D-DAY: 6 JUNI 1944
Terug naar de homepage
 

D-Day, 6 juni 1944, Operation Overlord

6 juni 2009

Op 6 juni 2009 is het precies 65 jaar geleden dat Operatie Overlord begon, het begin van de geallieerde invasie in West-Europa. In aanwezigheid van vele internationale hoogwaardigheidsbekleders - de Franse president Nicolas Sarkozy, de Amerikaanse president Barack Obama, de Britse premier Gordon Brown, de Britse kroonprins Charles en de Canadese premier Stephen Harper - vond op deze dag het officiële gedeelte van het herdenkingsprogramma plaats op  Omaha en Utah Beach.

’s Middags om 14.30 begon het officiële programma met een oecumenische ceremonie en kranslegging op de Amerikaanse begraafplaats in Colleville sur Mer. Uitkijkend over het strand van Omaha Beach ligt het 70 hectare grote American Cemetery. Er liggen daar bijna 10.000 Amerikaanse gesneuvelden; nog eens 1.500 namen van militairen die sinds D-Day worden vermist, staan op muren van de begraafplaats.

Na het bezoek aan Omaha Beach verplaatste het gezelschap naar Utah Beach, waar om 17.00 uur na het hijsen van de vlaggen van alle geallieerde naties in Sainte-Marie-du-Mont de officiële speeches van de officials plaatsvonden. Tot slot vond in Sainte-Mère-Eglise bij het monument van de 82 ‘All Americans’ Airborne Division en 101 ‘Screaming Eagles’ Airborne Division opnieuw een kranslegging plaats. Ter afsluiting werd in de plaatselijke kerk een vredesconcert gegeven.

Terug naar Boven

Van links naar rechts: de Amerikaanse president Barack Obama, de Britse kroonprins Charles en premier Gordon Brown, de Canadese premier Stephen Harper en de Franse president Nicolas Sarkozy.

Terug naar Boven

Historie

Na ruim een jaar plannen was als organieke D-Day gekozen voor 5 juni 1944: de zee was kalm, het was volle maan en bij begin nautische morgen schemering nota bene eb – allemaal ideaal. Een plotselinge zware depressie - met hoge golven en veel bewolking - had ervoor gezorgd dat de Supreme Allied Commander, de Amerikaanse generaal Dwight Eisenhower, de operatie met één etmaal moest vertragen. Op de avond van de vierde juni kwam Colonel James Martin Stagg, de Chief Weather Forecaster van Eisenhower, het goede nieuws brengen: de depressie was vertraagd.

Op het moment suprême verwachtte de Duitsers weliswaar een aanval, maar de initiële geallieerde landingen, zowel op het strand als achter de vijandelijke linies, deden de Duitsers af als een misleidingtactiek.

Een briljant geallieerd misleidingplan in de weken voorafgaand aan de aanval – bestaande uit de operaties ‘Bodyguard’, 'Fortitude' en 'Quicksilver' – liet de Duitsers in de waan dat de hoofdmacht veel verder noordelijk aan de Franse kust zou landen. Niet Normandië maar de regio Pas-de-Calais zou het hoofdaanvalsdoel zijn.

De nepinvasie zou worden uitgevoerd door de uit dertig divisies bestaande fictieve 1st U.S. Army Group (FUSAG), met al even fictieve troepen, onder leiding van generaal George Patton. Namaakkampementen, opblaastanks en -landingsvoertuigen moesten de indruk wekken dat de troepen zich opmaakten voor de oversteek van Straat van Dover naar Calais (slechts 34 km). Dubbelspionnen werden ingezet om informatie over de troepenconcentratie aan de Duitse inlichtingendiensten door te briefen.

Niet voor niets stond Patton aan het hoofd van deze legergroep: de roemruchte ijzervreter uit Noord-Afrika en Sicilië werd door de Duitsers gerespecteerd als één van de meeste briljante geallieerde generaals.

Logo van de fictieve 1st U.S. Army Group

Logo van de fictieve 1st U.S. Army Group

De truc van de gefingeerde legergroep werkte. De 15. Armee van generaal Gustav-Adolf von Zangen, ter grootte van ± 150.000 man, bleef angstvallig in de omgeving van Calais en Het Kanaal. Een ongekend militair waagstuk kon beginnen…

Terug naar Boven

Het maritieme deel van Operatie Overlord heette Operatie Neptune. Acties van luchtlandingseenheden op de ooster- (bij Caen) en de westerflank (bij Carentan) van het kustlandingsgebied, leidden de invasie in.

Terug naar Boven

Bij Caen liepen de Britten en Canadezen hopeloos vast. De Amerikanen forceerden bij Saint-Lô pas eind juli een doorbraak.

Terug naar Boven

Ondanks alle minutieus geplande voorbereidingen zouden alleen al op D-Day 4.400 geallieerden sneuvelen, ongeveer 3% van alle tot dan toe gelande aantal militairen. Ongeveer 9.000 militairen raakten gewond of vermist. Ondanks het onverwacht felle en goede Duitse verzet, wordt het aantal gesneuvelde Duitsers alleen al op die 6de  juni geschat op 4 à 9.000. Het verzet is voornamelijk te danken aan de goedgeoliede Duitse propagandamachine, waardoor de militairen hun vertrouwen in de overwinning lang bleven behouden; Adolf Hitler had onmiddellijk het bevel gegeven om de geallieerde troepen "de zee in te drijven".

Ook tienduizenden Franse burgers kwamen om het leven, vooral als gevolg van geallieerde lucht- en marinebombardementen én artilleriebeschietingen. De Britse historicus Antony Beevor noemt het getal van 70.000! Daarnaast werden tijdens de gevechten in Normandië complete steden tot puin gebombardeerd, omdat de verovering ervan te veel eigen militairen het leven zou kosten. Dat was voor het thuisfront onaanvaardbaar.

Toen alle stranden eenmaal in handen waren, kon de opmars door Frankrijk beginnen. Dat ging aanvankelijk tergend langzaam, maar doordat de geallieerden veel talrijk waren dan de Duitsers én onbetwist luchtoverwicht hadden, konden ze – tegen een zware prijs – het Duitse verzet overwinnen. Op het moment dat de geallieerden de Seine overtrokken en Parijs bevrijdde (eind augustus 1944) was 10% van de twee miljoen tot dan toe gelande geallieerden gesneuveld (KIA), gewond (WIA) of vermist (MIA).

Het belang van D-Day en haar opmars door Frankrijk naar het noorden, lag vooral in het bestendigen van een derde frontlijn in Europa: in Italië waren de geallieerden volop in de strijd verwikkeld, terwijl de Russen vooruitgang boekten in de nadering van de Reichstag in Berlijn. Toch was het geallieerde opperbevel zeer bezorgd over het slagen van Operatie Overlord. Gelukkig bleek D-Day een cruciale kentering in de Tweede Wereldoorlog: het einde van de Duitse bezetting leek nu slechts een kwestie van tijd.

Terug naar Boven

Slide 1

Met dank aan: BBC.

Kort na middernacht stijgen drie complete airborne divisies op – de Amerikaanse 82ste en 101ste en de Britse 6de – om de flanken van de landingsstranden in Normandie te gaan beveiligen. Ze werden vooral “behind enemy lines” gedropt. Dit waren alleen al 23.000 militairen.

Intussen is ook een armada van schepen onderweg naar de Franse kust; ze hebben als rendez-vouspunt de locatie ‘Piccadilly Circus’ in Het Kanaal. De gehele nacht worden posities op de stranden gebombardeerd, waarvan velen doel missen.

Terug naar Boven

Slide 2

Met dank aan: BBC.

Vanaf 06.30 lokale tijd landen de eerste vijf assault divisies op de stranden, gedekt door artilleriebombardementen van de marine op de Duitse kustverdediging. De Britten en Canadezen landen op de stranden Gold, Juno en Sword, de Amerikanen op Omaha en Utah.

Een grote variëteit aan revolutionaire krijgsmethodes wordt gebruikt om het geconcentreerde defensief van de Duitsers te beteugelen.

Terug naar Boven

Slide 3

Met dank aan: BBC.

Op D-Day zijn meer dan 75.000 Britse, 57.000 Amerikaanse en 24.000 Canadese troepen geland op de stranden Gold, Juno, Omaha, Sword en Utah, afkomstig uit ± 6.000 schepen en 1.000 vliegtuigen. Ze namen ongeveer 10.000 voertuigen mee.

Rond middernacht hebben de geallieerden hun bruggenhoofden gevestigd en trekken ze verder landinwaarts. Met uitzondering van Omaha Beach, waar meer slachtoffers vielen dan op de andere vier landingsstranden bij elkaar, zijn alle stranden ingenomen.

Alleen de ogenschijnlijk onverzettelijke tegenstand van een Duitse divisie op Omaha Beach vertraagt de opmars, hoewel Amerikaanse troepen rond middernacht wel al verschillende sleutelposities in handen hebben.

Terug naar Boven

Download hier een overzichtskaart in PDF van de landingen op D-Day.

Terug naar Boven

Deze maand is het 65 jaar geleden dat de geallieerden Normandië wisten te bereiken. De Engelse historicus Antony Beevor werpt nieuw licht op het grootste militaire waagstuk uit de geschiedenis. Tijd voor een uitgebreide reconstructie.

Terug naar Boven

Links

Boeken

D-Day, 6 juni 1944

 

D-Day. Van de landing in Normandië tot de bevrijding van Parijs

 

D-Day, 6 juni 1944

Will Fowler

ISBN 9789044704549

2004

190 pagina's

Deltas

D-Day. Van de landing in Normandië tot de bevrijding van Parijs

Antony Beevor

ISBN 9789026320972

2009

536 pagina's

Ambo/Anthos

Terug naar Boven

Het weer

Terug naar Boven