AFKORTINGEN
Terug naar de homepage
 

Ibo Inspectie binnenkant oogleden

ICBB

Initial Commander’s Backbrief. Terugkoppeling vd analyse van een ondercommandant met zijn C.De eerste backbrief na de bevelsuitgifte. Zie ook FCBB en OATDOEM.

ICBM Inter-Continental Ballistic Missile; intercontinentale ballistische raket; In 2002 tekenden Rusland en de Verenigde Staten en Rusland het SORT om de voorraad ICBM's te verminderen.

ICMS

Intensivering Civiel-Militaire Samenwerking.

ICO

Intell(igence) Collection Order.

ICP Incident Control Point; plaats binnen een het veiligheidskordon van waaruit de operatie gecoördineerd wordt door de militaire en/of civiele autoriteiten.

ICP

Intell(igence) Collection Plan. Inlichtingenverzamelplan. Vertaling vd essentiële inlichtingenbehoefte; antwoord op de PIR van de commandant; in dit deel van de inlichtingencyclus wordt de prioriteitsstelling, afstemming en inzet van alle beschikbare inlichtingenmiddelen gerealiseerd, waarbij uit alle beschikbare bronnen binnen een vastgestelde termijn relevante informatie wordt verzameld.

ICRC International Committee of the Red Cross; Rode Kruis.
ICTY International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia; opgericht in 1993; rechtsprekend orgaan van de Verenigde Naties, gericht op de berechting van oorlogsmisdaden die zijn gepleegd tijdens de oorlogen op de Balkan in de jaren ’90 van de 20ste eeuw
ICU Intensive Care Unit.
IDA-kit

Individual Dynamic Absorption-kit; samenstelling: 40% permethrine en 60% licht aromatische nafta (petroleum); om klamboes, kleding, schoenen, slaapzakken, tentzeil e.d. te impregneren (tegen dengue, malaria e.d.); NSN 6840-01-345-0237.

IDEA

Integrated Development of Entrepreneural Activities

IDF Indirect Fire; indirect vuur; parabolische kogelbaan, b.v. bij artillerie- of raketbeschieting.

IDGO

Instituut Defensie Geneeskundige Opleidingen

IDL

Instituut Defensie Leergangen; Netherlands Defence College, gevestigd in Den Haag. Onderdeel vd NLDA, waar vooral carrièreopleidingen worden verzorgd voor officieren in de rang van kap, maj of lkol.

IDP

Internally Displaced Person; ontheemde. Iemand die door de omstandigheden wordt gedwongen zijn huis te ontvluchten maar binnen de grenzen van zijn land blijft. Geen vluchteling (refugee).

IDPP Integraal Defensie Planningsproces; zie Commandant der Strijdkrachten
IDR Instituut samenwerking Defensie en Relatieziekenhuizen
IDT&T Interim Defensie Tracking & Tracing
IDU Instroom, Doorstroom en Uitstroom (van personeel)
IEBL Inter-Ethnic Boundary Line (in Bosnië-Hercegovina)

IED

Improvised Explosive Device. Eenvoudig zelf te maken springlading met een groot strategisch effect. Explosief voorwerp dat op geïmproviseerde wijze
is gemaakt en/of geplaatst. IED's veroorzaken letsel en materiële schade, beperken de bewegingsvrijheid, vertragen het operationeel tempo van eenheden en van economisch herstel en beïnvloeden de publieke opinie. De meest eenvoudige IED's bevatten de componenten hoofdlading, ontsteker (pyrotechnische ontsteker/slagpijpje), schakelaar, stroombron en verpakking.

IEF

Initial Entry Force.

IFC Intelligence Fusion Center; in Molesworth (GB), opgericht in 2007 ter ondersteuning van NAVO-operaties; genereert strategische, operationele en tactische inlichtingenproducten

IFF

Identification Friend or Foe; vaststelling van vriend of vijand door uitgezonden en ontvangen radiosignalen

IFO

Initiële Functie Opleiding

IFOR

Implementation Force; NAVO-vredesmacht in Bosnië-Hercegovina als opvolger van UNPROFOR.

IG Instructiegroep
IG Inzetgereed
IGDKL Inspectie Geneeskundige Dienst Koninklijke Landmacht

IGK

Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht; geloceerd op De Zwaluwenberg (Hollandsche Rading)

IGLW

Instructiegroep Lichte Wapens; gevestigd op de Generaal Winkelmankazerne in Harskamp; verzorgd o.a. de cursussen tot schietinstructeur (SI) of hoofd-schietinstructeur (HSI) waarvan de certificatie per 01-01-2007 verplicht is

IGO

Incidenteel Geneeskundig Onderzoek; wordt gehouden wanneer wordt getwijfeld aan de dienstgeschiktheid van een militair; doel is te bezien of er een vermoeden van dienstongeschiktheid bij de militair bestaat.

IGO Intergovernmental organisation. Voorbeelden: EU, IMF, NAVO en OSCE
IGSIM

Instructie Groep Simulatie

IGV Infanterie Gevechts Voertuig
IGVU Interim Gas Verkennings Uitrusting

IHP

Integrated Head Protection.

IJskast

Tijdelijk stilleggen van een oefening, waarna de oefenende troepen verdergaan vanaf het punt waarop de oefening was stilgelegd

IK

Instructiekaart.

IK 010059

NBC-masker FM-12.

IK 004601

Camouflage.

IK 10-2554

Leg- en tordeerapparaat.

IK 11-1

Electronic Protective Measures (EPM).

IK 11-7 Memorandum voor radiotelefonie.
IK 2-1250 Uitreikstuk Uitreikstuk LeiderschapsTraining en Vorming (LTV) ten behoeve van de leidinggevende.

IK 2-1251

Omgaan met de media.

IK 2-13 CRC-pelotons van ISAF.
IK 2-15 Geweldgebruik bij zelfverdediging.
IK 2-16 Mentale vorming.
IK 2-17 Commandovoering.
IK 2-18 SFOR geweldsinstructie; vastgesteld door de BLS op 02-01-1997.

IK 2-19

Aide-mémoire voor SFOR commandanten.

IK 2-20

SFOR geweldinstructie Bosnië-Herzegovina.

IK 2-21

Instructie SFOR militairen betreffende het omgaan met personen welke zijn aangeklaagd wegens oorlogsmisdaden.

IK 2-22 Zelfhulp en Kameradenhulp (ZHKH).
IK 2-25 Veiligheidsregels en veiligheidsbepalingen voor munitie en herkenning van munitie.
IK 2-26 Chauffeurs (koud/warm weer).
IK 2-27 Geweldgebruik.
IK 2-30 Compartimentering gevaarlijke stoffen (KL opslagcodes).

IK 2-50

Hoe te handelen bij verhindering dienstverrichting ivm ziekte.

IK 2-6 Preventie en eerste hulp bij warmteletsels.

IK 3-20

Persoonlijke bescherming tegen de uitwerking van NBC-strijdmiddelen. OBSOLEET EN VERVALLEN!

IK 3-21

Memorandum voor NBC-ploegcommandanten. OBSOLEET EN VERVALLEN!

IK 3-22 N/C Memorandum Nucleair/Chemisch voor NBC-kernen. OBSOLEET EN VERVALLEN!
IK 40-20 Schriftelijke instructies. Maatregelen in het geval van een ongeval of noodgeval.
IK 4-44 Het aanvragen van luchtsteun in noodsituaties.
IK 5-126 Vernielingen.
IK 5-130 Brugclassificatie te velde.
IK 5-137 Ammunition awareness.

IK 5-420

Detectie met gasverkenningsuitrusting.

IK 55-1 Handleiding voor de chauffeur ten behoeve van het vervoer van gevaarlijke stoffen.
IK 55-11

Instructie invullen rijopdracht. Zie ook Lf 15399.

IK 55-2 Hulpkaart ladingzekeren wegvervoer.
IK 55-3 De militaire colonne van voertuigen

IK 8-756

Opmaken van chirurgische netten.

IK 8-7653 Invulinstructie gewondenkaart/afvoerkaart.
IK 9-5 Gebruiksaanwijzing voor licht- en geluidssignaal DM57.

IKS

Instituut Keuring en Selectie (Amsterdam)

IKZ Integrale Kwaliteits Zorg
Ill(um) Illuminating ammunition; lichtmunitie; niet explosieve munitie ontworpen om ťťn enkele bron van intens licht voort te brengen om een gebied te verlichten

ILM

Intermediate Level Maintenance. Één van de drie onderhoudsniveaus. Het tussentijdse grotere onderhoud wordt, in een periode waarin het materieel voor operationele inzet beschikbaar is, uitgevoerd door specifiek onderhoudspersoneel dat is ingedeeld bij de onderhoudseenheden en het DBGS. ILM vindt ook plaats in het buitenland in het geval dat tijdens ernstinzet of oefeningen reparaties nodig zijn. Zie ook: DLM en OLM.

ILMO Instituut voor Leiderschap en Maganement Opleiding (Breda); tegenwoordig School voor Leidinggeven en Opleidingskunde (Budel)
IMAIntegrale Veiligheidszorg, Materieel-Logistiek en Arbo & Milieu
ImageryBeeld.
IMF

Intern Mutatie Formulier (LF 15551).

IMG

Inspecteur Militaire Gezondheidszorg. Gevestigd op landgoed De Zwaluwenberg (Hollandsche Rading)

IMINT

Imagery Intelligence. Beeldanalyse van georuimtelijke (satelliet)informatie en luchtfoto's en leveren van diepteanalyses van satellietbeelden en luchtfoto's.

Imm

Immuniseren, immunisatie

IMO

InitiŽle Militaire Opleiding

Implied Tasks

Afgeleide taken. Taken die zijn afgeleid vd opgedragen taken: taken die moeten worden uitgevoerd om de opdracht en de opgedragen taken te kunnen uitvoeren. Zie ook Assigned Tasks.

IMPP Integrated Mission Planning Process; besluitvormingsmodel vd Verenigde Naties.

IMV

Infantry Mobility Vehicle, i.c. Bushmaster.

Incasseringsvermogen

De militair verlegt grenzen van lichamelijke pijn, vermoeidheid en/of frustratie voortkomend uit o.a. zware fysieke inspanning, een langdurige ongemakkelijke (werk)houding, extremere klimatologische omstandigheden, een gebrek aan privacy, vermeende onevenredige/onbillijke behandeling, het ontbreken of ontnemen van zijn vrijheid en een gebrek aan comfort, rust en voeding, zonder daarbij de moed op te geven.

INDAS Individueel aanvullingssysteem; fillersysteem

Inf

Infanterie

Infbat Infanteriebataljon; bestaat uit vier compagnieën.

Infil

Infiltratie; infiltreren; tac verpl te voet, bereden, door de lucht of over het water in vij geb

INFOOP Informatie(bulletin) op personeelsgebied.

InfoOps

Information Operations. Gecoördineerde activiteiten gericht op het beïnvloeden vd besluitvorming vd opponent, ter ondersteuning vd (politieke en militaire) doelstellingen van een operatie door de informatie, besluitvormingsprocessen en ondersteunende systemen van een opponent aan te grijpen en gelijktijdig de eigen informatie, processen en systemen te benutten en te beschermen.

Informatiebeveiliging

Beveiliging van informatie en informatiesystemen, met inbegrip van verbindingsbeveiliging; algemene
beveiligingsmaatregelen en -procedures om verlies of compromittering van informatie in welke vorm dan ook te voorkomen

Information exploitation

De waarde van informatie binnen processen volledig benutten en uitbuiten (exploit), m.n. in een stafomgeving.

Information management

De juiste informatie, veilig, op het juiste moment, in het juiste format, via het juiste systeem, door de juiste persoon gebruiken, m.n. in een stafomgeving.

Inhoud-Relatie

Hard op de inhoud, zacht op de relatie.

Inlichtingen & Informatie

Functie van militair optreden. Intelligence and information. Einduitkomst van kennis en
begrip over de activiteiten (activities), mogelijkheden (capabilities) en intenties (intentions) van alle (relevante) actoren en factoren.

Inln

Inlichtingen

Innoveren

Vermogen om doctrine, opleiding en training snel te kunnen aanpassen en op elkaar afgestemd te houden. In algemene zin: als nieuwigheid invoeren; als noviteit introduceren; veranderen; vernieuwen.

Inr

Inrichten; inrichting.

INR

Initial Nuclear Radiation. Hoog stralingsniveau in de vuurbal die ontstaat bij een nucleaire explosie, die personeel direct kan incapaciteren of doden. Hoogst bij een lucht- of maaiveldexplosie, bijna niet bij een onderwater- of ondergrondse explosie.

INS Insurgents; opstandelingen.
INS

Inertial Navigation System; inertiële navigatie; techniek die gebruik maakt van gyroscopen en daarmee afwijkingen kan meten die afkomstig zijn van de kracht en versnellingen als gevolg van het bewegen van de aarde

Instap(ploeg) Aanval(steam) dat als eerste binnengaat en doorzoekt.
Instr Instructeur; instructie

Instrumenten van macht

Civiele, economische, militaire en politieke instrumenten. In de planningsfase van een operatie worden deze gebruikt om in een vertaalslag, vanuit de gewenste politieke eindsituatie (end-state) en militaire doelstelling (objective), de op strategisch, operationeel en tactisch niveau effects en actions te beschrijven. Omgekeerd leiden in de uitvoeringsfase actions tot effects tot objectives tot end-state.

Int Intendance
INTACT Interactive Netherlands TACtical Trainer.

Integration

Integratie. Proces waarmee gesynchroniseerd de overdracht plaatsvindt van inzetgerede eenheden aan een Combined Joint Force. Zie ook: RSOM, RSOMI, RSOI.

Intell(igence) Verzamelen van informatie om hiervan inlichtingen te maken.
Intent

Oogmerk, m.n. oogmerk vd commandant: commander's intent. Bestaat uit de elementen:

purpose reden waarom
method manier waarop
end-state duidelijk beeld vd te bereiken effecten (eindsituatie)

Laagste niveau dat een oogmerk formuleert is niveau IV (compagnie), uitgezonderd eenheden met bijzondere opdrachten of in een zelfstandige rol.

Intent/Effects Schematic

Schematische en zo mogelijk (geo)grafische weergave vh oogmerk en de te bereiken effecten

Interculturele communicatie

1. Beschrijven > feitelijke situatie
2. Interpreteren > mening of overtuiging vormen
3. Evalueren > is dit goed of fout?

Interventie Militaire ontplooiing op korte termijn en met een hoge impact

INTREP

Intelligence Report. Inlichtingenrapport(age).

INTRO Interest, Need, Time, Respond, Objective

Introductie

Kennismaking met, oriëntatie op en beeldvorming van.

INTSUM Intelligence Summary; inlichtingenrapport(age); samenvatting van belangrijke informatie die niet tijdkritisch is en op een vast tijdstip per dag wordt verstuurd

Inzetbaar materieel

Materiaal dat beschikbaar is bij de eenheid en geschikt is voor inzet. Een uitrustingsstuk geldt als inzetbaar als het veilig is voor mens en milieu, de hoofdtaken kan uitvoeren en – indien het niet inzetbaar is – binnen 15 dagen weer inzetbaar gemaakt kan worden.

Inzetgerede eenheid

Eenheid die gereed is voor strategische verplaatsing vh POE naar het inzetgebied of gereed is voor feitelijke inzet. Voorwaarde is de eenheid operationeel gereed (OG) is.

Inzetgereed

Als de (niet-)organieke eenheid in staat is binnen de gestelde notice to move (NTM) de opdracht tot inzet uit te voeren.

IO

Information Operation(s).

IO International Organisation.
IOC

Initial Operational Capability. Voorbeelden militaire gezondheidszorg: role 1 is gereed voor het ontvangen van patiënten, role 2 is gereed voor het verrichten van chirurgische ingrepen in een operatiekamer. Tijdstip waarop een eenheid beschikbaar is voor de uitvoering van hoofdtaken. Status open.

IOT

Initieel Oorlogs Traumatoloog. Voorganger vd AMV.

IOT In order to; om; ten einde
IPB

Intelligence Preparation of the Battlefield (FM 34-130); Sie 2; evaluatie van vijanddreiging, weer en terrein; IPB-proces produceert 'situation overlay' en 'event overlay'; zie ook OCOKA en IPE.

IPB

Instructeur Persoonlijke CBRN Bescherming. Opgeleid op de KMS sinds 01-01-2006 als vervanging vd NBC-ploegcommandant.
De IPB-functionaris bij de operationele ehd laat de CBRN-maskers vd ehd passen en afstellen, neemt de maat op en laat die noteren op de Df 3508004, voert de fittests met de PortaCount uit en voert de CBRN-oefeningen in de MOR uit.

IPC

Initial Planning Conference. In het kader van de planningstijdbalk voor oefeningen de eerste planningsbespreking voor de deelnemende (onder)commandanten voor een oefening. Vindt normaliter 4 à 6 maanden voor aanvang oefening plaats, idealiter E-145. Zie ook FPC en MPC.

IPC Intel Production Cell.

IPE

Intelligence Preparation of the Environment. Grondige analyse van alle factoren uit de operatieomgeving die relevant (kunnen) zijn, zoals dreiging, terrein en weer. Uitgevoerd door S2 tijdens het besluitvormingsproces. Leidt uiteindelijk tot de beslissing van een commandant (plan).

IPP Instructiepeloton Para; verzorgde tot maart 2009 alle paraopleidingen voor het KCT en 11 Lumblbrig
IPTF International Police Task Force; in Bosnië-Hercegovina

IR

Infrarood(-apparatuur)

IRR

Infra-Red Reflective. M.b.t. kleuren van camouflagepatronen. Zie ook Disruptive Pattern Material (DPM).

Irreguliere strijdmethode 

Strijd tegen een militair en technologisch superieure tegenstander met guerrillatactieken.

ISAF

International Security Assistance Force; NAVO-geleide vredesmacht in Afghanistan, geïnstalleerd na de initiële operatie Enduring Freedom; onder Amerikaanse militairen doet de grap de rond dat ISAF staat voor "I saw Americans fight(ing)"

ISD

Infra Support Detachement (van de genie) tijdens missies; o.a. ten behoeve van (afval)waterzuivering, bouwwerkzaamheden, elektra (aggregaten, airconditioning, brandmelders, verlichting, verwarming e.d.), natte groepen en onderhoud aan wegen en airstrips

ISIS

Integrated Staff Information System; Geïntegreerd Staf Informatiesysteem. Informatiesysteem ter ondersteuning in de uit te voeren taken en opdrachten (commandovoering en volgen vh gevecht) bij staven op bataljonsniveau en hoger, zowel in een kantoor- als operationele omgeving (mobiel, in voertuigen. ISIS bestaat uit de subsystemen GIS (Geografisch Informatie Systeem), ORBAT (Order of Battle) en OpOrder (Operational Order Template).

ISK

Infanterie Schietkamp (Harskamp)

ISTAR

Intelligence, Surveillance, Target Acquisition
and Reconnaissance

ITO

Intelligence Tasking Order.

ITT

In Theatre Training. Training van subeenheden in het inzetgebied, al dan niet voorafgaand aan de daadwerkelijke oefening op het juiste niveau.

IV&C Informatie Voorziening en Commandovoering
IVAN Inlichtingen & Veiligheid Administratie en Naslag; geautomatiseerd systeem waarin alle militairen en burgers die bij het Ministerie van Defensie werkzaam zijn met een VF vermeld staan
IVENT Informatievoorziening en Telematica; Informatievoorziening en Technologie
IVO Inlichtingenvoorbereiding (op een operatie)
IVO Informatiebundel Vredesondersteunende Operaties
IVO Initiële Vorming Onderofficieren; vervanger van INI-1 en INI-2
IVZ-MAK Integrale Veiligheidszorg, Milieu, Arbo en Kernmaterieel.
IWAB Ik Weet Alles Beter

IWARS

Infantry Warrior Simulation. Computermodel dat het optreden van kleine eenheden simuleert. Onderdeel binnen het TNO-onderzoeksprogramma Optreden Kleine Eenheden (OKE), ontwikkeld i.s.m. U.S. Army Natick Soldier Systems Center (NSSC) in Natick, Massachusetts, VS.

Iwd In werkelijke dienst

IWK

Inspectiewerkkaart; zie 1-IWK

J

Joint; General Staff System-indeling voor een hoofdkwartier dat/staf die door meerdere krijgsmachtdelen wordt gerund; zie secties

J(T)FC

Joint (Task) Force Commander.

J1

Personeel & Administratie

J2

Inlichtingen

J3

Operaties

J4

Logistiek

J5

Plannen

J6

Communicatie en Informatie Systemen (CIS)

J7

Training

J8

Financiën & Budgetten

J9

CIMIC

JAAT

Joint Air and Artillery Task. Gecombineerd gebruik van artillerie en luchtaanvallen op hetzelfde gevechtsveld. Vereist zorgvuldige coördinatie en synchronisatie.

JADC

Joint Air Defence Centre (De Peel)

Jäger Duits equivalent van lichte infanterie of chasseurs

Jalon

Zuiver rechte stok van 28 mm dikte en 2 meter lengte, voorzien van een ijzeren punt waarmee die in de grond kan worden gezet. Om de 50 cm afwisselend rood en wit geschilderd om tegen zowel lichte als donkere achtergrond goed af te steken. In gebruik bij de artillerie in gebruik voor terreinmetingen tot enkele honderden meters bij werken met het blote oog of ± 1 km bij gebruik van een veldkijker.

J-beurt Jaarlijkse onderhoudsbeurt (hrst)
JCI

Joint, Combined & Interagency

JCO Joint Commission Observer; zie ground truth.
JCP
Joint Command Post.
JDAM Joint Direct Attack Munition; satellietgestuurde bom.

JDP

Joint Doctrine Publicatie.

JDP 3.8.3.1

Persoonlijke CBRN-bescherming.

JDP 2 Inlichtingen.
JDP 3.8 CBRN-verdediging.
JDP 5 Commandovoering.
Jed Lid van een Jedburgh in WOII
Jedburgh

Amerikaanse, Britse en Franse teams van drie man (twee officieren en een onderofficier die werkte als marconist/radiotelegrafist), die vóór, tijdens en na D-Day werden geparachuteerd achter de vijandelijke linies in m.n. België, Frankrijk en Nederland om Europa te helpen bevrijden van het Duitse juk; taak vd Jedburghs, speciaal getrainde teams die door de Amerikaanse OSS, Britse SOE en Franse Bureau Central de Renseignements et d'Action (BRCA) in het Schotse oord Jedburgh werden opgeleid, was het trainen en adviseren van verzetsgroepen; na een stoomcursus door SOE/OSS werden de Jedburghs direct ondergeschikt aan het SHAEF en haar commandant, generaal Dwight D. Eisenhower; onder de Nederlanders die met een Jedburgh in bezet gebied werden gedropt waren Abraham du Bois, Arie Dirk Bestebreurtje, Carel Ruijsch van Dugteren, Henk Brinkgreve, Jacob Groenewoud, Jacob Staal en Maarten Jan Knottenbelt

JEMM

Joint Exercise Management Module; gerubriceerd (Stg GEHEIM) stand alone-trainingsnetwerk vd NAVO voor het genereren van scripts ihkv MEL/MIL tbv oefeningen

JEOG Joint Effect Observer Group; samengestelde groep die in staat is effecten met o.a. CAS, GGV en NSFS te bereiken; opgeleid en getraind om synchroon met manoeuvre- en verkenningseenheden op te treden

JFC

Joint Fires Cell. Voorheen: Vuursteuncoördinatiecel (VSCC). Geïmplementeerd binnen de painfbats, lumbl infbats en BVEn en bij de brigadestaven. Tactische vuurleidingscel.

JFC

Joint Force Command; drie NAVO-commando's op operationeel niveau, resp. in Brunssum (NLD), Napels (ITA) en Lissabon (PRT)

JIEDDO Joint IED Defeat Organization (VS).

JIMP

Joint, Inter-agency, Multinational, Public. Omgevingstructuur (en –bewustzijn), waarbij expeditionair landoptreden inhoudt dat wordt samengewerkt met andere krijgsmachtdelen (joint), instanties (inter-agency) en landen (multinational, combined), in een publieke omgeving (public). Het succes vd operatie is afhankelijk vd wederzijdse afhankelijkheid tussen andere (civiele) actoren en coalitiepartners.

JISTARC

Joint Intelligence Surveillance Target
Acquisition and Reconnaissance Commando; opgericht op 19-10-2011 op de Legerplaats bij Oldebroek.

JIT Just-In-Time; logistieke methode waardoor, door leveringen precies op tijd te laten plaatsvinden, nauwelijks tot geen voorraden nodig zijn.

JIVC

Joint IV Commando. Samenvoeging van Ivent en C4I.

JKC Joint Kenniscentrum.

JKCM&U

Joint Kenniscentrum Militair & Uitrusting. Kennisbank voor de gehele krijgsmacht m.b.t. operationele ontwikkelingen op het gebied van kleding en uitrusting vd individuele militair, breder dan alleen SMP of VOSS. Ontwierp samen met TNO het prototype vh Netherlands Fractal Pattern (NFP).

JKCNBC Joint Kenniscentrum NBC (Vught).
JLSG Joint Logistic Support Group; NAVO-concept dat o.a. RSOM(I) behelst.
JMedTF Joint Medical Taskforce.
JMIC

Joint Modular Intermodal Container; mini-container ter grootte van 137 x 112 x 107 cm, waarvan 16 stuks passen in een 20-voet container

JMRC Joint Multinational Readiness Centre; gevestigd in Hohenfels, Duitsland
JNA Jugoslovenska Narodna Armija; volksleger van voormalig Joegoslavië
JNTD Joint Netherlands Training Detachment; gevestigd in Fort Hood (Texas, VS0; maakt sinds 2012 deel uit vh DHC

JOA

Joint Operations Area. Operatietoneel; deel vh oorlogstoneel, waar te land, ter zee en in de lucht met elkaar samenhangende en onderling gecoördineerde operaties worden uitgevoerd.

JOC Joint Operation Centre.
Joint Gezamenlijk; intrakrijgsmachtelijk; krijgsmachtbreed; krijgsmachtdeeloverschrijdend.

JOP

Jaar Oefen Programma; Jaar Oefen Plan

JOT

 

Job Oriented Training; werkplekopleiden; training on the job. O&T van begin af aan in een omgeving die zo authentiek mogelijk is aan die van de  beroepspraktijk. Hierbij gaat praktijk vooraf en parallel aan theorie: benodigde theoretische kennis wordt al doende verworven. Binnen de KL o.a. praktisch uitgewerkt binnen Cavalerieschool en Infanterieschool.

JP Joint Publication

JPEL

Joint Prioritized Effects List. Lijst met doelwitten die moe(s)ten worden gevangengenomen ("capture") of geliquideerd ("kill") door Coalition Joint Task Force-76 en/of Task Force 373 van het Joint Special Operations Command (JSOC) in Afghanistan. Volgens de Afghan War Diary (Wikileaks) telde de lijst 2.058 namen.

JPK Johannes Postkazerne (Darp)
JSD

Joint Support Detachement; in Afghanistan zelfstandige Nederlandse logistieke eenheid geplaatst op Kandahar Airfield (KAF) en Kabul International Airport (KIAI)

JSF Joint Strike Fighter F-35 van fabrikant Lockheed Martin
JSS Joint Support Ship; schip van de Koninklijke Marine met drie taken: maritieme bevoorrading, strategisch transport en logistieke ondersteuning van landoptreden
JSTARS Joint Surveillance and Target Attack Radar System
JTAC Joint Tactical Air Controller; militair die vanaf de grond de inzet van luchtwapens coördineert.
JTAV Joint Total Asset Visibility; inzicht in de beschikbaarheid van belangrijke/essentiële middelen, waardoor de logistiek binnen de krijgsmacht in staat is om gebruikers te voorzien van (near) real-time informatie over de identiteit, plaats, toestand, verplaatsingsrichting e.d. van eenheden, personeel, uitrustingen en voorraad

JTF C-IED

Joint Task Force Countering-IED.

JTRS

Joint Tactical Radio System; initiatief van DOD t.b.v. een nieuwe generatie interoperabel communicatieplatform voor data, spraak en video dat alle golfbreedten tussen 2 MHz en 55 GHz kan hanteren

JTV

Joint Tertiaire Vorming (onderofficieren). Zie ook: TVKL.

Junior leader Groepscommandant en opvolgend pelotonscommandant (OPC)

JVI

Jerrycan Vulinstallatie, bij Clustercompagnieën B&T-bataljons. Gebouwd in (op flatrack te bevestigen) standaard 20-voet-container. Kan 120 cans per uur legen, spoelen met kerosine en weer vullen met brandstof of 160 cans per uur alleen vullen. Bediend door 2 à 4 personen. Voorzien van een interne 3-cilinder, 2½ liter Perkins dieselmotor. Ook te gebruiken als uitgiftepunt t.b.v. aftanken klasse III (pompsnelheid 225 liter p/min). Gewicht complete installatie: 7.500 kg.

JWC Jungle Warfare Course

JWF

Johan Willem Friso (kapel, kazerne Assen)

K-Hour

Vertrek vh eerste konvooi in een operatie.

KA

Killing Area. Vooraf bepaald gebied waar een significant kinetisch effect dient te worden behaald op de opponent.

KAF Kandahar Air Field; gelegen nabij de stad Kandahar in het zuiden van Afghanistan.

Kal

Kaliber; kalibratie

Kameraadschap

Betrokken bij het wel en wee binnen de eenheid en in staat zijn het eenheidsbelang of dat van de afzonderlijke leden van de eenheid te laten prevaleren boven het eigenbelang.

Kap

Kapitein

Kazemat Tegen vijandelijk vuur gedekte en van een schietgat voorziene ruimte voor de opstelling van een vuurwapen; aanvankelijk deel uitmakend van een vestingwerk, later vrijstaand; soms een gedekte ruimte voor legering of materieelopslag
KB Koninklijk Besluit; besluit van de regering (gezamenlijke ministers) dat kan worden uitgevaardigd zonder medewerking van het parlement (Eerste en Tweede Kamer)
KBR Kellogg, Brown and Root.

KBSD

Kort, bondig, stellig en duidelijk. Wijze waarop militairen met elkaar praten.

KC3D Kenniscentrum 3de Dimensie.
KCGM

Kennis Centrum Grondgebonden Manoeuvre.

KCMIA

Killed/Captured/Missing in Action. Gesneuveld, gevangengenomen of vermist.

KCMOX

KennisCentrum Militair Optreden onder eXtreme Omstandigheden; vh Korps Mariniers.

KCT

Korps Commandotroepen; Engelbrecht van Nassaukazerne (Roosendaal).

KCV Kort Contract voor Vrouwen.

KEK

Keuken- en kantinecomplex.

Kenmerken landoptreden

►frictie

►geweld en gevaar

►onzekerheid en chaos

►stress

Kerngedrag(ing) instructeur

Essentieel gedachte gedraging vdinstructeur die de basis vormt voor zijn didactisch handelen.

KFOR Kosovo Force; NAVO-missie in Kosovo vanaf 1999.
KGB

Komitet Gosudarstvennoe Bezopasnosti; Comité voor Staatsveiligheid; Russische geheime dienst.

Kgv

Krijgsgevangene.

Kh

Kaarthoek.

K-Hour

Vertrek vh eerste konvooi in een operatie.

KIA

Killed in action.

Kikadewado Kind kan de was doen.

Kill & Capture

Hard knock-variant van “Smile & Wave”

KIM Keep In Mind; geheugentraining.

Kinetisch

Kinetische actie is met gebruikmaking van geweld. Wapens en munitie worden gebruikt bij gevechtshandelingen tegen de vijand. Zie ook: non-kinetisch.

Kinetische wapens Wapens zoals handvuurwapens, tanks en artillerie.
KISS Keep It Stupidly Simple.

KIXS

Kennis Innovatie eXperimenten Simulatie; onderdeel vh JIVC.

KKM Kleinkalibermunitie; munitie kleiner dan 20 mm.
Kkn Keuken.

KKW

Kleinkaliberwapens.

Kl Klasse.

KL

Koninklijke Landmacht.

Kl I Voeding (voeding en dranken), inclusief gevechtsrantsoenen.
Kl II

PGU, persoonlijke wapens, reservedelen en gereedschappen.

Kl III BOSCO.
Kl IV

Goederen niet behorend tot de eenheid, zoals: bouwmaterialen, bulkmateriaal, gereedschappen en instrumenten, kantoorartikelen, kazerneringsgoederen, legeringsgoederen, LO/Sport-artikelen, onderwijsleermiddelen en veldversterkingsmiddelen (incl. draadhindernissen en mijnen)

Kl V

Munitie, inclusief nucleaire, biologische, chemische en specialistische strijdmiddelen (explosieven en chemicaliën).

KLD Korps Luchtwachtdienst; reserve-MILVA's; letters werden geïnterpreteerd als "kijken, luisteren, doorgeven"
KLE

Key Leader Engagement. Opbouw en onderhoud van een liaisonnetwerk met de belangrijkste (lokale) autoriteiten, leidinggevenden en vertegenwoordigers van organisaties en groeperingen in zowel conflict- als wederopbouwfase. Beïnvloeding ter ondersteuning vh eigen operatieconcept. Non-kinetische activiteit, evenals opbouw en reconstructie. Door NAVO geïntroduceerd tijdens missie Irak.

KLGRQ9000

Intercominstallatie FM9000. Zie ook SOTAS.

Klin

Kliniek, klinisch.

Kloostereind

Oefening ikhv CBRN.

KL/PDR 7000

Radiologische meetuitrusting.

KL/TDQ-7050

Dosimetriesysteem, individueel, KL/TDQ-7050. Afleesapparaat t.b.v. persoonlijke dosismeters ('horloge'). Op bataljonsniveau tweemaal aanwezig: CBRN-kern vd batst en arts BHP.

KLU

Koninklijke Luchtmacht

KM

Koninklijke Marine

KMA

Koninklijke Militaire Academie (Breda)

KMAR

Koninklijke Marechaussee

KMARNS

Korps Mariniers

KMC Korps Mobiele Colonnes; opgeheven 1 januari 1993 en opgegaan in Bureau Rampenbestrijding)

KMCGS

Korps Militaire Controleurs Gevaarlijke Stoffen vd Koninklijke Marechaussee. Buitengewoon opsporingsambtenaren die zich richten op munitie en andere gevaarlijke stoffen.

KMD Krijgsmachtdeel
KMD Kennismakingsdag(en)

KMI

Koninklijk Militair Invalidenhuis; tegenwoordig KTOMM.

KMK (JWF) Koninklijke Militaire Kapel (Johan Willem Friso)

KMO

Keeni Meeni Operation. Zeer gevoelige militaire operatie. Swahili voor “onzichtbaar bewegend als een slang door het gras”. Kruipie-sluipie.

KMS

Koninklijke Militaire School; sinds 1 september 1961 geloceerd op Van Hornekazerne (Weert). Vanaf 1-1-2013 met het OCIO samengevoegd tot de
nieuwe KMS.

KMT

Katholiek Militair Tehuis

Knelpuntcategorie

Categorie Defensiepersoneel die als gevolg van de bezuinigingsreorganisatie 2011-2016 per brief is aangezegd dat de kans reëel is op gedwongen ontslag. De eerste knelpuntcategoriën werden bekendgemaakt op 1 maart 2012: onder het militair personeel m.n. de rangen lkol en aooi.

KNIL

Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger

KNLWM

Koninklijke Nederlands Leger- en Wapenmuseum (Delft); bijgenaamd 'Generaal Hoefer'

Knt Kantoor
Knt Kornet
KNVOL

Koninklijke Nederlandse Vereniging ‘Ons Leger’; opgericht op 30 maart 1912 uit zorg over de verwaarlozing van de Nederlandse krijgsmacht, juist in een periode waarin in Europa een geduchte wapenwedloop plaatsvindt; o.a. uitgever van Defensiemagazine Armex

Kol

Kolonel

KOO Korte Officiersopleiding. Op KMA.

Kph

Kompashoek

Kpl(1)

Korporaal (der eerste klasse)

KPT

Korps Politietroepen. Opgericht op 26 juni 1919 en opgeheven in 1940. Militaire eenheid die politiediensten verrichtte ten behoeve van het leger en bijstand verleende aan de rijkspolitie, b.v. om de orde te herstellen in geval de politie daartoe niet meer in staat was.

KPU Kleding- en Persoonsgebonden Uitrusting.

KRA

Korps Rijdende Artillerie.

Krijgsmachtdeel Een der delen binnen de krijgsmacht: Koninklijke Landmacht, Koninklijke Luchtmacht, Koninklijke Marechaussee en Koninklijke Marine.
KRT Kompasrichttoestel.
Ksf Kritische succesfactor.

KT

Kiloton. Maat voor de energie die vrijkomt bij een explosie van kernwapens, gedefinieerd als de energie die vrijkomt bij het ontploffen van 1.000 ton (1.000.000 kg) TNT. Zie ook: Hiroshima en Nagasaki.

KTL Kader Training Luchtmobiel.
KTO
Kennismaking Toekomstig Onderdeel.

KTOMM

Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen en Museum (Bronbeek, Arnhem)

KTS Kaart-Terrein Studie
KTS Knock, Talk, Search; arrestatieoperatie.
Kübelwagen

Kübelsitzwagen; iets grotere en zwaardere Duitse tegenhanger van de jeep (1/4-ton 4x4), gebouwd door Volkswagen in Wolfsburg; als personenvoertuig tijdens WOII in gebruik bij Waffen SS en Wehrmacht

Kv Kaartvierkant.
KVBK Koninklijke Vereniging ter Beoefening van de Krijgswetenschap

KVNRO

Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reserve Officieren.

Kvo

Kennisgeving van ontvangst

KVOK

Korporaal van Oudheusdenkazerne; in Hollandsche Rading (Hilversum).

KVPOR Komende actie, Voorbereidingen en verplaatsingen, Plaats en tijd bevelsuitgifte, Onderbevelstellingen, Reactietijd; waarschuwingsbevel
Kvt Kaartvierkant

KVV

Kort Verband Vrijwilliger; militair met een dienstverband voor bepaalde tijd

Kwm Kwartiermaker
KWS

Kampfwertsteigerung; gevechtswaardeverbetering van de Leopard gevechtstank

KWS Korporaal wordt sergeant; traject waarin de al dan niet OLK-opgeleide korporaal versneld de opleiding tot onderofficier krijgt

KY9710

Tactische Data Terminal FM9000.

KY9722

FKCU. Kopieereenheid FM9000.

KY9724

Codeersleutel FM9000. Fillgun t.b.v. FM9000

L

Lewisiet (militaire code)

LAGO Logistieke Aanwijzing Grondgebonden Operaties

LAK

Logistieke Aanvraag Klant; Logistic Demand Client. Geeft de structurele aanvragen van een eenheid aan. Leidend i.h.k.v. materieellogistiek/bevoorrading. Zie ook: DLW.

LAM Laserafstandsmeter.
LAM Leidraad Air Manoeuvre.
LAMAT Landmachtattaché.
LAN Local Area Network; zie ook WAN.
LANDCENT

Land Forces Central Europe.

Landscape

Virtuele omgeving generator. Samenwerkingsverband van producent Re-Lion BV, TNO Defensie en Veiligheid en CLAS/ Land Training Centre/SimCen.

Landser

Duits equivalent van het Amerikaanse GI of Britse squaddie; afgeleid van "Landsknecht"; m.n. in gebruik tijdens WOII

Lao Landmachtorder.

LAR

Lethal Autonomous Robot.

LaRiT

Laad- en richttoestel. Simulator t.b.v. M109 houwitser 155mm.

LaRo LandRover; Britse terreinwagen waarvan de jongste uitvoering - ongepantserde Land Rover Defender 110XD WW - sinds 2001 in gebruik is bij Korps Mariniers

LAS

Landmachtstaf

Lat/Long Latitude/Longitude; wijze om met behulp van breedte- en lengtegraden een coördinaat te bepalen; wordt o.a. door Belgische militairen mee gewerkt
LAV Lange Afstands Verkenners; commando's
LAV-rantsoen

Rantsoen voor lange afstands verkenners

LAW

Light Anti-Tank Weapon. M-72. Draagbaar, éénschots (disposable) antitankwapen kaliber 66 mm met holle lading, van Amerikaanse makelij. Gebruikt tegen pantser en infanterieopstellingen.

Lay-down

Plaatsen; stationeren; neerzetten.

LBAT Leichter Bewegliche Arzttruppe; MB 270-CDI gewondentransportmiddel t.b.v. één patiënt tijdens o.a. Medevac Coy NRF-4

LBB

Landelijk Bevoorradings Bedrijf; hiervan maakt bijvoorbeeld het AGB deel uit

Lbb Loopbaanbegeleider

LBE

Load-Bearing Equipment. Gordel of vest waar bajonet, patroonhouders, veldfles, zaklamp e.d. vd PGU aanhangen. Opsvest.

LBL Loopbaanlint; projectverband tussen de ministeries van Defensie, Onderwijs, Cultuur & Wetenschappen (OC&W) en Sociale Zaken & Werkgelegenheid (SZ&W) dat moet leiden tot een betere personele instroom en behoud van vulling bij CLAS tegen lagere kosten; door LBL zal o.a. de arbeidsmobiliteit toenemen, het opleidingsverloop worden teruggedrongen en NBOF afnemen; CLAS is hierin zowel behoeftesteller als leerbedrijf
LBO Legerplaats bij Oldebroek; gevestigd in 't Harde.
LCC Land Component Command; Land Component Commander.

LCF

Luchtverdedigings- en Commandofregat.

LCM

Life Cycle Management. De continue sturing vd verwerving, ontwikkeling, instandhouding, afstoting en configuratie van middelen gericht op een zo doelmatig en doelgericht mogelijke vervulling van (steeds veranderende) operationele behoeften.

LCR Limited Combat Ready; FAC die nog gedeeltelijk in opleiding is en geen missie mag leiden zonder supervisie van een ervaren, current collega

LD

Leidraad, afgeleide van doctrine

LD 1

Commandovoering

LD 2

Vuursteun

LD 3

Geniesteun

LD 4

Luchtverdediging

LD 5

Inlichtingen

LD 6

Air Manoeuvre

LD 7A

Operationele Materieellogistiek

LD 8

Opleiding en Training

LDO Leider der oefening. Verantwoordelijke autoriteit voor een eenheid op oefening.
Leercirkel Voordoen, terugkijken, vooruitkijken, theorie en zelf doen.

Leerdoel

Verbijzondering van een opleidingsdoelstelling waarbij wordt aangegeven wat na afloop van een onderwijsleerproces van de leerling mag worden verwacht. Onderscheiden in vaardigheidsdoelen, kennis- en inzichtdoelen en vormingsdoelen.

LEGAD

Legal Advisor. Specialist met expertise op het gebied van juridische aangelegenheden. Adviseur (vd juridische afdeling) vd commandant en zijn staf m.b.t. juridische aangelegenheden.

Leg- en tordeerapparaat Omdat het leggen van prikkelband tot verwondingen kan leiden en daarom niet met de hand mag plaatsvinden. Tevens zorgt het apparaat ervoor dat het band tijdens het leggen wordt getordeerd, wat het werkingseffect vergroot.

Legerkorps

Grootte varieert, 40.000 à 60.000. Generiek samengesteld uit divisies, met aanvullende eenheden voor de gevechts(verzorgingssteun) – voorheen Legerkorpstroepen. Nederland werkt met Duitsland samen in 1 (German/Netherlands) Corps (1GNC). Commandant in de regel een luitenant-generaal. Grootteteken: X X X.

Legerluchtwaarnemer Officier-waarnemer van de KL die bij de uitvoering van zijn taak gebruik maakt van een helikopter

Legerplan 1315

Uitbreiding parate sterkte 101 RPVbt.

Legerplan 1591

Reorganisatie role 1, incl. geneeskundige afvoerploegen bij Hospitaalcompagnieën
400 Gnkbat (Role 2) en afstoten 410 en 411 Gnkopvafvcie.

Legerplan 1609

Reorganisatie 400 Gnkbat role 2.

Leidinggeven

Bewust richting geven aan het gedrag en het inspireren van anderen om gezamenlijk het gestelde doel te bereiken.

Lerende organisatie

Organisatie die het vermogen heeft om zich continue te vernieuwen, vanuit de variëteit aan kennis, ervaring en vaardigheden van individuen (competenties), binnen een cultuur die aanmoedigt om elkaar te bevragen en uitdagen rondom een gedeeld doel of visie

Lessons

Bij het trekken van lessen uit het jongste verleden wordt onderscheid gemaakt in:

Lessons Noted
Lessons Identified
Lessons Implemented
Lessons Learned

Lethality

Uitschakelvermogen. Een vd 5 functies vh soldaat-systeem; vanaf 1994 wordt binnen de NAVO (NATO Dismounted Soldier System) de soldaat als een systeem beschouwd dat moet worden opgenomen in de C2-keten; vanaf 1997 in Nederland in het SMP. Zie ook: Command & Control, Mobility, Survivability en Sustainability.

LETSLuchtmacht Elektronische en Technische School. Gevestigd op Groot Heidekamp en Koningsweg-Noord, voorheen gevestigd op de OK, Schaarsbergen.

Lf

Legerformulier

Lf 13651

De 10 geboden militaire veiligheid (A4).

Lf 14417Geleidebewijs
Lf 14640IMF; Intern Mutatie Formulier
Lf 15130Tevredenheidsbetuiging
Lf 15272Gasverkenningsrapport
Lf 15296PWO
Lf 15333VRA
Lf 15399

Rijopdracht. Zie ook: IK 55-11.

Lf 15430SOXMIS meldingen

Lf 15578

Werkblad waarneming kernwapenexplosie/falloutvoorspelling.

Lf 16273Verslag van gehouden telling; wordt periodiek en bij HOTO per bouwsteen opgemaakt, met inbegrip van vermissingen en overbevindingen.

Lf 16276

Getuigschrift.

Lf 16452

Berichten van familie/achterban voor militairen tijdens oefening.

Lf 17327Registratieformulier conditieproefscores

Lf 17348

Rapport potentieel ROTA-object. Objectgegevens.

Lf 3775Herleidingstabel graden-duizendsten
Lf 4004Afstandsregistratiekaart

LFD

Lokaal Facilitaire Dienst

LfgdLegerformulier geneeskundige dienst

Lfgd 7653

Gewondenkaart in gebruik bij de Koninklijke Landmacht.
Lfgd 7371Ziekenrapportkaart; bijgenaamd "groene kaart"

Lfgd 7394

Envelop ‘Medisch geheim. Alleen te openen door officier-arts of met machtiging van een daartoe bevoegd arts’.

LformLegerformulier

LFX

Live Firing Exercise; Live Fire Exercise.

LgenLuitenant-generaal
LgoLaatste gedekte opstelling; final rendez-vous
LHA Liquid Hazard Area; onderdeel CCA (GOS); eerste deel.

L-Hour

Vertrek vd verkenningsparty (Brigade Recce Detachment, pathfinders) ihkv air manoeuvre optreden.

LlLeerling
LI

Lessons Identified

LIB

Light Infantry Battalion

LibozaLinkerbovenzak (vd gevechtsjas); hierin behoren milpapo en hepla te zitten

LIC

Low-Intensity Conflict

Life-time employment

Baan voor het leven; vaste baan. Tegenwoordig in de regel vervangen door life-time employability: vermogen om een leven lang werk te verkrijgen dan wel te behouden. Personeel met een FPS-3 aanstelling kan doorstromen, overigen stromen uit.

LinieMin of meer lineair stelsel van doorgaande, aaneengeschakelde of anderszins samenhangende verdedigingswerken, in de regel voorzien van hindernissen zoals grachten, inundaties, mijnenvelden, prikkeldraadversperringen en/of tankhindernissen
LIONLight Infrared Observation Night Sight.
LIPLage Intensiteits Periode; hierin wordt een eenheid, voor zover mogelijk, ontzien van andere opdrachten; zwpt ligt op als team/peloton leren samenwerken en het cross-trainen van iedereen
LiplgLichtingsploeg.

Lk

Legerkorps

LKBP

Legerkorpsberichtenprotocol

Lkol

Luitenant-kolonel

LL

Lesson Learned. Verbetering die, na validatie, is bevestigd door de implementatie van ťťn of meer corrigerende handelingen naar aanleiding van een lesson identified (definitie cfm. NATO Lessons Learned Handbook vh NATO Joint Analysis and Lessons Learned Centre).

LLWSLegerluchtwaarnemersschool; voorheen gevestigd in Schaarsbergen als kleinste opleidingscentrum binnen het Artillerie Opleidingscentrum

LMB

11 Luchtmobiele Brigade.

LMGLight Machine Gun; lichte mitrailleur.

LMT

Liaison and Monitoring Team. Legt openlijk contacten met de burgerbevolking en houdt hiermee een vinger aan de pols.

LNLocal National; local; iemand die leeft en werkt in een land.
LO

Laser Operator; duidt doelen aan voor vliegtuigen i.h.k.v. CAS; opvolger van de LTMO. Opgeleid en gecertificeerd om, m.b.v. de Laser Target Designator, doelen aan het CAS vliegtuig aan te duiden en evt. eindgeleiding uit te voeren voor lasergeleide
munitie.

LO

Liaisonofficier. Vertegenwoordiger vd commandant in de staf van een andere eenheid of in een civiele organisatie. Beschikt over brede kennis en ervaring en diplomatie; kent en begrijpt het oogmerk van zijn commandant; staat niet onder bevel vd commandant vd ontvangende eenheid of organisatie; wisselt informatie uit tussen staven om de gewenste afstemming en coŲrdinatie tussen eenheden mogelijk te maken.

LO/S

Lichamelijke Oefening en Sport

LOALetter of Offer and Acceptance
LOACLaws of Armed Conflict
LoadmasterBemanningslid van een transporthelikopter die het laden en lossen van cargo en het in- en uitstijgen van personeel begeleidt
LOAWLicht Ondersteunend Automatisch Wapen.

LOC

Lines of Communications. Route te land, ter zee of door de lucht die een opererende strijdmacht verbindt met een logistieke lijn die personeel en materieel kan in- en uitvoeren. Aanvoerlijnen. Route waarlangs troepen en voorraden worden verplaatst. Voorbeelden: hoofdaanvoerweg (haw) of main supply route (MSR).

LOCC

Landelijk Operationeel CoŲrdinatie Centrum vh Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

LOCON

Lower Control. Vertegenwoordigt het bevelsniveau onder dat vd te oefenen troepen; wordt door het bovenliggende bevelsniveau aangestuurd.

LOER

Ezelsbruggetje om een rondombeveiliging, in het bijzonder tijdens een gemotoriseerde verplaatsing, consequent hetzelfde uit te voeren: Links, Oneven, Even, Rechts. Personeel vh eerste, derde, vijfde enz. voertuig beveiligt aan de linkerzijde van het voertuig, personeel van het tweede, vierde, zesde enz. voertuig beveiligt aan de rechterzijde.

LOC (L of C)Lines of Communication; routes over land, water of door de lucht die een opererende strijdmacht verbindt met een logistieke lijn die personeel en materieel kan in- en uitvoeren
LOFT Lichamelijke Oefening en Fysieke Training.

Log

Logistiek

Logbrig

Logistieke brigade

LOGCONLogistic Control; bevelsbevoegdheid
Logement

Positie die door aanvallende infanterie nabij of in een bres (doorbraak) wordt ingenomen; elke loopgraaf of batterij die op een vestingwerk van een belegerde vesting wordt opgericht, doorgaans door het plaatsen van steenkorven (vgl. hesco's) die direct worden opgevuld

Logistiek

Functie van militair optreden. Combat Service Support. Omvat de steun met materiŽle, financiŽle en personele middelen, die benodigd is om het militair vermogen in stand te houden. Instandhouden van militair vermogen is van belang voor het voortzettingsvermogen van een eenheid.

Logistieke diensten

Diensten en goederen die erop gericht zijn de mens-achter-de-militair tijdens inzet voortdurend op een zodanig fysiek en psychisch inzetbaarheidniveau te houden, dat de uitvoering van alle opdrachten binnen de operatie op het gewenste niveau mogelijk blijft. Specifieke goederen (o.a. geld, kantinedienstgoederen en artikelen ter ontspanning) en diensten (o.a. voedselbehandeling, bad- en wasinstallaties, drinkwatervoorziening, afvalopvang en –verwerking).

Logistieke functiegebieden

NAVO

NLD

Supply

Supply & Sustainment

Movement and Transportation

Transportation and Distribution

Maintenance and Repair

Maintenance

Engineering

Engineering

Medical

Health service support

LOGO

Logistieke Ondersteuning Grondgebonden Optreden.

LogopsLogistiek-operationeel
LogostLogistieke ondersteuning.
LogsitrepLogistical situation report
LOILetter of Intent. Intentieverklaring
LOKLichamelijk Onverklaarbare Klachten
LOKKMARLandelijke Opleidings- en Kenniscentrum vd Koninklijke Marechaussee
LOMLaadoefentoestel mortieren
Lone wolfGeradicaliseerde eenling.

LOO

Lines of Operation. Operatielijn. De lijn waarlangs de krijgsmacht opereert in relatie tot de opponent; de verbindingslijn tussen de uitvalsbasis van een operatie en het operatieobject (doel). Frans: ligne d'opération. Voorbeeld van een LOO: optreden op de drie operatielijnen Development, Diplomacy en Defence (3D).

LoproLoopbaanprognose

LOR

Landoorlogreglement

LORANLOnge RAnge Navigation; voorloper vh Global Positioning System

LOS

Line Of Sight. Zichtcontactlijn over het maaiveld; directe zichtverbinding; zichtverbinding zonder tussenliggende obstructies. Belangrijk ihkv direct vuur (afvuursysteem-doel) en verbindingen (zender-ontvanger).

LOSCLand Operations Support Command; Operationeel Ondersteunings Commando Land (OOCL)

LOT

Liaison and Observation Team; voorheen Monitoring, Observation, Surveillance and Targeting

LOT

Leidraad Opleiding en Training; Leidraad O&T

LOTLife Of Type
LOTUSLandelijke Opleiding Tot Uitbeelding van Slachtoffers
LOW

Licht ondersteuningswapen Minimi 5.56 mm mitrailleur; M249 SAW. Elke painfgp beschikt standaard over 2 x LOW Minimi.

Low Level Radiation

Minder dan 75 cGy/uur. Vergelijkbaar met de magnetron (microwave). Gezondheidsrisico's gerelateerd aan lage stralingsdoses zijn: ontstaan van kanker (carcinogenese), ontstaan van misvormingen (teratogenese) en veranderingen in het genetische materiaal (mutagenese).

LPLanding Point; valt onder verantwoording van pel en/of cie

LP10TL

LP10 Target Locator. Computergestuurde laserafstandsmeter met een bereik van 20 km en een vergroting van 7 of 12 maal. Geproduceerd door Simrad Optronics.

LPC

Landing Point Commander

LPD

Landing Platform Dock; amfibisch transportschip vd Koninklijke Marine; schip met zowel vliegdek als dok, bestemd voor het transporteren en aan land zetten van troepen bij amfibische operaties; met beperkte (Hr. Ms. Rotterdam, 1998) of uitgebreide (Hr. Ms. Johan de Witt, 2007) commandofaciliteiten

LPD

Landmacht Doctrine Publicatie

LPFLanding Point Finder
LplLegerplaats
LPTLanding Point Team; bestaat uit een Landing Point Commander en Rigger/Marshallers; treedt nooit in een vast verband op en wordt dus altijd op ad-hoc basis gevormd.
LRFLaser Range Finder; laserafstandsmeter.

LRP

Landmacht Reorganisatie Plan.

LRRP

Long Range Reconnaissance Patrol

LSLanding Site; valt onder verantwoording van cie en/of bat.
LSB
Logistic Support Base.

LSD

Lopende en staande dienst (Vrij van...).

LSO

Liaison Officer.

LSP

Learning Support Package. Randvoorwaardelijk voor competent gericht onderwijs.

LST Laser Spot Tracker; systeem dat onder een vliegtuig is gemonteerd en de reflectie vd laser moet opsporen.

LSU

Logistic Support Unit. Defensiecomplex voor onderhoud en reiniging, dat zich de laatste jaren specialiseerde in het reinigen van voertuigen en materieel dat terugkwam uit Afghanistan. Gevestigd in Eygelshoven (bij Kerkrade) en gesloten per 01-12-2012.

LSV

Luchtmobiel Speciaal Voertuig; Light Strike Vehicle.

LSW Light Support Weapon.

Lt

Licht

LT Local Time. Lokale tijd.

LTBF

Long Term Build-up Forces

LTC

Land Training Centre. Volgens Legerplan 1593 (‘Oprichten Land Training Centre en Land Warfare Centre onder gelijktijdige opheffing van OTCOpn’) op te richten in het voorjaar van 2013. Ressorteert onder Staf-OTCO en is gevestigd op de Bernhardkazerne in Amersfoort. Trainingsdeel van CLAS dat KMS, LO/Sport, OCIO, OTCGN, OTCLOG, OTCMAN, OTCRIJ en tevens MCTC omvat. Biedt trainingscapaciteit aan voor opleiding en training voor de niveaus 4 t/m 6 (cie, bat, brig), inclusief afgeleide taken op het gebied van kennisproductie, simulatie, e-learning,  opleidings- en trainingsondersteuning. Zie ook LWC.

LTD Leergang Topmanagement Defensie.
LTD Laser Target Designator; laserdoelaanwijzer. Door een waarnemer met een onzichtbare infrarood lichtbundel t.b.v. een gevechtsvlieger aanstralen van een doel of geleiden van een lasergestuurde bom/raket op het doel
LTM Laser Target Marker; grondlaser die wordt bediend door de LTMO om doelen aan te duiden voor de vlieger; toestel en laser moeten beiden op dezelfde frequentie zitten
LTMO Laser Target Marker Operator; voorloper van de LO; bedienaar vd LTM
LTRP

Long Term Rotation Plan.

LTV

Leiderschapstraining en –vorming

Lua

Luchtafweer.

Luchtverdediging Taak is 1) het leveren van gevechtsondersteuning in de vorm van gebieds- of puntverdediging: de verdediging van eenheden of delen ervan, gebieden en objecten die door de tactische commandant als luchtverdedigingsprioriteit zijn aangemerkt, en 2) het afbreuk doen aan het vijandelijk luchtpotentieel vanuit de voor het uitvoeren van de primaire taak ingenomen opstellingen.
Lumbl Luchtmobiel

Lumblbrig

Luchtmobiele brigade

Lunabev

Luchtnabijbeveiliging

LUP

Lying-up position

Lupa

Lunchpakket

Lutra Luchtgewondentransport
LUVA

Luchtmacht Vrouwenafdeling; vml. onderdeel vd Koninklijke Luchtmacht; opgericht in 1951; opgeheven in 1982

Luverd Luchtverdediging.
Luwabo Lucht Waardigheids Borging.

Luwrn

Luchtwaarneming.

LV Logistieke Voorraad.

LVB

Licht Verkennings- en Bewakingsvoertuig; Fennek

LVC Lead Vehicle Commander; commandant voorste voertuig i.h.k.v. voertuigoperaties
Lvm Levensmiddelen
LWC

Land Warfare Centre. Volgens Legerplan 1593 (‘Oprichten Land Training Centre en Land Warfare Centre onder gelijktijdige opheffing van OTCOpn’) op te richten in het voorjaar van 2013. Ressorteert onder Staf-OTCO en is gevestigd op de Bernhardkazerne in Amersfoort. Denktank van CLAS, die is belast met het aansturen van de kennisproductie voor het landoptreden, de kennisproductie van de landoorlogvoering (land warfare) en de regie- en kennisfunctie voor opleidingskunde, trainingskunde, kwaliteitszorg en Counter-Improvised Explosive Devices (C-IED). Zie ook LTC.

LZ Landing Zone; valt onder verantwoording van bat en/of brig
LZV Landelijk Zorgsysteem Veteranen. www.lzv-groep.nl/.
M109 Houwitser 155 mm
M113 Amfibisch pantserrupsvoertuig, o.a. in een C&V-uitvoering
M2000

NBC-pak, gemaakt van koolstofbevattend en luchtdoorlatend materiaal, dat sinds 2001 in gebruik is bij de Nederlandse krijgsmacht ter vervanging van de M78- en M82-kleding uit de jaren ‘80

M22 Oefenmunitie die wordt gebruikt voor het optisch en akoestisch nabootsen van een TOW, Dragon en Carl-Gustav TLV. Hierbij moet de nabootser in de Missile Simulator Round (MSR, simulator) worden geplaatst
M577 Amfibisch pantserrupsvoertuig, o.a. als rijdend commando- en vuurleidingcentrum
MA Military Assistance

MA

Military Assistant. Militair assistent. Persoonlijke stafofficier die optreedt als adviseur, coach en “advocaat van de duivel” (DA) in de persoonlijke staf vd commandant.

MA

Marshalling Area; opstelplaats (bij een POD of POE)

Ma

Vrouwelijke ouderejaars cadet op de KMA. Zie ook: deuchter, pa en zeun.

MAC Militair Actie Centrum; coördineert militaire ondersteuning. Zie ook: RMT.
MACE Militair Acute Concussie Evaluatie; onderzoek onder Nederlandse militairen die in Afghanistan in de nabijheid van een explosie (blast) zijn geweest dan wel een harde klap tegen het hoofd hebben gehad en daarbij niet direct herkenbaar gewond zijn geraakt; niet direct herkenbare effecten van explosies kunnen Traumatic Brain Injury (TBI, traumatisch hersenletsel) tot gevolg hebben.

MACSIM

Mass Casualty Simulator.

MADI (Bureau) Maatschappelijke Dienstverlening

MAG

Mitrailleuse à gaz; ook Mitrailleuse d'Appui General; Browning .30-mitrailleur. Op gasdruk werkende mitrailleur.

Main body Hoofdmacht.

MAINTSITREP

Maintenance Situation Report.

Maj

Majoor

MALE UAV

Medium Altitude Long Endurance Unmanned Aerial Vehicle. Voorbeeld van een Unmanned Aerial Vehicle (UAV).

MAM Military-aged man; man die in staat is om te lopen en een geweer vast te houden???

Man

Manoeuvre

Manoeuvre

Functie van militair optreden. Richten vh militair vermogen waar slagkracht het meeste effect heeft, o.a. door het vermijden van sterktes en het uitbuiten van zwaktes.

Manostcie

Manoeuvreondersteuningscompagnie. Dcie bij painfbats. Zie ook Dcie en Patrcie.

MANPAD Man Portable Air Defence. Van de schouder af te vuren raket.
MAOT Mobile Air Operations Team.

MAPEX

Map Exercise. Tactische Oefening Op
de Kaart. Zie: TOOK.

MARCH Massive bleeding, Airway, Resuscitation, Circulation, Hypothermia

MARINE

Muscles Are Required, Intelligence Not Essential.

MARLIN

Mobile Adhoc Relayed Network; Mobile Ad-hoc Relayed Line-of-Sight IP Network. Geografisch informatiemanagementsysteem dat bij de Koninklijke Marine/CZSK de commandovoering ondersteunt en een Common Operational Picture creëert. Zie ook BMS, ISIS en MASE.

Marnsbat Mariniersbataljon
MARS Militaire Agressie Regulatie Studie. Wetenschappelijk onderzoek naar de biologische achtergrond van agressie en boosheid bij militairen en veteranen die last hebben van verhoogde prikkelbaarheid en moeite hebben met het omgaan met negatieve emoties, zoals boosheid. Het onderzoek bestaat uit bloedafname, interview, vragenlijsten en computertaken en evt. MRI-scan.

Mars et Historia

Orgaan vd Nederlandse Vereniging ter Beoefening vd Militaire Historia; platform voor uitdragen en uitwisselen van kennis over de militaire geschiedenis, in het bijzonder die van Nederland en de (voormalige) overzeese gebiedsdelen. Opgericht op 20-08-1966.

MARSOF

Mariniers Special Operations Forces vh Korps Mariniers.

MARVA

Marine Vrouwenafdeling; vml. onderdeel vd Koninklijke Marine; opgericht in 1944; opgeheven in 1982

MarVer Marechaussee Vereniging
MASCAL Mass Casualty

MASE

Multisite AEGIS Site Emulator. Geografisch informatiemanagementsysteem dat bij de Koninklijke Luchtmacht/CLSK de commandovoering ondersteunt en een Common Operational Picture creëert. Zie ook BMS, ISIS en MARLIN.

MASINT

Measurement and Signature Intelligence. Technieken om informatie te vergaren, in de regel buiten de reikwijdte van HUMINT, IMINT en SIGINT. Betreft het detecteren, meten of registreren van waarneembare kenmerken via sensoren, zoals radar, laser, optische, infrarode, akoestische, nucleaire, spectroradiometrische en seismische, maar ook uit gasvormige, vloeibare en vaste monsters.

Mat

Materieel

Matlog

Materieellogistiek

Matlogco (L)

Materieel Logistiek Commando (Land). Organisatie die na de reorganisatie als vierde hersteleenheid van compagniesgrootte onder CLAS valt, naast 11, 13 en 43 Hrstcie. Bestaat uit 300 Matlogcie en de Afdelingen Techniek, Logistiek en Systemen & Analyse. Voortkomend uit LRP 1601 (Reorganisatie materieellogistieke eenheden landmacht). Instandhouder voor zowel CLAS als landgebonden materieel vd andere krijgsmachtdelen.

Matlogpel Materieellogistiek peloton
MAW Militaire Ambtenarenwet; dateert van 19-12-1931

MAWS

Missile Approach Warning System. Systeem bij fixed en rotary wing dat automatisch binnenkomende raketten detecteert en automatisch chaff en/of flares uitwerpt.

MB

Mercedes-Benz; militair terreinvoertuig, foutief vaak "jeep" genoemd

MB Militaire Bijstand
MB Ministeriële Beschikking; besluit van een minister ter invoering en nadere uitwerking van een wet of algemene maatregel van bestuur
MBB Militaire bloedbank
MBE Militaire Basiseisen;
MBITR Multi-Band Intra Team Radio; b.v. AN/PRC 148 die in gebruik is bij SF. Langeafstandsverbindingsmiddel.
MBLA Materieel Beproevingen & Logistiek Advies (Huijbergen)
MBMMR Multi-Band Multi Mission Radio; AN/PRC-117F

MBP

Materiaal Beschikbaarheids Plan.

MBT Main Battle Tank; zeer manoeuvreerbare gevechtstank met zwaar pantser en hoog niveau van vuurkracht
MBV Militaire Basis Vaardigheden. Minimumeisen die van toepassing zijn op elke militair, ongeacht rang/stand of Defensieonderdeel, zoals vastgesteld in CDS-aanwijzing A-700.
MBW

Militair Basis Wegennet; wegenstelsel dat is samengesteld uit de in vredestijd beschikbare verkeersinfrastructuur; aanduiding van wegen als MBW legt eerst dan beperkingen op aan de civiele weggebruiker als de staat van beleg of oorlog is afgekondigd en het militair gezag militaire gezagsverordeningen heeft afgekondigd.

MC

Magazijnencomplex; mobilisatiecomplex

MC

Militair Comité; Military Committee; hoogste militaire autoriteit van de NAVO, bestaande uit de militaire vertegenwoordigers van alle lidstaten (m.u.v. IJsland); voorziet de besluitvormende civiele lichamen van de NAVO (NAR, Defence Planning Committee en Nuclear Planning Group) van advies over militaire aangelegenheden; vergaderingen in de regel op donderdag; vergadert daarnaast regelmatig op het niveau van de chefs van staven van de lidstaten

MCAM Militaire Commissie voor Automobiel-
& Motorwedstrijden
MCC Movement Coordination Centre (Utrecht)

MCCC

Mobiel CIS Control Centre; vooruitgeschoven post die de ogen en de oren vh CISCC kan zijn; garandeert 24/7 SA tijdens een operatie.

MCCD Mobile Counter Concentration Defence; NAVO-concept
MCCE Movement Coordination Centre Europe; coördinatiecentrum voor het strategisch lucht- en zeevervoer; gevestigd op de Vliegbasis Eindhoven
MCGS Militaire Commissie Gevaarlijke Stoffen.

MCMSPT

Medical Countermeasures & Support. Preventieve maatregelen en middelen die nodig zijn om de weerstand tegen de uitwerking van CBRN-strijdmiddelen en TIM’s te verhogen, concreet: planning en uitvoering vd opvang, adequate behandeling en evacuatie van (CBRN-) slachtoffers onder CBRN-dreiging en -omstandigheden.

MCOO Modified Combined Obstacle Overlay; in ISIS. Inlichtingenvoorbereiding vh gevechtsveld. Geeft o.a. remmende en stoppende hindernissen aan, geografische terreinkenmerken en militaire doelen.

MCP

Mobile Check Point.

MCS Mobile Camouflage System.
MCTC Mobile Combat Training Centre (Saab Training Systems; Amersfoort); systeem bestaande uit een laser op ieders wapen en een vest met detectiesensoren op iedere militair, dat aangeeft wanneer iemand een treffer maakt dan wel zelf wordt getroffen; gefabriceerd door SAAB Training Systems in Huskvarna, Zweden
MCW Mechanisch Centrale Werkplaats (Leusden)
MD Management Development.
MDECOA Most dangerous enemy course of action; meest gevaarlijke vijandelijke wijze van optreden
MDI Mobiele Drinkwater Installatie
MDMP Military Decision-Making Process; format dat wordt gebruikt tijdens de gezamenlijke planningsfase vd missie (isolatie); hierin krijgt iedereen een specifieke taak toebedeeld om de opdracht te analyseren
MDTN Militaire Dienst Telefoon Netwerk.
MDV

Middelbare Defensie Vorming; 13 weken durende carrièrecursus voor officieren (kapiteins en majoors); leerdoel is het functioneren in middelbare beleidsuitvoerende en beleidsvoorbereidende functies; nadruk ligt op bedrijfs- en bestuurswetenschappen, internationale veiligheidstudies, managementvaardigheden, militair operationele wetenschappen, militair recht en militaire ethiek

ME

Main Effort. Point of Main Effort. Belangrijkste actie; zwaartepunt (+/-).

MEA

Marine Etablissement Amsterdam. Gelegen aan de Kattenburgerstraat in Amsterdam.

Mech

Gemechaniseerd

Mechbrig

Gemechaniseerde brigade; 13X (Oirschot) en 43X (Havelte).

Med Medisch
MEDASSESSREP Medical Assessment Report
MEDCAP Medical Civil Action Project; Medical Civil Affairs Program; Medical Civil Affairs Patrol; patrouille die medische bijstand biedt aan de lokale bevolking, vooral wanneer die dat op een andere manier niet kan krijgen
MEDCAP Medical Civil Affairs Programme; vergelijk met VETCAP
Medcaps Medical Capacity
MEDCEL Medische planningscel

MEDEVAC

Medical Evacuation

MEDEXCON

Medical Exercise Control; controle vd geneeskundige inbreng tijdens oefening. Omvat o.a.  het inbrengen van oefengewonden (CIP), het inbrengen van role-play (White Cell) en het schminken van oefengewonden en role-play.

Medic Gewondenhelper binnen een team van militairen, m.n. bij Special Forces
MEDINCREP Medical Incident Report

MEDINTEL

Medical Intelligence

MEDPUP

Medical Pick-Up Point

MEDSITREP Medical Situation Report.
MEL Main Event List
MEL/MIL Combinatie van MEL en MIL

Melden van voorvallen

Meldingsformulier Dfe 311.

MENTEX

Mental Exercise; mental training

MEO

Materieel Evaluatie Orgaan

Merking

Informatiebeveiligingsrubricering; gehanteerd worden o.a. commercieel vertrouwelijk, intern beraad, intern gebruik Defensie, medisch geheim, NLD Eyes Only en personeelsvertrouwelijk

MERT Medical Emergency Response Team.
METHANE My callsign, Exact location of incident, Type of incident, Hazards at the scene, Access to the scene, Number of casualties, Emergencies on scene
METL

Missie Essentiële Taken Lijst; Mission Essential Task List; missiegerelateerd programma voor opleiding en training; komt voort uit GETL en specifieke (taken voor een) missie; zie ook GETL

METT-CC

Mission, Enemy, Terrain, Troops, Time Available and Civil Considerations.

MFO

Multinational Forces and Observers (Sinaï); Nederland nam hieraan deel van 6-3-1982 tot 1-5-1995; hierbij viel één Nederlands slachtoffer te betreuren: wachtmeester der eerste klasse Jacob Westendorp (8-12-1994) vd KMar tgv een auto-ongeval

MFO Manoeuvre Functie Opleiding.

MFSC

Multi-functionele smartcard; Defensiepas

MG

Materiële gereedheid. Mate waarin het materieel bij een (niet-)organieke eenheid beschikbaar en geschikt is voor de taak van die eenheid.

MG Machine Gun; machinegeweer
MG Militair Gezag

MGFB

Militair Geneeskundig Facilitair Bedrijf

MGGZ

Militaire geestelijke gezondheidszorg

MGI

Missiegerichte instructie; MGO; Mission Oriented Instruction

MGLC

Militair Geneeskundig Logistiek Centrum (Heerenveen)

Mgm

Multifunctioneel Gevechts Mes

MGO Militair Geneeskundig Onderzoek
MGO Missiegerichte opleiding; MGI; opleiding/instructie waarin de militair wordt opgeleid voor de periodes voor, tijdens en na de uitzending om zelfstandig of m.b.v. een buddy de voor een uitzending specifieke situaties het hoofd te kunnen bieden
MGRS Military Grid Reference System. Zie ook: GR.
Mgv

Multifunctioneel Gevechts Vest; ops-vest

MHAM Militair Hospitaal Dr. Anton Matthijsen; naamgeving van het Utrechtse militair hospitaal van 24 maart 1964 tot 30 augustus 1991; naamgever is als legerarts uitvinder van het (kalk)gipsverband (1852), waarvoor hij internationale erkenning kreeg; voorloper CMH
MHNE Militaire humanitaire noodhulpeenheid
MI Materieel Instructie.

MIA

Missing in action

MIB Medium Inflatable Boat
MIC Military Intelligence Committee; hoogste besluitvormend orgaan op inlichtingengebied vd NAVO dat tweemaal per jaar bijeenkomt.

MIC

Military-Industrial Complex. Militair-Industrieel Complex. Term gebruikt door Amerikaanse president Dwight D. Eisenhower tijdens zijn afscheidsrede aan het Amerikaanse volk op 17 januari 1961. De enige generaal die tot president werd verkozen in de 20ste eeuw waarschuwde tegen de zijns inziens ongezonde vervlechting van politiek leiderschap, militair leiderschap en de wapenindustrie, gekoppeld aan een misplaatste hoeveelheid macht: “We must guard against the acquisition of unwarranted influence, whether sought or unsought, by the military-industrial complex. We must never let the weight of this combination endanger our liberties or democratic processes.”

MIDOB Materieel Identificatie Database Open Bron
MIDQT

Materiel Inventory Diagnostic Quartermaster Team; vooruitgeschoven post van de RDTF naar Uruzgan; inventariseert in april, mei en juni 2010 al het aanwezige kenmerkdragend materieel, incl. de inhoud van alle containers, op de (patrol)bases in Chora, Deh Rawod en Tarin Kowt

MIL Main Incident List.
MILAD Militair Adviseur.

Milan

Missile d'infanterie léger antichar. Missile Infantry Light Anti-Tank. Franse, draadgeleide antitankraket, met een bereik van 400 tot 1.950 meter.

MILATCC Military Air Traffic Control Centre (Nieuw Milligen)
MILES Multiple Integrated Laser Engagement System.

Militair cultureel erfgoed

Het roerend cultureel erfgoed van de Nederlandse krijgsmacht, behorend tot de categorieën A, B of C – volgens de selectiecriteria van het Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur. Uit de beleidsnota ‘Kiezen voor kwaliteit: beleidsnota over de toegankelijkheid en het behoud van het museale erfgoed’, d.d. 21 december 1990.

Militaire Spectator

Vakblad vd Nederlandse officieren van alle krijgsmachtdelen, uitgegeven sinds 1832. Uitgegeven door de Koninklijke Vereniging ter Beoefening van de Krijgswetenschappen (KVBK). Maandelijkse oplage (2012) 13.000 exemplaren.

Milpapo

Militair paspoort

Milsatcom

Military Satellite Communications; Militaire satelliet communicatie.

MILVA

Militaire Vrouwenafdeling; vml. onderdeel vd Koninklijke Landmacht; opgericht op 25-04-1944 als (Vrijwillig) Vrouwen Hulpkorps; opgeheven in 1982

MIMMS Major Incident Medical Management and Support.
MINDEF Minister van Defensie; Ministerie van Defensie.

Minox

Minicamera die 9,5 mm-films gebruikt. Op veel manieren toegepast in clandestiene fotografie. Voor het eerst gemaakt in Riga (Letland) in 1938. Na WO II werd in Duitsland een nieuw Minox-bedrijf opgericht dat minicamera’s maakt die zijn gebaseerd op het oorspronkelijke ontwerp.

MINURCAT United Nations Mission in Central African Republic and Chad; VN-missie waaraan het Korps Mariniers heeft deelgenomen, met als locatie Goz Beida in het zuidoosten van Tsjaad.

MINURSO

United Nations Mission for the Referendum in Western Sahara. In Westelijke Sahara sinds 1991.

MINUSMA United Nations Multidimensional Integrated Stabilization Mission in Mali. In Mali sinds 2013.

MINUSTAH

United Nations Stabilization Mission in Haiti. In Haiti sinds 2004.

MIO Materieel Inspectie Orgaan; voorloper vh MEO
MIP Militair Invaliditeitspensioen; pensioen dat ter compensatie wordt uitgekeerd aan oud-militairen die tijdens hun dienstverband invalide zijn geworden en wier invaliditeit verband houdt met de uitoefening van hun werkzaamheden als militair.
MIPSS

Military Peacetime Security System; hierop zijn belangrijke objecten met elektronische detectie
en toegangsbeheersingsapparatuur aangesloten.

MIR Materieel Inzetbaarheid Rapportage.
MIRC

Chatbox-systeem zoals dat o.a. wordt gehanteerd door MEDCEL/RC-SOUTH (ISAF Stage III)

Misl

Misleiding

Missie

Context vd opdracht aan de eenheid met daarin vermeld de te verwezenlijken doelstelling, oogmerk, randvoorwaarden en beperkingen. Zie ook opdracht.

Missie

Geeft in algemene bewoordingen de context vd opdracht aan de eenheid met daarin vermeld doelstelling, oogmerk, randvoorwaarden en beperkingen. Zie ook Bevel, Opdracht en Taken.

MIST Mechanism of injury, Injury of illness sustained, Symptoms and vital science, Treatment given

Mitr

Mitrailleur

MIVD

Militaire Inlichtingen- en Veiligheids Dienst

MIX

Frequentiemodus FM900; combinatie van F-HOP en FCS; wordt vaak gebruikt

MJD Militair Juridische Dienst.
MKM

Monitor Kwaliteit Materieelbeheer. In opdracht vd Algemene Rekenkamer in 2011 in gang gezet. Met de monitor krijgt Defensie meer inzicht in de kwaliteit van het feitelijk gevoerde materieelbeheer. Hiermee kunnen tekortkomingen eerder worden gesignaleerd en gecorrigeerd, waardoor onvolkomenheden opgelost en toekomstige onvolkomenheden voorkomen kunnen worden. Ook wordt de betrokkenheid vd lijnorganisatie hierbij bevorderd en kan de lijnorganisatie tijdig reageren op een evt. teruggang. Aandacht vd monitor is m.n. gericht op gevoelig materieel - kleinkaliberwapens (C5), munitie (C7) en cryptoapparatuur (C11) - maar ook op niet-gevoelig materieel (C3).

MKSO

Ministeriële Kerngroep Speciale Operaties; bestaat uit minister-president, vice-minister-president, Minister van Buitenlandse Zaken en Minister van Defensie; neemt besluiten over bijzondere militaire operaties die worden gekenmerkt door politiek-militaire risico’s en een noodzaak tot geheimhouding, zoals evacuaties van landgenoten; samenstelling vd kerngroep wordt aan het begin vd kabinetsperiode bepaald; in principe participeert elke coalitiepartij

ML Mountain Leader; lid van het Mountain Leader-verkenningspeloton van het Korps Mariniers; specialist in optreden in bergachtig terrein
MLC Military Load Classification
MLECOA

Most likely enemy course of action; meest waarschijnlijke vijandelijke wijze van optreden

MLM Militair Logistiek Magazine; periodiek vd Vereniging van Officieren Logistieke Diensten (VOLD)

MLRS

Multiple Launched Rocket System; elke raket bevat 644 stuks M77 submunitie

MLSI Medewerker Local Support & Installation
MLU Mid-Life Upgrade.

MLUZ

Mid Life Update ZODIAC.

MLV

Militair Lichamelijke Vaardigheid(sproef)

MMI

Military Medical Intelligence

MMO MDV Module Operatiën

MMO

Militaire Management Opleiding.

MMOD

Mijn- Munitie Opruimingsdienst. Voorloper vd EODD, van 20-09-1945 tot 31-12-1947.

MMR

Minimum Military Requirements; minimale militaire vereisten. Gedefinieerd in de CJSOR.

MMSHA

Military Medical Support in the Humanitarian Arena. Cursus.

MNB Multi-nationale brigade
MND(C) Multi National Division (Central); snelle reactiemacht van de NAVO; telde 4 brigades, waaronder 11 LMB, met in totaal 20.000 militairen; HQ in Rheindalen (Duitsland)
MOAB Massive Ordnance Air Blast; krachtige conventionele bom; "Mother Of All Bombs"

MOAI

Meldpunt ongewenst gedrag en andere integriteitsschendingen. Meldpunt vh COID. Bereikbaar via 0800-2255733, 0031-70-4143300 of coid@mindef.nl

MOB Main Operating Base.

MOB

Man overboard; man overboord. Situatie waarin een persoon vanaf een boot of schip te water is geraakt en moet worden gered.

Mob

Mobilisatie, mobilisabel, mobiliseren

Mobiliteit

Één van de hoofdtaakstellingen van de genie; bestaat onder andere uit brugslag, opengestelde wegen, doorwaadbare plaatsen, tunnels e.d.

Mobility

Verplaatsingsvermogen. Een vd 5 functies vh soldaat-systeem; vanaf 1994 wordt binnen de NAVO (NATO Dismounted Soldier System) de soldaat als een systeem beschouwd dat moet worden opgenomen in de C2-keten; vanaf 1997 in Nederland in het SMP. Zie ook: Command & Control, Lethality, Survivability en Sustainability.

Mobility Kill Volgens het MCTC van de O/T van de GTS: verder verplaatsen met het voertuig is niet meer mogelijk; het voertuig moet worden geborgen; het personeel trekt zich terug
MOD Manoefendagen; prestatiegegeven (output) van het Ministerie van Defensie (evenals vaardagen en vlieguren) benodigd om de gewenste operationele gereedheid te leveren; afname van het aantal manoefendagen uit zich in verminderde deelname aan oefeningen en een afname van de graad van geoefendheid
MOD

Ministry of Defence; Brits Ministerie van Defensie.

Modeldecoraties

Militaire opmaak van decoraties, tenzij het een Grootkruis, Grootofficier of Commandeur betreft, waarbij de (orde)kruizen en (ere)medailles niet aan het eigen lint hangen maar op een lint zijn bevestigd. De modeldecoraties worden, evenals de batons, gedragen boven de linkerborstzak.

MoE

Measures of Effectiveness. Meetbare criteria om de effectiviteit tijdens het operationeel optreden in uit te drukken. Zie ook: MoP.

Moed

De militair gaat, in het uiterste geval met gevaar voor eigen leven, risico’s aan om doelgericht uitvoering te geven aan de militaire opdracht.

MOG Mallen Onveilig Gebied; omschreven in VS 9-842

MOGOS

Mobiel Operationeel Geneeskundig Operatiekamer Systeem

MOLT

Military Observation and Liaison Team

Momentum

Letterlijk: “bewegingskracht” (Latijn). Ontleend aan de fysica (massa maal snelheid). Product van snelheid (tempo) en stootkracht (aanvalskracht). Vrij gedefinieerd: voorwaartse beweging van een opmars of aanval, die geldt als het beslissende moment van het aanvallend gevecht. In de context van vredesoperaties: product van snelheid en initiatief, waardoor het tempo vd gebeurtenissen zó is dat de ontwikkelingen (bijna) niet meer te stuiten of omkeerbaar zijn.

Monkey-run Op handen en knieën voortbewegen
MONUC Mission de l’Organisation des Nations Unies en Republique Democratique du Congo

MONUSCO

United Nations Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo. In de Democratische Republiek Congo sinds 2010.

MOOE Materiaal Overleg Operationele Eenheden (i.h.k.v. Parate KL 2007)
MOOSEMUSS Maneuver, Objective, Offensive, Surprise, Economy of force, Mass, Unity of command, Simplicity en Security
MOP Mobile Observation Point

MoP

Measures of Performance. Meetbare criteria om te bepalen of de juiste manier van optreden is toegepast. Zie ook: MoE.

MOPP Mission Oriented Protective Posture; CBRN-kleding

MOR

Maskeroefenruimte

MOR

Mortieropsporingsradar

Morbt Mortieropsporingsradarbatterij

Morsim

Mortiersimulator.

MOST Monitoring, Observation, Surveillance and Targeting; sinds 2004 LOT

Most dangerous

Meest gevaarlijk. Zie ook: MDECOA.

Most likely

Meest waarschijnlijk. Zie ook: MLECOA.

Mot Gemotoriseerd.
Mot optr Gemotoriseerd optreden (met Mercedes Benz softtop).
MOTS Military Off The Shelf; van de plank kopen van militaire producten; zie ook COTS en FTP

MOU

Memorandum of Understanding

MOUT Military Operations in Urbanized Terrain; OVG

MOVCON

Movement Control; militaire verkeersleiding; (route)planning, uitvoering en controle van strategische en tactische verplaatsingen van personeel en materieel over alle aanvoerlijnen

MOW Middelbaar ondersteuningswapen MAG 7.62 mm mitrailleur.
MP Machinepistool

MP

Military Police; militaire politie

MPC

Midterm Planning Conference. In het kader van de planningstijdbalk voor oefeningen de middelste planningsbespreking voor de deelnemende (onder)commandanten voor een oefening. Vindt normaliter 3 maanden voor aanvang oefening plaats, idealiter E-90. Zie ook FPC en IPC.

MPC Militaire Postcode
MPC Militair Penitentiair Centrum; tot 1999 in Nieuwersluis, daarna in Stroe (Majoor Mulderkazerne)
MPO Militaire Post Organisatie.
MPO Meervoudig Ploegoptreden.
MPPV Multi Purpose Protected Vehicle.

Mr

Mortier

MRAT

Medium Range Anti-Tank(weapon). Bijvoorbeeld de Gill, inzetbaar tot 2.000 meter.

MRAV GTK; pantserwielvoertuig

MRC

Militair Revalidatie Centrum (Doorn)

MRE

Meal Ready to Eat; Amerikaans gevechtsrantsoen; "Meal Rejected by Ethiopians"

MROE

Medical Rules of Eligibility; toepassingsregels die voor militaire en gemilitariseerde zorgverleners bepalen of - en zo ja: onder welke voorwaarden - een persoon in aanmerking komt voor militair-geneeskundige zorg; hierbij is het o.a. van belang dat voldoende capaciteit is gegarandeerd voor de behandeling van eigen troepen; wanneer bepaalde kritieke capaciteit (IC-bed, MEDEVAC-heli) in het geding komt, kan op grond van een beslissingsmatrix de (nood)hulp tijdelijk worden stopgezet; één vd meest ingrijpende besluiten die is voorbehouden aan de commandant van de geneeskundige inrichting; ingevoerd binnen de NAVO-missie ISAF in Afghanistan, om te beschrijven in hoeverre militair geneeskundige systemen verantwoordelijk zijn voor de behandeling van patiënten anders dan militairen van de coalitiegroepen; hierop promoveerde op 18-12-2009 cadet-vaandrig Bernice den Bak

MRRS

Mobile Radio Relay System; straalzendersysteem MH500; opvolger vd FM200; vier versies, t.w. Army I (1 GNC), Army II (101 CISBat), Army III (101 CISBat) en Airforce (Tactische Helikopter Groep)

MRX Mission Readiness Exercise
MS Militaire Steunverlening
MSF Médecins Sans Frontières; Artsen zonder Grenzen
MSFA Missie, Systeem, Functie Analyse. Proces waarin eenheden worden samengesteld in functionele systemen (niveau II of hoger).
MSG

Mortierstellinggebied; door de hogere commandant afgebakend terreindeel waarin een mortierpeloton vrij zijn hoofd- en reservestellingen kan kiezen

Msg Message
Msg Ack Message Acknowledged; "bericht begrepen"
MSK Mobiele satellietkeuken
MSLI Missie Specifieke Logistieke Instructie.

MSR

Main Supply Route; hoofdaanvoerroute; hoofdaanvoerweg (haw); logistieke hoofdader.

MSS Military Strategic Studies.
MSVSN Mobiel Straalverbindingsstation

MT

Mentale training

MTA

Military Technical Agreement. Technische overeenkomst tussen het interveniërende land en het gastland. Hierin staat b.v. dat buitenlandse militairen immuniteit genieten vd rechtsgang in het gastland. Zie ook: SOFA.

MTADS

Modernised Target Acquisition and Designation Sight

MTF

Medical Task Force

MTF

Medical Treatment Facility; geneeskundige inrichting; role 1, 2B (basic), 2LM (light manoeuvrable), 2E (2 enhanced) of 3

MTOW

Maximum Take-off Weight. Startgewicht, m.n. van een fixed of rotary wing.

MTV

Mobiel Toezicht Veiligheid; één vd taken vd KMar; controletaak op binnenkomende vluchten vanuit Schengenlanden op Schiphol en de vijf regionale vliegvelden (Eelde, Eindhoven, Enschede, Maastricht en Rotterdam), binnen de landsgrenzen van Nederland. Voorheen: Mobiel Toezicht Vreemdelingen.

MULAN

Meer Uitgebreid Local Area Network; Mijn Uniforme Logische Aansluiting op het Net.

Multi-Role Brigade

Nieuw geformeerde brigade (in 2020) volgens de Strategic Defence and Security Review ('Securing Britain in an Age of Uncertainty') vh MOD eind 2010; telt ± 6.500 man, heeft vele mogelijkheden en kan opereren in vele scenario's

Mun

Munitie

Munbdf

Munitiebedrijf.

MUNIS Munitie Informatie Systeem; online geautomatiseerd systeem voor de logistieke informatievoorziening over voorraden klasse V-goederen; registereert opslag en verplaatsing klasse V
MUNOS

Multiple Use Night Observation and Aiming Sight; soort helderheidsversterker

MV1

Militair verpleegkundige die verpleegkundige handelingen kan uitvoeren in een specialistische omgeving (role 2). ADK’s tailor-made.

MV2

Militair verpleegkundige die geschikt en beschikbaar is voor functies op role 1 (hulppost). ADK’s tailor-made.

MV3

Militair verpleegkundige die geschikt en beschikbaar is voor functies op role 0 (geneeskundige afvoergroep). ADK’s tailor-made.

MvB

Mate van beheersing. Geeft aan in hoeverre en onder welke omstandigheden de taakuitvoering moet worden beheerst. Verdeeld in procedureel (niveau 1, “kruipen”), beoefend (niveau 2, “lopen”) en getraind (niveau 3, “rennen”).

MVK Militaire Vijfkamp
MVK Mobiele veldkeuken
MVO Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.
MVP Mobiel Verkoop Punt; ca(ntine)di(enst)wagen
MVP Mobiliteits- en Voortzettingspakket; SMP
MVS Materieel Verwervings Systeem
Mvht Meeneemvorkheftruck; i.c. Kooi-Aap

MWO

Militaire Willems-Orde; hoogste Nederlandse dapperheidsonderscheiding voor moed, beleid en trouw

MWO Militair Wetenschappelijke Opleiding. Op KMA.
MX-991/U Zaklamp
MZT

Medisch Zorgteam; geïntegreerde zorgmodel van de militaire gezondheidszorg per 25 februari 2010 van eerstelijns AMA’s en huisartsen van het Gzhc en de bedrijfsgeneeskundige artsen van de Arbodienst KL; vanaf deze datum worden alle gegevens voor zowel behandeling als verzuimbegeleiding, re-integratie en advisering in één dossier vastgelegd.

MZV Militaire Zelfverdediging

NA5CRO

Non-article 5 crisis response operation; non-artikel 5-operatie. Zie ook: CRO.

Nabijbev Nabijbeveiliging.
NAC North Atlantic Council.
NAEW

NATO Early Warning.

NAFIN Netherlands Armed Forces Integrated Network; netwerk van glasvezelverbindingen dat is aangelegd door Defensie.

Nagasaki

Japanse stad die op 9 augustus 1945 werd getroffen door een Amerikaanse kernbom met een vermogen van 22 KT. Zie ook: Hiroshima.

NAI

Named Area/Audience of Interest. Tactisch belangrijk gebied. Gekoppeld aan waarneming (sensoren). Uit meerdere NAI’s volgt vaak één TAI. Geografisch gebied dan wel groep mensen waar informatie kan worden verzameld die aan een specifieke informatievereiste beantwoord. De meest logische gebieden of punten langs een LOC (haw, MSR) waarlangs verkeersstromen zich zouden kunnen bewegen en het vermoeden bestaat dat hierover vijandelijke strijdkrachten naderen of verplaatsen. NAI worden in de regel gekozen om aanwijzingen vast te stellen van ECOA. Voorbeelden zijn oude grensovergangen, handelsposten, kruispunten van wegen en paden (verhard/onverhard), oorden, rustplaatsen en tentenkampen van nomaden. Zie ook TAI.

NAMSA

NATO Maintenance and Supply Agency; NAVO-agentschap voor onderhoud en bevoorrading; contracteert bedrijven voor het leveren van diensten en producten in operatiegebieden

NAPO

NATO (Army) Post Office

NAR

Noord-Atlantische Raad; North Atlantic Council (NAC); hoogste orgaan van de NAVO, bestaande uit de permanente vertegenwoordigers van alle lidstaten; komt tenminste éénmaal per week bijeen, op woensdag.

NASAG Netherlands Armed Forces Support Agency Germany; National Support Agency Germany.

NASG

NSA Abbreviation Staff Group (vd NAVO). Draagt zorg voor de standaardisering van afkorting binnen de NAVO, zoals die o.a. zijn gepubliceerd in de AAP-15 (NATO Glossary of abbreviations used in NATO documents and publications).

NATD Netherlands Apache Traíning Detachment; gelegerd op Fort Hood, Texas, VS
NATINADS

NATO Integrated Air Defense System. Integratie vd mogelijkheden van alle luchtverdedigingssystemen vd NAVO-lidstaten. Naamverandering in NATO Air and Missile Defence System (NATINAMDS) aanstaande.

NATO North Atlantic Treaty Organization; NAVO
NATO-pallet Pallet met grondmaten 100 x 120 cm
NatOps Nationale Operaties.

NATRES

Nationale Reserve

NAVO

Noordatlantische verdragsorganisatie; opgericht 4 april 1949, HQ in Brussel (België)

NAW Naam, adres, woonplaats
Nbb Nabijheidsbuis.

NBC

Nucleair, Biologisch, Chemisch

NBC-beschermingsgraad NIHIL NBC-beschermingsgraad met een politieke lading.

NBI

Non-Battle Injury. Behoort samen met de WIA tot de categorie UNFIT.

NBOF

Niet Beschikbaarheid Op Functie; personeel dat door opleidingen of anderszins, bijvoorbeeld ziekte, niet op de organieke functie werkzaam is; hierdoor vallen er gaten bij de operationele eenheden.

NC Naam- en Codelijst.

NCC

National Contingency Commander. Hoogste officier in het hoofdkwartier vd operatie, in de regel ook de hoogste uitgezonden officier van een land.

NCIRC NATO Computer Incident Response Capability.
NCO Non-commissioned officer; onderofficier

NCP

Nucleus commandopost. Step-up. Kern-CP.

NCRS NATO Crisis Response System. Universeel systeem dat het NAVO crisisbeheersingsproces ondersteunt, met als doel de vereiste gereedheid en ondersteuning te bieden voor crisis- en conflictpreventie en voor
crisisbeheersing in het gehele spectrum van artikel-5- en niet-artikel-5-operaties.

NCS

Net Control Station; Netcontrolestation

NCTB Nationaal Coordinator Terrorismebestrijding

NCW

Network Centric Warfare; naadloze koppeling van alle sensor-, informatie-, command en control- en wapensystemen van alle krijgsmachtdelen; hierdoor is er volledig (near) real-time inzicht in eigen troepen, eigen mogelijkheden, vijandposities, bedreigingen e.d.

NDC

NATO Defense College. Eerste cursus startte op 19-11-1951. Aanvankelijk gevestigd in Parijs, sinds 1966 in Rome. Valt direct onner het Militair Comité, heeft een diplomatieke status. Commandant is gelijkgesteld aan ambassadeur, aan NDC verbonden officieren in de rang van kolonel en hoger en daaraan gelijkgestelde burgers hebben een diplomatenpas.

NDD

Nederlandse Defensie Doctrine.

NDMC Nationale Datalink Management Cel.
NDOC Netherlands Defence Orientation Course; opleiding aan het Instituut Defensie Leergangen; heeft tot doel het overbrengen van kennis over en inzicht in de taakstelling en het optreden van de Nederlandse krijgsmacht.
NDPP NATO Defence Planning Process.

NDVN

Nederlands Detachement Verenigde Naties

Near Real Time

M.b.t. de actualiteit van informatie: de tijdvertraging als gevolg van elektronische communicatie en automatische gegevensverwerking. Geen significante vertraging. De vertraging bedraagt in de regel seconden of minuten vanaf het feitelijke moment. Zie ook: real time en Data & Tijden.

NEAT North European Aerospace Test range; 24.000 km² grote testsite in het noorden van Zweden, waar oefeningen en testen worden gedaan met drones, gevechtsvliegtuigen, helikopters en raketten (first flights en beproevingen); grootste testsite van Europa; in 2009 organiseerde de NATO Response Force hier een grootschalige oefening
NEC

Network Enabled Capabilities. Vermogen om grotere militaire effecten te bereiken door beter gebruik te maken van informatiesystemen, met als doel de juiste informatie te verkrijgen, op de juiste plaats, op de juiste tijd, voor een efficiënt gebruik van de schaarse middelen.

NEFIS

Netherlands Forces Intelligence Service

NEO Non-combatant Evacuation Operation.
NET Not Earlier Than; ten vroegste; op zijn vroegst; niet vroeger dan. Tijdstip waarvóór activiteiten niet mogen plaatsvinden.
NEUS Nauwkeurige Elektrodetector Uitstromende Strijdgassen
Neutraliseren De wil ontnemen (mentale component); verontzijdigen; vernietigen.
NFI No further information; geen verdere informatie; zie ook NFTR en NSTR

NFL

No Fire Line. Veiligheidslijn (vln). Vuursteuncoördinatiemaatregel (die in de voorbereidingsfase voor het gehele gevecht wordt gepland en tijdens de uitvoering waar nodig wordt geactiveerd en zo nodig bijgesteld en/of vernieuwd); lijn waarvan aan de eigen zijde alleen indirect vuur mag worden uitgebracht met toestemming van de commandant die de lijn heeft vastgesteld; volgens STANAG 2934 (Artillery Procedures).

NFO

Normal Framework Operations

NFP Netherlands Fractal Pattern. Nieuwe Nederlandse camouflage vanaf 2014.

NFTR

Nothing further to report; verder niets te rapporteren/melden; zie ook NFI en NSTR

NGO

Non-Governmental Organisation; non-gouvernementele organisatie

NHVT

Noodhulpverkenningsteam; Disaster Assistance Response Team

NIC National Intelligence Cell
NIDV Nederlandse Industrie voor Defensie en Veiligheid.

NIGA

Neutron Induced Gamma Activity. Vgl. NIGA-gebied. Geïnduceerde radioactiviteit. Neutronen die in de eerste minuut na een kernwapenexplosie vrijkomen en worden ingevangen door atomen van wapenresten, luchtdeeltjes en elementen die op het maaiveld voorkomen. Het geheel wordt radioactief en zendt hierdoor bèta- en gammastraling met hoge energie uit. Komt voor bij lage lucht-, maaiveld- en ondergrondse explosies. Grens vh NIGA-gebied is van militair belang: cirkel met als middelpunt het grondnulpunt (gnp) en als straal de afstand waarop 1 uur na de kernwapenexplosie nog een intensiteit van 2 cGy/uur zal heersen. Bij de inzet van een kernwapen van 10 KT is dit ± 1.000 meter. Ter vergelijking: Hiroshima had een kracht van 13 KT, Nagasaki 22 KT.

NIMH

Nederlands Instituut voor Militaire Historie, gevestigd in Den Haag. Gespecialiseerd kennis- en onderzoekscentrum op het gebied van de Nederlandse militaire geschiedenis. In dit centrum zijn per 5 september 2005 de historische diensten van de krijgsmachtdelen opgegaan.

NIR Near Infra Red; bijna infrarood. Zie ook TIR.
Niveau 1 Optreden van de enkele man (individuele militair).
Niveau 2 Optreden van de groep/module.
Niveau 3 Optreden van het peloton.
Niveau 4 Optreden van de compagnie.
Niveau 5 Optreden van het bataljon
Niveau 6 Optreden van de brigade.
NLD Nederland

NLDA

Nederlandse Defensie Academie

NL EYES ONLY

Informatie die alleen voor Nederland bestemd is

NLR National Liaison Representative bij HQ Supreme Allied Commander for Transformation (SACT) in Norfolk, Virginia, VS
NLT Not Later Than; ten laatste; op zijn laatst; niet later dan. Tijdstip waarvoor activiteiten gereed moeten zijn.
NLW

Non-Lethal Weapons; niet-lethale wapens

NMK speedmars Wedstrijd speedmars (snelmars) over een afstand van 5 km, gehouden op de KMA, waarbij teams bestaande uit acht personen met 7 Diemaco’s en 1 MAG
NMR National Military Representative bij HQ Supreme Allied Commander for Operations (SACO) in Mons (België)
NMRH

NATO Military Relief Hospital; voluit 1 (NLD) NATO Military Relief Hospital geheten; ontplooid in de Pakistaanse stad Bagh tussen 9-11-2005 en 10-1-2006

NonCom

Noncommissioned officer; NCO (Eng); onderofficier.

NONEX

non-exercise; niet-oefenend

Non-kinetisch

Non-kinetische actie is zonder gebruikmaking van geweld. Handelwijzen om denkproces en ideeëngoed van de vijand te beïnvloeden, zoals belonen, diplomatie, machtsvertoon (show of force) en wederopbouw. Zie ook: kinetisch.

Non-permissive

Tijdelijk en plaatselijk bepaalde mate van veiligheid. Begrip komt uit de Three Block Warfare, in de praktijk doorgaans gelijktijdig voor met permissive en semi-permissive. Hostile. Vijandelijk.

NOOC

Nationale Onderofficiers Conferentie. Idee ontstaan tijdens internationale conferentie voor onderofficieren in 2000. Georganiseerd sinds 2001 (17 t/m 20 september 2001, thema ‘Een goede strijdwagen heeft vier paarden’). Zo mogelijk jaarlijks terugkerend evenement om onderofficieren vd verschillende krijgsmachtdelen bij elkaar te brengen om kennis en ervaring met elkaar te delen, vanuit een ander perspectief naar het eigen functioneren te kijken en mede richting te geven aan het beleid voor onderofficieren. In 2013 voor de negende maal georganiseerd (thema ‘Hoe borg ik de kwaliteit van de onderofficier nu en in de toekomst’).

NORDEFCO

Nordic Defence Co-operation; samenwerkingsverband vd Nordische (Noord-Europese) landen Denemarken, Finland, IJsland, Noorwegen en Zweden; opgericht op 04-11-2009 met het tekenen van een MOU

NORTHAG Northern Army Group
NOV Nederlandse Officieren Vereniging; uitgever vh blad Carré

NP

Non-Persistent. Vluchtig; verdampt zeer snel. Zie ook P.

NRF

NATO Response Force

NRT

Near Real Time. Zie ook: real time.

NSA

NATO Standardization Agency. NAVO-agentschap dat de standaardisatie coördineert, o.a. in begrippen, afkortingen en STANAGs.

NSA NATO Small Arms; kleinkaliberwapens met kaliber conform NAVO.

NSC

National Support Command.

NSC Nationaal Search Centrum (Reek).

NSE

National Support Element; nationaal verzorgingselement

NSFS Naval Surface Fire Support; vuursteun van oppervlakteschepen van zeestrijdkrachten
NSHQ NATO Special Operations Headquarters; website mbt landen, cursussen, oefeningen en faciliteiten van Special Forces-eenheden binnen de NAVO
NSK Nieuw Salarissysteem Krijgsmacht

NSN

NATO Stock Number

NSO

Nationale SIGINT Organisatie; Nationale Signaalinterceptie Organisatie; dienst die o.a. gegevens onderschept uit draadloze telecommunicatie en expeditionaire capaciteiten voor het fysiek ondersteunen van o.a. crisisbeheersingsoperaties in stand houdt

NSS National Security Strategy; Amerikaanse grand strategy; veiligheidsbeleid dat politieke, diplomatieke, economische, sociaal-culturele, humanitaire en militaire activiteiten omvat
NSTR Nothing significant to report; niets van betekenis te rapporteren/melden; zie ook NFI en NFTR
NSWAN NATO Secure Wide Area Network
NTE

Notice To Employ. Inzettermijn. Tijd gegeven aan een eenheid om gereed te zijn voor employment (inzet), met inbegrip vd tactische verplaatsing. Zie ook: NTM.

NTM

Notice To Move. Tijd gegeven aan een inzetgerede eenheid om gereed te zijn voor strategische verplaatsing; reactietijd tot de aanvang vd uitvoering vd opdracht. Zie ook: NTE.

NTM-A NATO Training Mission Afghanistan
NTM-I NATO Training Mission Iraq
NTMS NATO Terminology Management System.
NTR Nothing To Report
Numerus fixus Saneringsmethode die bepaalt hoeveel functies er in een bepaalde rang mogen zijn
NVG

Night Vision Goggles; HV-bril voor vlieger; visueel hulpmiddel om bij nacht te kunnen opereren en het mogelijk maakt om met infrarood aangestraalde objecten te identificeren

O-1179

Synthetische motorolie SAE 5W-40 voor dieselmotoren, o.a. bestemd voor MB terreinvoertuig.

O-194

Armament cleaning oil; wapenolie; NSN 9150-12-129-8109

O/N

Oud tegen nieuw; niet-organieke procedure voor het ruilen van een verouderd tegen een nieuw, gelijkwaardig artikel op IMF

O=P=F Organisatieomvang = Personele omvang indien volledig gevuld = Voldoende budget om die vulling mogelijk te maken. Uitgangspunt vd CDS.

O&I

Operaties & Inlichtingen.

O&O

Ontwikkeling & Ontspanning. Productgroep die voor eenheden vanaf bataljonsniveau en zelfstandige eenheden ontspanningsmateriaal realiseert, zoals dvd-spelers, give away-artikelen, karaoke sets, koelkasten, literatuur en lectuur, quizstations, radio’s, spelletjes en televisies.

O&O Opname & Ontslag (module role 3)

O&T

Opleiden & Trainen; Opleiding & Training

O/N

Oud tegen nieuw. Niet-organieke procedure op IMF.

O/T

Observer/Trainer

OA Operatie Analyse.

OA

Ongeoorloofd afwezig; AWOL

OAD

Operationele Aanpassingen Diemaco; modificatie van Diemaco naar Colt met als doel de Diemaco beter bruikbaar te maken voor het optreden vd gevechtseenheden. Hiertoe krijgen de wapens een aantal universele en functiegebonden aanpassingen, waardoor de wapens sneller, flexibeler en effectiever kunnen worden ingezet.

OAE Organisatie van Afrikaanse Eenheid; alle Afrikaanse staten m.u.v. Zuid-Afrika; African Union (AU); Union Africaine (UA)
OATDOEM

Oriëntatie opdracht; Analyse Opdracht; Terrein & weer; Dreiging & Vijandanalyse; Overige (f)actoren; Eigen middelen; Mogelijkheden

Ob

Onder bevel.

OB Order of Battle. Slagorde.
OBA Operationele Behoefte Aanvraag.
OBD

(Onder)officier van bataljonsdienst. Onderdeelsdienst. Zie ook OCD en ORD.

Obj Object.
Objective Doelstelling, in de regel militair geformuleerd. Zie ook: desired end-state, effect en end-state.
OBM Overige Bedrijfsvoerings Middelen.
Obom Officier belast met optrekken mist.
OBOO

Opleidings Beraad Onderofficieren. Overleg dat zorgdraagt dat alle nieuwe (opleidings)ontwikkelingen goed verlopen. Bestaat uit C-KMS, Landmachtadjudant, OTCO-adjudant, stafadjudant DP&O en KMS-adjudant.

OBP

Operationeel besluitvormingsproces

OBS

Observed. Waargenomen.

OBT

Optreden in Bergachtig Terrein

OBUA

Operations in Built Up Areas

OC

Opleidingscentrum

OCD (Onder)officier van compagniesdienst. Onderdeelsdienst. Zie ook OBD en ORD.
OCD Obstacle Clearing Detachment; EOD- of genie-eenheid toegevoegd aan konvooi
OCDML Opleidingscentrum Didactiek en Militair Leiderschap (Grave en Breda); tegenwoordig School voor Leidinggeven en Opleidingskunde (Budel)

OCIO

Opleidingscentrum Initiële Opleidingen; sinds 1 januari 1999; telt schoolbataljons in Assen (AMO), Oirschot (AMO) en Schaarsbergen (AMOL); verzorgt de basistraining van toekomstige soldaten en korporaals. Vanaf 1-1-2013 met de KMS samengevoegd tot de
nieuwe KMS.

OCKMAR Opleidingscentrum vd Koninklijke Marechaussee.

OCMA

Opleidingscentrum der Militaire Administratie. Tot 1996 gevestigd in de Generaal-majoor Berghuijskazerne in Middelburg, daarna in Bussum.

OCOKA Observation & Fields of Fire (waarnemingsmogelijkheden en schootsvelden), Cover & Concealment (vuur- en zichtdekking), Obstacles (hindernissen), Key or Decisive Terrain (belangrijke en essentiële gebieden), Avenues of Approach (naderingsmogelijkheden); zie ook IPB
OCOSD Opleidingscentrum voor Officieren van Speciale Diensten; destijds gevestigd in Breda
OCV

Ondercommandantenvergadering; b.v. BC met CC’n; commander's update

OCVVR

Opleidingscentrum Vervoer-, Verkeer- en Rij-opleidingen. Opgeheven.

OD

Operationele Debriefing

ODB Onderhoudsdiagnose en Berging; SMOD.

Odl

Onderdeel

OEF Operation Enduring Freedom
OEF TS Operation Enduring Freedom Trans-Sahara; door de Verenigde Staten aangeduid militaire deel vh TSCTP; behelst verschillende militaire activiteiten, zoals het inzetten van joint planning assistance teams, mobile training teams en civil-military support elements, het uitvoeren van international military education training en senior leader engagement, en het oefenprogramma Flintlock

Oef

Oefening

OEG Op eigen gelegenheid, in het bijzonder verplaatsen
OEVER Optimalisatie en Verplaatsen Equipment Rooms

Off

Officier

Off station
No longer able to provide support (tactisch); niet meer in staat om steun te verlenen; zie ook 'on station'

OFGA

Opening, Feitelijke situatie, Gewenste situatie, Afronding. Stappen vh evalueren.

OFSSLA Ontwapenen, Fouilleren, Scheiden, Stilte en discipline handhaven, Labelen, Afvoeren

OG

Operationeel gereed. Fase in het proces van gereedstelling én status in het kader vh VGP. Organieke eenheid is in staat binnen de gestelde gereedheidstermijn de organieke taak uit te voeren. Toekenning vd status vindt plaats dzv C-LAS, gebaseerd op het oordeel vd commandant vd organieke eenheid en de actuele waarden vd personele gereedheid (PG), materiële gereedheid (MG) en geoefendheid (GO).

OGC

Opdrachtgerichte commandovoering; pijlers zijn 1) duidelijke doelstellingen, oogmerk en opdrachten, 2) juiste en voldoende middelen, 3) vrijheid in uitvoering, 4) vrijheid over uitvoering binnen de richtlijnen vd commandant; randvoorwaarden voor een succesvolle toepassing van OGC zijn: denken in effecten, dynamiek en flexibiliteit in de organisatie, eenheid van opvatting, eenhoofdige leiding, evenwichtige structuur en samenwerking

OGO Opdrachtgeversorganisatie; operationeel sinds 01-07-2011; onderdeel vd staf van 13 of 43 Mechbrig of 11 Lumblbrig na de opheffing vd RMC’s, waarin alle overgebleven taken zijn ondergebracht
OGRV Object Grondverdediging

OGS

Operationele Gereedheids Status; operationele gereedheidstelling

OIF Operation Iraqi Freedom
OIG Opleidings- en Inpassings Gesprek
OIV Operationele informatievoorziening

OJKL

Oriëntatie Jaar Koninklijke Landmacht

OK Onderhoudskaart
OK Operatiekamer
OK Oranjekazerne

OKE

Optreden Kleine Eenheden. Onderzoeksprogramma van TNO dat het technisch niveau betreft: de wijze van inzet en optreden van kleine eenheden, soms zelfs individuele militairen of (wapen)systemen.

Okhrana

Geheime politie in het Rusland onder de tsaar. Trad tussen 1881 en 1917 op tegen opponenten vh tsarenregime.

OKP

Officier van kazernepiket

OK-team

Team bestaand uit chirurg, anesthesist, anesthesieverpleegkundige en tweemaal OK-assistent; niet inbegrepen IC-/SEH-verpleegkundigen

OLA Opleiding Logistiek Algemeen; 7-weekse opleiding aan het OTCLOG in Soesterberg ter voorbereiding van AMV'ers op plaatsing bij een operationele eenheid
OLB

Oefenterrein voor de Luchtmobiele Brigade; ongeveer 1.000 hectare; o.a. Arnhemse Heide & Deelen en Eder- en Ginkelse Heide

OLC

Onafhankelijk lastdrager concept; voorbeelden zijn flatrack en WLS

OLK

Opleiding voor Leidinggevende Korporaals

OLK Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten

OLM

Onderwijsleermiddelen

OLM

Organic Level Maintenance. Één van de drie onderhoudsniveaus, waarbij de noodzakelijke preventieve en reparatie-onderhoudstaken worden uitgevoerd door het bij de eenheden ingedeelde personeel. Staat het dichtst bij de bedienaar/chauffeur vh systeem/voertuig en de onderhoudstechnici vd gebruikende operationele eenheid. Zie ook: DLM en ILM.

OLVD

Objectgebonden Luchtverdediging.

OM Onward Movement; vergelijk RSOM(I)
Omb Op mijn bevel

OMF

Opposing Militant Forces; opponent, tegenstander, vijand; niet per definitie militair.

Omg Omgeving.

OMLT

Operational Mentoring and Liaison Team

Ompt

Ontmoetingspunt. Vlaglocatie.

Omtr

Omtrekking

Omva

Omvatting

OMW

Oplegger Met Werkruimte; bureaushelter

ONDAS Onderdeelsaanvullingssysteem

Onderhoud, correctief

Niet voorspelbaar en daardoor minder goed te plannen deel vh onderhoud dat is gericht op de tijdens het gebruik ontstane storingen en defecten. De noodzakelijke reservedelen en onderhoudsmiddelen zijn vooraf niet bekend. Een bijzondere vorm is BDR.

Onderhoud, modificatief

Te plannen onderhoud dat gericht is op het blijvend verbeteren vd operationele bruikbaarheid, veiligheid, betrouwbaarheid en/of onderhoudbaarheid.

Onderhoud, preventief

Voorspelbaar en te plannen deel vh onderhoud dat is gericht op defecten en het voorkomen van een onaanvaardbare teruggang in de technische toestand. Groot deel vd noodzakelijke reservedelen en onderhoudsmiddelen is voorspelbaar.

Onderhoudsniveaus

Onderhoudsniveaus zijn Organic Level Maintenance (OLM), Intermediate Level Maintenance (ILM) en Depot Level Maintenance (DLM), die verschillen in de vereiste kennis, middelen en faciliteiten. Onderhoudsniveaus structureren de taken die betrekking hebben op de instandhouding vh materieel. Instandhouding is erop gericht de operationele effectiviteit vh materieel te (waar)borgen en de daarmee gepaard gaande kosten en uitgaven te beheersen.

Ongeclassificeerd

Niet-staatsgeheime, niet-kwetsbare en niet-gerubriceerde informatie. Kennisneming door niet-gerechtigden brengt geen nadeel toe aan het belang van één of meer ministeries, de Staat of zijn bondgenoten. Vergelijkbaar met de NAVO-rubricering 'NATO Unclass'.

Onh

Onderhoud; alle activiteiten die erop gericht zijn het (wapen)systeem in de vereiste staat van bruikbaarheid te houden of te brengen

On station In position to support (tactisch); in positie om steun te verlenen; zie ook 'off station'

Ontpl

Ontplooiing

Ontplooien

Overgaan van een verplaatsingsformatie naar een gevechtsformatie. Hierbij is maximale vuurkracht in front in een bepaalde richting nodig. Gebruikt bij het innemen vd verspreide formatie of het betrekken van een opstelling.

Ontsm

Ontsmetting. Onderscheiden in persoonlijke, operationele en grondige.

Oo

Onderofficier

OOA

Overige Operationele Artikelen.

OOCD Onderofficier van Compagniesdienst
OOCL Operationeel Ondersteuningscommando Land; samenvoeging van 1 Logistieke Brigade en 101 Gevechtssteunbrigade; officiële oprichtingsceremonie 05-02-2009

OOCD

Onderofficier van compagniesdienst

OODA-loop

Boyd-cyclus; besluitvormingscyclus. Alle concurrentie/competitie houdt een continue cyclus in van observeren, oriënteren, beslissen en uitvoeren. Naamgegeven door de Amerikaanse USAF-piloot en strateeg John R. Boyd (1927-1997). Houd in:

Observe

Actoren (opponent) en factoren (omgeving).

Orient

Tactische omstandigheden.

Decide

Wat te doen in de huidige omstandigheden?

Act

Hoe het besluit om te zetten in daden?

Oogmerk

Waarom. Korte, krachtige uitdrukking vh doel vd operatie, de gewenste effecten om een bepaalde end-state te bereiken én de manier waarop en de reden waarom de uitvoering zich dient te ontwikkelen om dit te bereiken. Gebaseerd op het door de naasthogere commandant geformuleerde oogmerk.

OOO Onderdeelsoverlegorgaan
OOR

Opname- en ontslagregister; bij een geneeskundige installatie. Opvolger vd ‘groene kaart’ (lfgd 7371).

OOR

Onderdeels Onderhouds Rapportage

Oorlogvoering, digitale Het uitvoeren van militaire operaties die erop zijn gericht om met digitale middelen computersystemen of netwerken van een opponent te verstoren, misleiden, veranderen of vernietigen.
OOS

Onderofficiersschool; bestond van 1951 tot 1961; vanaf dan Koninklijke Militaire School

OOT Overige Operationele Taken
OOTO

Omscholing/Opleiding Onderofficier Tot Officier

OOTW

Operations Other Than War

OP

Observation Post: observatiepost

Op

Operatie; operationeel.

OPC

Opvolgend pelotonscommandant.

OPCAT

Operationele Catering.

Opcen Operatiecentrum.

OPCO

Operationeel Commando. Sinds 1 januari 2004. Beleidsuitvoerend orgaan vh Ministerie van Defensie, i.c. CLAS, CLSK en CZSK.

OPCOM

Operational Command. Bevelsbevoegdheid om eenheden missies op te dragen, taken toe te delen en opdrachten te verstrekken, alsook de eenheid op te delen, te ontplooien en samen te stellen. OPCON en TACOM kunnen gedelegeerd worden. Het betreft géén
verantwoordelijkheid voor personele verzorging of logistiek.

OPCON

Operational Control. Bevelsbevoegdheid om de eenheid taken op te dragen en opdrachten
te verstrekken voor het realiseren van de doelstellingen binnen de door de hogere commandant vd eenheid (1UP, 2UP) gegeven missie. TACON kan worden gedelegeerd.

OPCW Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons
Opdr Opdracht. Zie ook: assignment.

Opdracht

Feitelijke instructie aan één of meer individuen of eenheden voor het uitvoeren van activiteiten voor het realiseren van doelstellingen binnen de vastgestelde taken en missie. Zie ook assignment, Bevel, Missie en Taken.

Operationele omstandigheden

Variabelen vd operationele omstandigheden:

aard van het optreden

van statisch tot hoogmobiel

duur van het optreden

van uren/dagen tot maanden/jaren

mate van dreiging

van laag tot hoog

intensiteit en aard van fysiek geweld

van laag tot hoog en weinig impact tot vernietiging

mate van ontplooiing vd eenheid

van concentratie tot spreiding

Operationele Schijf van Vijf

Water, voedsel, munitie, verbandmiddelen en batterijen. Zonder deze middelen gaat een militair niet de poort uit. (Luc de Beer, projectleider VOSS vd DMO).

OPEVAL

Operational Evaluation.

OPFOR

Opposing Forces. Oefenende vijandelijke troepen. Ontvangen in een oefening hun opdrachten van HICON, welke in het verlengde liggen vd oefendoelen die de oefenorganisatie heeft.

Opl

Opleiden; opleiding

OpOrder

Operational Order Template. Subsysteem van ISIS. Hulpmiddel voor de productie en coördinatie van Standaard Operatie Orders (SOO), gebaseerd op Microsoft Word. Hiermee kunnen commandanten snel en uniform operatieorders samenstellen en verspreiden.

OPP

Operational Planning Process. Besluitvormingsproces op operationeel niveau, zoals beschreven in de NATO Guideline for Operational Planning (GOP).

OPPA Overzicht publicaties per afnemer; officiële tellijst van boekwerken binnen een bwst

Opplan

Operational Plan. Operatieplan. Voorbeelden in NLD: 1, 10, 13, 15 en 17.

Opplan 40-104

 
Ops box Vaak afgekort tot: box. Aangewezen terreindeel waarbinnen een operatie plaatsvindt.

OPSEC

Operational Security; operationele veiligheid; militaire veiligheid

OPSEM

Operational Seminar. Activiteiten, liefst te velde in een real life situatie. Jaarlijks georganiseerd door CLAS voor haar topmilitairen. In 2007 was het scenario binnenlandse veiligheid (nationaal optreden), in 2008 Afrika, in 2009 de redeployement van een Nederlandse task force uit het buitenland en in 2013 een battlefield tour aan het WOI-strijdtoneel in Ieper (Westhoek, Belgie).

Opsroom

Operations room; operatiecentrum. Eerste aanspreekpunt voor de eenheden die 'buiten de poort' een opdracht uitvoeren. In de regel bezet door de compagniestaf, maar vanwege de noodzaak voor een 24-uurs bezetting kan de duty-manager ook een PC, OPC of zelfs een gpc zijn. Heeft beschikking over informatie uit ISIS (brigadeniveau) en BMS (bataijon en lager).

Opst

Opstellen; opstelling. Ingenomen of in te nemen terreindeel dat door een groep of peloton wordt verdedigd door middel vh uitbrengen van vuur. Opstelling beschikt over waarneming- en schootsvelden, vuur- en zichtdekking en zo mogelijk een stoppende of remmende hindernis in front.

OpTempo Operationeel tempo. Tempo van één of meerdere operaties. Relatieve snelheid van opeenvolgende acties.
Optimaliseren

Verbeteren, maximaliseren vd prestatie. Door met minder middelen dezelfde output te realiseren of met dezelfde middelen een grotere output te realiseren.

Optr Optreden
OPZ Operationele Personeelszaken
ORBAT

Order of Battle. Gevechtsorganisatie; slagorde; organogram ("hark"). Positionering en organisatie van personeel en middelen in een bevelvoeringsketen. Tevens subsysteem van ISIS, waarmee commandanten een militaire gevechtsorganisatie of slagorde nabootsen die grafisch zichtbaar wordt gemaakt op een beeldscherm.

ORD Orde, Rust en Discipline. ORD-dienst is een onderdeelsdienst. Zie ook OBD en OCD.

Org

Organiek

Organisatie

Activiteiten gedaan door boys met toys. Activiteiten + personeel + middelen.

ORP Operational Ration Pack; b.v. een Meal Ready to Eat (MRE)
ORS Oral Rehydration Salts; orale rehydratiezouten
ORT Oefenrampenterrein
ORT Operational Readiness Test
ORT

Outbreak Response Team; kan snel inspringen bij ziekte-explosies tijdens binnen- en buitenlandse missies; team bestaat uit arts, verpleegkundige en HPG'er; dragen zorg voor bron– en contactopsporing, epidemiologisch onderzoek, alle medische aspecten van de beheersing van de infectieziekte en verslaglegging

ORTAC Opleidingsrichting Tactiek; destijds aan het OCI.
OS Ontwikkelingssamenwerking
OSAD Ontwikkelingssamenwerkings Adviseur; ontwikkelingsadviseur
OSC On-scene commander; commander on scene.
Oscar Mike OM, on the move; en route; onderweg; vertrokken
OSCE

Organization for Security and Co-operation in Europe; OVSE

OSF

Operationeel Staffunctionaris; cursus voor onderofficieren vanaf sergeant-majoor en officieren tot majoor bij de KL.

OSINT

Open Source Intelligence; filteren van informatie uit open bronnen die van belang is of kan zijn voor het inlichtingenproces.

OSIRIS Softwareapplicatie op BMS; geografisch informatiesysteem waarbij een digitale
stafkaart van het operatiegebied zichtbaar is; hiermee werkt de tactische gebruiker vanaf niveau II t/m V
OSKLM

Oefen- en Schietkamp Lauwersmeer

OSS

Office of Strategic Services; Amerikaanse tegenhanger vd Britse SOE; eerste onafhankelijk opererende buitenlandse inlichtingendienst vd VS, opgericht in 1942 door Franklin D. Roosevelt; voorloper vd in 1947 opgerichte CIA

Ostdet Ondersteuningsdetachement.
O/T Observer/trainer
OT&E Operational Test & Evaluation.

OT&R

Opleiding & Training en Remedial.

OTAS

Organisatie Tabel en Autorisatie Staat; operationele samenstelling van personele en materiële middelen van een eenheid; tegenwoordig TOMA

OTB Opleidings- en Trainingsbegeleider
OTC Opleidings- en Trainingscentrum
OTCGN Opleidings- en Trainingscentrum Genie (Vught)
OTCLOG Opleidings- en Trainingscentrum Logistiek (Soesterberg, Dumoulinkazerne)
OTCMAN Opleidings- en Trainingscentrum Manoeuvre (Amersfoort)

OTCO

Opleidings- en Trainingscommando; sinds 1 juni 2003, voorheen COKL

OTCOPN Opleidings- en Trainingscentrum Operatiën (Amersfoort)
OTCRIJ Opleidings- en Trainingscentrum Rijden (Oirschot)
OTCSO Opleidings- en Trainingscompagnie Speciale Operaties (vh Korps Commandotroepen)
OTCVUST Opleidings- en Trainingscentrum Vuursteun ('t Harde/Oldebroek)

OTE(’er)

Observer/Trainer/Evaluator. Opvolger van O/T(‘er).

OTK Opleiding, Training & Kennisproductie
OTP Opleidings- en Trainingsplan; zie ook TSP.

OTVOEM

Opdracht, Terrein & Weer, Vijand & Partijen, Overige groeperingen en aspecten, Eigen Middelen, Ontwikkelen van eigen Mogelijkheden

Out of area

Geografische aanduiding voor expeditionaire inzet van NAVO-strijdkrachten buiten het Euro-Atlantische verdragsgebied.

Ouwe
Eenheidscommandant, m.n. gebezigd op bataljonsniveau en hoger. De term drukt genegenheid en respect uit
OVD Officier van Dienst.
Overbrengingsmiddel Systeem, zoals ballistische raket, kruisvluchtwapen of onbemande vliegtuig, dat noodzakelijk is om CBRNe-wapens effectief in te zetten.
Overlay

Digitaal of plastic oleaat, waarop alle tactische gegevens en tekens staan die benodigd zijn voor een operatie. Ingedeeld in actuele en plan-overlays. In het actuele overlay wordt de huidige situatie getoond, in het plan overlay worden plannen gespecificeerd. Bij het ontwikkelen van een plan kan de actuele situatie als uitgangspunt worden gebruikt, maar ook kan worden gekozen voor het 'vd grond af opbouwen van een plan. Vervolgens kunnen eenheden, gebieden, lijnen en punten worden gemanipuleerd om het plan gestalte te geven. Het overlay kan, al dan niet met geografische achtergrond, worden afgedrukt.

Overtolligheidsontslag

Ontslag in verband met overtolligheid, als bedoeld in artikel 39, tweede lid, onder d, vh AMAR.

Overtollig materiaal Materiaal dat niet meer is benodigd voor de militaire organisatie; overtolligheid kan worden veroorzaakt door verandering van de geplande hoeveelheden (b.v. afstoting van mobilisabele eenheden) of introductie van nieuw materiaal, waardoor verouderd materiaal wordt afgestoten
Overwatch

Positionering van een eenheid, op een hoger gelegen terreindeel, van waaruit de beweging van een andere eenheid kan worden waargenomen ("overwatched") en met vuursteun kan worden ondersteund (beveiliging).

OVG

Optreden in Verstedelijkte Gebieden

OVIC Operationeel Verbindings- en Inlichtingen Centrum; gevestigd in Eibergen

Ovnln

Overnamelijn

OVO Operationele Verbindings Order

OVR

Officier Veiligheidsregio. Adviseert zowel in de voorbereidingsfase als in een crisissituatie het lokale gezag over een mogelijke rol van Defensie. Voor elke vd 25 Nederlandse veiligheidsregio’s, waarin ook gemeente, politie, brandweer en medische hulpdiensten samenwerken en oefenen, is
 binnen Defensie OVR beschikbaar. Treedt op als liaison tussen het bestuur van de veiligheidsregio en Defensie; stemt de personele en materiële aard van de gevraagde bijstand af met de veiligheidsregio. Tijdens de uitvoering van een opdracht tevens Commandant Militaire Middelen. Zie ook: ICMS.

OVSE Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa; OSCE
Ow(i) Opperwachtmeester(-instructeur)
OVW Oorlogsvrijwilliger
OWG Optreden in Waterrijke Gebieden

P

Persistent. Niet-vluchtig; verdampt niet. Zie ook NP.

P3

Mondkapje dat een wegwerpstoffilter is. Houdt bijna alle stof tegen, incl. giftig fijnstof.

P5 Permanente vijf leden vd Veiligheidsraad vd Verenigde Naties: China, Frankrijk, Rusland, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten
P5 Proper Preparation Produces Perfect Performance

P&O

Personeel & Organisatie

Pa

Pantser

PAPublic Affairs. Functie ter bevordering vd militaire doelstellingen vd NAVO om het publieke bewustzijn en begrip voor militaire aspecten te verbeteren, met inbegrip van planning en uitvoering van mediarelaties, in- en externe communicatie.

Pa

Mannelijke ouderejaars cadet op de KMA. De KMA creŽert bewust de ‘buddy’-relatie pa-zeun. Hiermee wordt bijgedragen aan de opbouw van een netwerk tussen de verschillende jaarlagen, waardoor familienetwerken ontstaan, en het aanbieden van een informele mentor ter begeleiding en het aanleren vd fijne kneepjes. Pa's kunnen meerdere zeuns hebben, niet altijd gebonden aan hetzelfde wapen/dienstvak. In 1949, na de heropening vd KMA, is de traditie pa-zeun in ere hersteld. Op de laatste avond vd ontgroening worden de ontgroende cadetten op de ‘stierenmarkt’ verkocht aan ouderejaars. Zie ook: deuchter, ma en zeun.

PAAPosition Artillery Area; gebied van waaruit een artilleriestuk/houwitser/vuurmond vuur uitbregt
PAGPantserafweergeschut
PagnbatPantsergeniebataljon
PagnciePantsergeniecompagnie

Painfbat

Pantserinfanteriebataljon. Anno 2012: 17, 42, 44 en 45.

PaluaPantserluchtdoelartillerie.
PaluabtPantserluchtafweerbatterij.

PAMAN

Persoonlijke veiligheid, Andermans veiligheid, Markeren, Alarmeren, Noodzakelijke hulp

PAOPublic Affairs Officer.

Paostcie

Pantserondersteuningscompagnie.

PAR

Post Attack Reconnaissance; Post Attack Recce. Na opdracht vd commandant grondig en systematisch uitvoeren van een verkenning vd eigen werkplek of opgedragen locatie, na een grond-, lucht-, CBRN-aanval of anderszins, met als doel het commando d.m.v. rapportage, melding en registratie een direct beeld te verschaffen vd opgelopen schade aan personeel, materieel en infrastructuur., met de bedoeling schade te herstellen, gewond of gedood personeel te verzorgen (ZHKH) of te vervangen waardoor de operationele taakuitvoering gegarandeerd blijft.

PAR

Population At Risk. Risicopopulatie.

PARESTO

Paarse Restaurant Organisatie.

PASGTPersonal Armor Systems Ground Troops
Passenger's ManifestLijst met naam, rang, registratienummer en eenheid van de leden van een chalk

Patr

Patrouille.

Patrcie

Patrouillecompagnie. Dcie bij lumbl infbats. Zie ook: Dcie en Manostcie.

PATRIOT

Phased Array Tracking Radar to Intercept Of Target. Raytheon MIM-104. Surface-to-air missile voor de middellange afstand (20 km). Zoekt met haar radar het luchtruim af over een breedte van 120 graden en tot 140 km ver en kan hiermee aanvallende vliegtuigen, helikopters en ballistische raketten opsporen, volgen en vernietigen. Raket (PAC-3) is 5 meter 20 lang, 40 cm in doorsnede, weegt 320 kg, heeft een bereik van 60 km, vliegt met een snelheid van 5.000 km per uur (Mach 4,7) en heeft een niet-nucleaire lading. Verving vanaf 1984 de HAWK. Verwierf bekendheid tijdens operatie DESERT STORM (1990-’91). In Nederland in gebruik sinds 1987. Nederland zette in 1991 haar Patriots in IsraŽl en Turkije in ter verdediging tegen Iraakse SCUD's en in 2003 ter bescherming vd Turkse steden Dyarbakir en Batman.

Patrol search

Vorm van basic search die wordt uitgevoerd gedurende openlijke (sociale) patrouilles; controles worden uitgevoerd in het terrein, op kwetsbare locaties, op routes en tijdens stilstand (konvooi) om vast te stellen dat geen gevaar aanwezig is

Pau

Personenauto.

PAXPersonnel Assigned to Exercise; ťťn pax = ťťn persoon

PB

Patrouillebasis. In of tegen een oord gelegen uitvalsbasis t.b.v. een sectie of peloton, verstevigd met veldversterkingsmiddelen. Van hieruit voert de eenheid gedurende een periode patrouillegang in het gebied uit.

PB

Pillbox (Eng). Letterlijk: “pillendoosje”. Kleine, lage bunker, vervaardigd van versterkt beton, staal en/of zandzakken, die in de regel de opstelling van een machinegeweer of antitankwapen herbergt.

PBCPlaatsvervangend bataljonscommandant.
PBLSPlaatsvervangend Bevelhebber der Landstrijdkrachten.

PBM

Persoonlijke beschermingsmiddelen; PPE. Volgens Arbowet (artikel 5; verplichting tot RI&E).

PC

Pelotonscommandant.

PCC

Prague Capabilities Commitment; op de NATO-topconferentie in Praag op 21 en 22 november 2002 hebben de NAVO-lidstaten zich gecommitteerd om de operationele capaciteit vd krijgsmachten op ruim 400 gebieden individueel en collectief te verbeteren; o.a. op het gebied van CBRN, ISTAR, air-to-ground surveillance; combat effectiveness, strategic air- and sealift, air-to-air refuelling en het ontplooien van gevechts(verzorgings)steuneenheden

PDCAPlan, Do, Check, Act.
PECC

Patient Evacuation Coordination Cell; 24/7 bemenste module van een MTF die voorziet in capaciteit voor de uitvoering van een calamiteitenplan (‘blue light’), coŲrdinatie van grondgebonden patiŽntenevacuatie en (forward, tactische en strategische) medevac, coŲrdinatie met andere functionarissen (genie, marechaussee e.a.) en patient tracking and tracing

Pel

Peloton

PelconetPelotonscommandonet

Peloton

Grootte varieert, 20 ŗ 50 militairen. Tankpeloton (cavalerie) bestaat uit vier tanks, bij artillerie telt peloton een aantal vuurmonden (M-109, M114 of Panzerhaubitze), bij pantserinfanterie telt peloton 30 pax met in de regel vier pantservoertuigen. Pelotons van gevechts(verzorgings)steuneenheden hebben vaak afwijkende grootten. Commandant in de regel een luitenant of kapitein. Grootteteken: •••.

PENISPractical Exercise Not Involving Soldiers; zie ook TOZT en TEWT
PeopleSoftPersoneelsinformatie- en registratiesysteem Defensie.
PEPAPersonal Equipment Preparation Area

PERBA

Positie- en Richting Bepalende Apparatuur

Permissive

Tijdelijk en plaatselijk bepaalde mate van veiligheid. Begrip komt uit de Three Block War, in de praktijk doorgaans gelijktijdig met semi-permissive en non-permissive (hostile). Cold. Waar zonder veel problemen een taak kan worden uitgevoerd. De dreiging is hier gering.

Persco

Personeelscommando

Per undas adversas

Devies vd AIVD: "Levende vissen zwemmen tegen de stroom in, alleen de dode drijven mee". Bedacht door mr. Louis Einthoven, het eerste hoofd vd BVD (vanaf 1946), voorloper vd AIVD.

PFPathfinder

PfP

Partnership for Peace

PG

Personele gereedheid. Mate waarin het personeel bij een (niet-)organieke eenheid beschikbaar en geschikt is voor de taak van die eenheid.

PGMPrecision Guided Munition.

PGU

Persoonsgebonden uitrusting; Persoonlijke gevechtsuitrusting

Philosophy & Principles

Hogere doctrineniveau. Bevat de filosofie en de principes die het fundament vormen tot conflictbenadering en militaire activiteiten. Levert het raamwerk voor het doorgronden vh militaire instrument van macht en vormt de basis voor de praktische toepassing ervan. Zie ook Practices & Procedures.

P-Hour

Tijdstip waarop de eerste parachutisten landen in de drop zone ihkv air manoevre optreden.

PHPDPijntje hier, pijntje daar
PHTLSPre-Hospital Trauma Life Support
PIPoint of Impact
PIAT

Projector, Infantry, Anti Tank; Brits semi-automatisch antitankwapen uit WO II; kan vanuit de hand worden afgevuurd; in 1943 in gebruik genomen; bereik max.vd brisantgranaat tegen pantser 315 meter volgens Ontwerp-Voorschrift 808 uit 1944.

PIB

Pantserinfanteriebataljon.

PICTUREWerkbelevingsonderzoek vh Ministerie van Defensie (Dienstencentrum Gedragswetenschappen).
PIDPositive Identification; met zekerheid vastgesteld-zijn van een bewapende opponent/tegenstander/vijand.
PIFWCPerson Indicted For War Crimes; persoon die is aangeklaagd wegens oorlogsmisdaden.
PIGS-landenPortugal, ItaliŽ, Griekenland en Spanje; Europese landen met een relatief hoge staatsschuld.
PIOPress Information Officer; perswoordvoerder, voorlichter. Public Information Office.

PIOFAH

Personeel, Informatie, Organisatie, FinanciŽn, Aanschaf en Huisvesting; ondersteunende in plaats van primaire bedrijfsvoeringsprocessen

PIOLO

Personeel, Inlichtingen, OperatiŽn/Opleidingen/Ondersteuningen, Logistiek, Overigen. Loopt voor wat betreft de eerste vier onderwerpen synchroon aan de sectie-indeling van staven.

PIR

Priority Intelligence Requirements. EssentiŽle inlichtingenbehoefte. Deel vd inlichtingenbehoefte, waarvan de commandant heeft aangegeven dat die van doorslaggevend belang is voor de planning. Met name op het gebied van andere actoren, weer en terrein.

PIROC

Pantser Infanterie Rij-Opleidings Centrum. Tot 1999 gevestigd op het Prinses Irenekamp in Veldhoven, daarna plaatsgemaakt voor de woonwijk Meerhoven. Rijschool daarna verhuisd naar Strijpsche Kampen. Bijgenaamd: Prinses Irene Rust en Ontspannings Centrum.

PJKPrinses Juliana Kazerne (Den Haag)
PKM

Pulemyot Kalashnikova. Russisch machinegeweer kaliber 7,62 mm, sinds 1961 in gebruik, o.a. door de Taliban.

PKSO

PeaceKeeping & Stability Operations. Amerikaanse term.

PLANELM Planning Element; deel vd kernstaf vd brigade.

Plaza

Sociaal netwerk op het intranet van Defensie.

PLCPersoneels Logistiek Commando; opvolger van Persco
Plein 4Locatie vd Bestuursstaf vh Ministerie van Defensie; Plein 4, 2511 CR Den Haag. In 1746 gebouwde aristocratische patriciŽrswoning, sinds 1820 het onderkomen van het toenmalige Departement van Oorlog; tegenwoordig het hoofdgebouw van het ministeriŽle complex dat is gevestigd tussen het Plein en de Kalvermarkt.
PlgPloeg
Plgc Ploegcommandant
PLGR +96

Precision Lightweight GPS Receiver; uitgegesproken als "Plugger"; GPS

Ploeg

Grootte varieert. Bij Korps Commandotroepen (KCT) telt een ploeg 8 commando’s, bij de Explosievenopruimingsdienst (EOD) 3. Commandant in de regel een korporaal of sergeant. Grootteteken: ø.

Pluba

Plunjebaal

Plus de sueur, moins de sang

"Meer zweet, minder bloed". Kreet die langs de avenue naar het Belgische Kamp Vogelsang in Duitsland op een bord was te lezen.

Plv

Plaatsvervangend commandant; plaatsvervanger.

Plvgpc

Plaatsvervangend groepscommandant; "plava".Plaatsvervanger vd groepscommandant, in de regel een korporaal (der eerste klasse).

PMCM

Private Military Company (huurling)

PMK Prinses Margrietkazerne

PMR

Patient Movement Request. Formulier gebruikt om het vervoer van een patiënt naar een geschikte MTF te initiëren.

PMT Police Mentoring Team
PMT Protestants Militair Tehuis
POC Point of Contact; Person of Contact; contactpersoon

POD

Point of Disembarkation; Point of Debarkation. Generieke bevoorradingsschakel in de bevoorradingsketen. Locatie waar de vanuit de POE opgevoerde goederen worden gelost/ontscheept/ontvangen, tijdelijk opgeslagen en voor transport naar de centrale voorraadlocatie worden gereedgemaakt. Air, Rail of Sea POD (APOD, RPOD, SPOD), resp. voor lucht-, spoor- of zeevervoer. Laatste overslagpunt i.h.k.v. strategische mobiliteit. Zie ook: AC, GE, GP, POE en VC.

POE

Point of Embarkation. Generieke bevoorradingsschakel in de bevoorradingsketen. Locatie waar de op te voeren, te beladen, in te schepen goederen op het transportmiddel worden geplaatst waarmee de verplaatsing naar het operatiegebied wordt uitgevoerd.  Air, Rail of Sea POE (APOE, RPOE, SPOE), resp. voor lucht-, spoor- of zeevervoer. Eerste overslagpunt i.h.k.v. strategische mobiliteit. Zie ook AC, GE, GP, POD en VC.

POI

Point of impact; plaats van inslag, i.c. van een raket, artillerie- of mortiergranaat. Zie ook POO.

POI Point of injury; plaats van ongeval; ongevalslocatie.
Point of no return

PNR. Punt vanaf waar omkering niet meer mogelijk is. Stadium waarin het niet meer mogelijk is te stoppen met wat men doet en wanneer de effecten ervan niet (meer) kunnen worden vermeden of voorkomen.

POL Petrol, Oil & Lubricants; Brandstoffen, Oliën, Smeermiddelen; klasse III. Class III.volgens MC 55/4 (NATO Classes of Supply).

POLAD

Political Advisor. Politiek adviseur; specialist met expertise op het gebied van politieke aangelegenheden; beleidsadviseur afkomstig vh Ministerie van Buitenlandse Zaken.

POMLT Police Observing Mentoring & Liaison Team.

POMS

Prepositioned Organizational Material Sets; laatste locaties waren Brunssum, Coevorden, Eygelshoven (HQ), Ter Apel en Vriezenveen

POO

Point of origin. Aanvangs- of vertrekpunt, i.c. van een raket, artillerie- of mortiergranaat. Zie ook POI.

Pooling

Bundeling van gelijksoortige militaire capaciteiten van twee of meer landen om het gebruik daarvan te optimaliseren. Zie ook: sharing.

POON Polyvalente Onderkomens; tenten e.d.
POP Persoonlijk Ontwikkelings Plan
Population-centric

Bevolkingcentrisch. Vorm van counter-insurgency die zich richt op samenwerking met en de bescherming vd bevolking tegen de vijand. Het vernietigen vd vijand is ondergeschikt aan de bescherming vd bevolking. Zie ook Enemy-centric.

POR Personeelsontspanningsruimte
POS

Positiebepalend Ondersteunend Systeem; systeem dat innovatief en slim de beschikbare informatie van GPS, INS en onderlinge afstandsmetingen combineert tot een continuee positieaanduiding

POTA Pelotonsorder van tijdelijke aard; zie ook COTA, BOTA en BROTA
POTLOOD Pijn bestrijden, Onrust bestrijden, Temperatuur reguleren, Ligging, Onder ongunstige omstandigheden, Drinkbeleid toepassen
POTOM Praktische Opleiding tot Officier der Mariniers.

POW

Prisoner of war; krijgsgevangene

Power projection

Machtsprojectie. Vermogen van een natie om haar (politieke, economische, informatieve en/of militaire) middelen snel en effectief in te zetten in reactie op crises, om regionale stabiliteit te versterken en bij te dragen aan afschrikking. Bij uitbreiding ook om expeditionair oorlog te voeren (ver vh eigen grondgebied andere naties te intimideren, te dreigen met geweld of geweld aan te wenden).

PPE

Personal protective equipment; PBM. Volgens Arbowet (artikel 5; verplichting tot RI&E).

PPP Presence, Posture and Profile; aanwezigheid, uitstraling en profilering. Elk (nalaten van) handelen kan en zal (in)directe gevolgen hebben op de houding van anderen en daarmee op hun (toekomstige) gedrag.

Practices & Procedures

Lagere doctrineniveau. Beschrijft de uitvoering en de procedures voor de praktische toepassing van het militaire instrument van macht en daarmee de wijze waarop militaire activiteiten worden uitgevoerd en de procedures om deze uitvoering onderling te verbinden. Samen beschrijven zij de uitvoering van militaire taken in de vorm van tactieken, technieken en procedures (TTP’s). Zie ook Philosophy & Principles.

PRAT

Pantser Rups Anti-Tank

PRB

Pantser Rups Berging

Prestatiegericht

De militair zet zich volledig in om het in de opdracht gestelde doel te halen met de hem ter beschikking gestelde middelen en mogelijkheden.

PRGWT

Pantser Rups Gewondentransport

PRI

Pantser Rups Infanterie

Principle-based

Werken en het gewenste gedrag bevorderen vanuit relevante principes, waarbij het gaat om het denken en handelen naar de geest van wet- en regelgeving; is daarmee meer gekoppeld aan de praktijk; zie ook rule based

PRISMA Periodieke Rapportage Imago, Satisfactie en Maatschappelijke Acceptatie; onderzoek van de afdeling Gedragswetenschappen.
PRISMO Prospectie in Stressgerelateerd Militair Onderzoek. Bijvoorbeeld uitgevoerd onder 1.000 militairen die op uitzending zijn geweest naar Afghanistan (PRT en/of TFU). 61% vd deelnemers bestond uit manschappen, 26% uit onderofficieren en 13% uit officieren. Iets meer dan de helft was nog niet eerder uitgezonden. De gemiddelde leeftijd was 28 jaar. 91% vd deelnemers was man.
PRM Personeelsrisicomanagement; cfm. VS 2-1998.
Projo Projectofficier
Proliferatie Verspreiding van massavernietigingswapens
(chemische, biologische, radiologische en nucleaire
wapens) en van middelen voor het inzetten daarvan
(overbrengingsmiddelen).

PrOMT

Project Ontwikkeling Militaire Terreinen.

PROTO Projectgroep terugdringen opkomst- en opleidingsverloop
PRR Personal Role Radio; H4855 van Selex Communications; radiotool waarbij alle militairen van een team, groep of peloton op korte afstand via een headset met elkaar kunnen communiceren, b.v. tijdens een patrouille.

PRT

Provincial Reconstruction Team. Civiel-militaire eenheid die zich bezighoudt met opbouwprojecten in het inzetgebied/de AOR. Projecten worden i.h.k.v. hearts and minds gekozen in nauw overleg met de lokale autoriteiten en bevolking. Het PRT vd Task Force Uruzgan bestond alleen uit CIMIC-eenheden.

PRTL

Pantser Rups Tegen Luchtdoelen.

PS

Chloorpicrine (militaire code)

PSE

Psychological Support Element; Psyops Support Element; eenheid die verantwoordelijk is voor aspecten op het gebied van psychologische oorlogvoering.

PSO

Peace Support Operations

Psyops

Psychological Operations

PT Physical Training; fysieke training
PTA Primary Training Audience. Te oefenen/trainen functionaris of eenheid.
PTE

Programma van Taken en Eindeisen; per functionaris/eenheid worden hierin alle door die functionaris/eenheid uit te voeren taken weergegeven. Bevat voor alle CLAS-eenheden de operationele taken voor de niveaus II t/m VI, waaraan per taak en omstandigheid (klimaat, omgeving) de eisen (fysiek, mentaal, technisch) zijn gekoppeld. Vormt het uitgangspunt van O&T. Zie ook MSFA.

PTG

Police Training Group. Missie in Kunduz, Afghanistan.

Ptl Pistool
PTLS Primary Trauma Life Support; geneeskundige behandelingsmethodiek volgens <c>-ABCD; militair met deze opleiding kan de eerste noodzakelijke geneeskundige hulp verlenen aan één of meerdere gewonden.

PTOW

Plan, Taak, Organisatie, Werkwijze. Document waarin respectievelijk de het plan, de taak, de organisatie en de werkwijze voor een (sub)eenheid wordt beschreven. In een herkenbare structuur wordt hierin toelichting gegeven op hoe zaken zijn belegd binnen (sub)eenheden.

PTSD Post Traumatic Stress Disorder. Posttraumatisch stresssyndroom.

PTSS

Posttraumatisch stresssyndroom.

PTT

Push To Talk. Synoniem: Press-to-Transmit. Schakelaar op de hoofd- en handtelemicrofoon waarmee de zendfunctie vd radio wordt geactiveerd.

PTW Praktische tewerkstelling. Vergelijkbaar met een stage. Zie ook TTW.

PTW

Parttime werver.

PUC Person Under Control
Pull Load Logistieke diensten en/of goederenstromen worden ‘getrokken’ door de aanvrager. De herbevoorrading wordt bepaald door de vraagzijde (afnemer, klant).

PUP

Pick-Up Point

PUP

Persoonlijk Uitstroomplan.

Pursuit Achtervolging
Push load

Logistieke diensten en/of goederenstromen worden ‘geduwd’ door de aanbieder. De herbevoorrading wordt bepaald door de aanbodzijde (logistieke keten).

PV

Primaire Vorming; loopbaancursus voor sergeanten en wachtmeesters der eerste klasse.

PVA

Plan van aanpak.

PvB Proeve van Bekwaamheid.

PVE

Programma van eisen.

PVO Proces-verbaal van ongeval; zie ook Dfe100.
PWO Paklijst waarde-opgaven.

PX

Post Exchange.

PX-10

Wapenreiningingsmiddel dat van de jaren '70 tot 1989 in gebruik was bij MinDef; bevatte de organische oplosmiddelen benzeen, tolueen en xyleen en, als hoofdbestanddeel, terpentine. Frequent gebruik zou kunnen leiden tot het Organisch Psychosyndroom (OPS).

PXR

Post Exercise Report. Doel vd rapportage na een oefening is het herzien van alle aspecten vd oefeneing, inclusief planning, uitvoering, lessons learned en aanbevelingen voor verbeteringen. Vergelijkbaar met de FER.

Pyrrus

Scenario waarmee in de cursus Operationele Staffunctionaris (OSF) een operatie wordt nagebootst m.b.v. Athena, ISIS en TBM. Eiland Cyprus. Bestaat uit de provincies Marathasa, Mesoria en Karavia.

PZH 2000 Panzerhaubitze 2000; pantserhouwitser 2000.
QCB Quick Change Barrel (.50 M2HB)

QIP

Quick Impact Project

QM Quartermaster; sergeant distributie
QPO Qua Patet Orbis; devies én lijfblad Korps Mariniers
QPQ Quid Pro Quo; principe "voor wat, hoort wat"
QRA

Quick Reaction Alert. Bewaking vh NLD luchtruim, waarbij binnen enkele minuten een of meer jachtvliegtuigen - in de regel twee bewapende F-16's - in de lucht kunnen worden gebracht, b.v. om een onbekend vliegtuig boven Nederlands grondgebied te onderscheppen. Valt onder verantwoordelijkheid vd Minister van Justitie wanneer een civiel vliegtuig is aangemerkt als een terroristische dreiging vanuit de lucht. Vorm van militaire bijstandsverlening.

QRF

Quick Reaction Force.Tactische reserve-eenheid die zeer snel, zo niet onmiddellijk, inzetbaar is na een vraag om ondersteuning. Idealiter twee beschikbaar: één op NTM van 10 minuten, een tweede op NTM van 1 uur. Inschakelen QRF loopt via de 2IC, wanneer een eenheid de steun van een QRF aanvraagt bij de Ops-room. Tussenstap is ingebouwd om te voorkomen dat de QRF te snel wordt ingeschakeld. In een complexe situatie gaat de 2IC mee als commander-on-scene om leiding te geven aan zowel QRF als eenheden ter plaatse.

QVP Quick Visability Project.

R

Romeo; commandant.

R&D

Research & Development.

R&R

Rest & Relaxation.

R&R Reports & Returns; formats en rapportages.
R&S Reconnaissance & Surveillance.

R/M

Rigger/Marshaller

RA

Regimentsadjudant.

RA

Reparatieaanvraag.

Radar Radio Detection And Ranging; systeem waarmee de aanwezigheid van een object kan worden vastgesteld door meting van een uitgezonden radiogolf die weerkaatst tegen dat object
Radiologische rekenschijf NSN 6665-17-055-1115.
RADUSA Richting, Afstand, Doel, Uitrusting, Sterkte, Actie
RAF Royal Air Force; luchtstrijdkrachten van Groot-Brittannië
Raid

Actie waarbij een eenheid, vaak bij nacht, snel wordt ingezet, teneinde een actie op de grond uit te voeren en zich terug te trekken

RAKA Regiments- en Korps Adjudanten.
RAL

Rubriceringsaanduidingslijst.

RAMC Royal Army Medical Corps; Geneeskundige Dienst van de Britse krijgsmacht

Ran

Rantsoen

RAO

Risicoanalyse Operationeel Optreden.

RAPPICC Regional Anti-Piracy Prosecutions Intelligence Co-ordination Centre; geloceerd op de Seychellen; anti-piraterij initiatief vd internationale gemeenschap
Ratlines Aanvoer-, ontsnappings- of vluchtroute (vd Taliban); over deze routes transporteert de OMF drugs en wapens.
Raven Short Range Tactical UAV; bereik 10 km, vlieghoogte maximaal 5.000 voet (1.500 meter), vliegt met een elektromotor

Rbli

Rookbuslanceerinrichting.

RBT

Regiment Bevoorradings- en Transporttroepen.

RC

NATO Readiness Categories.

RC

Regimentscommandant.

RCC Route Clearance Concept.
RCH Red Card Holder
RCIED Radio Controlled IED; IED die via een radioverbinding tot detonatie wordt gebracht
RCKL Rekwisieten Commissie Koninklijke Landmacht.

RCP

Reserve commandopost (Alternate).

RC(S) Regional Command (South); zuidelijk commando van ISAF over de provincies Helmand, Kandahar, Uruzgan en Zabul in het zuiden van Afghanistan
RCWS Remote Controlled Weapons System; onbemand wapenstation
RCZ Rear Combat Zone; operatie-achtergebied; achtergebiedsoperatie

Rd

Radio.

RD

Ratification Draft; status van een officieel document dat is bekrachtigd maar nog niet officieel uitgegeven. Zie ook Final Draft.

RD&E

Research, Development & Engineering.

Rdl Radiologisch

RDO

Rapid Decisive Operation. Amerikaans operationeel concept voor toekomstige operaties. Een snelle en beslissende operatie is integratie van kennis, command & control en denken in effecten om de gewenste militaire doelstelling (objective) en politieke eindsituatie (end-state) te bereiken.

Rdr

Radar

RDTF

Redeployment Task Force; eenheid die januari 2010 is geformeerd en in juli 2010 naar Afghanistan vertrok om de uitvoering van de redeployment vd Task Force Uruzgan mogelijk te maken; bestond uit twee opeenvolgende lichtingen, respectievelijk onder leiding van brigadegeneraal Jan Broeks en luitenant-kolonel Robin Schoonen; hoofdtaak was het opbreken dan wel overdragen vd vooruitgeschoven posten en de Nederlandse bases in Uruzgan; neventaken waren  inpakken en vervoersgereed maken vh materieel (containers en voertuigen), in konvooien vervoeren van materieel over de weg en beveiligen vd konvooien en van andere werkzaamheden; eindpunt was het degroupagepunt in Coevorden (Complex Coevorden, 320 Materieellogistiek peloton, OOCL)

REA

Rapid Environmental Assessment; term van KM; proces tijdens welk tijdig tactisch relevante omgevingsinformatie wordt verworven en geanalyseerd om een totaalbeeld (REP) van de omgeving te krijgen; REA is een belangrijk onderdeel van Battle Space Preparation, waarbij niet alleen de omgeving maar ook de tegenstander in kaart wordt gebracht en de koppeling met de eigen eenheden wordt gemaakt; KM onderscheidt 4 fases in het REA-proces: 1) inventariseren vd gegevensbehoefte en verzamelen van zoveel mogelijk gegevens uit databases, verkenningen en met satellietsensoren, 2) openlijk verzamelen van gegevens ter plaatse (overt), 3) ongezien verzamelen van gegevens ter plaatse (covert) en 4) verzamelen van gegevens tijdens de uitvoering vd operatie (vooral van belang voor snel veranderende data)

Reachback

Fysiek op afstand ontplooien vd stafcapaciteit (commandovoeringscapaciteit) vd CP naar één of meerderee locaties buiten het operatiegebied. Hierbij wordt door middel van moderne communicatiemiddelen (o.a. collaborative tools en videoconferentie) de resterende staf en het personeel in het inzetgebied ondersteunt. Hiermee wordt het terugdringen van grote staven nagestreefd en nemen effectiviteit en efficiëntie toe.

REACT Reactie Aanhouding en Controle Technieken.

Realisatiememorandum

Document waarin een reorganisatie wordt beschreven.

Real time

M.b.t. de actualiteit van informatie: de tijdvertraging als gevolg van elektronische communicatie. Geen merkbare vertraging. Synoniemen: actueel, instant, analoog aan het feitelijke moment. Zie ook: Near Real Time (NRT) en Data & Tijden.

Rear

Achtergebiedsoperatie. Binnen het operationele (georgrafische) raamwerk. Zie ook Close en Deep.

Rear echelon

Deel van de eenheden die niet actief deelnemen aan het gevecht, m.n. geneeskundige, inlichtingen-, logistieke en opleidingseenheden

Recce Reconnaissance. Verkenning.

Recup

Recuperatie. Weer op krachten komen van een eenheid na internationale inzet. In deze periode is een eenheid niet beschikbaar voor internationale inzet. Personee, materieel en geoefendheid vd eenheid worden weer op niveau gebracht.

Red Vijandelijke troepen.
Red card holder Rodekaarthouder; systeem waarbij deelnemende landen aan een gezamenlijke pool de mogelijkheid hebben om bij hoge uitzondering militaire capaciteiten op te eisen voor nationale operaties
REDCON Readiness condition; NTM; graad van gereedheid.

Redostdet

Redeploymentondersteuningsdetachment

Refugee

Vluchteling. Iemand die zich vestigt buiten zijn land van herkomst vanwege vervolging op grond van etniciteit, nationaliteit, politieke overtuiging, ras, religie of omdat hij deel uitmaakt van een sociale groep. Zie ook: IDP.

Reg Regiment.

Regiment

Op twee uitzonderingen na niet-generieke eenheid binnen KL: alleen Korps Commandotroepen en Korps Nationale Reserve gelden nog als een officieel regiment met bijbehorend grootteteken. Vroeger bestond een regiment uit één of meer (in de regel drie of vier) manoeuvrebataljons. Tegenwoordig is regiment een traditieaanduiding voor een wapen of dienstvak. Grootteteken:  I I I.

Release Area

Inzetgebied CBRN-strijdmiddelen.

Relief in place

Aflossing door andere eenheden.

Rem Remedial
REME Royal Electrical and Mechanical Engineersl Technische Dienst vd Britse krijgsmacht.
REMF

Rear Echelon Mother Fucker. Spotterm. Militair zonder gevechtservaring dan wel ervaring aan de frontlijn, die daarom grote fouten maakt welke mensenlevens eisen. Pejoratieve term drukt m.n. een gevoel van ongenoegen uit vd frontmilitair zelf. Synoniem: pogue, batallion stallion, hangar pilot. Zie ook: rear echelon.

Remote Verwijderd vh bevelvoerende centrum vd organisatie; vergelijk COMBINED en JOINT

Rempel

Remedial peloton

Remplaçant

Medewerker, die zijn functie beschikbaar stelt voor een andere medewerker, die is of op korte termijn wordt aangemerkt als (interne) herplaatsingskandidaat.

REMUS Remote Environmental Monitoring Units. Op afstand bestuurbare onderwaterrobot, die in staat is ommet hoogwaardige sonarapparatuur zelfstandig en snel de bodem in kaart te brengen. Hierdoor kan gericht gedoken worden op contacten. In gebruik bij Defensie Duikgroep.
REP

Recognised Environmental Picture; dynamisch (niet-statisch) beeld vd actuele en tactisch relevante omgevingsfactoren waarin de operatie plaatsvindt; binnen KM bestaat de omgeving uit de domeinen meteorologie, oceanografie, hydrografische diensten en geografie; wordt gebruikt door planners en uitvoerders van een militaire operatie of oefening, om ter voorbereiding en ondersteuning de operationele effectiviteit te vergroten

Repat

Repatriëring

Repres Representatie(gelden)

Res

Reserve.

Resdln

Reservedelen.

RESEVAC Évacuation des ressortissants; Franse afkorting voor NEO

Restraints

Opgelegde beperkingen. Zie ook Constraints.

Retreat Terugtrekken

Reversed-RSOM

Omgekeerde RSOM. Redeployment. Grootschalige logistieke operatie waarbij personeel en materieel synchroon wordt verplaatst van een eindbestemming naar een vredeslocatie.

REX Radio Exercise; oefening voor de verbindingen
RFI Request For Information.
RFID Radio Frequency Identification; technologie om m.b.v. radiofrequenties wereldwijd lading te kunnen volgen; leidt tot grotere, real-time informatiestromen en dus een grotere situational awareness
RFL Restricted Fire Line; vuurcoördinatielijn; vuursteuncoördinatiemaatregel (die in de voorbereidingsfase voor het gehele gevecht wordt gepland en tijdens de uitvoering waar nodig wordt geactiveerd en zo nodig bijgesteld en/of vernieuwd); lijn waarvan aan de eigen zijde geen vuur mag worden uitgebracht; volgens STANAG 2934 (Artillery Procedures).

RFV

Standaardprocedure voor het aankondigen van een incidenteel bezoek aan een bedrijf of overheidsinstelling in het buitenland. Het verzoek gaat naar de MIVD. Duits: Besuchsantrag. Frans: Demande de visite.

Rg

Richting.

RGKT

Regiment Geneeskundige Troepen.

RGT

Regiment Genietroepen.

RHB

Regiment Huzaren van Boreel.

RHIB Rigid Hull Inflatable Boat; opblaasbare motorboot

RHPA

Regiment Huzaren Prins Alexander.

RHPO

Regiment Huzaren Prins van Oranje.

RHS

Regiment Huzaren van Sytzama.

RI

Regiment Infanterie.

RI&E

Inventarisatie en evaluatie van risico’s (risico = kans x effect) die de arbeid voor de werknemers met zich meebrengt (Arbowet, artikel 5). Sinds 01-01-1994 is iedere werkgever verplicht deze te laten uitvoeren. Bevat een beschrijving vd gevaren, risicobeperkende maatregelen en risico’s voor bijzondere categorieën van werknemers. Stappenplan: 1. Inventarisatie van de gevaren en risicobeperkende maatregelen, 2. Evaluatie vd risico’s (veiligheidsbeleid en veiligheidsbeheerssysteem), 3. Plan van aanpak (risicovermindering) en 4. Actueel houden.

RIA Rapportage(formulier) Internationale Activiteiten.
RIB Rigid Inflatable Boat; opblaasbare boot met een vaste bodem en dikke, met lucht gevulde randen
RICE Rest (rust), Ice (koelen), Compression (drukverband) en Elevation (hoogleggen)

RICh

Regiment Infanterie Chassé.

RICKL

Regionaal Informatie Centrum Koninklijke Landmacht

RIDKL Reglement Inwendige Dienst Koninklijke Landmacht; VS 2-1500
RIF Registratie- en informatieformulier voor röntgenapparatuur; t.b.v. het röntgentoestel dat bij een eenheid in gebruik is, in afschrift aan Stralingsbeschermingsdienst en MGLC.

RIJWF

Regiment Infanterie Johan Willem Friso.

RIM Regeling Immunisatie Militairen.
RIM Regeling Inkomsten Militairen.
RIMI Reparatie-inrichting en materieelinspectie; o.a. de werkplaats bij Hembrug.

RIMvC

Regiment Infanterie Menno van Coehoorn.

RIOG

Regiment Infanterie Oranje Gelderland.

RIP Replace In Progress; Relieve In Place; wisselen van personeel op een buitenpost; overname van taken en bevoegdheden, soms ook vh materieel.
Ritm Ritmeester.
Rkg Rookhandgranaat

RLJ

Regiment Limburgse Jagers.

RLS

Real Life Support. Niet-oefenbeperkte maar reële logistieke ondersteuning, o.a. in de vorm van legering, bad- en wasfaciliteiten, voedsel- en drinkwatervoorziening en wellfare voorzieningen.

RM Royal Marines; mariniers vd Britse krijgsmacht

RM

Rekening Man.

RM Restriction of Movement. Beperkte bewegingsvrijheid, ook mogelijk t.b.v. disease control.
RMA

Rapportage van Medische Aangelegenheden; rapportage vh effect van een dienstongeval waarbij geen sprake is van een ongeval maar waarbij toch letsel is opgetreden; hierbij kan ook dienstverband aan de orde komen

RMC Regionaal Militair Commandant; na de opheffing vd RMC's in 2011 een brigadestaffunctionaris met een brugfunctie naar de maatschappij

RMC

Regionaal Militair Commando

RMC Noord

Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Flevoland en Gelderland

RMC West Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht
RMC Zuid Noord-Brabant, Zeeland en Limburg
RMT

Reservist Militaire Taken; specialist die binnen NatOps zijn bekwaamheid doet gelden. Reserve(onder)officieren waarop, bij calamiteiten, een beroep kan worden gedaan door civiele hulpdiensten. Kan worden ingeschakeld via een MAC. Officieren (kap t/m lkol) zijn Officier Veiligheidsregio, Officier Beleidsteam, liaisonofficieren of officieren dienstploeg in het MAC, waar ook reserveonderofficieren werken. Zie ook MAC.

RNLA

Royal Netherlands Army. Koninklijke Landmacht; CLAS.

RNLAF Royal Netherlands Air Force; Koninklijke Luchtmacht
RNLMC Royal Netherlands Marine Corps; Korps Mariniers
ROA

Risico Analyse Operatie.

Roadmap Route van IST naar SOLL.
ROAG

Reserve-Officier Academisch Gevormd; via een verkorte opleiding dienstplichtig vaandrig geworden; in de wandelgangen ‘couveuse-vaandrigs’ genoemd.

ROE

Rules of Engagement; regels die bepalen waar, wanneer en hoe geweld mag worden gebruikt bij militaire operaties.

ROLAD Rule of Law-advisor/adviseur.
Role 2E

Role 2 Enhanced; role 2 geneeskundige inrichting die geldt als statisch en capaciteit heeft op het gebied van Primary Surgery (algemene chirurgie)

Role 2LM

Role 2 Light Manoeuvre; role 2 geneeskundige inrichting die geldt als mobiel en capaciteit heeft op het gebied van DCS.

Rolspecialisatie Afspraken tussen twee of meer landen over het gebruik van elkaars capaciteiten voor specifieke militaire taken. Zie ook: taakspecialisatie.
ROM Rapport Ondeugdelijk Materieel.

ROM

Niet meer in gebruik zijnde afkorting voor Restriction of Movement. Beperkte bewegingsvrijheid, ook mogelijk t.b.v. disease control. Zie RM.

RON

Rest Over Night; Remain Over Night; locatie waar in het terrein een overnachting wordt ingericht.

ROND Reorganisatieondersteuningsteam.

Rood

Tactische kleur om onderscheid te maken tussen (eenheden, installaties en uitrustingen van) partijen. Vijand. Hostile. Zie ook: geel, blauw en groen.

ROOT

Rotatie Ondersteuningsteam; team van extra logistieke functionarissen dat tijdelijk, in Uruzgan vanaf 2006, een ordelijke overdracht van materieel ondersteunt bij de rotatie van eenheden, in het bijzonder de materieeladministratie

ROR Regeling overlegprocedure bij reorganisaties.
Roro Roll on, roll off-schip
ROSWOZ Reveille, Ochtendsport, Scheren, Wassen, Ontbijten, Ziekenrapport .
ROT Rangonderscheidingstekens.

ROTA

Release Other Than Attack; vrijkomen van nucleaire, biologische en chemische stoffen op een andere manier dan door een traditionele CBRN-aanval; zo kunnen industriële stoffen, al dan niet opzettelijk, in de atmosfeer terechtkomen.

Rotary Wing Helikopter(s), i.t.t. vliegtuig(en) (Fixed Wing).

Rotota

Ronnie Tober-tasje.

Rowili

Rood-wit lint (om dixi of wawa).

RPD Regionale Personeels Dienst.

RPG

Ruchnoy Protivotankoviy Granatomet; draagbare antitankgranaatwerper; raketwerper; Rocket-Propelled Grenade

RPOL

Rearward Passage of Lines. Achterwaartse doorschrijding. Zie ook FPOL.

Rpsvtg Rupsvoertuig

RPV

Remotely Piloted Vehicle; bijvoorbeeld Sperwer

RR

Rekening Rijk.

RRF Rapid Reaction Forces (van de NAVO)
Rsb Richtinggevende Stafbespreking. Zie ook BSB. Zie verder OBP.
RSD

Reservisten Specifieke Deskundigheid; functioneel specialisten, zoals CMP; wordt vnl. ingezet bij Cbops

RSDL Reactive Skin Decontamination Lotion

RSM

Regimental Sergeant-Major; WO1; Warrant Officer 1st Class. regimentssergeant-majoor; in Nederland Korps- of Regimentsadjudant.

RSOM(I)

Reception, Staging, Onward Movement, Deployment (and Integration).; ontvangst, tijdelijk verblijf, voorwaartse verplaatsing (en integratie). Grootschalige logistieke operatie waarbij personeel en materieel synchroon wordt verplaatst van vredeslocatie naar eindbestemming.

RSP

Render Safe Procedure; procedure van EOD'ers om een onaanvaardbare detonatie van ongeëxplodeerde munitie te voorkomen, waarbij indien mogelijk manueel de ontsteking wordt verwijderd

RSPB

Regiment Stoottroepen Prins Bernhard

RT

Receiver-Transmitter; radio

RT4533

Dubbele voertuigset RT9500.

RT9100

Handheld radio FM9000. Bereik 300 meter tot maximaal 1,5 km. 0,1 Watt tot 1 Watt.

RT9200

Manpack radio FM9000. Bereik 3 tot maximaal 8 km. 4 Watt.

RT9500

Voertuigset radio FM9000. Bereik 30 km. Ingebouwd in voertuigen. 40 Watt.

RTA Road Traffic Accident; verkeersongeval
RTB Return(ed) To Base
Rtf

Radiotelefonie(procedure); vaste procedures in radioverkeer bij alle soorten operaties.

RTFM Read The Fucking Manual

RTM

Ready to move

RTO

Radio Telephone Operator

RTOA Reverse Transfer of Authority.

RTT

Routetijdtabel

RUD Regeling Uitrusting Defensie; regelt dat per 01-01-2009 kleding en persoonsgebonden uitrusting overwegend in bruikleen wordt gegeven; alles is hiermee te ruilen, niets is nog eigendom
Rule-based

Werken en het gewenste gedrag bevorderen vanuit wet- en regelgeving; is daarmee meer gekoppeld aan de theorie; zie ook principle-based

Rummage Grondige (gebieds)doorzoeking, m.n. door gespecialiseerd personeel met bijzonder materieel, b.v. een zeeschip, bij verdenking op drugs- en/of wapensmokkel of illegale migratie
Running estimate Continue functionele beoordeling vd toestand (bvt) om op basis daarvan een inschatting te kunnen maken of voor dat functiegebied de operatie volgens plan gaat; betreft een overzicht van feiten, aannames, eigen toestand, invloeden vd omgeving, conclusies en aanbevelingen; elke staffunctionaris houdt deze voor zijn functiegebied bij.

Ruza

Rugzak

RV

Rendez-vous; verzamelpunt. Zie ook: DAR en rally point.

RVD Rijksvoorlichtingsdienst.

RVE

Resultaatverantwoordelijke Eenheid.

RVH

Regiment Van Heutsz.

RVS

Generaal-majoor De Ruyter van Steveninckkazerne; in Oirschot

RVT

Regiment Verbindingstroepen.

RW Rotary Wing; helikopters.
RWRM Regeling Werk- en Rusttijden Militairen; ministeriële beschikking die op 1-1-1981 in werking is getreden
RX Radiostilte; zelfde als de stand op de CNR FM9000; organieke radio- en telegrafieafkorting voor ontvanger of ontvangst.
S

Staff; General Staff System-indeling voor een hoofdkwartier dat/staf die vanaf het niveau van een brigade of lager wordt gerund; in NLD bij een brigade o.l.v. een kolonel (chef-staf); zie secties

S5 Shape (vorm), Shine (glans & schittering), Shadow (schaduw), Silhouette (aftekening tegen de achtergrond), Spacing (tussenruimte) m.b.t. camouflage
S5 Size (afmeting), Surface (bodemgesteldheid), Slope (hellingshoek), Shoot (invlieghoek), Security (veiligheid) m.b.t. landing point
S/A Selective Availability (van GPS)

SA

Situational Awareness. Kennis vd omgeving. Begrip hebben vd toestand van dát deel vh gevechtsveld dat van invloed is op het eigen optreden. Omvat niet alleen een Common Operational Picture (COP), ook zaken als:

► stafinformatie
► kennis van eigen en vijandelijke doctrine
► inzicht in huidige en toekomstige operaties

Zie ook: SU.

SA Staging Area; gebied waarin troepen worden ondergebracht om zich voor te bereiden
op een komende operatie
SAA Small Arms Ammunition; munitie voor kleinkaliberwapens.

Sab

Sabotage

SABA

Self Aid Buddy Aid; Zelfhulp en Kameradenhulp

SAC Strategic Airlift Capability
SAC C-17

Strategic Airlift Capability (van de NAVO); op 27 juli 2009 werd de eerste van drie Boeing C-17 Globemaster-III's gestationeerd op Pápa Airbase in Hongarije. De deelnemende landen aan SAC zijn de NAVO-lidstaten Bulgarije, Estland, Hongarije, Litouwen, Nederland Noorwegen, Polen, Roemenië, Slovenië en de Verenigde Staten en de Partnership for Peace-landen Finland en Zweden

SACEUR

Supreme Allied Commander Europe. Één van de twee strategische commandanten vd NAVO. Hoofd vh Allied Command Operations (ACO). Traditioneel een Amerikaanse generaal, dual-hatted als C-EUCOM (US European Command, HQ in Stuttgart).

SAF Small Arms Fire; vuur van kleinkaliberwapens

Safe

Veilig. Zie ook: secure (beveiligd).

Safe room

Citadel. Veilige ruimte aan boord van een schip waar bemanningsleden zich kunnen terugtrekken bij een aanval door piraten, maar wel de controle over het schip kunnen behouden, in afwachting van (militaire) bijstand.

SALSA

Stompen achter de luitenant en de sergeant aan. Zie ook SAS.

SALT Strategic Arms Limitation Talks.
SALTA Amerikaanse vijandmelding: Size of Enemy, Activity, Location, Time and Action.
SALTUR Size, Activity, Location, Time, Unit, Response; vergelijk SALTA en SALUTE
SALUTE Size, Activity, Location, Unit, Time, Equipment

SAM

Surface to Air Missile; luchtdoelraket; van de grond afgevuurde raket om helikopters en vliegtuigen uit de lucht te schieten

SAMSON Structurele Afbouw Matrixorganisatie Staven Op Nieuwe Leest; projectorganisatie sinds 2003
SANDF South African National Defence Force; krijgsmacht vd republiek Zuid-Afrika.
Sangin / Musa Qala / Kajaki Driehoek van gevaarlijke oorden in het noorden van de Zuid-Afghaanse provincie Helmand

SAP

Schematisch activiteitenplan. Tijdsbalk.

SAP

Systemen, Applicaties en Producten.

SAR

Search And Rescue; dienstverlening ihkv hulpverlening en redding

SARBE

Search And Rescue Beacon; radiobaken dat behoort tot de nooduitrusting van helikopter- en vliegtuigbemanningen

SARS Small Arms Registration System

SAS

Special Air Service

SAS Stompen achter de sergeant. Enkelcolonne achter de sergeant. Zie ook SALSA.
SASE

Safe and Secure Environment. Veilige omgeving, al dan niet afgedwongen door een strijdmacht, waarbinnen een vredesproces zich ontwikkelt en de bevolking dagelijkse activiteiten kan ontplooien, zonder angst voor politiek gemotiveerd, persistent of grootschalig geweld. Voorbeeld: vergroten vd inktvlek, zoals in de Afghaanse provincie Uruzgan werd gedaan door de Nederlandse ISAF-militairen.

SASO Support and Sustainment Operations

Satcom

Satellite Communication; satellietcommunicatie.

Sau Struikeldraadalarmuitrusting; struikeldraadlichtsein

SB

Schuilbivak. Gedekte locatie waar de groep zich schuilhoudt om ontdekking door de vijand te voorkomen, deze locatie heeft zichtdekking en is gedekt tegen waarneming vanuit de lucht. Vaak contact met een WLP.

Sbat Schoolbataljon
SBD Stralingsbeschermingsdienst Defensie; gevestigd in Maartensdijk.
SBK Sociaal Beleid Kader
SBK 2004 Sociaal Beleid Kader Defensie, zoals vastgesteld bij brief van 18-12-2003 (P/2003006890).
SBK 2012 Sociaal Beleid Kader Defensie 2012-2016.
Sbn Schout-bij-nacht

SBOT

Specifiek Beleid Opleiding en Trainen

SBT Scenario Based Training; methodiek waarbij op basis van vooraf gedefinieerde trainingsdoelen scenario's en omstandigheden worden gekozen die het beste bijdragen aan het bereiken van die doelstellingen

SCAME

Ezelsbruggetje van PsyOps:

source

bron

content

inhoud

audience

publiek

media

media

effects

effecten

Hulpmiddel om verzamelde propaganda te analyseren dzv de Information Operations-officier.

SCC Sociale Coördinatie Commissie.
Sch Schutter
Sch/min Schoten per minuut
Schip van de wacht

Schip waarmee, bij verhoogde dreiging, taken ihkv ICMS kunnen worden uitgevoerd, t.w. detecteren en ruimen van zeemijnen, onderscheppen en boarden van zeeschepen en onderscheppen van kleine vaartuigen

Scoop and run

Gewondenbehandeling onder ideale omstandigheden

Screen

Beveiligen en inlichtingen inwinnen; “een screen leggen”; taak voor BVE en JISTARC-eenheden; primair bedoeld om vroegtijdig te waarschuwen.

Script Draaiboek van een oefening, met inbegrip van events, incidents en injections

Sct

Sector.

SDA Soldier Digital Assistant. Handheld en ruggedized computer die bestaat uit een gps-ontvanger, radio, accu’s, oogstuk en verwerkingseenheid. Toont o.a. de aanwijzingen die de commandant via de CDA ingeeft.

SDD

Service Desk Defensie. MDTN *06-733.

SDDC Military Surface Deployment and Distribution Command; Amerikaanse eenheid die verantwoordelijk is voor transport en havenoverslag van Amerikaans materieel en goederen in Europa, Afrika en Zuidwest Azië; van 1983 tot 2011 gevestigd in Capelle aan den IJssel
SDI Strategic Defense Initiative.
SDL Struikeldraad-lichtsein.

SDR

Software Defined Radio. Technologie die volledige interoperabiliteit van transmissiemiddelen mogelijk maakt zonder gebruikmaking van interfaces.

SE Security Element; beveiligende eenheid i.h.k.v. voertuigoperaties; escorte.

SEAD

Suppression of Enemy Air Defence.

Search

Detectie van IED’s. Basic Search, Intermediate Search en Advanced Search.

Search aware Basisniveau van search t.b.v. elke individuele militair, zoals 4 C’s, 5/20, person search en vehicle search.
Second Plaatsvervangend commandant; plaatsvervanger; in de regel benaming voor plaatsvervangend compagniescommandant.

Sectie

Grootte 10 à 20. Niet-generieke eenheid binnen KL. Secties op staven worden hiertoe niet gerekend. Grootteteken: ••.

Secure

Beveiligd. Zie ook: safe (veilig).

SEL Security Element Leader; commandant beveiligende eenheid i.h.k.v. voertuigoperaties.

Semi-permissive

Tijdelijk en plaatselijk bepaalde mate van veiligheid. Omgeving waarin op relatief veilige afstand wordt gevochten en geschoten, maar waarin géén sprake meer is van effectief vijandelijk vuur; warm. Begrip komt uit de Three Block Warfare, in de praktijk doorgaans gelijktijdig voor met permissive en non-permissive (hostile). Regeringsinvloed is gering of in het geheel niet aanwezig.

SERE

Survival, Evasion, Resistance and Escape; Amerikaanse opleiding in (omgaan met) martelingen, achter de vijandelijke linies aan de vijand ontkomen, achtervolgd worden, met weinig middelen overleven in de wildernis en ondervragingen onder alle mogelijke omstandigheden; aanvankelijk bedoeld voor Amerikaanse troepen om de slechte behandeling in communistische Goelag-strafkampen te kunnen weerstaan

Serious gaming

SG. Computerspel dat bij het opleiden én inzetgereed maken van militairen wordt gebruikt om tactische aspecten van militaire operaties te beoefenen in een voldoende realistische omgeving. Hiermee wordt de militair voorbereidt om in een (inter)nationale operationele omgeving te kunnen bijdragen aan vrede en veiligheid, het Nederlands grondgebied te beschermen en de civiele autoriteiten te ondersteunen. Simulatie maakt het mogelijk om in een veilige omgeving geconfronteerd te worden met gevaarlijke situaties in de operationele omgeving, zoals hinderlagen, IED’s, opstanden, overstromingen, rellen, suïcide bombers en TIC’s. De huidige spellen, Virtual Battle Space-2 en Steel Beasts Pro,
zijn te gebruiken voor onderricht in tactiek tot teamniveau (BGT’n, drills, grondbeginselen).

SEXI State, Explain, Illustrate. Acroniem; ezelsbruggetje om de techniek vh debaten/argumenteren te vergemakkelijken.

SF

Special Forces

SFIR

Stabilization Force Iraq

SFO

Special Forces Operator

SFOR

Stabilization Force. NAVO-troepenmacht in Bosnië-Hercegovina na 1995.

SG Serious gaming; serious game.

SGLS

School Grond-Luchtsamenwerking (Schaarsbergen); voortgekomen uit de Leger Luchtwaarnemings School (1954)

SGN

Standing Group NATO.

SGN-rates

Stgegs vd SGN voor de planning van operaties en de logistieke ondersteuning daarvan.

Sgt(1)

Sergeant (der eerste klasse)

SHAEF

Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force; HQ vd opperbevelhebber vd geallieerde troepen in Noordwest-Europa; bestond van eind 1943 tot aan het einde van WOII; enige bevelhebber was generaal Dwight D. Eisenhower

SHAPE

Supreme Headquarters Allied Powers Europe; HQ geallieerde strijdkrachten Europa in Casteau bij Bergen (Mons) in België.

Shaping operation

Operationeel framework. Operatie waarin de voorwaarden voor succes worden gecreëerd; extern gericht; gehanteerd in asymmetrische oorlogvoering en irregulier optreden; vergelijkbaar met deep (diepe) operation. Zie ook Decisive operation en Sustaining operation.

Shared Use

Gebruikmaking vd (logistieke) middelen die door de NAVO-lidstaten ter beschikking worden gesteld. Term afkomstig uit MC336/1 (Movement and Transportation).

Sharing

Gezamenlijke verwerving en gebruik van militaire capaciteiten door twee of meer landen. Zie ook: pooling.

Shg Shotgun. Mossberg shotgun M-590, (hagel)geweer, bedoeld voor situaties, waarbij grote vuurkracht op (relatief) korte afstand nodig is.
SHIRBRIG Stand-By High Readiness Brigade for United Nations Operations. Opgeheven in 2009.

SHORAD

Short Range Air Defence.

Showstopper

Wat niet, beperkt of zeer beperkt aanwezig is, waardoor de aanvang of voortgang van een oefening of ernstinzet in ieder geval tijdelijk moet worden stopgezet of uitgesteld.

SHURATEX

Shura; Radio; Test; Execute; model waarin de werkwijze van psychologische operaties in vier fasen wordt beschreven

SI Schietinstructeur (geweer).

SIBCRA

Sampling & Identification of Biological, Chemical & Radiological Agents. Gestandaardiseerd en gevalideerd monsternemingproces van biologische, chemische en/of radiologische stoffen, uitgevoerd door specialisten in speciaal daarvoor aangewezen laboratoria. Cfm. AEP-66 (NATO Handbook for sampling & identification of biological, chemical and radiological agents).

SICT

Schiet Instructie en Controle Team (Nieuw-Milligen)

Sie

Sectie

Sie 1 Sectie Personeel, inbegrepen personeelszaken en personeelszorg (tot en met brigadeniveau)
Sie 2 Sectie Inlichtingen & Veiligheid (tot en met brigadeniveau)
Sie 3 Sectie Opleidingen & Operatiën (tot en met brigadeniveau)
Sie 4 Sectie Logistiek (tot en met brigadeniveau)
Sie 5 Sectie Plannen (vanaf divisie- en legerkorpsniveau); wordt op lagere niveaus beheerd door Sie 3
Sie 6 Sectie C4I (tot en met brigadeniveau)
Sie 7 Sectie Opleiding en Training (vanaf divisie- en legerkorpsniveau); wordt op lagere niveaus beheerd door Sie 3
Sie 8 Sectie Financiën & Control (vanaf divisie- en legerkorpsniveau)
Sie 9 Sectie CIMIC
Sierra Gijzelaar
SIGINT

Signals Intelligence. Vergaren en nader verwerken van inlichtingen uit satelliet- en radiocommunicatie. Hierbij worden elektronische signalen die via de ether (door de lucht) worden verzonden onderschept en gelokaliseerd. Bestaat uit de interceptie en technische analyse van telecommunicatie. Geldt niet alleen hoogfrequent radioverkeer en satellietsignalen, ook radio, telefoon, computers en andere elektronische apparatuur.

SIH

Sectie Individuele Hulpverlening

SimCas Simulation Casualty; oefengewonde

SimCen (Land)

Simulatiecentrum Landoptreden. Sinds 2007 expertisecentrum op gebied modellering,  virtuele training en simulatie voor het CLAS en haar partners, met een uitvoerende rol in Serious Gaming. Ressorteert onder Land Training Centre in Amersfoort, voorheen onder OTC Operatiën.

SIM-KKW

Simulator kleinkaliberwapens

SimMan

Geavanceerde patiëntsimulator van fabrikant Laerdal ($ 27.000), waarop ziektebeelden in allerlei natuurgetrouwe scenario’s kunnen worden behandeld; hiermee kunnen artsen en verpleegkundigen klinische en besluitvormingsvaardigheden testen

SIMS Smart Incident Command System

Sit

Situatie

Sitcen Situatiecentrum; vd Koninklijke Landmacht. Staat 24/7 gereed voor de uitgezonden militairen en zijn relaties om te assisteren bij problemen of vragen in de thuissituatie of in het uitzendgebied.

Site inspection

Aangekondigd dan wel onaangekondigd inspecteren van gebieden en gebouwen, b.v. het controleren van wapen- en munitievoorraden.

Sitrep

Situation Report; situatierapport; rapport met de laatste stand van zaken.

SIVO School Initiële Vorming Onderofficieren; samenvoeging Bcie en Cie van de Koninklijke Militaire School per 01-03-2011. Leidt aspirant-onderofficieren op. Zie ook: SVVO.
SJP Specifiek Jaarplan
SK Smeerkaart
SKL

Snelle kraterlading

SLA

Schutter lange afstand

Slagkracht

Functie van militair optreden. Ook genaamd: vuurkracht. Firepower. Mogelijkheid om het militair vermogen van één of meerdere actoren te beïnvloeden.

Slaza

Slaapzak

Sld

Soldaat

Sld2

Soldaat der tweede klasse

Sld3

Soldaat der derde klasse

Slijten

Attritie; verzwakken vd vijand; (doen) verminderen vd gevechtskracht vd opponent.

Slimme Streupers/Stubborn

Gecombineerde oefening vh KCT; voor het eerst in 1978; speelt zich af in het Duitse Hürtgenwald (Eifel); in de regel twee weken; oefening in overleven op het gevechtsveld, die traditiegetrouw eindigt met een oefening in escape and evasion

Slo

Slagorde

SLO School voor Leidinggeven en Opleidingskunde (Budel)
SLP Standard Language Profile; STANAG 6001 m.b.t. taalniveau, uitgedrukt in de vaardigheden Listening (luisteren), Speaking (spreken), Reading (lezen) and Writing (schrijven)
SLS Stinger Launching System; lanceersysteem vd Stinger op de luchtverdedigingsversie vd Fennek

Sm

Sergeant-majoor

SM Synchro(nisatie)matrix.

SMA

Sergeant-majoor der administratie

SMART

Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realiseerbaar (Realistisch), Tijdgebonden (In tijd begrensd); eisen die kunnen worden gesteld aan een opdracht of taak

SMART

Acroniem dat de eisen weergeeft die kunnen worden gesteld aan een opdracht of taak:

S

specifiek

M

meetbaar

A

acceptabel

R

realistisch (realiseerbaar)

T

tijdgebonden (in tijd begrensd)

SMART-T Secure Mobile Anti-Jam Reliable Tactical-Terminal. Geproduceerd door Raytheon.
SMAT Sport-Medisch Advies Team

SMC

Staff Message Center. Onderdeel vd Sie 6 dat zorgt voor in- en externe verspreiding van formele correspondentie.

SMCP Sportmedische Conditieproef. Na verwijzing door bedrijfsarts op medische indicatie af te leggen conditieproef bij TGTF. Door de LO/Sport-instructeur te gebruiken als sturingsinstrument voor een individueel op te starten trainingsprogramma; door de fysiotherapeut te gebruiken als evaluatiemiddel in een revalidatietraject.

Smersh

Afkorting van ‘Smersh shpionam’. Betekenis: “Dood aan spionnen”. Sovjet-Russische contraspionagedienst tijdens WO II.

SMEV

Sport, Marsen, Exercitie, Velddienst (Vrij van...)

SMI Sergeant-majoor instructie

SMIKL

Systeem Milieuzorg Koninklijke Landmacht

Smile & Wave

Soft knock-variant van “Kill & Capture”.

SMK Smoke. Rookmunitie

SMO

Sergeant-majoor opleidingen; functionaris in een compagniesstaf; zie ook STOO.

SMO

Senior Medical Officer; taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden vd SMO worden beschreven in DMG-aanwijzing 055

SMOD

Sergeant-majoor Onderhouds Diagnostiek

SMOO Sergeant-majoor Operatiën & Opleidingen

SMP

Soldier Modernisation Programme. Sinds 1997.

SMPL School Materiële en Personele Logistiek; opgericht op 12-4-2007; gevestigd in Soesterberg (Du Moulinkazerne); voortgekomen uit School Bevoorrading & Transport en School Personeel & Financiën; verzorgt logistieke opleidingen voor alle krijgsmachtdelen; logo is een achtspakig wiel, doorkruist door een sleutel en een ganzenveer, op een paarse ondergrond
SMR

Schademeldingsrapport (DF 11/1).

SMR

Sport Medische Revalidatie; per 2010 opvolger van SMAT.

SMT

Sociaal Medisch Team.

SMT Structuurschema Militaire Terreinen.
SNAPPA

Ezelsbruggetje voor het door individuen waarnemen van personen:

S
Sexe (man/vrouw)
N
Nationality (evt. zelfs op basis van camouflagepatroon)
A
Age
P
Physical appearance (aangeslagen, baasje, onderdanig)
P
Position (coördinaten, UGS)
A
Activity (werkzaamheden)
Snedder

Ezel, tevens mascotte van het KCT, sinds haar oprichting in 1942. Sinds 1 oktober 1953 (lichting 1953-III) aanwezig bij baretuitreikingen. Achter de naamgever van Snedder gaat de Nederlandse commando Hendrikse schuil, die zich in 1942, als 41-jarige, als oorlogsvrijwilliger aanmeldde voor de commando-opleiding. Als Hendrikse een heildronk uitbracht, proostte hij met “Hi, boys, stow it awav in your snedder-bay!”

SNIC

Snow and Ice Clearance; indien aanwezig zijn deze middelen ingedeeld bij de genie

SNO Senior National Officer; hoogste Nederlandse officier
SNO Senior Nursing Officer; officier stafverpleegkundige

SNR

Senior National Representative. Hoogste vertegenwoordiger vd Nederlandse krijgsmacht, in een officiersrang, bij internationale staven en organisaties dan wel in een deel vd operatiezone waar Nederland aanwezig is.

SNS

Stinger Night Sight; warmtebeeldkijker die op de Stinger kan worden bevestigd teneinde 24 uur per dag en onder alle weersomstandigheden te kunnen optreden met de Stinger

Snuffelproef

Instructeurstest met de geurstof amylacetaat (pentylethanoaat), een kleurloze vloeistof met de kenmerkende geur van appels, bananen en peren. Bij de afwezigheid van een zenuwblokkerend strijdmiddel, moet op locatie onder leiding vd gpc gedurende 5 minuten zonder het CBRN-masker in beschermstelling de snuffelproef worden uitgevoerd; als deze proef na 10 minuten geen detectie van chemische strijdmiddelen oplevert (d.w.z. geen verschijnselen van een CBRN-besmetting oplevert), geeft de CBRN-kern aan de commandant het advies om einde CBRN-alarm te geven. Zie ook: DEZI.

SO

Special Operations; speciale operaties

SOB/SOMS Schiet Oefeningen Bergen/Schiet Oefeningen Munster-Süd
SOCAFRICA Special Operations Command Africa
SOCCE Special Operations Command and Control Element
Social engineering Digitale aanvalstechniek waarbij gebruik wordt gemaakt van menselijke eigenschappen als nieuwsgierigheid, vertrouwen en hebzucht met als doel vertrouwelijke informatie te verkrijgen of bepaalde handelingen te
laten verrichten.
SOD Sector Overleg Defensie; geïnstitutionaliseerd overleg met de sectorcommissie Defensie.
SOE

Special Operations Executive; Britse tegenhanger vd Amerikaanse OSS; opgericht tijdens WOII

Soemba voormalig Rijksvaartuig 50; gebruikt door duikers van genie-eenheden

SOF

Special Operations Forces. In Nederland:
►KCT
►MARSOF: Maritieme Speciale Operaties compagnie (MSOcie) en Unit Interventie Mariniers (UIM).

SOFA

Status Of Forces Agreement

Soft knock Met tevoren verkregen toestemming een huis doorzoeken, i.t.t. hard knock.

SOI

Standing Operating Instruction. Set van gedetailleerde beleidsregels (instructies) dat is ontwikkeld op basis vd SOP’s. Geeft praktische, vaak dwingende richtlijnen voor specifieke situaties of de specifieke uitvoering van stafprocessen; uitsluitend intern gericht.

SOK

Standaardoefenkaart. VS 2-1014, ‘Gebruik oefen- en schietterreinen’. Geografische kaarten met kenmerken van specifiek defensieterrein in kleur waarop staat aangegeven waar oefeningen mogen plaatsvinden en overige gebruiksmogelijkheden en -beperkingen.

SOM

Scheme of Maneuver (Eng); operatieconcept. Plan dat langs de lijnen van een commander’s intent zal worden uitgevoerd.

SOP

Standing Operational Procedure; vaste order; set van procedures, waarin dwingende aanwijzingen worden gegeven over de planning en uitvoering van militair optreden, met het oogmerk de noodzakelijke eenduidigheid en standaardisatie te handhaven; geeft informatie voor en aan functionarissen van buiten de eenheid (dus extern gericht); instrument om gast(eenhed)en te informeren over de manier van werken binnen een eenheid; bruikbaar onderwijsleermiddel voor opleiding en training van eenheden

SOR

Statement of Requirement. benodigde minimale militaire vereisten om militaire taken te kunnen uitvoeren, die voor elke operatie worden aangegeven. Zie ook: CJSOR.

SORT

Strategic Offensive Reductions Treaty; op 24-05-2002 door de Amerikaanse president George W. Bush en de Russische president Vladimir Poetin gesloten verdrag waarin beide landen toezeggen de voorraad ICBM's te reduceren; ook Verdrag van Moskou genoemd

SOR/T

Elektronische persoonlijke (tactische) dosismeter, bedoeld voor gebruik op groepsniveau. Registreert de aanwezige gamma- en neutronenstraling in de omgeving. De SOR/T meet zowel pieken als doses. In geval van CBRN-dreiging wordt de SOR/T verstrekt aan
een representatief deel van uw eenheid. De SOR/T wordt gedragen in de zak op de linkerbovenarm vd CBRN-parka. Een specialist binnen de eenheid activeert de SOR/T en leest deze na afloop uit met de XOM/T.

SOS

Save Our Souls; internationale noodkreet, vaak in morse

SOSRA

Suppress, Obscure, Secure, Reduce, Attack; model vd te bereiken effecten bij het organiseren van een doorbraak met voldoende voorbereidingstijd, inbegrepen verkenningen. Betreft de grondbeginselen onderdrukken (suppress), maskeren (obscure), beveiligen (secure), slijten (reduce) en aanvallen (attack).

SOSTAR Stand-Off Surveillance Target Acquisition Radar (Equipment)

SOTAS

Signal On-board Two-wire Audio System. Geavanceerd intercomsysteem FM9000 voor tanks, pantser- en wielvoertuigen. Zie ook KLQRQ9000.

SOTG Special Operations Task Group; ad hoc verband van samengestelde eenheden van SF, ondersteund door specialistische reguliere eenheden; i.c. samenwerkingsverband tussen KCT (Cotrcie) en 11 LMB (infanteriepeloton).
SOUT Special Operations in Urban Terrain
SOXMIS Soviet Exercise Mission; Soviet Military Mission; militaire missie van de Sovjet-Unie in de Bondsrepubliek Duitsland ten tijde van Koude Oorlog

SPA

Soldier’s Personal Assistant. Terminal.

Spandau M.25

Duits machinegeweer met kaliber 7.92 mm en bandaanvoer voor 250 patronen; Maschinengewehr 08;  MG.08; tijdens WOI ingezet; in meidagen 1940 waren ± 900 Spandau mitrailleurs in de Nederlandse bewapening t.b.v. luchtafweer

SPEAR Small arms, Personel, Equipment, Ammunition, Radios

Spec

Specialist

Specifiek Gereedheidsplan

Meer actuele en gedetailleerde weergave vh gereedstellingsplan die bijdraagt aan de deconflictie en synchronisatie van alle aan de eenheden gegeven opdrachten. Evenals de synchro(nisatie)matrix een hulpmiddel ter ondersteuning van de planning en coördinatie.

SPEER

Strategic Process and ERP (Enterprise Resource Planning) Enabled Re-engineering. Betreft de
implementatie (en gedachte verbetering) van een Defensiebreed financieel en materieellogistiek informatievoorzieningssysteem.

SPIE

Special Patrol Insertion/Extraction; SPIE-riggen

SPOD

Sea Point of Debarkation

SPOE

Sea Point of Embarkation

SPOK Sharing the Power of Knowledge; kracht van het delen van gezamenlijke kennis; evenement voor leergierige opleiders
SPOT Standaardiseren van Processen rond Opleiden en Trainen.
Sqn Squadron

SRAT

Short Range Anti-Tank(weapon); bijvoorbeeld de Panzerfaust-3, inzetbaar tot 600 meter.

SRI Senior Instructeur
Srim Snelrichtmiddel.
Srol Rol concertina
SRWS (Electro Optic Systems) Stabilised Remote Weapon Station; systeem dat het mogelijk maakt voor de schutter om veilig onder pantser vanuit een voertuig te vuren m.b.v. een beeldscherm.
SSA / Shared SA

Shared Situational Awareness. Meerdere personen in een organisatie hebben eenzelfde beeld én begrip vd situatie. Gedeelde SA door krijgsmachtbrede interoperabiliteit in (inter)nationaal verband. Zie ook: Common Operational Picture (COP).

SSM Single Service Management
SSM Surface-to-Surface Missile
SSO

Speciale Stafofficier. Officier die deel uitmaakt van een stafsectie dan wel hier, bij bepaalde opdrachten en taken, deel van kan uitmaken.

SSR

Security Sector Reform; hervorming van de veiligheidssector

SSS Single Source of Service (i.h.k.v. FD); gedeelte in de operationele FD-keten van voorraadcentrum, aanvulcentrum en klant.

SSST

Spionage, sabotage, subversie en terrorisme.

SSU

Staff Support Unit; stafondersteuningseenheid.

Ssv Staf- en Stafverzorging; m.n. in compagniesverband.
Ssvcie Staf- en Stafverzorgingscompagnie.

Ssvost

Staf- en Stafverzorging- en -ondersteuning.

Ssvostcie Staf- en Stafverzorging- en -ondersteuningcompagnie.

St

Staf.

STA

Secondary Training Audience. Niet primair te oefenen/trainen functionaris of eenheid.

Staand leger Permanent leger, i.t.t. een leger dat ad hoc is samengesteld uit huurlingen.
Stab Ops

Stability Operations. Stabiliserende activiteiten. Stabilization, Security, Transition and Reconstruction (SSTR) operations; Peacekeeping and Stability Operations (PKSO).

STANAG

Standardization Agreement; standaardisatie-overeenkomst. NAVO-afspraak die standaardeisen voor materieel bevat.

Standaard

Ruitervaan; vaandel van de ruiterij; vaandel van de cavalerie en overige bereden wapens. In tegenstelling tot het vaandel bij de infanterie.

Standaardgroep

Indien meer standaards dan vaandels; bij een gelijk aantal vaandels en standaards bepaalt het ‘oudste’ vaandel / standaard hoe de groep wordt genoemd / gecommandeerd.

Standaardisatie Het afstemmen vd behoeften aan militaire capaciteiten om te komen tot gezamenlijke verwerving van (wapen)
systemen, waarbij gelijktijdig nationale configuraties worden uitgeband
Standcam Standard Decoy for Camouflage Materials; OLM/trainingshulpmiddel t.b.v. instructiepeloton Camouflage & Misleiding vh OTCGenie in Reek. Kunststof pantservoertuig op ware grootte en op een verrijdbaar frame, dat aan de ene zijde een rups- en aan de andere zijde een wielvoertuig simuleert, waarmee de visuele en de thermische signatuur kan worden nagebootst. Zie ook NIR en TIR.

Startex

Start van de oefening

STAS(DEF) Staatssecretaris van Defensie.

State building

Versterking vd staat.

Stau Steenauto (genie)
Stay and play

Gewondenbehandeling onder ongunstige of primitieve omstandigheden

Steel Beast Pro

Serious game die in gebruik is bij KL. Hiermee kan op niveau I t/m VI worden opgeleid en getraind.

Steunpunt

1.

Voorbereide en versterkte opstelling, gericht op het behoud van terrein, van waaruit naar alle zijden waarneming bestaat en zo nodig vuur kan worden uitgebracht met behulp van verwisselopstellingen.

2.

Logistiek ondersteuningspunt langs een route waarover wordt verplaatst. Op locatie zijn mogelijkheden gecoloceerd i.h.k.v. berging, bevoorrading van voeding en brandstof, geneeskundige verzorging, legering, onderhoud e.d. Zie ook: POD, POE en RON.

Steunrelatie

Bij een steunrelatie wordt de bestaande bevelsverhouding niet verbroken, waardoor de hogere
commandant vd eenheid (1UP, 2UP) de zeggenschap over de eenheid behoudt. De gesteunde organisatie
en/of eenheid kan wel beschikken over het geleverde product en hierover afstemmen.

Stg

Staatsgeheim. Informatie waarvan de geheimhouding door het belang van de Staat of zijn bondgenoten wordt geboden. Kennisname door niet-gerechtigden kan leiden tot schade aan de Nederlandse Staat of zijn bondgenoten. Gerubriceerd (van laag naar hoog): STG CONFIDENTIEEL, STG GEHEIM en STG ZEER GEHEIM.

Stg

Stelling

STG CONFIDENTIEEL

Nationale rubricering. Staatsgeheime informatie, gerubriceerd als zeer geheim: kennisneming door niet-gerechtigden kan gewone schade toebrengen aan het belang van de Staat of zijn bondgenoten en schadelijke gevolgen hebben voor de slagkracht vd strijdkrachten. De kring van personen die gerechtigd is om van STG-informatie kennis te nemen is groot. Vergelijkbaar met NAVO-rubricering 'NATO Confidential'.

Stgegs

Stafgegevens.

STG GEHEIM

Nationale rubricering. Staatsgeheime informatie, gerubriceerd als zeer geheim: kennisneming door niet-gerechtigden kan ernstige schade toebrengen aan het belang van de Staat of zijn bondgenoten en de slagkracht vd strijdkrachten ernstig aantasten. De kring van personen die gerechtigd is om van STG-informatie kennis te nemen is klein. Vergelijkbaar met NAVO-rubricering 'NATO Secret'.

STG ZEER GEHEIM

Nationale rubricering. Staatsgeheime informatie, gerubriceerd als zeer geheim: kennisneming door niet-gerechtigden kan zeer ernstige schade toebrengen aan het belang van de Staat of zijn bondgenoten en de slagkracht of de veiligheid vd strijdkrachten buitengewoon ernstig aantasten. De kring van personen die gerechtigd is om van STG-informatie kennis te nemen is zeer klein. Vergelijkbaar met NAVO-rubricering 'Cosmis Top Secret'.

Stick Deel van een chalk dat aan één zijde van een helikopter wordt vervoerd; zie ook chalk

Stier

Noticol. Nog niet geïnaugureerde eerstejaars cadet; nuldejaars cadet. Stieren worden gefeut door derde- en vierdejaars, niet door tweedejaars (om excessen te voorkomen).

STO Survive To Operate; force protection; organisatie die verantwoordelijk is voor wat binnen de NAVO wordt gedefinieerd als force protection
STOL Short take-off and landing
STOM

Ship To Objective Manoeuvre; operatie waarbij geëmbarkeerde gevechtseenheden (mariniers of landstrijdkrachten), met behulp van snelle amfibische landingsvoertuigen en, vooral, helikopters, vanaf de sea-base (schip) naar het verder landinwaarts gelegen doel worden verplaats; hiermee is het belang van landingsstranden verminderd

STOO Stafonderofficier; functionaris in een compagnies-, bataljons- of brigadestaf, bijvoorbeeld de SMO.
STOP STandaardisatie OPleidingsprocessen
STOVL Short take-off and vertical landing
Strafe

Vuurstoot van een laagvliegende gevechtshelikopter of -vliegtuig met kanon of machinegeweer, b.v. van een Apache.

Strat

Strategie; strategisch

STRATCOM

Strategic Communications. Coördinatiemechanisme dat de consistentie en coherentie tussen Public Diplomacy, Public Affairs en Information Operations kan realiseren en behouden. In engere zin: proces vh orkestreren van woord en daad, met als doel beïnvloeding en informatievoorziening; consistentie in strategie, activiteiten, thema’s en berichtgevingen, met als doel het verkrijgen en waarborgen van legitimiteit en steun.

STRATEVAC Strategic Evacuation.

Stressbestendig

Ondanks angsten, onzekerheden, schuldgevoelens, zorgen en de voortdurende eisen die in wisselende operationele omstandigheden aan lichaam en geest worden gesteld, steeds weer een manier vinden om doelmatig te blijven functioneren bij het volbrengen van zijn opdracht.

Stresses of flight

Omstandigheden waaraan de patiënt tijdens het transport door de lucht wordt blootgesteld, die een directe relatie hebben met de kwaliteit van zorg: beperking in het aanbod van zuurstof, fors geluid, hevige vibraties, temperatuur- en luchtdrukverschillen en weinig licht.

Strike

Slaan. Kerntaak vh gevecht binnen het tactische framework. Zie ook Exploit, Find en Fix.

Strkrn Strijdkrachten
Strongpoint Steunpunt; punt dat in eigen handen dient te blijven en daarom extra personele en/of materiële middelen toegewezen heeft gekregen
STS Schiet Training School.
Stützpunkt Steunpunt; strongpoint
Stvl Steunverlening

SU

Situational Understanding; resultaat vh toepassen van analyse en beoordeling vd Common Operational Picture (COP), gericht is op het begrijpen van een (nieuwe) operationele omgeving. Het aantal én de betekenis (positie en rol) van (f)actoren in de analyse vd omgeving is toegenomen en bestaat tegenwoordig niet enkel meer uit de factoren ‘weer en terrein’ en de actor ‘vijand’ maar minimaal METT-TC, met inbegrip van diepte- en thematische analyses. Gebrek aan SA leidt tot gebrek aan SU. Zie ook: COP en SA.

SUA

Smallest Unit of Action; Smallest Unit of Arms; peloton+; peloton met toegevoegde eenheden, zoals EOD en genie; peloton aangevuld met enablers; Combined Arms Team (CAT).

SUIT

Small Unit Immersive Trainer. Trainingssysteem voor Close Quarters Battle (CQB) en persoonsbeveiliging van HVT bij optreden in verstedelijkte gebieden.

SUPINTREP

Supplementary Intelligence Report.

Sure fire Schieten m.b.v. tactische verlichting die op een vuurwapen is gemonteerd

Survivability

Overlevingsvermogen. Een vd 5 functies vh soldaat-systeem; vanaf 1994 wordt binnen de NAVO (NATO Dismounted Soldier System) de soldaat als een systeem beschouwd dat moet worden opgenomen in de C2-keten; vanaf 1997 in Nederland in het SMP. Zie ook: Command & Control, Lethality, Mobility en Sustainability.

SUS

Suspected. Vermoed.

Sustainability

Voortzettingsvermogen. Een vd 5 functies vh soldaat-systeem; vanaf 1994 wordt binnen de NAVO (NATO Dismounted Soldier System) de soldaat als een systeem beschouwd dat moet worden opgenomen in de C2-keten; vanaf 1997 in Nederland in het SMP. Zie ook: Command & Control, Lethality, Mobility en Survivability.

Sustaining operation

Operationeel framework. Operatie waarin ervoor wordt gezorgd dat de gegenereerde gevechtskracht kan worden voortgezet; intern gericht; gehanteerd in asymmetrische oorlogvoering en irregulier optreden; vergelijkbaar met rear (achtergebied) operation. Zie ook Decisive operation en Shaping operation.

Sustainment

Instandhouding. 1) Als fase van een operatie. 2) Algemeen als logistieke ondersteuning van eenheden, bijdragen aan de instandhouding van fighting power en ondersteunen van militaire activiteiten in het operatiegebied.

SV

Secundaire Vorming; loopbaancursus voor sergeanten-majoors en opperwachtmeesters

SVBIED Suicide Vehicle-Borne Improvised Explosive Device; bom of IED in (vracht)auto

Svbdd

School Verbindingsdienst.

SVG‐2

Detector, radiologisch SVG-2. RadiacMeter. Draagbaar, op batterijen werkende radiologische meter voor het meten vd dosis en het dosistempo van gamma- en neutronenstraling. Alleen in gebruik bij CBRN-verkennings- en detectie eenheden. Fabrikant is het Duitse Thermo Electron (Erlangen) GmbH. NSN 6665-12-362-7162.

Svr Storingsvoorraad; operational stock

SVV

School Voor Vredesoperaties; voorheen School voor Vredesmissies (Amersfoort)

SVVO School Verdere Vorming Onderofficieren; onderdeel vd KMS; leidt onderofficieren op voor PV, SV en TV. Zie ook: SIVO.
SWAG Servicemen's Wifes and Girlfriends.

Swarming

Letterlijk: zwermen. Theorie dat een zwerm van kleine, zelfstandige, relatief onafhankelijke en kriskras opererende eenheden die in een hoog operationeel tempo voortdurend, snel en zelfs simultaan reageren op een de opponent. In Afghanistan en Irak waren het de Special Forces, die van oudsher werken met swarming-tactiek, die het werk klaarden: een groep individuen bleek minder kwetsbaar dan een groot collectief. Voorwaarden zijn beweeglijkheid, snelheid en zelfstandigheid. Uit dierenwereld, waar o.a. bij bijen, mieren, spreeuwen en wolven groepsgedrag tot stand komt omdat het handelen van het individu wordt beïnvloed door het waarnemen van elkaar. De grootte en samenstelling van een swarm(ing) zijn afhankelijk vd omstandigheden: CAT, peloton, SUA.

Swarovski

Kijker Swarovski AT(S)80

SWERM Systematische Waarneming en Registratie Materieelgebruik
Sword-to-shield ratio Slagkracht versus bescherming; hoeveel gevechtskracht wenst een strijdmacht te reserveren voor bescherming, o.a. vd logistiek
SWOT

Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats. Sterktes en zwaktes hebben betrekking op wat men zelf kan beïnvloeden: de eigen organisatie, het eigen product of beleid. Kansen en bedreigingen zijn factoren in het werkveld of de contextuele omgeving waarop men geen invloed heeft.

SWP Stinger Weapon Platform.
SWPL Stinger Weapon Lanceer Platform Light; lanceerplatform voor Stinger op MB of gebouw
Sync

Synchroniseren van radio's (o.a. FM9000); ook figuurlijk gebruikt.

Synchro(nisatie)matrix

Tijd/activiteitenschema; visuele representatie in de tijd van alle gesynchroniseerde opdrachten en taken van de eenheden gedurende de operatie cq. het operationele proces. Helpt om doublures en omissies te voorkomen. Samen met Beslissings Ondersteunend Oleaat (BOO) de basis voor de informatiebehoefte vd hogere commandant.

SYOTOS

See You On The Other Side.

Systeem

Functioneel samenstel van personele en materiële middelen waarmee een bepaald effect moet worden behaald.

SZVK

Stichting Ziektekosten Verzekering Krijgsmacht; sinds 1 januari 1995; maakt deel uit van Univé maar werkt onder ministeriële verantwoordelijkheid van de Minister van Defensie. www.szvk.nl.

TA

Training Audience; te oefenen troepen; geoefende eenheden. Onderverdeeld in PTA en STA.

TA Territorial Army; Nationale Reserve van de landstrijdkrachten van Groot-Brittannië; bijgenaamd "Weekend Warriors"
TA Target audience; doelgroep.

TAA

Tactical Assembly Area. Verzamelgebied. Vooruitgeschoven afwachtinggebied, waar eenheden hun laatste controles en inspecties uitvoeren vóór het vertrek naar de startlijn. In de regel buiten het bereik vd artillerie. Zie verder: afwachtingsgebied.

TAA

Target Audience Analyst. Letterlijk: "doelgroepanalist". Specialist die intell(igence) analyseert en omzet naar gevalideerde inlichtingen. Maakt deel; uit van een Psyops-eenheid.

TAA

Training, Advise and Assistance. Training, Advies en Assistentie.

TAA

Technical Assistance Agreement.

Taak

Wat een functionaris (niveau I) moet uitvoeren of systeem (niveau II of hoger) moet bereiken. Geheel van activiteiten om een specifiek effect te behalen. Zie ook: taken.

Taakspecialisatie

Uitruil van militaire taken en capaciteiten tussen twee of meer landen die zich, in onderling overleg, specialiseren en volledig kunnen terugvallen op elkaars specialisaties. Zie ook: rolspecialisatie.

TAB Tactical Advance to Battle
TAB

Twin Agent Bluscontainer. Brandbestrijdingssysteem tegen vaste stoffen, brandbare vloeistoffen en brandbare gassen. Voorzien van een blusstofketel voor 250 kilo bluspoeder en een blusstofketel met 300 liter pre-mix schuimvormend middel. Vervanger vd aanhangwagenpoederblusser P250.

Tac

Tactiek; tactisch

TACBE Tactical Beacon
TACCP

Tactical Command Post. Tactische commandopost. Gevechtsstaf.

TACEVAL Tactical evaluation
TACOM

Tactical Command. Bevelsbevoegdheid om een eenheid opdrachten te verstrekken voor het realiseren vd door de hogere commandant van deze eenheid (1UP, 2UP) vastgestelde taken binnen de gegeven missie vd eenheid. TACON kan worden gedelegeerd.

TACON

Tactical Control. Bevelsbevoegdheid om de activiteiten van een eenheid in tijd en ruimte af te stemmen en maatregelen voor beveiliging op te dragen voor het realiseren van een aan deze eenheid door haar hogere commandant (1UP, 2UP) gegeven opdracht binnen de gegeven taken en missie van deze eenheid.

TACP

Tactical Air Control Party; team voor aanvraag en coördinatie van luchtsteun (CAS) op de grond; bestaat bij een mechbrig uit een FAC, LO en ch/radiotelefonist

Tacsat Tactical Satellite; portable satellietradio die cryptobeveiligd is
Tactical Airlift Luchttransportmiddelen die kunnen worden gebruikt in het inzetgebied (theatre of operations), m.n. tactische transportvliegtuigen en transporthelikopters

TACTIS

Tactical Indoor Simulator. GOLM met ondersteunend personeel waar eenheden t/m niveau IV gewenste doelstellingen kunnen aanleren of trainen. Nationaal schaars middel. Maakt deel uit vh Simulatiecentrum Landoptreden vh Land Training Centre vh OTCO. Gevestigd op Bernhardkazerne in Amersfoort. Met simulatoren Leopard 2A6, CV9035NL, YPR, tevens tbv uitgestegen posities en generieke simulatoren.

Voordelen gebruik TACTIS:

►Geen vredesbeperkingen
►Operationeel materieel beschadigt of slijt niet
►Aanvulling of voorbereiding op daadwerkelijke oefening te velde
►Gebruik oefentijd efficiënter en effectiever
►Scenarios kunnen tevoren worden opgezet, uitgevoerd en naar wens worden aangepast en herhaald
►Meerdere mogelijkheden en/of eventualiteiten kunnen worden beoefend en getest
►Alle actoren en factoren t/m niveau IV kunnen worden geëvalueerd in een objectieve leeromgeving
►Risico’s kunnen worden getest en gevaarlijke situaties getraind in een veilige (leer)omgeving

TAF Tijdstip Aanvang Fall-out.

TAI

Target Area/Audience of Interest. Gekoppeld aan waarneming (sensoren) en schutters (shooters). Uit meerdere NAI’s volgt vaak één TAI. Tactisch essentieel gebied. Geografisch gebied of groep mensen (corridor, crossing e.d.) waar high value targets (HVT) kunnen worden aangegrepen door eigen troepen. Niet alle TAI maken deel uit van de eigen COA; alleen TAI die in verband kunnen worden gebracht met HVT zijn voor een staf belangwekkend. Zie ook: NAI.

Tail

Materieellogistiek vd landmacht. Zie ook: teeth en teeth-to-tail-ratio.

Taken

Een nadere specificatie en concretisering van werkzaamheden binnen de missie die moeten worden uitgevoerd om de doelstelling te realiseren. Vaak gekoppeld aan operatielijnen en mijlpalen binnen het operationele concept. Taken kunnen vaak pas vastgesteld worden na operationele analyse en ontwikkeling van een operatieconcept. Taken zijn vastgelegd in het operatieconcept (ConOps). Zie ook Bevel, Missie en Opdracht.

TALO Tactical Air Landing Operation; stormlanding
TAOR Tactical Area of Responsibility.

TAP

Tijdactiviteitenplan; tijdsbalk.

TARC

Tactical Air Reconnaissance Centre. Onderdeel vh CLSK, o.l.v. CLAS-commandant. Analyseert bi-dimensionale grafische formaten (beeldmateriaal) van door vliegtuigen gemaakte beelden.

Target audience

Doelgroep.

Targeted killing Bewapende inzet; o.a. van UAV’s.

Task

Taak. "An action that can be performed by an actor is called a task.” Actie die kan worden uitgevoerd door een actor. Bron: TNO-rapport 'Analysing operational effects’ (2007, p. 10).

TB Taliban

TBB

Te Beschermen Belangen; o.a. computers, instrumenten en wapens. Volgens het DBB en verschillende UB’n in de categorieën Algemeen & Organisatie, Personele beveiliging, Fysieke beveiliging, Informatiebeveiliging en Industrieveiligheid. Elke ambtenaar is verantwoordelijk voor de beveiliging vd TBB.

TBC

To Be Confirmed; nog te bevestigen.

TBD

To Be Determined; nog te bepalen.

TBM Te Beëdigen Militairen.
TBMD Theater Ballistic Missile Defence (System)

TBPC

Ter beschikking van de pelotonscommandant

TC

Thin Client. Gestripte (“thin”) computer die het grootste deel vd benodigde software(applicaties) van een centrale computer (server) betrekt. Hierbij fungeert de computer als “client” vd server. De TC beschikt niet over een eigen hard disc (opslagcapaciteit). Zie ook: VDI.

TCBU

Tijdelijke Commissie Besluitvorming Uitzendingen; Commissie-Bakker.

TCCC Tactical Combat Casualty Care
TCD

Talencentrum Defensie. Hier wordt m.n. de kennis van en het gebruik van de Engelse taal geborgd.

TCKL Traditiecommissie Koninklijke Landmacht; houdt zich samen met wapentraditieraden artillerie, cavalerie en infanterie, korpsen en regimenten bezig met zaken in het kader van traditiehandhaving
TCN Troop Contributing Nation
TCOA Threat Course of Action. Most Likely Enemy Course of Action (MLECOA) + Most Dangerous Enemy Course of Action (MDECOA).
TCP Traffic Control Point; punt waar het verkeer wordt gecontroleerd door een een beveiligende eenheid

TCTS

TITAAN Converged Telephony Service; TITAAN Converged Telecommunication System; biedt telefonie en videoconferentie door gebruikmaking van een Internet Protocol (IP)-netwerk. Synoniem: VOIP.

TD Technische Dienst

Tda

Tandarts

TDP

Touch Down Point

TDT Tactical Data Terminal
TDT Train de trainer
TE-33 Tool Equipment 33; lijnwerkerstang
TEAM Together Everyone Achieves More

TECP

Tactical Exercise Control Planning.

Teeth

Gevechtskracht vd landmacht. Zie ook: tail en teeth-to-tail-ratio.

Tegenverkenningsmaatregelen Maatregelen te nemen tegen verkenners vd opponent, zoals camouflage, patrouillegang, radiostilte, spreiding en WLP

TEMPEST

Telecommunications Electronics Material Protected from Emanating Spurious Transmissions.

Terdoc Terreindocumentatiecentrum; voorheen gevestigd in Wezep

Terrein

Aspecten van het terrein zijn o.a. afwatering, begroeiing, bodemsamenstelling, infrastructuur en reliëf.

Territoriale wateren 

Wateren vanaf de kust tot maximaal 12 zeemijlen buiten de kustlijn (22,22 km), waarbinnen een land dat rechtstreekse toegang heeft tot de zee (kuststaat) verantwoordelijk is voor de naleving vd rechtsorde en de maritieme veiligheid.

Terrorisme Uit ideologische motieven dreigen met, voorbereiden
of plegen van op mensen gericht ernstig geweld, dan
wel daden gericht op het aanrichten van maatschappijontwrichtende zaakschade, met als doel maatschappelijke veranderingen te bewerkstelligen, de bevolking ernstige vrees aan te jagen of politieke besluitvorming te beïnvloeden.

TESSOC

Terrorism Espionage Subversion Sabotage Organised Crime. Amerikaanse variant van SSST.

TEWT

Tactical Exercise Without Troops; Tactische oefening zonder troepen (TOZT). Planningsoefening die b.v. wordt gebruikt voor de opleiding/bijscholing van (onder)commandanten, zonder dat daadwerkelijk gebruik gemaakt wordt van troepen te velde. Op basis van stafkaarten en echte ORBAT. Zie ook: TOZT en PENIS.

TF

Task Force; taakgroep; formatie van eenheden, inclusief staf- en logistieke elementen, die is samengesteld om aan een eenduidig gedefinieerde taak te werken.

TFA Thuis Front Afdeling
TFA Toxic Free Area; onderdeel CCA (GOS); derde deel.
TFC Tactical Field Care; fase in eerstehulpverlening die begintwanneer geen sprake meer is van effectief vijandelijk vuur en duurt tot het moment van evacuatie van het slachtoffer
TFE Task Force Eenheden
Tfn Telefoon.
TFU Task Force Uruzgan
TGB Tweedelijns Gezondheidszorg Bedrijf.
TGT Target; doel
TGTF Trainingsgeneeskunde en Trainingsfysiologie (Utrecht); kenniscentrum op het gebied van (militaire) sportgeneeskunde en trainingsfysiologie.
TH Technische Handleiding
Themis Militair berichtensysteem dat vergelijkbaar is met e-mail (Outlook); applicatie van TITAAN; binnen de KL in gebruik op bataljons- en brigadeniveau
THG Tactische Helicopter Groep; opgegaan in DHC

Third location decompression

Kreta, vanaf 2007, sinds Task Force Uruzgan 2.

Threat to the force Persoon die of element dat de veiligheid vd Nederlandse troepen in gevaar kan brengen en dus een bedreiging vormt.
Threat to the mission Persoon die of element dat een gevaar vormt voor het behalen vd doelstellingen vd missie en dus de uitvoering vd missie.

Thufla

Thunderflash; simulatiegranaat

Thuisfrontcomité

Overkoepelende organisatie van vrijwilligers die, ondersteund door KL personeel, die verantwoordelijk is voor het beleid en de afstemming van thuisfrontactiviteiten in het kader van de thuisfrontzorg

Thuraya Merk satelliettelefoon

THV

Technische Hulpverlening. Cursus voor een team van 1 x AMV, 1 x chauffeur/PTLS en 2 x berger.

TI

Target Information.

TIB

Toxic Industrial Biologicals. Per ongeluk of opzettelijk vrijkomen van grote hoeveelheden biologische agentia, zoals die o.a. worden gebruikt in medisch en industrieel onderzoek en bij industriële processen. Kan voortkomen uit een gerichte aanval met het bewuste middel door een actor, een aanslag op een aanwezige (industriële) faciliteit door een actor of door een ongeval. Potentiële dreiging voor de samenleving, hulpdiensten en militairen. Impact in termen van fysische schade en lang termijn sociale effecten bijzonder hoog. Zie ook TIC, TIM en TIR.

TIC

Team Intell(igence) Cell. Team van inlichtingenofficieren op het niveau compagnie/team.

TIC

Toxic Industrial Chemicals. Toxische industriële chemische stof. Per ongeluk of opzettelijk vrijkomen van grote hoeveelheden chemische agentia. Kan voortkomen uit een gerichte aanval met het bewuste middel door een actor, een aanslag op een aanwezige (industriële) faciliteit door een actor of door een ongeval. Zie ook TIB, TIM en TIR.

TIC

Troops in contact. Gevechtscontact. Contact met de vijand, in de regel vuurcontact (vuurgevecht).

TICCS Target Information Command and Control System; wordt ingezet t.b.v. de KL-luchtverdediging.

TIM

Toxic Industrial Materials; Toxisch Industrieel Materiaal. Generieke verzamelnaam voor toxische of radioactieve stoffen in vaste, vloeibare, aerosol of gas vorm, die worden gebruikt of zijn opgeslagen voor industriële, commerciële, medische, militaire of huishoudelijke
doeleinden en al dan niet opzettelijk vrijkomen. ROTA. Komen bijvoorbeeld vrij door lekkage van opslagtanks, slechte behandeling van radiologisch afval en brand in een fabriek of opslagplaats. De militair neemt, cfm. de persoonlijke reactiedrill, beschermende maatregelen tegen de gevolgen van TIM of preventieve maatregelen bij de dreiging van TIM. Onderscheiden in TIB, TIC en TIR.

Time-driven

Factor tijd in een oefenscenario laten prevaleren boven de zich almaar ontwikkelende omstandigheden in een oefenscenario (die afhankelijk zijn van doen en laten van de oefenende troepen); tegenovergestelde is event-driven

Time-space

Tijd- en ruimtefactoren.

TIR Thermal Infra Red; thermisch infrarood. Zie ook NIR.

TIR

Toxic Industrial Radiologicals. Per ongeluk of opzettelijk vrijkomen van grote hoeveelheden radiologische agentia, waarbij radioactieve stoffen worden verspreid. Kan voortkomen uit een gerichte aanval met het bewuste middel door een actor, een aanslag op een aanwezige (industriële) faciliteit door een actor of door een ongeval. Zie ook TIB, TIC en TIM.

TITAAN

Theatre Independent Tactical Army and
Airforce Network; Titaan Rood is de gerubriceerde variant (beveiligd tot en met de rubricering Stg SECRET), Titaan Zwart de ongerubriceerde.

TK Tarin Kowt; één van de hoofdlocaties in de Afghaanse provincie Uruzgan tijdens de missie ISAF-Stage III; provinciehoofdstad

Tk

Tank

Tkbat Tankbataljon

Tlnt

Tweede luitenant

TLV

Terugstootloze Vuurmond

TMD Terreinmeetdienst
TMD Theatre Missile Defense; verdediging tegen de dreiging van ballistische raketten; expeditionaire raketverdediging
TMED Telemedicine
TMK Technisch middenkader; nieuwe personeelscategorie sinds 1986, bestaande uit wapensysteemtechnici en elektronisch monteurs verbindingsdienst (elektronisch technicus)

TMO

Terreinmeetofficier; verantwoordelijk voor het exact bepalen van plaats en richting die nodig zijn voor de artillerie om accuraat te kunnen vuren.

TMPT Tweedaagse Militaire Prestatie Tocht
TMS

Tactical Message System. Volledig geautomatiseerd systeem voor formeel gerubriceerd militair berichtenverkeer. Hiermee kunnen gestructureerde berichten worden opgesteld, verzonden en ontvangen.
Voor de distribute wordt gebruik gemaakt vd ISIS infrastructuur.

TMT

Toestand, Melden, Triage; begrip dat medio 2011 PAMAN in ZHKH heeft vervangen, omdat is onderkend dat in bepaalde situaties één hulpverlener voor meerdere gewonden moet zorgen; er dient dan een handvat (triage) te zijn om een behandelvolgorde te bepalen

Tno Tot nader order.
Tno Terug naar onderdeel; return to unit.
TNO

Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek; werkt veel mee aan Defensieonderzoek.

TNO DV-2009 A541

‘CBRN in OVG: waar de junior leader met zijn soldaten op moet letten’. TNO-publicatie (2009) met richtlijnen voor de operationele eenheden op het gebied van CBRN in OVG.

TNT Trinitrotolueen; zwaar explosief met een detonatiesnelheid van 6.900 meter per seconde
TOA Transfer of Authority.
TOD Toelage Onregelmatige Dienst. Sinds 1 maart 2012 uitgebreid met een verschuivingstoelage en een toelage voor onregelmatige onregelmatigheid; toelagen worden bruto uitbetaald.
Toeg Toegevoegd
TOJ Training on the job

TOMA

Tijdelijke Oplossing Materieel Autorisatie.

TOMT Tactische Oefening Met Troepen; logisch vervolg op TOOK en TOZT.

TOOK

Tactische oefening op de kaart. Eenvoudig te organiseren oefening die een brug vormt tussen theoretische discussies en meer grootschalige staftrainingen. Gericht op tactische aspecten, zowel op kazerne als te velde. Vorm van wargaming zonder computer. Zie ook: MAPEX.

TOP

Tankopstelplaats.

Total Kill Volgens het MCTC van de O/T van de GTS: zowel voertuig als personeel zijn uitgeschakeld, waarbij het wapen(systeem) op zes uur wordt gedraaid en omhoog gericht

TOW

Tube launched, Optically tracked, Wire guided missile

Tox Toxines; (i.t.t. bacteriën en virussen) levenloze materialen die zich niet vermenigvuldigen maar wel vaak worden geproduceerd door bacteriën en planten; extreem giftig
Toxinen Voorbeelden zijn agent orange en yellow rain.

TOZT

Tactische oefening zonder troepen. Middel voor een staftraining op niveau III (pel) t/m V (bat), waarbij een staf, zoveel mogelijk in organiek verband, oefent op basis van een gemeenschappelijk scenario. Dit is gericht op procedures en tactische aspecten m.b.t. analyses (opdracht, operatiegebied), toepassing tactische principes, positioneren van (wapen)systemen en beoefenen specifieke drills (niv I en II). Evt. in combinatie met een krijgshistorische analyse. Volgtijdelijk na TOOK bij operationele training commandanten en staven. Vroeger: stafoefeningsreis. Vorm van wargaming zonder computer. Zie ook: TEWT en PENIS.

TPT

Tactical Psyops Team. Verzamelt informatie aan de hand van waarnemingen vd doelgroep (TA) en adviseert hoe de doelgroep (psychologisch) kan worden beïnvloed.

TPT Target Practice Tracer; oefenmunitie; oefenbrisantgranaatpatroon-lichtspoor die de ballistiek simuleert van scherpe munitie
TPU Time Power Unit; geheel van elektrische ontstekers/slagpijpjes, batterijen en schakelaars voor een IED

TQ

Tactical Questioning. Ondervraging van detainnees (gedetineerden), EPW’s (krijgsgevangenen) en – bij uitbreiding - non-combattanten om tijdgevoelige, tactische informatie te onttrekken t.b.v. HUMINT.

Traditiecommissie Krijgsmacht

Commissie, ingesteld per 23-08-2000, die de Minister van Defensie adviseert in alle aangelegenheden die verband hebben met militaire tradities bij de krijgsmacht.

Trainingscompendium

Beschrijft de beheersing van taken:

groen

taak moet op een hoog niveau worden beheerst

blauw

taak moet worden beheerst, maar niet op een hoog niveau

geel

procedurele kennis is voldoende

rood

taak hoeft niet te worden getraind

blanco

taak komt niet voor

TRANSEC

Transmission Security.

TREE

Transient Radiation Effects on Electronics. Effect vh gebruik van nucleaire wapens, vgl. met EMP. Kan worden geminimaliseerd door toegangs- en onderhoudsluiken gesloten te houden en kabelverbindingen zo kort mogelijk en zo laag mogelijk te houden.

TRIAD

Triple Air Defence. In Nederland, ten tijde vd GGW, voorheen Patriot, Hawk en Stinger.

TRIBAD Tribal Advisor; adviseur inzake stammenaangelegenheden tijdens de missie in Uruzgan.
Triggerman Persoon die (op afstand) een (VB)IED bedient.

Trigram

Officieuze aanduiding van gewond of ziek personeel over de radio, zonder de ware identiteit in klare taal te onthullen. Omvat de eerste drie letters vd achternaam (zonder tussenvoegsel) en de laatste drie cijfers vh registratienummer. Bijvoorbeeld: HEM062.

TRiM Trauma Risico Management; methodiek ontwikkeld door de Britse Royal Marines en in gebruik bij het Korps Mariniers; bedoeld om, na een traumatisch incident, personeel te identificeren dat stressreacties ontwikkelt, op basis van  ‘gevoel van onmacht ervaren’, ‘gevoel van controleverlies’, ‘schaamte over eigen rol tijdens incident’ e.d., en psychologische hulp in te schatten en te organiseren
TRIS Troepenmacht in Suriname
TRMC Tijdelijke Reorganisatie Medezeggenschaps Commissie.
TRML

Telefunken Radar Mobil Luftraumuberwachung; radarsysteem vd GBADS.

Trn

Troepen

Tropco

Trekker-opleggercombinatie

TROST Trainingsondersteuning.
TROSTELEM Trainingsondersteuningselement.

Trots

Zich bevoorrecht voelen deel uit te maken van de eenheid en dit overal en altijd uitdragen door geloofwaardig handelen en optreden.

Trutta

Voluit: Trutta Base Scenario Package; in 2009 aangekocht van het Canadese Pearson Peacekeeping Centre (PPC); generiek trainingsscenario dat van origine deel uitmaakt van het Salmo Base Scenario Package; Trutta behelst het scenario van een PSO in de host nation Trutta (Poplar Republik Trutani); in werkelijkheid de Canadese provincie New Brunswick; in Trutta is een compleet scenario beschreven met een scala aan actoren, met inbegrip van NGO's en lokale bevolking

TS

Taakspecialisatie.

TS

Target Spotting. Doelobservatie, vnl. achter de linies.

TSCTP Trans-Sahara Counter Terrorism Partnership; beoogt terrorisme in de Trans-Saharalanden tegen te gaan; betreft partnerschap van Algerije, Burkina Faso, Marokko, Mali, Mauritanië, Niger, Nigeria, Senegal, Tunesië, Tsjaad en de Verenigde Staten

TSP

Training Support Package. Beschrijft de trainingsaspecten van één (kern)taak, d.w.z. alle individuele kennis en vaardigheden. Zie ook OTP.

TST

Time Sensitive Target. Door een joint commandant aangewezen doel dat een onmiddellijke reactie vereist. De TST is een lonend doel van tijdelijke aard dat een gevaar voor eigen, bondgenootschappelijke en bevriende strijdkrachten vormt.

Tsto

Tegenstoot.

TTM Technische toestand materieel

TTP

Tactics, Techniques & Procedures. Technieken, Tactieken & Procedures; zie ook BGT.

TTW Tijdelijke tewerkstelling. Vergelijkbaar met een detachering. Zie ook PTW.
TUAV Tactical Unmanned Aerial Vehicles; soort Unmanned Aerial Vehicle (UAV)
Tuien Antenne, kromgebogen, fixeren met een tuidraad. Hierdoor staat de antenne niet rechtop, waardoor het zendbereik kleiner is, het voertuigsilhouet lager is en het voertuig kan verplaatsbaar is zonder over de weg hangende of gespannen zaken te raken.
Tunnelen

Contactdrill waarbij een groep het gevecht afbreekt (extractie) door zich snel, achterwaarts gericht, te verplaatsen. Hierbij weekt de groep zich met onderdrukkingsvuur los van de vijand. Bij tunnelen vindt het afbreken van het gevecht plaats door het afwikkelen van de groep (peel-off, afpeelen), vanaf de voorste man van de groep tot en met de laatste man, van buiten naar binnen. In het geval van een dubbelcolonne te voet, krijgt de afbrekende militair aan de ene zijde dekkingsvuur van de militair aan de andere zijde.

Tussenobjectief

(Vlaams) Tussengelegen aanvalsdoel.

TVAL

Tarif Vertrag Allierte Streitkräfte; met name Nederlands personeel dat indertijd was aangenomen met een Duits arbeidscontract en werkzaam was bij de DAS, Gemeentezaken en NSU Seedorf op de voormalige legerplaats Seedorf; had niet de rechtspositie vd Nederlandse Defensieambtenaar

TVKL

Tertiaire Vorming KL; loopbaancursus t.b.v. adjudanten die stafadjudant worden. Zie ook: JTV.

Tvo

Tijd van ontvangst (bericht).
Tvz Tijd van verzending (bericht).

TW

Toestemming weggebruik.

TWAG

Terrein Winnen en Achterwaarts Gaan.

TWD

Threat Warning Display. In cockpit vliegtuig geïnstalleerd dreigingsbeeldscherm.

TX

Transmission; Transmitter. Zender, zowel ihkv van zowel verbindingen als onbemande vliegtuigen (Raven, ScanEagle). TX Raven, TX ScanEagle.

U/S Unserviceable; defect

UAS

Unmanned Aerial vehicle System; onbemand vliegtuig. Zie ook: UAV.

UAV

Unmanned Aerial Vehicle. Zie ook: UAS.

UB

Uitvoeringsbepaling.

UB nr. D/201

Uitvoeringsbepaling Defensie Beveiligingsbeleid, Deelgebied Informatiebeveiliging, ‘Rubriceringen en Merkingen’.

UCAV

Unmanned Combat Aerial Vehicle. Zie ook: URAV.

UE & OO

Unit Expertise & Operationele Ondersteuning vd DSI; hierin zijn de scherpschutters ondergebracht

UGL 40 mm Underslung Grenade Launcher; underslung granaatwerper HK-AG36 t.b.v. een 40 mm-granaat, o.a. voor onder het geweer Diemaco
UGM Uitkeringswet Gewezen Militairen; overbruggingsuitkering tussen FLO en de pensioengerechtigde leeftijd.
UGR

Uitgebreide Gereedheids Rapportage; vindt tweemaal per jaar plaats

Ugs Uitgangsstelling.

UGV

Uiterste Grens van Verkenning

UGV

Unmanned Ground Vehicle. Voorbeelden zijn de Wheelbarrow Mk7 en Mk8B.

UH Utility Helicopter
UI Unit Interventie
UI Uruzgan Integration; eindoefening voor missie in de Afghaanse provincie Uruzgan, 2006-2010; laatste, grote en integrale oefening voor het begin vd ernstinzet.
UIM Unit Interventie Mariniers; bijzondere bijstandseenheid van het Korps Mariniers die o.a. is gespecialiseerd in grootschalige, offensieve of complexe acties; inzet is geregeld in artikel 60 van de Politiewet 1993; bij inzet wordt de UIM aangestuurd door de DSI

Uitg

Uitgestegen

Uitv Uitvoeren; uitvoering.
UKBLAF UK/NL Amphibious Force.

UK/NL Amphibious Force

UKNLAF. GBR-NLD amfibische eenheid. Brits-Nederlandse amfibische eenheid die bestaat uit een Amphibious Task Group en een Landing Force. Sinds 1972 is op roulatiebasis een Nederlands licht infanteriebataljon vh Korps Mariniers ondergebracht bij de Britse 3 Commando Brigade. Daarnaast is de 1ste Bootcompagnie vh Amfibisch Gevechtssteunbataljon (AMFGEVSTBAT) geïntegreerd in het Britse 539 Assault Squadron Royal Marines (ASRM) 539 Assault Squadron van 3 Commando Brigade. Inzet is vnl. op de noordflank vd NAVO.

UKW Uitkeringswet gewezen militairen. Formeel UGM; overbruggingsuitkering tussen FLO en de pensioengerechtigde leeftijd.
UN United Nations; Verenigde Naties; Handvest ondertekend op 26 juni 1945 in San Francisco, officiële oprichtingsdatum 24 oktober 1945.
UNAMA

United Nations Assistance Mission Afghanistan

UNAMID African Union-United Nations Hybrid Operation in Darfur. In Darfur, omstreden regio in Sudan, sinds 2007.
UNCIVPOL United Nations Civil Police.
Unclass Unclassified; ongeclassificeerd
UNDOF United Nations Disengagement Observer Force. In Syrië sinds 1974.
UNFICYP United Nations Peacekeeping Force in Cyprus. Op Cyprus sinds 1964. Houdt toezicht op bestand tussen Griekse en Turkse militairen op het Middellandse Zee-eiland.
UNHCR United Nations High Commissioner for Refugees.

UNHCR

United Nations High Commissioner for Refugees. VN-organisatie die verantwoordelijk is voor het geven van hulp en ondersteuning aan vluchtelingen.

UNIBAM UN Infantry Battalion Manual.
UNIFIL United Nations Interim Force In Lebanon. In Libanon sinds 1978.
UNISFA United Nations Interim Security Force for Abyei. In omstreden, olierijke Sudanese regio Abyei sinds 2011.
UNMEOM United Nations Military Expert on Mission.
UNMIK United Nations Interim Administration Mission in Kosovo. In Kosovo sinds 1999.
UNMIL United Nations Mission in Liberia. In Liberia sinds 2003.
UNMISS United Nations Mission in the Republic of South Sudan. In het zuiden van Sudan sinds 2005; NLD leverde sinds 2006 een bijdrage.
UNMIT United Nations Integrated Mission in Timor-Leste. In de Democratische Republiek Oost-Timor (Timor-Leste) sinds 2006.
UNMO United Nations Military Observer; ogen en oren vd Veiligheidsraad vd Verenigde Naties

UNMOGIP

United Nations Military Observer Group in India and Pakistan. Militaire waarnemingsmissie in Kasjmir, het grensgebied het grensgebied van India en Pakistan, sinds 1949.

UNOCI

United Nations Operation in Côte d'Ivoire. In Ivoorkust sinds 2004.

UNPROFOR

United Nations Protection Force; troepenmacht van de VN in Bosnië-Hercegovina waarvan de taken later zijn overgenomen door achtereenvolgens IFOR, SFOR en EUFOR

UNSCR

United Nations Security Council Resolution; resolutie van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties

UNTAC United Nations Transitional Authority in Cambodia; van maart 1992 tot november 1993 hebben hieraan drie achtereenvolgende bataljons van het Korps Mariniers deelgenomen (Cambo I, II en III) o.l.v. resp. De mariniersbataljons Cambo-I, -II en –III stonden respectievelijk de oversten Herman Dukers, Patrick Cammaert en Frederik Hoogeland
UNTSO

United Nations Truce Supervision Organization. Militaire waarnemingsmissie die sinds 1948 toezicht houdt op het bestand in Palestina. VN-personeel is tegenwoordig gedetacheerd bij UNDOF op de Golan Hoogvlakte en UNIFIL in Libanon.

UOR

Urgent Operational Requirements; urgente operationele vereisten. Methode om dringend noodzakelijke uitrusting te verkrijgen voor (lopende) operaties door de aanschaf van COTS. Worden in de regel additioneel gefinancierd uit de rijksbegroting. Bekend vh Britse Ministerie van Defensie; door Nederland geïmplementeerd in de tijd van ISAF (Uruzgan, Afghanistan).

UP Uitrustingspakket.
UPH

Uit pure hufterigheid.

URAV Unmanned Reconnaissance Aerial Vehicle. Zie ook: UCAV.

URD

Uitvoering(sregeling)  Reorganisaties Defensie. Cfm. SG Aanwijzing 965, d.d. 28 september 2009.

US Uitrustingsstuk.
USAID

United States Agency for International Development

USAR

Urban Search And Rescue (Team). Ressorteert onder het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Telt vier reddingsgroepen, waarvan de teamleden in hun dagelijkse werk zijn gebonden aan de veiligheidsregio’s Rotterdam-Rijnmond, Haaglanden, Hollands-Midden en Zuid-Holland-Zuid, het Korps Landelijke Politiediensten, het Ministerie van Defensie en het Medisch Centrum Haaglanden (militairen, ambulancepersoneel, brandweerlieden en politieagenten). Wordt ingezet bij (inter)nationale rampen.

USASOC United States Army Special Operations Command; gevestigd in Fort Bragg, North Carolina, VS; U.S. Army component van USSOCOM
USASMA

United States Army Sergeants Major Academy; gevestigd in Fort Bliss, El Paso, Texas, VS; in juli 1991 slaagde Class #37 met hierin de eerste Nederlander ooit, sergeant-majoor Willem M. Tanis; Tanis was van 8 mei 1998 tot 2001 de eerste Landmachtadjudant en van 2001 tot 2005 krijgsmachtsadjudant

USJFCOM United States Joint Forces Command, gevestigd in Suffolk, Virginia, VS.
USL UnderSlung Load; externe lading; lading onder een helikopter
USLC UnderSlung Load Clearance; formulier met foto's en/of tekeningen waarop afgebeeld en omschreven staat op welke manier een USL moet worden gerigged (geprepareerd).
USSOCOM United States Special Operations Command, gevestigd op MacDill Air Force Base in Florida, VS.
UT2000 Rescue litter; stretcher met lengte 180 cm, breedte 44 cm, gewicht 7 kg, laadgewicht 140 kg (NSN 6530-17-114-5818)
UTM Universele Transversale Mercatorprojectie; coördinatensysteem voor plaatsbepaling
UVIED Under Vehicle IED; IED dat onder het koetswerk van een voertuig wordt geplaatst en in de regel detoneert door een beweging van het voertuig; plakbom
UXB Unexploded Bomb
UXO Unexploded Ordnance; explosieven die bij ingebruikname niet zijn geëxplodeerd en dus nog steeds kunnen detoneren.
V2 Vergeltungswaffe 2; ballistische raket die door de Duitsers in WO II onder andere massaal op Antwerpen en Londen werd afgevuurd
V&V Vrede & Veiligheid

Vaandel

Veldteken van de infanterie, bestaande uit een aan een stok gedragen dundoek met de kleuren en emblemen van een regiment. In tegenstelling tot de standaard bij de cavalerie.

Vaandelgroep

Indien meer vaandels dan standaarden; bij een gelijk aantal vaandels en standaards bepaalt het ‘oudste’ vaandel / standaard hoe de groep wordt genoemd / gecommandeerd.

Vafamil Vakantiefaciliteiten voor militairen

VAKOL

Voortgezette Algemene Kader Opleiding Luchtmobiel

Van der Meerkamp Tentenkam vh KCT op de Rucphense Heide, opgericht in 1951; in 1985 uit waardering voor de inspanningen van vml. C-KCT, lkol J.P.H. van der Meer (op 90-jarige leeftijd overleden op 30-12-2007), omgedoopt tot Van der Meerkamp
Van Geel- en Bos-gelden

Van 2008 t/m 2011 aan de Defensiebegroting toegevoegde bijdrage van jaarlijks € 50 miljoen om de slijtage van materieel als gevolg vd inzet in Afghanistan (Uruzgan) te compenseren (noodzakelijke extra vervangingsinvesteringen); in totaal € 200 miljoen voorkwam dat de krijgsmacht zich kannibaliseerde om de missie in Uruzgan draaiend te houden, maar door een te groot verbruik van reservedelen werden de voorraden alsnog kleiner en de onderhoudstermijnen verlengd; genaamd naar Pieter van Geel (CDA, Tweede Kamerlid) en Wouter Bos (PvdA, vice-premier)

VATH Voorbereiding, Aanpassing, Toepassing en Herstel.

Vau

Vrachtauto.

Vbd

Verbindingen.

Vbdd Verbindingsdienst.

VBIED

Vehicle Bourne Improvised Explosive Device; IED in voertuig

Vbpl

Verbandplaats

VBS-2

Virtual Battle Space-2. Serious game die in gebruik is bij KL. Hiermee kan op niveau I t/m VI worden opgeleid en getraind, m.n. in covo en tactiek. In 2006 (VBS-1) verworven, initieel voor OTCMAN en OTCVUST; na pilot vanaf februari 2007 experimenteel ingezet in de VTO KMA (inf, painf) op Infanterieschool. Hierna verwierven 11, 13 en 43X faciliteiten om m.b.v. VBS-2 en Steal Beast Pro tot maximaal niveau 3+
(Peloton/Combined Arms Teams) operationele situaties voor te bereiden.

VBTB Van Beleidsbegroting Tot Beleidsverantwoording; vindt plaats a.d.h.v. WWW- en HHH-vragen die centraal staan

VC

Voorraadcentrum. Supply Centre. Generieke bevoorradingsschakel in de bevoorradingsketen.
Centrale voorraadlocatie waar alle goederen die de gebruikende eenheden in de toekomst (niet meer) nodig hebben tijdelijk worden opgeslagen, beheerd en geconditioneerd. Van hieruit kunnen gebruikende eenheden worden beleverd en kan definitieve afvoer of afstoting van onbruikbare en overtollige goederen plaatshebben. Zie ook: AC, GE, GP, POD en POE.

VCO Voortgezette Commando Opleiding.
VCO Veldloop, Cross, Oriëntatieloop. Term vd LO/Sport.

VCP

Vehicle Check Point. Controlepost waarj militairen auto’s doorzoeken op aanwezigheid van wapens of explosieven.

VCP

Vooruitgeschoven commandopost. TACCP.

Vdg

Vaandrig

VDI

Virtual Desktop Infrastructure. Computeromgeving waarbij meerdere besturingssystemen tegelijkertijd vanaf een externe server kunnen draaien. Vanaf een centraal punt gerealiseerd. Decentraal (eindgebruiker) is geen lokale opslagcapaciteit, kunnen meerdere eindgebruikers gebruik maken van zelfde werkplek en maakt lokaal werken geen verschil meer met op afstand werken (HNW). Centraal (datacenter) vindt beheer, processing en software(applicaties) plaats. VDI genereert een ander besturingssysteem en Open Office (i.p.v. Microsoft Office).

Vdpl

Verdeelplaats; inrichting waar geneeskundigege- en verbruiksartikelen (klasse VIII) worden ontvangen en  gedistribueerd aan gebruikende eenheden

Vdv Verwachte dagverbruik. Zie verder: Day of Supply.
VEB Vergoeding voor Extra Beslaglegging

Veiligheidsmededeling

Mededeling gericht op de veiligheid van personeel en materieel, in de breedste zin vh woord. Betreft o.a. wapens en munitie, verbindings- en computerveiligheid, reactiedrills bij ongevallen en calamiteiten, milieu & PRM, grond- en luchtalarmeringen, film- en fotografieverbod, CBRN, brandveiligheid, bezoekersregelingen.

Veiligheidsonderzoek Onderzoek naar een persoon, gericht op feiten en
omstandigheden die uit het oogpunt van de nationale
veiligheid van belang zijn voor de vervulling van een
specifieke vertrouwensfunctie.
VEITONO Vijand, Eigen troepen, Terreinsector, Opstelling, Nevenopstellingen, Opstelling van de wacht

Verantwoordelijkheid

 

Mate waarin iemand (bereid is) de formele en morele verantwoordelijk draagt (te dragen) die hoort bij de rol van commandant. Onderscheid tussen:

Extrinsieke verantwoordelijkheid

Mate waarin iemand
openlijk verantwoordelijkheid draagt voor zijn beslissingen, vooral naar zijn superieuren
toe.

Persoonlijke verantwoordelijkheid

Mate waarin iemand verantwoordelijkheid
neemt voor de verwachtingen die samenhangen met de persoonlijke autoriteit die hem wordt gegeven, vaak door gelijken of onderhebbenden.

Verd

Verdediging; onderverdeeld in mobiele en gebiedsverdediging.

Verk

Verkenning. Onder te verdelen in grens-, punt- en routeverkenningen.

Verkenningsplan

Afhankelijk vd situatie en de toestemming en de trap van voorbereiding (2,3 of 4):

►Wat en in welke volgorde wordt verkend (situatie ter plaatse verifiëren met kaart; bevestigen van routes; klokken van kritieke tijden).

►Hoeveel tijd is er om te verkennen (tussen ETD en ETA)

►Welke routes gebruiken om te verkennen (heen- en terugverplaatsing).

►Vaststellen met wie en waarmee wordt verkend.

►Coördineer met hogere, neven- of steunende eenheden.

►Informeren van de medeverkenners over te treffen voorbereidingen.

Verkesk Verkenningseskadron
Verkpel Verkenningspeloton

Vern

Vernieling

Verpl

Verplaatsing

Verplaatsing, strategische

Verplaatsing naar het operatiegebied dan wel verplaatsing terug vanuit het operatiegebied.

Verplaatsing, tactische

Verplaatsing binnen het operatiegebied.

Vertical Envelopment

Gebruik van vliegtuigen, in de regel helikopters, om troepen naar het posities aan de zijkant van het gevechtsveld te verplaatsen

Vertr

Vertragend.

Vertrouwensfunctie Functie waarin het mogelijk is misbruik te maken van
kennis of bevoegdheden waardoor de nationale veiligheid of andere gewichtige belangen vd staat ernstig bedreigd worden, m.n. functies waarin men omgang heeft of kan hebben met staatsgeheimen, waarin door integriteitsaantasting(en) de nationale veiligheid in het geding is of kan zijn en specifieke functies in vitale sectoren.

Verst

Versterken; versterking.

Verstr

Verstrekken; verstrekking.

Vervoersmodaliteiten

Transport- of vervoermiddelen, zoals schepen, treinen, vrachtauto's en vliegtuigen.

VETCAP Veterinarian Civil Affairs Programme; vergelijk met MEDCAP.
VeVa Veiligheid & Vakmanschap. MBO-opleiding op niveau 2 of 3 die voorbereidt op een baan bij Defensie. Instroomtraject.
VF Vertrouwensfunctie.
VFB Vaststellen Fysieke Belastbaarheid; Voorspelbaarheid Fysieke Belastbaarheid.

VFO

Voortgezette Functie Opleiding.

VGB Verklaring van Geen Bezwaar

VGP

Verbeterd Gereedstellings Proces. Beschrijft het generieke proces gereedstelling, een ritmiek om te komen tot tijdig beschikbare, operationeel inzetbare eenheden. Hierin spelen de deelprocessen Opleiden & Trainen (O&T) en formeren een hoofdrol. Het deelproces O&T is  erop  gericht  eenheden  tot  en  met brigadeniveau (niveau VI) operationeel gereed te maken.

VGS

Vervoer Gevaarlijke Stoffen.

VHA

Vapour Hazard Area. Dampgevaarlijk gebied; onderdeel CCA (GOS); tweede deel. Niet te verwarren met gebied met benedenwinds dampgevaar.

VI Veteraneninstituut..
VI Verzorgings Instructie
Vierhoek

Compagniescommandant, plaatsvervangend compagniescommandant, compagnies sergeant-majoor en sergeant-majoor opleidingen.

Vigilans et paratus "Waakzaam en paraat"; devies van 13 Gemechaniseerde Brigade.

Vij

Vijand.

Vijctc Vijandcontact
VIK (Bureau) Vorderingen, inhoudingen en verrekeningen.
VIO Vereniging van Infanterie Officieren.

VIS

Vehicle Information System. Voertuiginformatiesysteem vd CV-90.

VIT

Virtual Infantry Trainer. Samenwerkingsverband van producent Re-Lion BV, TNO Defensie en Veiligheid en CLAS/ Land Training Centre/SimCen. Virtual reality simulator voor het trainen vd infanterist. Sinds 2012. Simulator, bestaand uit een speciaal pak met bril die de militair in een levensecht gesimuleerde omgeving plaatst (virtual reality), waarmee in korte tijd een bijna onuitputtelijke hoeveelheid trainingsscenario's kan worden opgeroepen.

Vk

Verkeer.

VKAMVeiligheid, Kwaliteit, Arbeidsomstandigheden en Milieu.

VKBM

Verplaatsingskostenbesluit militairen.

VK-KNILVrouwenkorps KNIL; vml. onderdeel vh Koninklijk Nederlands-Indisch Leger; opgericht in 1944
V / L / IVakman, Leider, Instructeur. Domein vd onderofficier
VLAGESVery Low Altitude Gravity Extraction System
VLASTVideo-based Live-Aircraft Stinger Trainer

Vlb

Vliegbasis

VLCVuurleidingcentrum

VLET

Voorste lijn eigen troepen

VlnVeiligheidslijn. No Fire Line (NFL).
VMVijandelijke Mogelijkheid; Vijandelijke Mogelijkheden.
VMADSVehicle Mounted Active Denial System; Vehicle Mounted Area Denial System; HPM bedoeld om personen toegang tot een gebied te ontzeggen of uit te verdrijven

VMO

Voortgezette Militaire Opleiding

VMOVillage Medical Outreach; burgerbevolking in (afgelegen) dorpen van medicijnen en medisch advies voorzien
VNVRVN-Veiligheidsraad; Veiligheidsraad vd Verenigde Naties
VOAOVoortgezette Opleiding Actief Optreden; drie maanden durende vervolgopleiding op de ECO; in 1995 vervangen door de VCO.
VOIBVerplaatsing op interval-basis; snelmars
VOIPVoice Over Internet Protocol. Spraakverkeer (telefonie) via internet. Zie ook: TCTS.
VOKSVereniging Oud-Korea Strijders
VOLDVereniging van Officieren Logistieke Diensten.

Volgorde opleiden, trainen en oefenen

Meest ideale en efficiënte volgtijdelijkheid van opleiden, trainen en oefenen:

►Opleiden individueel (initieel en functiegericht)
►Opleiden bij operationele eenheid (onderdeel)
►TOOK
►TOZT
►TOMT
►FTX (velddienstoefening)

Voorb

Voorbereid; voorbereiden; voorbereiding.

Voorb beschVoorbereidende beschieting; inleidende beschieting; fase vůůr de feitelijke aanval.

Vooruitgeschoven

Naar voren geloceerd; voorwaarts; naar de VLET geloceerd; in tactisch gebied gelegen.

Vooruitgeschoven opstellingOpstelling voor het weerstandsgebied, van waaruit de brigadecommandant zijn gevecht beveiligt door een tijdelijke verdediging te voeren.

VOPS

Vredesoperaties.

VormingVerdere ontwikkeling van instelling, houding en gedrag die noodzakelijk is voor de taakuitvoering in de Koninklijke Landmacht, die wordt verkregen uit militaire opvoeding en scholing
VOSS

Verbeterd Operationeel Soldaat Systeem; onderdeel vh SMP; project van DMO, gestart in 2007.

VOU

Video Oefen Uitrusting.

VOV

Vaste Order Vredestijd.

VPD

Vessel Protection Detachment. Militair beveiligingsteam vd Koninklijke Marine met een standaardomvang van 11 personen dat 24/7 autonoom en operationeel inzetbaar is. Voor het eerst samengesteld ihkv de piraterijbestrijding in de wateren bij de Hoorn van Afrika.

Vplk

Verpleegkundige

VPTLVoorschrift voor de uitoefening van de Politiek-Politionele Taak van het Leger

VR 44-120

Voorlopige richtlijn 44-120: Weermeetdienst luchtdoelartillerie.

VRA

Legerformulier (lf) 15333, waarmee onder opgaaf van redenen aan de commandant of arts een verzoek, rapport of aanvraag kan worden gedaan

VRCVuurregelingscentrum

Vrd

Voorraad

VROBRegeling vergoeding voor overwerk, onregelmatigheid, beschikbaarheid en bereikbaarheid; volgens MP-bundel 31-107

VROT

Voorlopige Richtlijn Opleiden en Trainen.

VRPVoorlopig Reorganisatie Plan.
VRSVeteranen Registratie Systeem.

Vrv

Vervoer

VRW

Voorste rand weerstandsgebied

VS

Voorschrift

VS 10-250

Beschrijving en gebruik van het gasmasker C3. OBSOLEET EN VERVALLEN!

VS 2-1014

Gebruik oefen- en schietterreinen.

VS 2-1100Regeling Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen.

VS 2-1110

Dienstcorrespondentie.

VS 2-1115

Beveiliging van NATO gegevens.

VS 2-1125

Gevechtsopleiding enkele man. OBSOLEET EN VERVALLEN!

VS 2-1350Handboek voor de soldaat. OBSOLEET EN VERVALLEN!
VS 2-1351Handboek voor het kader. OBSOLEET EN VERVALLEN!

VS 2-1360

Handboek voor de chauffeur.

VS 2-1363

Behandel uw wagen met zachtheid. Spaar het geld van de belastingbetaler. OBSOLEET EN VERVALLEN!

VS 2-1392

Veldzakboek voor officieren. OBSOLEET EN VERVALLEN

VS 2-1393Handboek voor de diensten bij vredesmachten in internationaal verband.

VS 2-1500

Voorschrift 2-1500: Reglement inwendige dienst Koninklijke Landmacht.

VS 2-1578

Brandweer, Bedrijfshulpverlening en Rampenbestrijding Koninklijke Landmacht.

VS 2-1593

Tenuen voor militairen van de Koninklijke Landmacht.

VS 2-1998Arbozorgsysteem KL

VS 2-2525

Vormen en briefwisseling.

VS 2-4000Instructie Materieelbeheer CLAS; van kracht sinds 01-07-2009; vervangt o.a. VS 2-4100/1 (Werkinstructie klasse I t/m V goederen voor de gebruikende eenheid)

VS 2-9500

Zakboek Kaderleden materieelbeheer en tellingen.

VS 3-250

NBC-masker (Veldmasker, beschermend, C3).

VS-17/GVXMarker panel; gronddoek
VSATVery Small Aperture Terminal; zie KL-VSAT

VSCC

VuursteuncoŲrdinatiecel. Tegenwoordig: Joint Fires Cell (JFC). Bij bat- en brigstaven.

VSHORAD

Very Short Range Air Defence.

VSOVuursteunofficier; fire support officer

Vspt

Verspreidingspunt

VSRATVery Short Range Anti Tank.AT-4.
VTE

Voltijds equivalent; fulltime equivalent (FTE); rekeneenheid waarin de kwantiteit van functies of personeelssterkte wordt uitgedrukt; 1 VTE is een volledige werkweek

VtgVoertuig.
VTOVaktechnische opleiding; DTO of WTO.
VTVVerplaatsing te voet
VubasisVuurbasis

VUIST

Vuursteun Informatie Systeem. COO-simulator waarmee de gehele keten van vuuraanvraag door de waarnemer t/m uitwerkingsvuur klassikaal beoefend worden.

Vupo

Vuurpositie

VustVuursteun

Vustvbdn

Vuursteunverbindingen

Vuurcontroleorder

Actieve maatregel in het kader van luchtnabijbeveiliging, evenals luchtwaarneming. Passieve maatregelen zijn bovendekking/camouflage en alle maatregelen van grondnabijbeveiliging.

VuurcoŲrdinatielijnRestricted Fire Line (RFL).
VuurkrachtZie verder: slagkracht (functie van militair optreden).
VVCCVerkeers- en Vervoers CoŲrdinatiecentrum;. Organisatiedeel vd DVVO
VvdetVerkeers- en vervoersdetachement
VVDM

Vereniging van Dienstplichtige Militairen; vakbond voor dienstplichtigen, opgericht in 1966 en ter ziele gegaan in 1996

VVHO

Regeling Voorzieningen bij Vredes- en Humanitaire Operaties; regeling die van toepassing is op een militair die is ingezet in het kader van een operatie

VVNOV

Vakantieverlof niet op verzoek

VVOV

Vakantieverlof op verzoek

VzVerzamelen; verzameling

Vzg

Verzorgende

VzgcoVerzorgingscommando

Vzgeb

Verzamelgebied

Vzl

Verzendlijst

VzplVerzamelplaats.
VzptVerzamelpunt.

W&R

Warning & Reporting. Snel verzamelen, rapporteren, evalueren en verspreiden van informatie over CBRN-incidenten en gevarengebieden, om het effect van een incident te beheersen, een geselecteerde populatie te informeren en input voor besluitvorming te genereren.

W5H

Bevel zoals dat op groepsniveau wordt gegeven, bestaande uit de antwoorden op de vragen: Wie, Waarmee, Wat, Waarom, Waar, Wanneer en Hoe.

W/D

Wheels down; aircraft has landed; helicopter of vliegtuig geland

W/U

Wheels up; aircraft has taken off; helicopter of vliegtuig opgestegen

Wabev

Waarschuwingsbevel; wordt door een commandant in de vorm van een K.V.P.O.R. uitgegeven na de analyse van een opdracht

WAMILWet arbeidsongeschiktheidsvoorziening militairen; wet van 7 juni 1972 die voorzieningen regelt ten behoeve van dienstplichtige militairen en daarmede gelijkgestelden tegen geldelijke gevolgen van arbeidsongeschiktheid
WANWide Area Network; zie ook LAN

Wapen

Bij de Koninklijke Landmacht ťťn van de hoofdgroepen: artillerie, cavalerie, genie, infanterie en verbindingsdienst. Toen de Koninklijke Marechaussee nog een onderdeel vormde van de Koninklijke Landmacht gold zij ook als wapen.

Warning orderWaarschuwingsbevel.
Watervallen

Leerling uit de initiŽle opleiding die tussentijds een opleiding beŽindigt en daardoor op een andere functieplaats binnen de krijgsmacht aan het werk gaat. Vorm van doorstroom die leidt tot een hoger rendement van de werving. Overbrengen van sollicitanten van het ene krijgsmachtdeel, waar een overschot kan zijn, naar het andere, waarin dezelfde categorie een tekort is.

Wavasti

Watervaste stift

Wawa

Waterwagen

Way ahead

Wijze waarop dingen in de toekomst gebeuren of gedaan worden.

Wb

Warmtebeeld(apparatuur)

WBGT

Wet Bulb Global Temperature; index van temperatuur, luchtvochtigheid, windsnelheid en zonnestralingskracht; bepaald door HPG' er

WCP

Weapon Collection Point; verzamelpunt voor wapens van strijdende partijen en/of burgers.

WD-1/TTWired Double, 1st version, Telephone/Telegraphy; kabel voor veldtelefonie
Weapon KillVolgens het MCTC van de O/T van de GTS: het wapen(systeem) is niet meer inzetbaar en kan dus niet meer vuren
Weather abort criteria

Afgelastingscriteria van meteorologische aard; in de regel het grondzicht (ground visibility) en de wolkenbasis (cloud base)

Weer

Aspecten van het weer zijn o.a. bewolking, licht, luchtvochtigheid, neerslag, temperatuur, wind en zicht.

Welfare

Welzijnsaspecten binnen Defensie, zoals kranten, kerkdienst, veldpost e.v.a.

WEN-vakkenWiskunde, Engels en Nederlands
Werkgever

Minister van Defensie en (decentrale) commandanten in de zin vh AMAR, hoofden van een diensteenheid in de zin vh BARD en directeuren die een eigen medezeggenschapscommissie (kunnen) hebben.

Wetenschappelijk onderzoek, toegepast

Wetenschappelijk onderzoek waarbij de dienstbaarheid aan praktische doeleinden voorop staat.

Wetenschappelijk onderzoek, zuiver

Wetenschappelijk onderzoek gericht op uitbreiding en verdieping van kennis.

WGMD Wet Gewetensbezwaren Militaire Dienst. Wet van 27 september 1962, houdende regeling inzake vrijstelling van de militaire dienst wegens ernstige gewetensbezwaren.

WGS

Wideband Global Satcom. Systeem van geavanceerde militaire satellietcommunicatiesysteem vh Amerikaanse MinDef.

WGS84

World Geodetic System 1984; referentie(coŲrdinaten)systeem voor plaatsbepaling dat is bepaald door het Amerikaanse Defense Maping Agency (DMA) en overgenomen door de NAVO; standaard gebruikt door o.a.GPS

WHAMWinning hearts and minds.
White Fleet

Niet-militaire voertuigen in een konvooi die voorzien kunnen zijn van beschermingsmiddelen (pantser, wapenopstellingen); veelal in gebruik om VIP's te verplaatsen.

White outSneeuw opgeblazen door een landende of opstijgende helikopter
WIWeapons Intelligence; informatie omtrent vijandelijke bewapening, het gebruik en de beschikbaarheid ervan.

WIA

Wounded in action.

WIDWerknemers-ID; PeopleSoft-nummer; V-nummer.
WIKL Werkgroep Indelingseisen Koninklijke Landmacht.

WILCO

Will Comply. Opdracht begrepen, wordt opgevolgd.

WITWeapon Intelligence Team.
WithdrawalAfbreken
WIV

Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten.

WLP

Waarnemings- en luisterpost. Post met zicht op een belangrijk punt, vaak in de richting waar de vijand gedacht vandaan komt.

WLR

Wapenlocatieradar; ook genaamd mortieropsporingsradar. NLD: KL/TPQ-6098. USA: AN/TPQ-37. In staat om ballistische baan van een door een opponent verschoten projectiel te lokaliseren en te herleiden van POO naar POI, waardoor tegenmaatregelen kunnen worden getroffen.

WLS

Wissellaadsysteem; voertuig dat geschikt is voor het vervoer van flatracks en/of containers en is voorzien van een eigen laad- en losinrichting.

WMDWeapons of Mass Destruction; massavernietigingswapens

Wmk

Waarmerking.

Wmr(1)

Wachtmeester (der eerste klasse).

WMT

Wet Militair Tuchtrecht.

WOL-cyclus

Cyclus van klasse I gedurende ťťn etmaal, bestaande uit achtereenvolgens warme maaltijd, ontbijt en lunch.

WOPS

Bureau Woordvoering Operaties vd Directie Voorlichting en Communicatie (DVC) vh Ministerie van Defensie; stelt de lijn van woordvoering over een grote verscheidenheid aan onderwerpen vast.

WOUCSWater Onderzoeks Uitrusting Chemische Strijdmiddelen. Voorheen in de uitrusting vd BHP (arts), nu centraal opgeslagen (cenmat) te Soesterberg.
WP

White Phosphorus; witte fosfor; brandstichtend chemisch middel waarbij de rookontwikkeling kan worden gebruikt voor maskering; bijgenaamd 'Willy Pete'.

WP

Waarnemingspost. Statische post vůůr een eenheid van waaruit wordt waargenomen.

WPWandplaat
WPCWar Pensions Committee.

Wrn

Waarnemen; waarneming; waarnemer.

WRZOWet Rampen en Zware Ongevallen.

WS3

Weapons Storage and Security System.

WSOWapen Systeem Officier.
WSOWapen- en schietopleiding.
WTFWhiskey Tango Foxtrot; What The Fuck.
WTOWapentechnische opleiding; vorm van VTO.
WTRIWapen Traditie Raad Infanterie; hierin zijn alle Regimentscommandanten vd infanterie vertegenwoordigd.
WUPWaarnemingsuitputting; wuppen
WvMSWetboek van Militair Strafrecht.
WVOWet Veiligheidsonderzoeken.
WvtgWielvoertuig.
WWW-vragenWat willen we bereiken; Wat moeten we daarvoor doen; Wat mag dat kosten (vragen die centraal staan bij VBTB).
XCrossing; kruising, m.n. van (spoor- en water-)wegen.
X-FLOTCross-FLOT Operatie. Cross of the Forward Line of Own Troops.
XM84

Flashbanggranaat; Amerikaanse non-lethale granaat bedoeld om vijandelijk personeel tijdelijk te desoriŽnteren

XOExchange Officer; uitwisselingsofficier.

XOM/T

Aflees- en registratiesysteem voor de tactische dosismeter SOR/T.

YAD

Vrachtwagen Algemene Dienst (4-tonner)

YAPYAP-4442; vrachtwagen toegerust voor personenvervoer; bijgenaamd Walibi

Y-Hour

Vertrek vd eerste helikopter in een operatie.

YPR(-765)

Pantserrupsvoertuig dat vanaf 1977 dienst deed in de KL. Standaard gevechtsvoertuig vd pantserinfanterie tot en met de invoering vd Boxer en CV-90. Y staat voor Nederland, PR voor pantserrups.

YZ

Yankee Zulu. Windrichting en -snelheid, luchtstabiliteit, temperatuur, luchtvochtigheid, significante weersverschijnselen en wolkendek. Ihkv CBRN.

Z

Zulu. 26ste letter vh NAVO-spelalfabet. Zulu-tijd is Greenwich Mean Time.

ZACV(EM)

Zelfstandig, Actief, Creatief, Verantwoordelijkheidsbewust; soms aangevuld met Ethisch verantwoord en/of Milieubewust

Zau

Ziekenauto.

Zelfstandig

Onder verschillende omstandigheden en in onverwachte situaties de opgedragen taken uitvoeren; dit binnen de grenzen vd opdracht, zonder directe hulp of aanwijzingen van anderen, doen.

Zero Dark Thirty ("0 Dark 30")

 

Engelstalige schrijfwijze voor 00.30 uur. Overdrachtelijk: “zeer vroeg in de ochtend”, “ergens na middernacht”. Tijdstip waarop de raid tegen Al Qaida-leider Osama Bin Laden plaatshad. Ook Amerikaanse speelfilm (2012), geregisseerd door Kathryn Bigelow, met in de hoofdrollen Chris Pratt, Jessica Chastain en Joel Edgerton.

Zeun

Mannelijke jongerejaars cadet op de KMA. Zie ook: deuchter, ma en pa.

ZHKH

Zelfhulp en Kameradenhulp

Ziel

Militair doel. Clausewitz. Vergelijk: Zwech.

ZkwZwaarkaliberwapen. Wapens die patronen verschieten met een kaliber groter dan 20 mm.
ZMVZware Militaire Vaardigheidsproeven; sinds 2005 Militaire Vijfkamp; onderdelen zijn schieten, hindernisbaan, handgranaatwerpen, zwemmen met hindernissen en cross

ZODIAC

Zone Digitaal Automatisch Cryptografisch beveiligd Netwerk. Tactische communicatienetwerk vd KL. GeÔntegreerd communicatiesysteem dat door krijgsmacht werd gebruikt van 1979 tot vroege jaren 2000. Markeerde het begin vh digitale tijdperk. Geleidelijk vervangen door TITAAN. Zie ook MLUZ.

Zw

Zwaar.

Zwaartepunt

Zwaartepunt Duits: Schwerpunkt. Engels: centre of gravity; focus of energy.

Zwech

Politiek doel. Clausewitz. Vergelijk: Ziel.

ZweetlepelPioschop.
ZZFZaterdag, zon- en feestdagen.