en/of force protection.

Mogelijke aanvullende deelmaatregelen als gevolg van de (verhoging van de) alert state zijn:

Normaliter wordt bij buitengewone omstandigheden de alert state verhoogd. Gekoppeld aan de alert state zijn meestal dress state en vehicle movement state. Op vredeslocatie kunnen de alert states A tot en met D van toepassing zijn.

Plan Alfa is het calamiteitenplan van de moedereenheid in een inzetgebied. Het wordt onmiddellijk afgekondigd bij mijn- en/of schietincidenten, verkeersongevallen én gewonden bij eigen troepen

De Opsroom-manager kondigt bij het bekend worden hiervan Plan Alfa af; vervolgens wordt als eerste de commandant gewaarschuwd.

De runner van de Opsroom zorgt ervoor dat alle betrokken (onder)commandanten worden gewaarschuwd; zij moeten direct naar de Opsroom komen, evenals CSM (CA) en SMO (STOO).

Functionarissen op allerlei functiegebieden verzamelen zich op de locatie van de commandant, die te allen tijde een directe verbinding met de Opsroom heeft. Op zijn locatie vindt een briefing/bevelsuitgifte plaats.

Deze functionarissen zijn bijvoorbeeld:

De Opsroom kondigt intussen radiostilte af. Terwijl de overige eenheden hun operationele opdrachten vervolgen (en slechts mogen inbreken op het radionet met flash-berichten), laat de runner op de compound Plan Alfa afkondigen. Het Comcen kondigt black hole af. Functionarissen die niet (direct) nodig zijn op de locatie van de commandant worden heengezonden; de overigen beginnen het operationeel besluitvormingsproces (OBP). Tailor-made wordt een Quick Reaction Force (QRF) samengesteld, die met spoed richting calamiteit gaat.

Zodra alle betrokkenen weer zijn teruggekeerd op de compound wordt het einde van Plan Alfa, radiostilte en black hole afgekondigd. Daarna volgen, indien nodig, een bijzonder appel, de operationele debriefing van alle betrokkenen bij de calamiteit en het opmaken van een rapportage aan de hogere legerleiding.

Zie ook: black hole, Comcen, Quick Reaction Force (QRF) en radiostilte.

Klankwoord voor ‘AA', de Engelse afkorting voor Automatic Ambush. Vertaald in het Nederlands als "automatische hinderlaag". Ook genaamd "All American".

In het bijzonder in de Vietnamoorlog werden meerdere claymores aaneengeschakeld met als doel gelijktijdig te detoneren wanneer iemand of een voertuig de daaraan gekoppelde struikeldraad (trip-wire) aanraakte. Met name gehanteerd als boobytrap.

Links een op het maaiveld geplaatste claymore, rechts de claymore met toebehoren, onder andere het detonatiekoord.

De rechtspositie én het rechtspositierecht van de militair zijn geregeld in het Algemeen Militair Ambtenarenreglement (AMAR). Onder rechtspositie wordt verstaan de positie waarin de rechten en plichten juridisch zijn vastgelegd, vooral met betrekking tot arbeidsverhoudingen van werknemers ten opzichte van werkgevers.

Het AMAR is bij Koninklijk Besluit - algemene maatregel van bestuur - uitgevaardigd op 25 februari 1982 en van kracht geworden op 1 januari 1983 en bevat artikelen over aanstelling, opleiding, functietoewijzing, bevordering, schorsing, ontslag, verlof en aanspraken en verplichtingen in verband met de gezondheidszorg van de militair. Tevens is de Regeling Werk- en Rusttijden (artikelen 54 t/m 60) erin opgenomen.

Ten eerste gaat het AMAR uit van de gelijkstellingsgedachte. De rechtspositie van de vrijwillig dienende militairen sluit zoveel mogelijk aan bij die van de overige ambtenaren die bij de rijksoverheid werkzaam zijn. Dienstplichtigen hebben conform het AMAR niet de status van ambtenaar, maar in 1988 stelde de Maatschappelijke Raad voor de Krijgsmacht in het adviesrapport 'Grondslagen rechtspositie dienstplichtigen' voor om die status wél te geven.

Ten tweede gaat het AMAR uit van de integratiegedachte - een eveneens in de Defensienota 1974 gepresenteerde doelstelling van het personeelsbeleid - welke erop neerkomt dat, indien mogelijk, de verschillen in rechtspositie tussen de militairen van de drie krijgsmachtdelen zijn opgeheven.

Het AMAR is in de plaats gekomen van de verouderde aparte reglementen voor het marinepersoneel enerzijds en het land- en luchtmachtpersoneel anderzijds. Ook zijn de verschillen tussen officieren en overige militaire ambtenaren zoveel mogelijk opgeheven.

Toelichtingen naar en verwijzingen op het AMAR zijn terug te vinden in de serie bundels Ministeriële Publicatie (MP)-31.

Afgekort: AMA. In het militair geneeskundig systeem vervult de AMA een spilfunctie, vooral in de eerstelijns zorg. Het accent van zijn takenpakket ligt op:

Voor het uitvoeren van zijn taakstelling richt de AMA een (mobiele) geneeskundige installatie in, bijvoorbeeld een hulppost, van waaruit de patiënt over de weg of door de lucht wordt vervoerd naar het hogere echelon. De AMA wordt in aansluiting op de algemene militaire opleiding aan de Koninklijke Militaire Academie (KMA) of het Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM) – sinds 1998 – opgeleid aan het OCMGD / IDGO. Dit is één opleiding voor de AMA’s van Koninklijke Landmacht, Koninklijke Luchtmacht en Koninklijke Marine. De totale opleiding duurt twee jaar. Apothekers en tandartsen volgen een afgestemd programma.

Zie ook: militair geneeskundige capaciteit (MGC).

Afgekort: AMV'er. Militair die tenminste de opleiding tot verpleegkundige op niveau 4 van het Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO) met succes heeft afgerond, is ingeschreven in het register van de Wet Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (BIG), een algemene militaire kaderopleiding heeft gevolgd aan de Koninklijke Militaire School en een militair-geneeskundige opleiding – aanvullende deelkwalificaties (ADK’s) – heeft voltooid. Bij de KL heeft de AMV’er tenminste de rang van sergeant der eerste klasse. Vanuit de praktijk gezien werken er AMV’ers bij een afvoergroep / gewondenvervoergroep (civiel: ambulancedienst), hulppost (spoedeisende hulp) of role 2/3 (verpleegafdeling e.a.). De AMV' eris specifiek getraind om in moeilijke omstandigheden ingezet te worden en geneeskundige (keten)hulp conform protocollen te bieden.

In de Wet BIG – die betrekking heeft op zorg gericht op het beoordelen, bevorderen, bewaken, beschermen of herstellen van de iemands gezondheid, evt. door gebruikmaking van geneeskundige, verzorgende en verplegende handelingen – zijn garanties opgenomen zoals een bevoegdheidsregeling voorbehouden handelingen, deskundigheidgebied, opleidingseisen, registratie, titelbescherming en tuchtrecht.

Volgens de Wet BIG is de AMV’er niet zelfstandig bevoegd om voorbehouden handelingen uit te voeren: handelingen die onverantwoorde risico’s voor de gezondheid van de patiënt meebrengen wanneer die door een niet ter zake deskundige worden uitgevoerd. Gerelateerd aan de werkzaamheden van de AMV’er zijn de in de wet genoemde voorbehouden handelingen:

Daarom kan en mag een AMV’er alleen in opdracht van een zelfstandig bevoegde (arts) onder voorwaarden een voorbehouden handeling uitvoeren. De voorwaarden die de Wet BIG stelt aan opdrachtgever (arts) en opdrachtnemer (AMV’er) zijn:

Zodoende kan de AMV’er optreden als functioneel zelfstandig bij het uitvoeren van sommige voorbehouden handelingen. Dit is in het bijzonder van belang in situaties (‘buiten noodzaak’, dus als er géén sprake is van een noodsituatie) waarin de arts toezicht en tussenkomst onvoldoende kan garanderen, zoals bij afvoergroepen van de manoeuvre-eenheden.

Vanwege zijn functionele zelfstandigheid is voor de AMV’er de belangrijkste voorwaarde waaraan altijd moet worden voldaan, zijn bekwaamheid. Onbekwaam maakt volgens de Wet BIG onbevoegd en dus strafbaar. Courante bekwaamheid wordt verkregen door het op peil houden van vaardigheden en daarmee kwaliteit, onder andere door praktische tewerkstellingen (PTW's), stages, AMV-dagen, bijscholing (CATN, ENPC en TNCC, verzorgd door de Stichting Trauma Nursing Nederland), train de trainer, symposia e.d.

Tijdens de uitvoerende fase bevindt de AMV’er zich, afhankelijk van het BVT-proces, op het voertuig dan wel – bij een piekbelasting in het gewondenaanbod – in het gewondennest. Op de vredeslocatie is de AMV’er belast met eerste-echelons geneeskundige zorg:

• mantelzorg
• coördinator mutantenbegeleiding in het kader van het Sport-Medisch Advies Traject (SMAT)
• bijhouden van een registratie van medische aspecten m.b.t. de personele inzetbaarheid
• fysieke beperkingen i.h.k.v. de UWV-regeling (Uitvoering Werknemersverzekeringen), voorheen USZO (Uitvoeringsinstelling Sociale Zekerheid voor Overheid en Onderwijs)
• herkenningsplaatjes
• tandartssaneringen
• immunisaties / vaccinaties
• dienstbrillen
• beheren en afvoeren van genees- en verbandmiddelen
• toezicht houden op de uitvoering van het onderhoud aan geneeskundig materiaal van de compagnie

De verdere taakstelling van de AMV’er:

• geeft de compagniescommandant (CC) gevraagd en ongevraagd advies m.b.t. alle geneeskundige aspecten
• is belast met de uitvoering van de voortgezette geneeskundige opleiding binnen de compagnie
• informeert de Medisch Hoogste Autoriteit, Algemeen Militair Arts én commandant van het geneeskundig peloton over de bekwaamheden van het geneeskundig personeel
• geeft leiding aan de chauffeurs en gewondenvervoerders en functionele sturing aan de pelotonsgewondenverzorgers en Combat Life Savers (CLS’ers)
• is belast met het beheer en instandhouding van het AS- en overig bruikleenmateriaal

De opleiding tot AMV’er leidt op tot het behalen van het erkend diploma MBO-verpleegkundige niveau 4. Het theoretische deel van de opleiding vindt plaats, onder verantwoordelijkheid van het Instituut Defensie Geneeskundige Opleidingen (IDGO, voorheen OCMGD) in Hollandsche Rading (Hilversum), in nauwe samenwerking met Regionale Opleidings Centra (ROC’en). Te volgen stages vinden in nauwe samenwerking met de ROC’en plaats op verschillende lokaties in Nederland.

De opleidingsduur zal, afhankelijk van vooropleiding en werkervaring, in principe ± 56 maanden (drie jaar en acht maanden) in beslag nemen.

Na afronding van de opleiding zal, door zorg van het bureau Medisch & Paramedisch Personeel (MPP) van de Directie Personeel & Organisatie (DP&O) van de Koninklijke Landmacht een functie worden toegewezen binnen het functiegebied logistiek-geneeskundige verzorging/verpleegkundige.

De civiele deelkwalificaties van het diploma verpleegkundige MBO niveau 4 zijn onder andere ontwikkelingen in de maatschappij, interactie in beroepssituaties, plannen van verpleegkundige zorg, verpleegtechnische handelingen, verplegen van chronisch zieken, lichamelijk gehandicapten, revaliderenden, zorgvragers vóór en na een chirurgische ingreep, geriatrische zorgvragers, verstandelijk gehandicapten, zorgvragers met een psychiatrische ziekte, zwangeren, barenden, kraamvrouwen, pasgeborenen, kinderen en jeugdigen.

De aanvullende militaire deelkwalificaties zijn onder andere Organisatie & Werkwijze (OWW) van de geneeskundige dienst, laboratorium, geneeskundige regelingen, Primary Trauma Life Support (PTLS), EHBO, basisreddingstechniek (BRT), psychotraumata (o.a. Post-Traumatische Stress Stoornis, PTSS), crisisinterventie, rouwverwerking en stervensbegeleiding, Advanced Trauma Life Support (ATLS), medische aspecten NBC-oorlogvoering (MANBC), omgaan met medische apparatuur, gezondheidszorgwetgeving, Pre-Hospital Trauma Life Support (PHTLS) en geneeskundig luchttransport.

De totale aanstellingsduur is afhankelijk van het opleidingstraject. Uitgangspunt is dat de AMV’er tweemaal de totale opleidingsduur ter beschikking van de KL is in een daartoe opgeleide functie. Uitgaande van een opleidingsduur van, in principe, 56 maanden, zal de totale aanstelling 14 jaar bedragen, inclusief opleidingstraject. De minimale aanstellingsduur voor de Beroepsmilitair voor Bepaalde Tijd (BBT’er) is zes jaar.

Om behoud van registratie als verpleegkundige volgens de Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG) zeker te stellen dient u bereid te zijn na de opleiding minimaal 20% van uw periode als AMV’er de verworven medische bekwaamheden in een zorginstelling bij te houden (dat betekent op jaarbasis ± 75 dagen).

Zie ook: differentiaaldiagnose, flight nurse en militair geneeskundige capaciteit (MGC).

Afgekort: ACT. Voorheen: Algemene Oorlogstoestand (AOT). Engels: Common Crisis Situation.

Het ACT is de algemene toestand (thema, grofstoffelijke begripsbepaling) zoals die voor de duur van een oefening wordt geschetst om een tactische situatie in scène te zetten.

In het ACT komt onder andere naar voren de oorzaak van een crisis, het gebied waar de crisis zich afspeelt en de partijen die tegen elkaar strijden, zodat de deelnemers aan de oefening weten waarop de uitgangssituatie van de oefening is gebaseerd.

Volgens Marco Kroon (Leiderschap onder vuur, 2012, pagina 88): "Het bredere kader, de geografische, politieke situatie".

Vanuit een generiek scenario kunnen, aan de hand van het ontvangen ACT/BCT, bevelen worden geschreven.

Download hier een voorbeeld van een ACT/BCT (203 KB)

Zie ook: Bijzondere Crisistoestand (BCT).

Afgekort: AVT. De primaire en, in elk geval gedurende de Koude Oorlog, klassieke taakstelling van de krijgsmacht, zowel in nationaal als in internationaal perspectief. Tijdens de Koude Oorlog was de AVT van het 1 Legerkorps (1 LK) toegespitst op het verdedigend gevecht tegen de krijgsmachten van het Warschau Pact. In eerste instantie moest een verdedigingslinie op eigen grondgebied verhinderen dat de tanks van het Warschau Pact het westen van Nederland zouden bereiken. Met behulp van de inundaties van de IJssellinie zou het water van de rivieren Rijn en Waal omgeleid worden richting IJsselmeer.

Rear combat zone én forward combat zone ten tijde van de Koude Oorlog.

Nadat Duitsland in 1955 deel is ging uitmaken van de NAVO schoof de verdedigingslinie op naar de Noordduitse laagvlakte. Aanvankelijk tot aan de rivieren Weser en Fulda, daarna vanaf de rivier Elbe tot het Elbe-Seitenkanal.

De NAVO-strategie was in eerste instantie gebaseerd op ‘massive retaliation’ (massale vergelding); na de Cuba-crisis (1962) veranderde die in ‘flexible response’ (veranderlijk antwoord). In 1963 volgde dan de permanente stationering van Nederlandse troepen in Duitsland: op de Legerplaats Seedorf, tussen Hamburg en Bremen. De eerste eenheid die in Seedorf werd gestationeerd was 41 Pantserbrigade, die bij een aanval van het Warschau Pact zou moeten optreden als beveiligende strijdmacht. Dit was onder meer te lezen in het als geheim geclassificeerde OPPLAN 1.

De Nederlandse taak was de verdediging van een bepaald vak tegen een massale aanval, de Sovjets zoveel mogelijk tegenhouden en de Amerikanen hiermee tijd geven om met een grote overmacht over te steken naar Europa om het door het Warschau Pact veroverde grondgebied te heroveren.

Volgens de Grondwet is juist ook de AVT-taakstelling omschreven in artikel 97, eerste lid: “ Ten behoeve van de verdediging en ter bescherming van de belangen van het Koninkrijk, alsmede ten behoeve van de handhaving en de bevordering van de internationale rechtsorde, is er een krijgsmacht.” Het grondwettelijke artikel impliceert de bondgenootschappelijke (verdedigings)taak, zoals die is geregeld in artikel 5 van het NAVO-verdrag en artikel 51 van het Handvest van de Verenigde Naties: “ een gewapende aanval tegen een of meer zal als een aanval tegen allen worden beschouwd”.

De krijgsmacht is heden ten dage wat betreft doctrine, middelen, opleiding & training, organisatiestructuur en personele samenstelling nog voor een groot deel gericht op én toegerust voor de uitvoering van de AVT, maar daarnaast is de taakstelling sinds het einde van de Koude Oorlog verschoven naar artikel 90 van de Grondwet: “De regering bevordert de ontwikkeling van de internationale rechtsorde”. Het beschermen en bevorderen van de internationale rechtsorde is overduidelijk een tweede primaire taak van de krijgsmacht geworden, ook buiten het verdragsgebied van de NAVO.

Uit de bescherming en bevordering van de internationale rechtsorde kunnen onder meer de Peace Support Operations voortvloeien, met als belangrijkste peilers:

In de AVT kunnen de volgende gradaties worden onderscheiden:

Duits: Zuweisung. Engels: allocation. Frans: allocation. Toewijzing, toekenning. In de planningsfase het aantal en de specifieke soorten middelen die voor een bepaalde tijd aan een commandant worden gealloceerd (toegewezen).

In de regel betreft het met name de verdeling van middelen over verschillende locaties in tijden van schaarste. Allocatie bepaalt dan zowel compositie (samentelling) als dispositie (spreiding) van eenheden.

Voorbeelden van te alloceren middelen zijn rotary wing (helikopters) en geneeskundig personeel en materieel.

Zie ook: colocatie.

Afgekort: ATM. Jaarlijkse wedstrijd voor teams bestaande uit vijf onderofficieren die een mars over alle mogelijke vormen van terrein lopen over een afstand van ± 22 km. De wedstrijd wordt georganiseerd op of omstreeks 1 september, omdat 1 september 1951 als officiële oprichtingsdatum voor de Koninklijke Militaire School (KMS) geldt.

De ATM wordt jaarlijks georganiseerd op de jaardag van de KMS te Weert en staat open voor onderofficieren uit binnen- en buitenland.

De route loopt vanaf de Van Hornekazerne over voor de Nederlandse onderofficieren bekend terrein, onder andere de natuurgebieden Weerter en Budeler Bergen (bossen, heide en zandverstuivingen) en De IJzeren Man (bossen en meer), én de bebouwde kom van de gemeente Weert.

De deelnemende teams dragen het gevechtstenue aangevuld met tenminste 10 kg aan bepakking. Het team dat het parcours het snelst aflegt is winnaar. De afgelopen jaren is de ATM uitgegroeid tot een spectaculaire wedstrijd voor onderofficieren, die voor menig team gelijkstaat aan het lopen van een halve marathon of snelmars.

Ingemilitairde uitdrukking die is ontstaan in de Verenigde Staten rond 1930: “When the shit hits the fan”. Oorspronkelijk betekende het dat er beroering ontstaat als een geheime situatie openbaar gemaakt wordt.

Tegenwoordig heeft de uitdrukking meer te maken met organisaties of personen die serieus in opspraak of problemen raken, met name bij iets uiterst onaangenaams. Nu is het natuurlijk uitermate onplezierig als poep werkelijk een draaiende ventilator raakt, maar voor een militair is het ongewild betrokken raken in gevechtsomstandigheden het meest onaangenaam.

Zie ook: Every soldier a rifleman en Overige Operationele Taken (OOT).

De stad Amarillo in de Amerikaanse staat Texas is de inspiratiebron voor ‘(Is This the Way to) Amarillo', in 1971 geschreven door Neil Sedaka en Howard Greenfield. Het nummer gaat over een man die naar Amarillo reist om zijn verloofde te vinden. De keuze viel op Amarillo, omdat dit rijmde op "willow" (wilg) en "pillow" (hoofdkussen). In datzelfde jaar scoorde Tony Christie met het nummer een hit.

Het organieke filmpje van 52 MB zorgde ervoor dat de servers van het Ministry of Defence (MOD) in Londen crashten. Parr parodieerde de mime en de maniertjes die stand up-comedian Peter Kay in 2005 liet zien, toen hij voor de liefdadigheidsorganisatie Comic Relief een imitatie van hetzelfde nummer opnam. In die parodie wandelde hij door de gangen van een tv-studio en kreeg hij vele ‘volgelingen'. Parr en zijn collega's van het tankregiment van de Royal Dragoon Guards deden hetzelfde in Irak en schoten de clip op de compound in het Zuidoost-Iraakse Al Faw.

De Parr-versie was heel wat grappiger dan die van Kay. Zo werden aan het einde van de video twee naakte maten op de dixi getoond. Volgens Parr maakten de Royal Dragoon Guards de video aan het einde van de rotatie van zes maanden: “Het was hard werken wij wilden alleen een beetje lachen en het moreel oppeppen”. Staff sergeant Parr werd met de homemade-video geholpen door captain Mungo Ker, Randi Mofoe, sergeant Andy Stokoe en de rest van het personeel op de compound in Al Faw.

Volgens het Ministry of Defence was de spoof “briljant” en veroorzaakte de server-crash géén problemen. Een woordvoerder van het MOD vulde aan: “Militairen die tijdens operaties hun moreel behouden is altijd belangrijk. Het feit dat het zo populair op kantoor bleek en zorgde dat het systeem crashte is onfortuinlijk, maar het beïnvloedde operaties niet en is alweer in gebruik”.

Vele malen mooier was de reactie van Defence Secretary John Reid op 18 mei 2005: “Hare Majesteit's strijdkrachten houden nooit op mij te verbazen. Om handelingen van doortastenheid, opoffering en heroïsme te kunnen uitvoeren in zoveel gebieden ter wereld en, tegelijkertijd, hitvideo's op te nemen is maatgevend voor de kwaliteit van de Britse strijdkrachten”.

Spoof geslaagd! Roger Parr c.s bewijzen dat muziek en lol héél belangrijk zijn voor het behoud van het moreel van de troepen in uitzendgebieden…

Geïnspireerd door deze ongein namen Nederlandse militairen van Communications & Information Systems (CIS), gelegerd bij het Provincial Reconstruction Team (PRT) van de International Security Assistance Force (ISAF) in Pol-e Khomri, een Nederlandse spoof op. Op 19 juli 2005 hadden zowel het programma ‘Editie NL' van RTL 4 als het programma ‘Shownieuws' van SBS 6 de mediapremières van het Nederlandse Amarillo-spoof.

In de Prinsjesdagbrief van 16 september 2003 heeft het kabinet-Balkenende II het ambitieniveau voor de krijgsmacht aangepast. Wat crisisbeheersingsoperaties betreft, geldt dat de Nederlandse krijgsmacht in staat moet zijn tot een kwalitatief en technologisch hoogwaardige militaire bijdrage aan internationale operaties in alle delen van het geweldsspectrum, ook in de beginfase van een operatie. Het gaat hierbij om:

De bijdragen van Nederland aan crisisbeheersingsoperaties zullen het ambitieniveau in beginsel niet te boven gaan.

Ook genaamd: optreden op de grens van zee en land. Duits: amphibische Operation. Engels: amphibious operation. Frans: opération amphibie.

Vanuit open zee, in kustwateren en tegen een (on)verdedigde kustlijn te land uitgevoerde (gevechts)opdracht die primair wordt uitgevoerd door eenheden die debarkeren vanuit landingsvaartuigen, schepen en helikopters, met als doel het vermeesteren van een landingshoofd (waardoor verdere aanvoer van troepen en materieel is verzekerd) of het bereiken van een beperkte doelstelling. Voorbeelden van dergelijke beperkte doelstellingen zijn:

• beheersen van grondgebied
• evacueren van non-combattanten
• misleiden van de vijand
• uitschakelen van doelen te land
• vergaren van inlichtingen

Een amfibische operatie vindt altijd plaats met ondersteuning van een vlootverband en land- en/of luchtstrijdkrachten. Amfibische operaties omvatten meer dan enkel de amfibische landing, zijn dan ook nooit een doel op zich (scheppen voorwaarden voor vervolgoperaties) en gericht op het initiëren, leiden en/of ondersteunen van operaties te land.

Amfibische troepen concentreren zich op zwakke punten van de vijand en zijn gericht op het verkrijgen van mobiliteit en verrassing - niet alleen bereikt door de inzet van eenheden op een bepaalde tijd en plaats, ook door slechts de dreiging die uitgaat van een amfibische operatie. Een amfibische operatie dwingt de vijand tot het verspreid inzetten van zijn middelen langs een kuststrook.

In Nederland ligt de expertise op het gebied van amfibische operaties bij het Commando Zeestrijdkrachten (CZSK) in het algemeen en het Korps Mariniers in het bijzonder. Eenheden van het speciaal voor amfibische operaties opgeleide, getrainde en uitgeruste Korps Mariniers kunnen zich - in samenwerking met de Britse Royal Marines (in amfibische taakeenheden als UK/NL Amphibious Force en UK/NL Landing Force) of anderen - als eerste de toegang tot een operatiegebied verschaffen met het uitvoeren van een initial entry operation. De mariniers zijn eenheden lichte infanterie die geacht worden om voor langere tijd achtereen, onder alle klimatologische en geografische omstandigheden, inzetbaar te zijn. Het optreden van lichte infanterie is altijd offensief van karakter, zelfs gedurende de uitvoering van defensieve operaties.

De landing force voor een amfibische operatie, d.w.z. de amfibische taakgroep als geheel, kan tien dagen achtereen van klasse I t/m V en medische zorg worden voorzien middels een Landing Platform Dock (LPD). Een LDP is een amfibisch transportschip met zowel een vliegdek als een afzinkbaar dok, speciaal ingericht voor het debarkeren van troepen met behulp van landingsvaartuigen en transporthelikopters. Het CZSK beschikt over twee LPD's: sinds 1998 over de Hr. Ms. Rotterdam (L800) en sinds 2007 over de Hr. Ms. Johan de Witt (L801). Vanaf 2010 maakt het CZSK, onder andere ten behoeve van amfibische operaties, eveneens gebruik van kleine, snelle vaartuigen van het type Fast Raiding Interception and Special Forces (FRISC).

Afgekort: AAW. Opleiding die als vast onderdeel deel uitmaakt van zowel de Algemene Militaire Opleiding (AMO) voor beginnende militairen als de Missie Gerichte Instructie (MGI) voorafgaande aan een uitzending. Omdat het internationaal verplicht is dat het land van de uit te zenden militair de garantie afgeeft dat hij/zij de opleiding AAW heeft gevolgd, moeten ook militairen die reeds op uitzending zijn geweest opnieuw de opleiding volgen.

In de opleiding wordt de cursist bewust gemaakt van de gevaren van munitie, het herkennen van munitie, de uitwerking van munitie waarbij onder materialen als beton, hout en staal met behulp van springstoffen worden vernield, en velerlei need-to-know op het gebied van mijnen, springmiddelen, UXO’s, valstrikken e.d.

De opleiding wordt gegeven op de Mineursschool van het Opleidings- en Trainingscentrum Genie (OTC Genie) van de Koninklijke Landmacht in Reek, in de buurt van Grave.

Engelstalig acroniem. Ezelsbruggetje dat door de Algemeen Militair Verpleegkundige (AMV'er) mede wordt gebruikt om zijn beleid af te stemmen na het tweede onderzoek van de Advanced Trauma Life Support (ATLS). Toepasbaar bij en in gebruik bij ongevallen die worden behandeld als een patiënt ernstig letsel heeft en opname in een geneeskundige inrichting aannemelijk is.

Het uitvragen van A.M.P.L.E. geeft een korte maar aanvullende anamnese.

Als de patiënt ernstig gewond is, moet de informatie zolang hij/zij bij bewustzijn is worden uitgevraagd:

Zie ook: Advanced Trauma Life Support (ATLS) en M.I.S.T.

Van het Franse “ancien” (“oud”). Bespottelijk ook wel “aanzieniteit” genoemd; vaak heeft een hogere anciënniteit een hogere achting onder collega's of in elk geval onder ranggelijken tot gevolg.

Primair is anciënniteit het aantal dienstjaren dat is doorgebracht in eenzelfde rang. De bevordering en bezoldiging van militairen is afhankelijk van de anciënniteit. Aan een hogere anciënniteit is, volgens vaste schalen, een hoger salaris verbonden. Ook geldt hoe groter de anciënniteit, des te meer vakantiedagen.

Anciënniteit is ook een criterium bij bevorderingen. Na een minimale anciënniteit in een bepaalde rang kan een militair vaak opteren voor een functie in een naasthogere rang. De consequentie hiervan is dat op grond van anciënniteit de ene militair vaak voor de andere, rangsgelijke gaat in het kader van bevordering.

Het aantal dienstjaren bepaalt, zij het informeel, vaak ook de plaats onder ranggelijken: hoe hoger in anciënniteit, des te meer zogenaamde voorrechten sommigen menen te hebben.

Bij terugkeer in militaire dienst als herintreder, bijvoorbeeld door een vrouwelijke ex-militair , is het mogelijk dat een militair naast bezoldiging en rang ook zijn anciënniteit behoudt.

Ook genaamd: Multi-Band Multi Mission Radio (MBMMR). Combat net radio die specifiek is bedoeld voor de aanvraag van close air support én beveiligde satellietverbindingen (SATCOM).

De radio, geproduceerd door Harris Corporation (VS), is met name in gebruik bij Special Forces.

De AN/PRC-117F bedient het frequentiespectrum tussen 30 en 512 MHz. Voor Very High Frequency (VHF) heeft de radio een bereik tot 15 km. Daarnaast is de radio geschikt voor Ultra High Frequency (UHF) en UHF SATCOM.

De radio is 8,1 cm hoog, 26,7 cm lang en 34,3 cm diep, inbegrepen de batterijen, en weegt 7,2 kg – met inbegrip van de batterijen: twee lithium/zwaveldioxide (LiSO2) batterijen BA-5590, die elk 12 Volt leveren.

Zie ook: Korps Commandotroepen.

De Limburgse Jager van Verdienste is de oudste regimentswaardering. De eerste werd in 1953 door kolonel J.L.H.A. Antoni (25 mei 1896 – 6 november 1982), de toenmalige eerste commandant van het Regiment Limburgse Jagers, uitgereikt. Antoni was grondlegger van het regiment dat bij Koninklijk Besluit nummer 26 op 1 juli 1950 werd opgericht. Het regiment kwam voort uit 2 R.I. en 6 R.I.

De waardering wordt toegekend aan een persoon die zich, naar het oordeel van de regimentscommandant en de regimentsraad, buitengewoon inspande om het aanzien van het Regiment Limburgse Jagers op zeer positieve wijze uit te dragen, hetzij binnen de krijgsmacht, hetzij daarbuiten.

In 2004 stelde de toenmalige regimentscommandant, luitenant-kolonel  Ferdinand Tummers, een nieuwe regimentswaardering in. Deze noemde hij naar de eerste regimentscommandant: de kolonel J.L.H.A. Antoni Waardering.

De uitreiking van de onderscheiding gebeurt ten overstaan van de troep en daarmee dient de waardering als voorbeeld. De waardering bestaat uit een legpenning met de afbeelding van kolonel Antoni en een oorkonde.

Anthonie Peter de Graaff (geboren 12 april 1928 in Amsterdam, overleden op 4 januari 2008 in Waalwijk), beter bekend als Anton P. de Graaff, is met achttien boeken op zijn naam zonder twijfel zowel de schrijver-veteraan van Nederland als de spreekbuis van alle veteranen uit Nederlands-Indië geworden. Hij schreef ruim 2.500 pagina's (!) over de belevenissen van Nederlandse militairen in toenmalig Nederlands-Indië.

Al na tien weken in Nederlands-Indië telde 425 BI elf gesneuvelden, 49 gewonden en vier vermisten. Het aantal doden zou, ondanks het verder uitblijven van gevechtsacties, verder oplopen als gevolg van tropische ziekten (malaria e.a.) en verkeersongevallen. Anton P. de Graaff stond zijn mannetje.

Na de wapenstilstand van augustus 1945 moest 425 BI nog dertien (!) maanden wachten voordat op 17 september 1950, na 1½ jaar, kon worden gerepatrieerd. Na een reis van ruim drie weken meerde het Amerikaanse Liberty-schip ‘U.S.S. General Sturgis’ in Nederland aan.

Na zijn diensttijd ging De Graaff in zaken (hij was directeur van een internationale handelsonderneming) en begon hij in zijn vrije tijd te schrijven. Dat mondde in 1986 uit in zijn eerste en tot op heden best verkochte boek met de sarcastische titel ‘De heren worden bedankt’. De toenmalige Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht – luitenant-generaal C.J.M. de Veer – vond dit het beste oorlogsboek dat ooit is geschreven! Geen sinecure, want er zouden er nog velen volgen!

Op 16 december 2003 bracht de de heer De Graaff een bezoek aan de Oranjekazerne in Schaarsbergen. Hij las voor uit eigen werk en ging in gesprek met Combat Life Savers van 12 Infanteriebataljon Luchtmobiel die zouden worden uitgezonden naar Irak.

“In zijn dagboek tekent hij zijn belevenissen op en geeft er zijn commentaar bij. Hij observeert scherp en waar hij plichtsverzuim ziet, ook bij officieren, is zijn oordeel hard en duidelijk.” Aldus J.A.A. van Doorn over onder andere ‘De heren worden bedankt’ in zijn hommage in HP/De Tijd (week 25, 2005).

In alle boeken die volgden heeft De Graaff met een niet aflatend enthousiasme de problematiek aangekaart van de dienstplichtigen die in groten getale naar Nederlands-Indië zijn gezonden. Nogmaals volgens J.A.A. van Doorn: “Het zou zijn programma worden: aanhoudend aandacht vragen voor de Indië-veteranen, hun genegeerde geschiedenis en hun al te lichtvaardig beoordeelde prestaties.”

De 18 boeken van Anton P. de Graaff in volgorde van verschijnen zijn:

Tijdens een beëdiging op de markt te Weert op 9 januari 2007 kreeg Anton P. de Graaff de Kolonel J.L.H.A. Antoni Waardering uit handen van de regimentscommandant van de Limburgse Jagers, luitenant-kolonel Huub Klein Schaarsberg, vanwege zijn boeken "die gevoelens bespreken waardoor ook anderen dan diegenen die in Nederlands-Indië zijn geweest er iets meer van begrijpen".

© foto: Regiment Limburgse Jagers.

De boeken van Anton P. de Graaff zijn te bestellen bij Uitgeverij Van Wijnen in Franeker.

Afkortingen voor respectievelijk Algemene Oorlogstoestand en Algemene Crisis Toestand.

Zie ook: Algemene Crisistoestand (ACT), Bijzondere Crisistoestand (BCT) en B.O.T. / B.C.T.

Anti-personeelsmijn 23. Engels: AP-23 bounding mine.

De slagpinveer van de AP-23 was in een labiel evenwicht te brengen (de zgn. S-stand). Stond de slagpinveer eenmaal in de S-stand, dan was een lichte schok voldoende om de ontsteker te laten werken en de mijn spontaan te laten detoneren.

Het ongeluk in 1983, tijdens een instructie ‘Mijnen en valstrikken’, was te wijten aan het gebruik van een scherpe AP-23 uit lot (serie) AI 68-2 als instructiemodel: 7 militairen kwamen om het leven en 9 raakten gewond. Het ongeluk in 1984 vond plaats tijdens een periodieke controle van de AP- 23 in het Artillerie Schietkamp (ASK). In eerste instantie ontplofte de mijn niet bij het “afzetten” op afstand (het bevestigen van een afvuurlijn aan de ring van het ontstekingsmechanisme), maar toen de beproevingsleider – EOD-militair Rob Ovaa – dichterbij kwam, gebeurde het alsnog en werd hij op slag gedood.

Ondanks beide ongelukken bleef de AP- 23 in de bewapening. Als gevolg van het besluit van 11 maart 1996 om alle anti-personeelsmijnen (AP-mijnen) af te danken, is uiteindelijk in 1997 is de gehele partij vernietigd.

Gevechtshelikopter ten behoeve van de luchtcomponent (Tactische Helikopter Groep) van 11 Air Manoeuvre Brigade. De taakstelling voor de Apache AH-64D bestaat uit:

De Apache AH-64D, geproduceerd door McDonnell Douglas/The Boeing Company, is zwaar bewapend, zeer wendbaar en kan gelijktijdig voldoende bewapening voor elke taak meevoeren. Licht bewapende grondtroepen zijn afhankelijk van de zware vuursteun die de Apache AH-64D, als ‘vliegende artillerie’, kan leveren.

Sinds 1986 is de A-versie operationeel bij de Amerikaanse krijgsmacht. In de Golfoorlog van 1991 hadden maar liefst 288 Apaches de eerste gevechtservaring. Daarin bleken zij zeer effectief in het opblazen van bunkers, tanks en andere gepantserde voertuigen. De eerste vlucht met de D-versie vond plaats in 1992.

De Apache AH-64D is uitgerust met geavanceerde doelzoek-, nachtzicht- en raketgeleidingssystemen, zoals het Target Acquisition and Designation Sight/Pilot Night Vision Sensor (TADS/PNVS), waarvoor de sensoren op de neus van de heli zijn bevestigd. TADS/PNVS is geplaatst in de draaibare koepel op de neus, evenals andere elektronica voor de automatische geleiding van projectielen en infrarood-sensors. Allen met als doel een correcte nachtwaarneming en de mogelijkheid tot silhouetvliegen in donker en slechte weersomstandigheden.

Foto-impressie van de Apache AH-64D.

De twee motoren zijn aangebracht aan beide kanten van de romp. Kleine hulpvleugels (sub-wings), dienen als ophangpunten voor de wapensystemen (rocket-pods). De staartrotor bevindt zich aan bakboordzijde, op de helft van het kielvlak. Het landingsgestel kan niet worden ingetrokken.

De cockpit is omgeven met lichtgewicht gepantserd schild, maar de Apache AH-64D is niet stealth-proof (niet beschermd tegen vijandelijke ontdekking). De twee piloten zitten in tandemconfiguratie achter elkaar in deze cockpit. De piloot vliegt met een helm met Head Up Display, opdat alle vluchtinformatie op ooghoogte wordt weergegeven.

Specificaties van de Apache AH-64D:

Omdat het gewicht van de mee te voeren bewapening sterk van invloed is op het vliegbereik, zal de Apache AH-64D niet alle bewapening tegelijkertijd in de maximale hoeveelheid meenemen.

Nederlandse gevechtshelikoptervliegers gaan naar Fort Hood, Texas, VS, voor opleidings- en trainingsdoeleinden. De Apache AH-64Ds zijn ingedeeld bij 301 en 302 Squadron op de Vliegbasis Gilze-Rijen.

Zie ook: Defensie Helikopter Commando (DHC).

Score die door de arts, gynaecoloog, verpleegkundige of verloskundige wordt gebruikt om de conditie van een pasgeborene te testen aan de hand van vijf metingen. Voor elk van de vijf onderdelen krijgt de pasgeborene 0, 1 of 2 punten. De test wordt driemaal herhaald: 1, 5 en 10 minuten na de geboorte.

De vijf punten die worden gemeten zijn:

Een score van 7 t/m 10 is normaal, 4 t/m 7 geeft aanleiding tot ingrijpen en een score van 3 of lager verlangt direct ingrijpen. Een in alle opzichten gezond lijkende pasgeborene krijgt dus een score van 10 punten toegekend.

De test is genoemd naar anaesthesiologe Virginia Apgar (1909-1974), die de test (Newborn Scoring System) in 1949 ontwikkelde en in 1952 presenteerde. Omdat zij gewend was de conditie van de te opereren patiënten te beoordelen op de criteria hartslag, ademhaling, reflexen, tonus en kleur, associeerde zij de genoemde factoren eveneens met de vitaliteit van de pasgeborene.

Controle van alle verzamelde militairen om te kunnen vaststellen wie afwezig zijn. Eigenlijk het militaire equivalent van de civiel bekende prikklok.

Appèl van een geneeskundige eenheid tijdens oefening.

Het appèl, dat vroeger driemaal per dag en tegenwoordig meestal tweemaal daags (ochtendappèl bij aanvang dienst en avondappèl bij einde dienst) en dan in de regel in compagniesverband wordt ingenomen, is een strak geregisseerde en uniforme plichtpleging waarbij alle subeenheden naast elkaar, al dan niet in carrévorm, staan aangetreden. De commandanten van deze subeenheden geven aan de commandant van de eenheid de bijzonderheden aan, met name dus de afwezigheid van personeel. Appèls in bataljons- of brigadeverband komen enkel voor ten behoeve van zeer speciale gebeurtenissen. Wat zich nog wel eens voordoet, zijn buitengewone of bijzondere appèls, bijvoorbeeld om een veiligheidsincident of iets exclusiefs mee te delen dat niet kan wachten tot het tijdstip van een organiek appèl.

Tezelfdertijd nemen de onderofficieren – daarin voorgegaan door de Opvolgend Pelotonscommandant (OPC) of het Hoofd Inwendige Dienst (HID) – van de subeenheden het appèl te baat om de aangetreden manschappen vóór het daadwerkelijke innemen te controleren op hygiëne en preventieve gezondheidszorg (scheren e.d.), kleding (conform dienstverrichting, ongeschonden en compleet met herkenningsplaatje, verbandpakje, naamplaatje, eenheidsembleem e.d.), schoenen (gepoetst), uitrustingsstukken e.d.

De Arbodienst KL, operationeel sinds 1 december 1996, heeft als taak gezondheid, veiligheid en welzijn van de werknemers in de arbeidsproces van de Koninklijke Landmacht te beschermen en te bevorderen. De Arbodienst richt zich op:

De Arbodienst schrijft voor dat de werkgever, d.i. de eenheidscommandant, zich voor bepaalde taken moet laten bijstaan door een gecertificeerde Arbodienst voor tenminste:

De eenheidscommandant stelt een RI&E op en voert deze uit aan de hand van een opgesteld plan van aanpak (PVA); het PVA wordt uitgevoerd én geëvalueerd: hebben de maatregelen uit het PVA bijgedragen aan een vermindering van de veiligheidsrisico’s en het ziekteverzuim?

In het Arbeidsomstandighedenbesluit is voorgeschreven dat iedere Arbodienst minimaal moet beschikken over een deskundige op elk van de volgende vier vakgebieden:

De bedrijfsarts maakt deel uit van de Bedrijfsgeneeskundige groep (Bdfgnkgp) van de Arbodienst. De Bedrijfsgeneeskundige groepen zijn gevestigd in Amersfoort, Assen, Breda, Den Haag, Harderwijk, Roermond, Schaarsbergen en Seedorf. De bedrijfsarts heeft als taak om door middel van sociaal medische begeleiding, een spoedige hervatting van de functievervulling van de verzuimende militair te bewerkstelligen; hiertoe maakt de bedrijfsarts ook deel uit van het Sociaal Medisch Team (SMT) van de eenheid.

In het kader van de vooruitgeschoven taken van de Arbodienst beschikt elke eenheid over zowel een arbo-coördinator als een milieu-coördinator. Deze functionarissen:

De milieu-coördinator beschikt daarnaast over alle vigerende milieu-instructies ten behoeve van de werkzaamheden binnen de eenheid. Aan beide functionarissen moeten worden gemeld:

Specifieke aandachtspunten in het kader van de arbeidsomstandigheden zijn:
Arbeidsmiddelen

Arbozorg en arbeidsorganisatie
Bedrijfshulpverlening (BHV) & Calamiteitenbeheersing
Biologische agentia
Bijzondere groepen werknemers

Fysieke belasting
Fysische factoren

Gevaarlijke stoffen

Inrichting arbeidsplaatsen

Meldingen n.a.v. ongevallen of onveilige handelingen/situaties
Ongewenst gedrag

Persoonlijke beschermingsmiddelen

Rookvrije werkplek en werkomgeving
Specifieke werkzaamheden

Werkplek- en situatieaanpassing
Werktijden, overwerk en werkdruk

Elke onderneming, dus ook het Ministerie van Defensie, is sinds de aanscherping van de Arbo- of Arbeidsomstandighedenwet per 1 januari 1994 verplicht om de knelpunten van de arbeidsomstandigheden te inventariseren en passende maatregelen te nemen.

Arbodiensten, -consultants en -coördinatoren streven ernaar de veiligheid van werknemers te waarborgen, de gezondheid van werknemers te beschermen en het welzijn van werknemers te bevorderen.

Ter bescherming van de gezondheid van werknemers moet worden gedacht aan veel voorkomende zaken als:

Voorlichting, scholing en werkplekonderzoek moeten realiseren dat de doelstellingen binnen de Arbowet worden gehaald.

Afgekort: AO. Duits: Operationsraum. Frans: zone des opérations. Nederlands: inzet- of operatiegebied (opgeb); gevechtsvak.

Oorspronkelijk: (storm)aanval; bestorming; schermwedstrijd. Oudste en jaarlijks terugkerend driedaags evenement ter afsluiting van de wetenschappelijke opleiding van adelborsten en cadetten, respectievelijk aan het Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM) en/of de Koninklijke Militaire Academie (KMA).

Naar verluidt de eerste maal georganiseerd op 19 februari 1910, de verjaardag van Koning Willem III. In die tijd werden op de KMA nog regelmatig schermwedstrijden georganiseerd, welke werden afgesloten met een groot feest voor alle deelnemers en cadetten.

Op de KMA vindt het feest, georganiseerd door en voor de cadetten, met name plaats in de Grote Zaal (Ridderzaal) van het Kasteel van Breda.

In 2011 wordt het assaut op de KMA voor de 125ste keer gehouden. Tegenwoordig wordt het assaut gegeven aan de hand van een thema. Hierbij is de eerste, formele avond de gala-avond, waarop de Gouverneur (commandant) van de KMA het feest opent. Hierbij zijn naast de Defensietop en de burgemeester van Breda ook de relaties van de cadetten – feeën en gnomen – gnomen. De tweede en derde avond staan respectievelijk in het teken van de Cadettenavond met het Diner d´Assaut en het Bouwvakkersbal, waarbij de Assautcommissie de cadetten bedankt voor hun inzet.

1

ALGEMEEN

Het onafgebroken waarnemen, verzamelen en evalueren van informatie over de huidige situatie, in het bijzonder die van de opponent en zijn gedragingen, om controle uit te oefenen op de voortgang van de eigen operatie.

Assessment vindt in vele disciplines plaats:

2

PORTFOLIO

Letterlijk: raming; schatting; taxatie. Beoordeling van een sollicitant cq. werknemer op (ingeschatte) geschiktheid voor een nieuwe cq. andere functie dan wel taak. Het assessment zal in de plaats komen van het traditionele beoordelingsgesprek.

Bij het assessment worden zaken als attitude, bekwaam- en vaardigheden en gedrag beoordeeld die benodigd zijn in het kader van een andere functie. Feitelijk is het assessment een psychologisch onderzoek. Het assessment geeft aan welke competenties al verworven zijn én aan welke competenties nog gewerkt dient te worden.

Om de werknemer de mogelijkheid te geven om zelf een carrière (officier) of loopbaan (onderofficier en manschappen) te sturen zijn het portfolio en het assessment instrumenten.

Zie ook: portfolio.

gering expeditionair vermogen

als gevolg van tactieken die zijn gebaseerd op die van de lineaire oorlogvoering (frontlinies).

incasseringsvermogen

de mate waarin de ondergane vernietiging het incasseringsvermogen overtreft bepaalt de attritie.

massaliteit

grote legers maken gebruik van statische artillerie (indirect en lineair vuur) tegen mankracht.

voorspelbaarheid

in de regel wint het leger dat erin slaagt de meeste granaten gedurende een lange periode naar de vijand te schieten en/of de grootste reserves heeft.

►het maanden- of jarenlang volhouden van belegeringen van verdedigde steden

►de loopgravenoorlog in de Eerste Wereldoorlog (met name die aan het Westelijk Front)

►het Oostfront in de Tweede Wereldoorlog

►de Vietnam-oorlog, waarin de Amerikanen met overweldigende vuurkracht grote delen van Zuid-Vietnam probeerden te zuiveren van de Vietcong maar geen vooruitgang op het gevechtsveld boekten

Levensreddend antigif tegen zenuwblokkerende strijdmiddelen (zenuwgassen) waarover militairen in oorlogstijd beschikken (3 stuks). Bij de verschijnselen van een zenuwgasvergiftiging kan de militair zichzelf of een kameraad een injector met een mix van 2,4 mg atropine(sulfaat), 220 mg obidoxim dichloride en 10 mg pro-diazepam toedienen.

Het toedienen vindt plaats na (het optreden van vergiftigingsverschijnselen na) besmetting met een zenuwgas.

De vergiftigingsverschijnselen zijn:

Een overzicht van alle vergiftigingsverschijnselen:

Duits: Ausgangssperre; Ausgangsverbot. Engels: curfew. Frans: couvre-feu. Ook genaamd: spertijd; uitgaansverbod (in de laatste betekenis ook gehanteerd als tuchtrechtelijke maatregel, waarbij een militair voor een bepaalde periode op de kazerne wordt geconsigneerd).

Collectieve controlemaatregel die verplicht dat mensen tijdens een specifieke periode niet buitenshuis komen. In de regel wordt een avondklok ’s avonds en ’s nachts van toepassing verklaard. Een zgn. ‘dusk-to-dawn curfew’ is het gemakkelijkst af te kondigen: iedereen kan de zon zien ondergaan en opkomen. Een avondklok kan gepaard gaan met algehele verduisteringsmaatregelen. Een avondklok wordt ingesteld om:

In een inzetgebied kunnen bepaalde mensen van een avondklok worden vrijgesteld, zoals artsen, NGO’s en internationale waarnemers. Tijdens de avondklok patrouilleren militairen op straat om de naleving te controleren; ook kunnen (mobiele) checkpoints worden ingericht.

Afkorting die staat voor “Alert, Verbal, Pain, Unresponsive”.

De A.V.P.U.-score is een manier om in het eerste onderzoek van het Advanced Trauma Life Support-protocol de bewustzijnsgraad (neurologische status) van een gewonde te bepalen: