 |
||
 |
Inhoudsopgave D |  |
 |
||
Maak uw keuze uit de hieronder getoonde lijst
Pelotonscommandant is de nogal dikdoenerige kapitein George Mainwaring, in het dagelijkse leven de lokale bankdirecteur. Zijn peloton bestaat uit doldwaze, voornamelijk oudere militairen, wat an sich al garant staat voor de nodige hilariteit. De serie werd van 1968 tot 1977 gedurende 9 seizoenen door de BBC uitgezonden in 83 afleveringen van een ½ uur. De laatste aflevering werd opgenomen in 1976, onder andere op locaties in Norfolk en Suffolk. In Nederland zond de VARA ‘Dad’s Army’ vanaf 1972 uit; daarna is de serie nog vaak – maar nooit tot vervelens toe – op tv herhaald.
Afgekort: DT.
Tenue dat, met uitzondering van oefening en uitzending, te allen tijde op vredeslocatie gedragen kan worden. Vanaf Prinjesdag 2003 is begonnen met de invoering van het nieuwe, door couturier Frans Molenaar ontworpen DT bij de KL. Het oude DT dateert van 1961 en bleek intussen oncomfortabel, te dik van stof (daardoor te warm en te zweterig), oudmodisch, met te wijde broekspijpen en deed daardoor geen recht meer aan de KL van tegenwoordig. Het nieuwe DT - tot stand gekomen met behulp van de adviezen van de in 1998 opgerichte Klankbordgroep met representanten van de KL-populatie én van de Traditie- en de Uniformcommissie van de KL - verschilt van het oude model op de volgende hoofdpunten:
Bijzonder aan het nieuwe DT is dat het in een handomdraai is te veranderen in het GLT: Gelegenheidstenue. Alle militairen ontvangen dan ook het gecombineerde DT/GLT-pakket. Voor mannelijke militairen:
Voor vrouwelijke militairen:
*1: voor militairen beëdigd bij dan wel behorend tot het Regiment Van Heutsz een zwarte stropdas Het Dagelijks Tenue wordt onderscheiden in de varianten DT 1 (met batons) en DT 2 (met modeldecoraties). In principe wordt, volgens Defensiepublicatie (DP) 20-10, hoofdstuk 6, sub 2, ‘Tenueoverzicht per gelegenheid’, het Dagelijks Tenue gedragen tijdens de volgende gelegenheden: DT 1:
Door de BLS is de draagplicht voor het nieuwe DT/GLT afgekondigd met ingang van 1 januari 2005. Zie ook: pettenceremonie.
Bekendmaking van het militaire gezag of één dan wel meerdere bevelhebbers of hogere commandanten aan de troepen van (een deel van de) strijdkrachten. Een dagorder, meestal met betrekking tot een opmerkelijke gebeurtenis, kan onder andere bevatten:
Er zijn twee versies van de DAGR: de AN/PSN-13 (NSN 5825-01-516-8038) en de AN/PSN-13A (NSN 5825-01-526-4783). Specificaties:
Zie ook: Global Positioning System (GPS) en terreinoriëntatie.
Letterlijk: keten van madeliefjes (Latijn: Bellis perennis). Aaneenschakeling van munitie die met een onderlinge tussenruimte – aaneengelust via een ontploffingskoord – doorgaans in de (midden)berm van de weg ligt en daardoor nagenoeg gelijktijdig tot detonatie kan worden gebracht. Door het creëren van de lus ontstaat een groot gebied van collateral damage; de detonatie wordt in de regel op afstand gerealiseerd door middel van een radiografisch of bedraad commando. Op deze wijze ontstaat een langgerekte dodelijke zone, die fataal kan zijn voor passerende konvooien. Als explosieven kunnen alle mogelijke soorten projectielen worden gebruikt, van improvised explosive devices (IED’s) tot onontplofte artillerie-, mortier- of tankgranaten. Zie ook: improvised explosive device (IED).
Een van de vele zelfverzonnen en veelvoorkomende kretologieën binnen Defensie. Mocht iemand zich helemaal de pleuris vervelen en/of landurig zonder reden thuis zitten, heet zoiets al snel DALTAP: "Denken Aan Liefde, Trekken Aan Piemel". Het werkwoord is dan natuurlijk “daltappen”. Echte slampampers en niksnutten die liever aan de liefde denken en/of aan de piemel trekken, horen niet thuis binnen de krijgsmacht.
De vijand is zo dichtbij de eigen posities, dat de fragmenten van munitie die door de inzet van vuursteun van de artillerie of close air support (luchtsteun aan grondtroepen) tegen de vijand ook eigen troepen kan verwonden of doden. In de regel geldt dat bij ‘danger close’ de eigen troepen zich binnen 600 meter van het doel bevinden. In het geval van de kapitein Marco Kroon, op 29 mei 2009 onderscheiden met de Militaire Willemsorde, gold in één specifiek geval een zeer riskante ‘danger close’ van 50 meter bij luchtsteun door een Hercules AC-130 gunship bij Operation Chitaq (Afghanistan, juli 2006). De close air support had fataal kunnen aflopen, want tijdens het bombardement liep hij door de explosies en de drukverplaatsing veel risico door half overeind te blijven om te controleren of de 105mm-projectielen van het gunship wel op de juiste plaats waren terechtgekomen. Zie ook: artillerie, close air support (CAS) en vuursteun.
Afkorting van Disaster Assistance Response Team. In het Nederlands: Noodhulp Verkenningsteam (NHVT). Joint noodhulpverkenningsteam binnen de krijgsmacht, dat heeft bestaan van 1996 tot 2005. DART stond op een notice to move van 24 uur. In opdracht van de CDS voerde DART operationele verkenning uit in het geval van een natuur- of humanitaire ramp, zoals een aardbeving, orkaan of overstroming. Verzoeken tot inzet in het kader van Disaster & Relief kwamen van NAVO, VN of het getroffen land zelf.
Een DART-team bestond uit maximaal 10 specialisten, onder andere op het gebied van beveiliging, infrastructuur (genie), juridische zaken, (lucht)transport, medische zaken, verbindingen en voorlichting.
Als wordt verwezen naar tijden, hanteren de NAVO-strijdkrachten naar de 24-uurs-klok. Dat wil bijvoorbeeld zeggen dat kwart over acht 's avonds (20.15 uur) wordt uitgesproken als "twee nul één vijf uur". Normaliter vermijden militairen het tijdstip van exact middernacht (00.00 uur) en verwijzen zo mogelijk naar 23.59 of 00.01 uur. Voor de middag is ante meridiem (AM), na de middag is post meridiem (PM). Tijdzones leiden tot de nodige verwarring. In principe worden operationele tijden uitgedrukt in Greenwich Mean Time (GMT) - de internationale basis van tijdrekening die ook wel wordt aangeduid als Universal Time Coordinated (UTC). GMT/UTC is de lokale tijd op de nulmeridiaan, zoals die over de gemeente Greenwich ten zuidoosten van Londen loopt. GMT/UTC is de op de nulmeridiaan geregistreerde tijd: het moment dat in Greenwich de zon op haar hoogste punt in de hemel staat (in het zuiden), heet 12.00 uur GMT. In Nederland is de tijd altijd één (1) uur later dan GMT/UTC; tijdens de zomertijd wordt dat verschil vergroot tot twee (2) uur. GMT/UTC verschilt dus van lokale tijden elders ter wereld. Omdat in de praktijk de landsgrenzen de tijdzones bepalen, wordt het oostelijk van de nulmeridiaan per gemiddeld 15 graden een uur later, terwijl het westelijk van de nulmeridiaan per gemiddeld 15 graden een uur vroeger wordt. In Washington D.C. is het dus altijd vroeger dan GMT/UTC; in Bagdad is het altijd later dan GMT/UTC. Ook de fenomenen zomer- en wintertijd worden binnen Defensie gebruikt. Zomertijd - als de klok gedurende de zomerperiode één uur wordt vooruitgezet - geldt gedurende de zeven maanden tussen de laatste zondag in maart en de laatste zondag in oktober. Zomertijd wordt aangeduid met B (Bravo-tijd); wintertijd met A (Alfa-tijd). Zulu-tijd is de aanduiding voor GMT/UTC. Nog simpeler gezegd: Zulu-tijd is wereldtijd.
Als uren, dagen en data aan manoeuvres en operatiën worden gekoppeld, wordt het volgende systeem gehanteerd:
Dagen en uren worden voorgesteld als getallen plus (+) of min (-) D-dag of H-uur. Dus als D-dag, de dag van de geallieerde invasie in Normandië, 6 juni 1944 was, dan staat 4 juni gelijk aan D - 2 en 9 juni gelijk aan D + 3. Als U-uur 06.00 uur is, dan staat U + 3 gelijk aan 09.00 uur. Zie ook: datumtijdgroep en hour (G-, L-, Y-, M- en H-Hour) en Zulu.
Afgekort: dtg. In het Duits: Datum/Zeit-Gruppe. In het Engels: date-time group. In het kader van oefeningen en operaties worden ten behoeve van de coördinatie en uitvoering data, tijden, tijdzone, maand en jaartal gecombineerd in datumtijdgroepen. Uitgeschreven bestaat een datumtijdgroep uit in totaal 12 cijfers en letters: datum (2 cijfers), gevolgd door tijd in uren en minuten (4 cijfers), tijdzone (1 letter), maand (3 letters) en jaartal (2 cijfers). Zo wordt volgens de DTG 11.30 uur GMT op 18 juli 2008 - dus zomertijd - geschreven als 181130 B JUL 08. Omdat alle wereldtijden zijn gebaseerd op Greenwich Mean Time (GMT), geldt dat ook voor alle tijdverschillen. De wereld is verdeeld in 24 (meridianen en) tijdzones van elk 15º (graden). Aan elke tijdzone is een letter van het NATO-spelalfabet meegegeven, met uitzondering van de letters “I” en “O”. In België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Spanje, Zweden en Zwitserland geldt bijvoorbeeld standaard de A-tijd (Central European Time, CET). B-tijd is Eastern European Time (EET). Omdat het hanteren van vele verschillende tijden onwerkzaam is (géén coördinatie), wordt Zulu-tijd gebruikt. Datumtijdgroepen, bijvoorbeeld gebruikt in bevelsuitgiften, radiotelefonieprocedure en vijandmeldingen, geven vaak de aanvang en/of het einde van een actie aan. Soms kan ook worden volstaan met de 6-cijferige aanduiding; indien vergissing mogelijk is moeten tijdzone, maand en jaartal worden genoemd. Het gebruik van Alfa-, Bravo- en Zulu-tijd zit als volgt:
Zie ook: data & tijden, hour (G-, L-, Y-, M- en H-Hour) en Zulu.
Factoren waarmee op een logische en systematische manier alle voorkomende operationele aspecten worden aangehaald ten behoeve van evaluaties en Lessons Learned. Deze lijst van factoren wordt binnen het Commando Landstrijdkrachten (CLAS) , naar voorbeeld van de Verenigde Staten, gehanteerd om alle aandachtsgebieden in kaart te brengen. Ook kunnen de DCTOMP-factoren worden gebruikt bij het opmaken van een Final Exercise Report (FER) of First Impression Report (FIR).
Zie ook: Final Exercise Report, First Impression Report en Lessons Learned.
Letterlijk: dode grond. Ook genaamd: defilade. Terreindelen die met een normaal gezichtsvermogen, inclusief het gebruik van veldkijkers, nachtkijkers (helderheidsversterkers) e.d. – niet (voldoende) kunnen worden waargenomen vanuit de eigen positie, maar eventueel wél kunnen worden bestreken, bijvoorbeeld met antitankwapens, artillerie of mortieren. De terreindelen omvatten de geografische ruimte die verder reikt dan wat het menselijk oog menselijkerwijs kan waarnemen cq. wat verborgen is voor elke waarneming. Voorbeelden van dead ground zijn:
De gezichtsveldproblematiek van dead ground kan worden verminderd door het flankeren van de eigen posities met waarnemingsposten – om in elk geval dode hoeken op te heffen – en/of het gebruik van luchtwaarnemingsmiddelen.
Van het Frans: “déboucher”. Letterlijke betekenissen: “ontkurken” of “open maken”. Uit een stelling of vesting(werk) komen dan wel het verlaten van een défilé om troepen een (tegen)aanval te laten uitvoeren. Volgens de 19de-eeuwse woordenboekmaker H.M.F. Landolt “eene der moeijelijkste handelingen van den oorlog” in het zicht van de vijand.
Ondervragen na voltooiing van een opdracht. In het kader van de nazorg voor uitgezonden militairen heeft een psycholoog een debriefingsgesprek (psychologische einddebriefing) met elke individuele militair vóór terugkeer naar Nederland. Circa t wee maanden na de uitzending volgt vervolgens een reïntegratiegesprek met personeel van de Maatschappelijke Dienst Defensie (MDD) of het Sociaal-Medisch Team (SMT). Circa zes maanden na de uitzending wordt een psychologische nazorgvragenlijst voor de Afdeling Individuele Hulpverlening (AIH) ingevuld. Ook kan een debriefingsgesprek met de psycholoog plaatsvinden na een ernstig incident (b.v. aanslag, calamiteit, ongeval). In zo'n geval worden militairen standaard gedebriefed volgens een zgn. 'critical incident stress debriefing' (CISD). Tijdens een CISD wordt informatie verstrekt en een inschatting gemaakt van eventueel aanwezige psychische problemen. Het doel van een CISD is het op gang brengen van een verwerkingsproces, zodat op langere termijn klachten worden voorkomen.
Het verschil tussen het geografische noorden (het noorden van de aarde) en het magnetische noorden (het noorden dat het kompas aanwijst). Omdat de verschillende magnetische krachtenvelden op aarde steeds in beweging zijn, verandert jaarlijks de declinatie. De jaarlijkse verandering staat op een stafkaart altijd aangegeven bij een tekening van de declinatie. Declinatie is overal op aarde anders. In Nederland bedraagt de declinatie momenteel enkele graden, maar er zijn plaatsen op aarde waar de delinatie tientallen graden is. Omdat de declinatie een zijdelingse afwijking van de kompasnaald veroorzaakt, hebben goede kompassen de mogelijkheid om de declinatie op te heffen door de gradenring aan te passen aan de grootte van de declinatie. Dit is de zgn. declinatiecorrectie. Als géén rekening word gehouden met de declinatie, treedt onherroepelijk een koersverschil bij het navigeren op. Voor het werken met kaart en kompas is inclinatie veel minder belangrijk dan declinatie. Maatregelen ter voorkoming van vuur op eigen troepen (blue-on-blue, fratricide, friendly fire), in de praktiijk gericht op het afstemmen op elkaar en daardoor gescheiden houden van de inzet van eigen luchtsteun (helikopters, vliegtuigen en UAV’s), grondgebonden vuursteun (artillerie, luchtverdedigingsmiddelen), manoeuvre (korte en middellange dracht antitankwapens, mortieren) en eventueel andere wapensystemen. De coördinatiemaatregelen vergen een scheiding in projectielbanen en vliegroutes, maar ook in tijd, ruimte en/ of hoogte. Deconflictie maakt het plannen van operaties gecompliceerd en vraagt om een grote onderlinge informatiebehoefte en nauwgezette coördinatie en synchronisatie. Voor het integreren van deconflictie in de derde dimensie, bijvoorbeeld tijdens konvooioperaties, kunnen de volgende functionarissen een rol spelen bij het aanvragen van close air support (CAS) dan wel close combat attack (CCA):
Adequate deconflictiemaatregelen zijn:
Verzamelnaam van een organisatie die, aangestuurd door een regering, in het landsbelang én – in Nederland - ter bevordering van de ontwikkeling van de internationale rechtsorde (artikel 90 van de Grondwet) aanvallen verhinderd, verzet pleegt bij een aanval óf schade ten gevolge van een aanval minimaliseert, bijvoorbeeld door een vijand te verhinderen het eigen grondgebied te veroveren. Het Ministerie van Defensie draagt verantwoordelijkheid voor:
Primair staat dan ook bescherming van én zelfverdediging tegen een aanval op het eigen grondgebied tegen potentiële vijanden centraal. De structuur van de defensieorganisatie wordt in Nederland gerealiseerd door het Ministerie van Defensie. Vanuit het ministerie worden operaties aangestuurd in onder andere NAVO- en VN-verband. Ook wordt vanaf het Plein 4 in Den Haag het beleid ontwikkeld, gecoördineerd en uitgevoerd ten aanzien van alle personeel en materieel van zowel de krijgsmachtdelen als Bestuursstaf, Centrale Organisatie, Commando Diensten Centra (CDC) en Defensie Materieel Organisatie (DMO). Het Ministerie van Defensie heeft anno 2006 een personele omvang van ± 69.000 FTE’s. Een FTE – fulltime equivalent - is de rekeneenheid waarmee bijvoorbeeld de personeelssterkte kan worden uitgedrukt. Eén FTE is één volledige werkweek van 38 uur. Bij de ± 69.000 FTE’s gaat het om 50.500 militairen en 18.500 burgers:
KL = Koninklijke Landmacht, KM = Koninklijke Marine (inclusief Korps Mariniers), KLU = Koninklijke Luchtmacht, KMAR = Koninklijke Marechaussee, DMO = Defensie Materieel Organisatie, CDC = Commando Diensten Centra, DTO = Defensie Telematica Organisatie, Paresto (catering defensielocaties binnen- en buitenland), DGW&T = Dienst Vastgoed Defensie Zie ook: Minister van Defensie en Staatssecretaris van Defensie.
De vraag naar – even schaarse als onmisbare – helikopters is toegenomen, onder andere door de deelname aan (inter)nationale missies. Zo valt of staat de inzet in Uruzgan met helikopters en komt de International Security Assistance Force (ISAF) nog dagelijks gevechtskracht en transportcapaciteit in de lucht tekort. Doordat Defensie uit oogpunt van effectiviteit krijgsmachtbreed haar militaire helikopters heeft geconcentreerd, onder meer ten behoeve van de luchtmobiele (voorheen: Tactische Helikoptergroep) en maritieme (Marine Luchtvaartdienst) transportbehoefte, wordt de slagkracht van de gehele helikoptervloot vergroot. “Uitgangspunt is straks de juiste heli op het juiste moment op de juiste plaats”, aldus commodore Ten Haaf, die de ambitie heeft om samen met Groot-Brittannië en de Verenigde Staten de wereldwijde top 3 in helikopteroperaties te blijven vormen. Het DHC is onder verantwoordelijkheid van de Commandant der Strijdkrachten voor de dagelijkse aansturing ondergebracht bij het Commando Luchtstrijdkrachten. Het DHC heeft ruim 2.200 arbeidsplaatsen en 85 helikopters op 4 verschillende locaties:
Tot eind 2008 blijft de 5de locatie, Vliegbasis Soesterberg, deel uitmaken van het DHC, waarna de basis wordt gesloten. De transportheli’s van Soesterberg verhuizen na sluiting van deze basis naar Gilze-Rijen. Uiteindelijk zal de SAR-taak vanaf de Vliegbasis Leeuwraden verhuizen naar De Kooy, waarbij de heli’s worden vervangen door NH-90’s. De Lynx-helikopter van de Koninklijke Marine wordt vervangen door 12 fregattenhelikopters NH-90 ‘NATO Frigate Helicopter’ (NFH) en 8 maritieme transporthelikopters ‘Marinised Tactical Transport Helicopters’ (MTTH). Zie ook: Apache AH-64D, Chinook CH-47D en Cougar MKII.
DEFENSIE INLICHTINGEN EN VEILIGHEIDS INSTITUUT Afgekort: DIVI.
Het DIVI is, na een krijgsmachtbrede reorganisatie, (her)opgericht door luitenant-generaal Hans Sonneveld (PCDS); als zodanig is zij direct voortgekomen uit de School Militaire Inlichtingendienst (SMID) van de Koninklijke Landmacht (opgericht in de jaren ’40). Het DIVI heeft als motto een vuist met een fakkel en de Latijnse spreuk ‘In tenebris lucens’ (“De duisternis verlichtend”). De eerste commandant is kolonel Louwe Hakvoort. Tot 2007 was het DIVI gevestigd op de Simon Stevinkazerne te Ede, daarna in ’t Harde. Zie ook: ISTAR-bataljon en Militaire Inlichtingen- en Veiligheids Dienst (MIVD). Zie ook: Defensie Veiligheids- en Inlichtingen Dienst (DIVI) en grondgebonden verkenningseenheid (103 en 104 GGVE).
In het DOC bevinden zich onder andere een controlekamer (waar de missies in de gaten worden gehouden), briefingruimte, verschillende sleutelfunctionarissen en stafsecties op J-niveau. Het DOC coördineert tijdens de planningsvoorbereiding en aansturing joint ingezette eenheden. Alle informatiestromen komen hier samen: er zijn directe, beveiligde communicatiemogelijkheden met alle uithoeken van de wereld. Volgens planning zal vanaf medio 2011 het Joint Operatiecentrum Defensie (JOD) gereed zijn. Het JOD zal, veel minder dan het DOC, afhankelijk zijn van de Operationele Commando's van de krijgsmachtdelen.
Afgekort: DPS. Opgericht op 2 maart 2009 op de Seeligkazerne in Breda door kolonel Rob Querido, commandant van het Korps Commandotroepen (KCT).
De school is vernoemd naar ex-commando en kapitein b.d. Cees Sisselaar. Sisselaar – die twee maanden voor het einde van de Tweede Wereldoorlog voor een spionagemissie per parachute werd gedropt achter de vijandelijke linies in de jungle van Sumatra en de gevangenen van twee interneringskampen wist te bevrijden – was als (91-jarige!) eregast aanwezig bij de openingsceremonie van de DPS, welke werd voorafgegaan door een parachutedemonstratie met de deelnemende krijgsmachtdelen.
In Breda wordt alleen het gronddeel van de opleiding onderwezen. De DPS is onder bevel gesteld van de Opleidings- en Trainingscompagnie Speciale Operaties (OTCSO) van het KCT en verzorgt vele opleidingen. Het daadwerkelijke springen blijft plaatsvinden in onder meer Frankrijk en de Verenigde le Staten.
Militaire parachutist met squarevormig valscherm (“matras”). Bron: Parachutespringen bij Defensie, themastudie, april 2010, Onderzoeksraad voor Veiligheid onder voorzitterschap van prof. mr. Pieter van Vollenhoven). Bij het static line-springen (automatische opening) met de koepelvormige parachute (“bolletje”) leren militairen afspringen op een hoogte van 400 meter: de parachute wordt geopend door middel van een lijn verbonden aan het vliegtuig. Zodra de parachutist uit het vliegtuig springt, trekt de static line het valscherm uit de container. De static-line heeft een breekkoord dat breekt op het moment het valscherm uit de container is getrokken. Eenheden lichte infanterie van het Korps Mariniers en 11 Luchtmobiele Brigade kunnen door middel van de static-line koepelvormige parachute grootschalig worden ingezet. Hierbij wordt het borstvalscherm als reserveparachute gebruikt. In de basisopleiding vrije val (BOVV) wordt commando’s en mariniers geïnstrueerd vanaf 4,5 km hoogte te springen, waarna gedurende 40 à 60 seconden een vrije val wordt gemaakt, d.w.z. dat de parachutist vrij omlaag valt zonder dat de parachute is geopend. Bij de vrije val wordt het valscherm niet automatisch geopend, zoals bij de static line, maar moet de parachutist zelf zijn valscherm activeren. De DPS verzorgt daarnaast onder andere ook de volgende opleidingen:
DEFENSIE PIJPLEIDING ORGANISATIE
DEFILEERMARS 'DE ONDEROFFICIER' In 1999 componeerde adjudant Leo van der Laak de Defileermars 'De Onderofficier'. De mars werd voor de eerste maal officieel ten gehore gebracht tijdens de de militaire ceremonie van de uitreiking van het onderofficiersdiploma (Passing-Out) van 16 april 1999. In datzelfde jaar werd de Defileermars 'De Onderofficier' samen met twintig signalen, het Wilhelmus en de Dodenmars door de Koninklijke Militaire School (KMS) op CD opgenomen en uitgegeven. Bij (in)formele gelegenheden waar leden van het onderofficierenkorps betrokken zijn - zoals een beëdiging, medaille-uitreiking, jubileum, KMS-jaardag, diploma-uitreiking, commando-overdracht en tijdens bijeenkomsten van wapen- en dienstvakken - kan de Defileermars 'De Onderofficier' ten gehore worden gebracht. Tijdens de Passing-Out van de KMS treedt een nieuwe lichting onderofficieren symbolisch uit tijdens het zingen van de Defileermars 'De Onderofficier'.
Download hier de Defileermars 'De Onderofficier' Refrein:
Ezelsbruggetje binnen de Geneeskundige Dienst dat wordt gebruikt bij het ontsmetten. Het ontsmetten van middelen en materieel dient in de volgorde zoals genoemd te worden uitgevoerd:
Andere benaming: waterdepletie. Ontwatering van het lichaam met, als gevolg van het watertekort in de weefsels, uitdroging. Als gevolg van dehydratie wordt méér van het anti-diuretisch hormoon (ADH of vasopressine) afgescheiden, waardoor de niertubuli of –buisjes het water dat zij eerder uitscheidden opnieuw opnemen. Hierdoor wordt overtollig vocht vastgehouden (vochtretentie), minder urine geproduceerd en de bloeddruk verhoogd (hypertensie). Behalve dat er meestal méér vocht wordt afgescheiden dan er wordt ingenomen, met name bij fysieke inspanning en/of koud- en warmweeromstandigheden, kan dehydratie worden veroorzaakt door stoornissen in:
De eerste symptomen van dehydratie zijn:
Omdat dehydraytie een levensgevaarlijke stoornis kan zijn, dient te allen tijde een Algemeen Militair Verpleegkundige te worden geraadpleegd. Bij een dehydratie van méér dan 10% van het lichaamsgewicht zal iemand in shock raken. Een beproefd zelf te maken middel tegen dehydratie is zelfgemaakte ORS: 1 liter schoon (fles)water, ½ theelepel (2½ ml) zout en 8 theelepels (40 ml) suiker. Daarnaast geldt cola zonder prik als een ideale ORS. Een zgn. dehydratieklok geeft aan wat de symptomen van dehydratie zijn als met het toenemen van de tijd de dehydratie verergert:
Zie ook: Oral Rehydration Salts (ORS).
Synoniem: bestandslijn. In het Duits: Linie der Abgrenzung. Engels: line of demarcation. In het Frans: ligne de délimitation.
De demarcatielijn tussen de Moslim-Kroatische Federatie (MKF) en de Republika Srpska van Bosnië-Hercegovina De overeengekomen, al dan niet voorlopige, grensscheiding die door oorlogvoerende partijen, of door een intermediaire partij, wordt afgekondigd na een wapenstilstand, terugtrekking van troepen of sluiten van een vredesakkoord. Een demarcatielijn, die een specifiek gebied of land verdeeld, wordt vaak afgekondigd tijdens of na een Peace Support Operation. De meest bekende demarcatielijn is die welke over de 38 ste breedtegraad is getrokken tussen Noord- en Zuid-Korea. Deze is afgekondigd na de Koreaanse oorlog van 1953. Overige bekende demarcatielijnen zijn:
Zie ook: DMZ.
In het Engels: Special Forces engineer. Demolitie betekent letterlijk “sloop, vernieling, met de grond gelijk maken”. In het Duits: Demolition. In het Engels: demolition. In het Frans: démolition. Afgekort: demspec.
Individuele specialisatie binnen een ploeg bij het Korps Commandotroepen. De demspec is specialist op het gebied van werken met springmiddelen en explosieven, die nodig zijn voor het binnendringen van gebouwen en voor het (tijdelijk) uitschakelen van strategische objecten. Hiertoe werkt hij onder andere met geïmproviseerde vernielingen en is hij in staat valstrikken te herkennen en te maken. De uitrusting van de demspec is de springmiddelenuitrusting nr. 5C3. Hierin zitten onder andere de volgende items:
DEPOT CEREMONIËLE TENUEN EN SABELS Afgekort: (DCT). In Soesterberg (KPU-bedrijf) gevestigd onderdeel van Defensie dat méér dan 1.000 uniformen van allerhande wapens, dienstvakken, regimenten en korpsen in een grote diversiteit herbergt. Daarnaast bezit het depot een rijke gevarieerdheid aan helmen, petten, rozetten, sabels, sjerpen en tressen, plus vele andere accessoires.
Links van boven naar beneden de ceremoniële tenuene van het Garderegiment der Jagers, 11 Afdeling Rijdende Artillerie en Fuseliers Prinses Irene. Rechts nogmaals een fuselier in CT Indien nodig wordt uit de collectie uniformen het Ceremonieel Tenue (CT) in bruikleen verstrekt aan eenheden of individuele militairen, bijvoorbeeld ten behoeve van een huwelijk. Als de bruid of bruidegom een militair is kan worden getrouwd in CT. Voorwaarden voor verstrekking in bruikleen aan een individuele militair is dat hij/zij (onder)officier is én dat het betreffende wapen of dienstvak überhaupt een Ceremonieel Tenue heeft. Militairen van het Korps Commandotroepen én alle militairen van het Dienstvak der Logistiek kunnen zich niet verlaten op een CT en moeten noodgedwongen terugvallen op het Gelegenheidstenue (GLT).
Grenadiers in het karakteristieke Ceremoniële Tenue met beremuts Voor eenheden is het DCT gespecialiseerd in de eenheidsgewijze uitleen in het kader van koninklijke aangelegenheden (huwelijken en begrafenissen), staatsbezoeken e.d. Hiertoe kunnen de tenuen ter plekke worden gepast en aangemeten. Van de Ceremoniële Tenuen worden die van de Koninklijke Marechaussee het meest gebruikt. De adresgegevens van het Depot Ceremoniële Tenuen en Sabels zijn:
Zich voorgoed onttrekken aan de militaire dien(st)verplichtingen bij een eenheid:
Ook genaamd: drossen (met name marine) en vaandelvlucht. In het Duits: Desertion, Fahnenflucht. In het Engels: desertion, defection. In het Frans: désertion. Militair-strafrechtelijk betekent desertie in Nederland een ongeoorloofde afwezigheid (OA) die langer duurt dan 30 dagen, in oorlogstijd langer dan 7 dagen. Sowieso kent het Wetboek van Militair Strafrecht voor allerhande delicten, zo ook voor desertie, strengere straffen toe in tijd van oorlog. Zo geldt voor desertie in vredestijd een maximale gevangenisstraf van 2 jaar, in oorlogstijd van 7½ jaar ( Wetboek van Militair Strafrecht, artikel 100, respectievelijk 2 de en 3 de lid). Desertie naar de vijand (overlopen) wordt nog zwaarder gestraft. Desertie wordt in de regel strenger gestraft naarmate zij meer (direct) gevaar voor de eenheid en/of de operatie veroorzaakt. Nederlands meest bekende deserteur / overloper was wellicht Poncke Princen (1925-2002): ten tijde van het conflict in Nederlands-Indië liep Poncke Princen op 13 september 1947 over naar de Tentara Nasional Indonesia (TNI) om de wapens op te nemen tegen zijn voormalige maten. Daardoor bleef hij ook na zijn dood zeer omstreden onder oud-strijders. Uit onderzoek van het Belgische Ministerie van Landsverdediging blijkt dat de afschaffing van de dienstplicht, gevolgen heeft voor het aantal deserteurs; de vermindering van het aantal gevallen van desertie zou te wijten zijn aan de opschorten van de dienstplicht. Desertie mag niet worden verward met dienstweigering. Zie ook: ongeoorloofd afwezig en wuppen.
Engels: gevangene. Van het Franse woord "détenu". In de Franse taal is een “détenu” per definitie schuldig, terwijl een “prisonnier” niet noodzakelijk schuldig hoeft te zijn (zoals een krijgsgevangene). Iedere persoon die is gevangengenomen of anderszins gedetineerd (in bewaring of hechtenis gesteld) door een krijgsmacht. In het Engels ook genaamd: arrestee; captive; detainee; inmate; prisoner. De onderstaande situatie met betrekking tot detainees is gebaseerd op de missie in Uruzgan (ISAF Stage III): De detainee wordt met tie-wraps om de polsen aan de voorzijde van het lichaam vastgemaakt en een geblindeerde ballistische bril en gehoorbescherming opgezet (onder andere om te zorgen dat hij niet kan communiceren met andere detainees). Zijn reden van detentie wordt bekendgemaakt, daarna wordt hij gefouilleerd. Vervolgens kleedt hij zich uit voor een onderzoek door een arts en wordt hij ondervraagd door specialisten van een eenheid van de Koninklijke Landmacht. Tijdens het verhoor houden een militair jurist en een Supervisor Detainees – een officier die moet toezien op het welzijn van de detainee – toezicht. Van de verhoren wordt een logboek bijgehouden. Na maximaal 96 uur wordt een detainee vanuit de Detainee Facility overgedragen aan de Afghaanse autoriteiten – in de praktijk het National Directorate of Security (NDS) – of vrijgelaten. Zie ook: krijgsgevangene.
Voluit: Defensie Intranettoepassing Dienstreis Opdrachten. Toepassing van het intranet van het Ministerie van Defensie die de aanvragen, goedkeuringen en vergoedingen van dienstreizen in binnen- en buitenland realiseert. Het nieuwe systeem maakt – net als PeopleSoft – gebruik van PeoplePoint. Eind april 2005 is DIDO bij de Koninklijke Landmacht ingevoerd. Het principe van DIDO is dat Defensiepersoneel de aanvraag voor een dienstreis vastlegt, voordat deze wordt gemaakt. Na de registratie worden door DIDO controles uitgevoerd en wordt het vergoedingsbedrag berekend. Het Defensie-personeel stuurt vervolgens de dienstreisaanvraag naar de manager: de pelotonscommandant (PC). De PC keurt de dienstreisaanvraag goed, waarna het vergoedingsbedrag van de dienstreis binnen drie werkdagen wordt uitbetaald op het bank- of girorekeningnummer van het Defensiepersoneel. In plaats van een registratienummer wordt binnen DIDO gewerkt met een werknemernummer. Het Centraal Betaalkantoor Defensie (CBD) zorgt voor de uitbetaling van de dienstreis via de Geïntegreerde Verplichtingen Kas- en Kostenadministratie (GVKKA). Defensiepersoneel dat géén toegang heeft tot het intranet, kan gebruik blijven maken van de papieren, verouderde werkwijze met interservice reisdeclaratieformulieren DF 3302002 (Reisdeclaratie Nederland) en/of DF 3302003 (Reisdeclaratie buiten Nederland). DIEMACoDe Canadese Diemaco is een kleinkaliberwapen 5.56 x 45 mm NATO waarmee zowel semi-automatisch als drieschots-automatisch gevuurd kan worden door het omzetten van de vuurregelaar. Het wapen is voorzien van een op 300 meter ingeschoten gevechtsvizier, terwijl het patroonmagazijn 30 patronen kan bevatten.
De Diemaco kan worden voorzien van de underbarrel granaatwerper 40 mm Heckler & Koch AG36. Verdere specificaties:
De verschillende uitvoeringen van de Diemaco zijn:
In 2006 begon Defensie met het project ´Operationele Aanpassingen Diemaco´. Dat resulteerde erin dat in 2009 is begonnen met een algemene aanpassing voor alle 25.000 Diemaco’s die bij de krijgsmacht in gebruik zijn (zie hierboven). Door deze verschuiving van de End Life of Type kunnen de wapens die in 1994 zijn ingestroomd minimaal tot 2016 mee. De aanpassingen hebben een relatie met het project Verbeterd Operationeel Soldaat Systeem (VOSS). Het ombouwen wordt verricht bij de Unit Klein Kaliber Wapens van het Marinebedrijf in Den Helder. Zie ook: Armalite infanteriegeweer kaliber 7.62 NATO AR-10, bajonet, granaatwerper HK-AG36, HV-richtkijker MUNOS WS-4 en vechtmes Eickhorn (Bayonet System 2005). Terug naar BovenDIENSTBEVELIn het Duits: Befehl; Dienstbefehl. In het Engels: order. In het Frans: ordre. Volgens het militair straf- en tuchtrecht een bevel dat enig militair dienstbelang betreft en gegeven is door een meerdere (superieur) aan een mindere (ondergeschikte; onderhebbende). Artikel 15 van de Wet Militair Tuchtrecht (WMT) zegt: “In strijd met de militaire tucht gedraagt zich de militair die een dienstbevel niet opvolgt.” Een dienstbevel mag ook niet in strijd zijn met enige wet- of regelgeving; artikel 16 van de WMT geeft aan dat het dienstbevel niet toepasselijk is wanneer de bevolen gedraging onrechtmatig is of door de militair te goeder trouw als onrechtmatig kan worden beschouwd. Iemand is meerdere:
De vorm van een dienstbevel kan schriftelijk (dienstvoorschrift), mondeling of op een teken (uitvoeringscommando, velddienstteken, stopteken e.d.) zijn. Een dienstbevel dient te allen tijde stipt en onmiddellijk te worden uitgevoerd, ongeacht of de bevelsontvanger het er mee eens is of niet. Het niet opvolgen van een dienstbevel levert een tuchtvergrijp of strafbaar feit op, afhankelijk van he ‘criterium’: wanneer directe en onmiddellijke schade voor een operatie of oefening, dan wel gevaar voor personen of goederen kan ontstaan. Er is geen sprake van handelen in strijd met een dienstbevel:
Specifiek militaire misdrijven zijn strafbaar gesteld in het Wetboek van Militair Strafrecht. In het bijzonder geldt hier de schending van het dienstbevel volgens de artikelen 125 t/m 131 in het Wetboek van Militair Strafrecht) en de niet-naleving van het dienstvoorschrift volgens de artikelen 135 t/m 138 Wetboek van Militair Strafrecht in aanmerking. De regels waaraan een dienstbevel moet voldoen, beschermen de ondergeschikten tegen mogelijke willekeur en misbruik door meerderen. Ook moet de militair erop kunnen vertrouwen dat wanneer hij zich houdt aan de dienstvoorschriften, dienstbevelen en geweldsinstructies hij in beginsel niet strafrechtelijk zal worden vervolgd.
DIENSTENCENTRUM HUMAN RESOURCES Afgekort: DCHR. In het kader van de projectorganisatie SAMSON werd in het kader van bestuursvernieuwing maatregel A2A ingesteld. Het doel hiervan was het herinrichten van het Personele Functiegebied Defensie, wat neerkomt op het concentreren van de administratieve, registratieve en ondersteunende P&O-taken. De concentratie vond plaats bij het Commando Diensten Centra (CDC). Het kantoor van DCHR te Enschede is officieel geopend op 14 september 2006 door Staatssecretaris van Defensie Cees van der Knaap. De vestiging van het dienstencentrum voor alle ondersteunende personeelsdiensten van Defensie op deze locatie is ingegeven door compensatie voor de sluiting van de Vliegbasis Twente op 1 januari 2008. Het krijgsmachtbreed centraliseren van alle P&O-activiteiten – voorheen verspreid over de verschillende krijgsmachtdelen – maakt deel uit van de totale reorganisatie van de personeelsdienst van Defensie in het kader van de operatie ‘Nieuw Evenwicht’. Taken van DCHR:
Contactgegevens van DCHR:
Terug naar BovenDIENST SPECIALE INTERVENTIES
Deze eenheden opereerden gescheiden; de DSI is de eerste gecombineerde militair-politionele eenheid die deel uitmaakt van het herziene stelsel van speciale eenheden, evenals de Unit Interventies Mariniers en de Arrestatie en Ondersteuningseenheden (AOE’en) van de politie en Koninklijke Marechaussee. De DSI is opgericht na de 14 uur durende belegering van twee terrorismeverdachten op 10 november 2004 in het Laakkwartier in Den Haag, waar het uren duurde voordat de voorloper van de DSI – de Bijzondere Bijstands Eenheid (BBE) – ter plaatse was. De zwaarbewapende DSI kan gebruik maken van hightech, onderhandelaars en/of scherpschutters. Het aantal mensen binnen de eenheid is niet bekend.
Op 3 oktober 2007 vond in en rond de Rotterdamse haven de multidisciplinaire crisisoefening Voyager plaats. Hieraan nam, samen met ± 2.000 bestuurders, hulpverleners en ambtenaren, personeel van de DSI deel. De oefening – die vergelijkbaar was met de terreuroefening Bonfire die op 6 april 2005 in en rond de Amsterdamse Arena werd gehouden – begon met een geënsceneerde aanvaring tussen een containerschip en een rondvaartboot en bevatte elementen van lekkende chemische stoffen en terreurdreiging. Terug naar BovenPeriode waarin een militair door de Minister van Defensie – op grond van de Dienstplichtwet (versie 1962) en vóór de opschorting van de opkomstplicht – was ingelijfd voor eerste oefening of herhalingsoefening. Voor deze periode kwamen Nederlanders van het mannelijke geslacht in aanmerking, van 18 jaar of ouder én goedgekeurd dan wel niet erkend als gewetensbezwaarde volgens de Wet Gewetensbezwaren Militaire Dienst. De militair die zijn dienstplicht vervulde werd dienstplichtige (conscript, weerplichtige) genoemd. Uiteindelijk werd de dienstplichtige vanaf de opkomst voor eerste oefening tot en met het einde van zijn dienstplicht opgeleid en getraind voor operationele inzet.
Spotprent over de dienstplichtige van weleer Frankrijk kende – dankzij Lazare Carnot – sinds 1793 de “levée en masse”, de oproep tot massale mobilisatie van de Fransen die voortkwam uit de bedreiging door buitenlandse invasiekrijgsmachten én de Franse revolutie van 1789. Feitelijk was dat de oproep tot een opstand (die de opmaat zou vormen van militaire hervormingen) waarbij de jonge mannen (tot 25 jaar) naar het front gezonden konden worden en getrouwde mannen (tot 40 jaar) in voorkomend geval konden zorgen voor het smeden van de wapens en bevoorrading. In 1793 telde de Franse krijgsmacht maar liefst 650.000 man! Sinds 1814 – onder koning Willem I – bestaat de Koninklijke Landmacht zowel uit beroeps- (vrijwillig) als dienstplichtig personeel.
In 1938 werd de Dienstplichtwet gewijzigd; het aantal op te roepen dienstplichtigen per jaar werd haast verdubbeld. Ook werd het lotingsysteem afgeschaft. De algemene herziening van de Dienstplichtwet in 1948 – onder de Minister van Oorlog Alexander H.J.L. Fiévez – maakte een actieve Nederlandse participatie op het internationale toneel (NAVO) mogelijk, te weten de opbouw van een groter staand leger. De dienstplicht liep voortaan van het 18de tot 25ste jaar, waarbij in principe iedereen dienstplichtig was. De duur van de eerste oefening werd 12 tot 24 maanden, afhankelijk van rang en wapen/dienstvak. In 1966 werd de Vereniging van Dienstplichtige Militairen (VVDM) opgericht, in 1972 gevolgd door de Algemene Vereniging Nederlandse Militairen (AVNM). In 1988 bracht mr. drs. Frits Bolkestein een wijziging van de Dienstplichtwet in het Staatsblad: de Staten-Generaal hadden vanaf dan meer invloed op het uitzenden van dienstplichtigen in het kader van vredesoperaties. In Nederland is vanaf 1 september 1996 de opkomstplicht opgeschort, waardoor de Nederlandse krijgsmacht van toen af louter uit beroepsmilitairen zou bestaan. De dienstplicht is opgeschort, niet afgeschaft. Nog altijd vermeldt artikel 98 van de Grondwet dat de krijgsmacht mede kan bestaan uit dienstplichtigen. Er worden géén dienstplichtkeuringen uitgevoerd, totdat de regering besluit de dienstplicht in het kader van een noodtoestand te heractiveren. Na de 45ste verjaardag vervalt de dienstplicht. Zie ook: 1 Legerkorps (1 LK).
Principiële weigering om deel te nemen aan de verplichte militaire dienstplicht, met name op morele, politieke, religieuze of anderszins levensbeschouwelijke gronden. Een groep consequent dienstweigeraars waren de Jehova's Getuigen; de weigeryup weigerde uit puur economische, financiële of carrière-motieven; de totaalweigeraar wees zowel de militaire dienstplicht als de vervangende dienstplicht principieel af. Veel totaalweigeraars namen deel aan de anti-militaristische en pacifistische actiecultuur. Oorspronkelijk werden totaalweigeraars veroordeeld tot 18 maanden gevangenisstraf, sinds 1983 tot 12 maanden. Met het opschorten van de opkomstplicht voor de militaire dienstplicht op 1 februari 1996, kwam de facto een einde aan zowel dienst- als totaalweigeren. De straf voor dienst- en totaalweigeraars is geregeld in artikel 139 van het Wetboek van Militair Strafrecht: maximaal 2 jaar gevangenisstraf in vredestijd tegen maximaal 5 jaar in tijd van oorlog. Sinds 1923 gold met de Dienstweigerwet in Nederland een wettelijk kader om nee te zeggen tegen de militaire dienstplicht, maar daartoe behoorde nog niet het weigeren op politieke gronden. Vanaf 1 december 1964 ging deze de Wet Gewetensbezwaren Militaire Dienst (WGMD) heten. Bij erkenning op grond van de WGMD kregen op deze wijze erkende gewetensbezwaarden een vervangende dienstplicht opgelegd, die in principe even lang duurde als de organieke militaire dienstplicht. Vervangende dienstplicht werd uitgevoerd ten nutte van het algemeen belang (welzijnswerk, zorg). Niet te verwarren met desertie.
DIEPE OPERATIE(Duits: Operationen in der Tiefe / Engels: deep battle) Term die met name van toepassing is op het gevecht tijdens de Algemene Verdedigingstaak (AVT). Operatie diep in vijandelijk gebied met als doel:
Oogmerk van de diepe operatie is het scheppen van voorwaarden voor de eigen nabijoperaties door het vinden (find), binden (fix) en zo mogelijk slaan (strike) van de vijand; deze voorwaardescheppende handelingen ontnemen de vijand zijn vrijheid van handelen en dus zijn initiatief. Gevechtsvoerder van de diepe operatie is de commandant van het OPCO (Operationele Commando). In Nederland zijn dat derhalve de commandanten van: 11 Air Manoeuvre Brigade Air Assault 13 Gemechaniseerde Brigade 41 Gemechaniseerde Brigade 43 Gemechaniseerde Brigade Traditioneel is de diepe operatie gericht tegen vijandelijke eenheden die juist NIET in direct in gevechtscontact staan, zoals:
Het OPCO voert de diepe operatie in een strook van 25 à 75 km voorbij de VLET. De belangrijkste activiteiten in de diepe operatie zijn:
Bovenstaande activiteiten worden hoofdzakelijk uitgevoerd door het I.S.T.A.R.-bataljon, het C.I.S.-bataljon en Special Forces (Korps Commandotroepen). De diepe operatie onderscheidt zich van de nabijoperatie en de achtergebiedsoperatie. DIFFERENTIAALDIAGNOSEEigenlijk: differentiële diagnose. Afgekort: DD. Principe in de civiele en militaire gezondheidszorg, dat derhalve ook wordt toegepast door artsen en Algemeen Militair Verpleegkundigen (AMV'ers) binnen de Koninklijke Landmacht. Het stellen van een (voorlopige of waarschijnlijkheids-)diagnose door twee of méér ziektebeelden die kenmerken met elkaar gemeen hebben te vergelijken. Ná het afnemen van een anamnese en vóór het stellen van een diagnose kunnen op grond van waarneembare symptomen bij een zorgvrager (patiënt, slachtoffer) dezelfde kenmerken worden onderkend. De verschillende kenmerken worden vervolgens naast elkaar gelegd om door middel van deduceren het geldende, meest specifieke ziektebeeld eruit te pikken. Een differentiaaldiagnose kán een ‘high index of suspicion’ geven, d.w.z. een lijst van aantoonbaar ‘verdachte’ symptomen. De symptomen die het vermoeden wekken van een ziektebeeld dat ‘verdacht’ of ‘niet-pluis’ is, zijn in de regel afwijkend en/of onbekend. Bij een verdenking op ‘niet-pluis’, geldt binnen de acute eerstehulpverlening het principe van “stay and play” (eerst stabiliseren, dan vervoeren). Bij ‘pluis’ geldt het principe van “scoop and run” (onmiddellijk vervoeren). DIMENSIES VAN MILITAIR OPTREDENDe traditionele vijf dimensies van militair optreden zijn:
Militaire operaties worden steeds vaker combined en joint uitgevoerd waarvan de dimensies zich uitstrekken tot buiten het operatiegebied. Ook is het accent in het militair optreden sinds het einde van de Koude Oorlog verschoven naar landoperaties én, dientengevolge, naar het bestrijden van landdoelen. Het afvuren van Tomahawk-kruisraketten vanaf open zee naar gronddoelen is hiervan een treffend voorbeeld. De capaciteiten in álle dimensies dragen hieraan bij. Omdat de vijf dimensies van militair optreden met name op de tactisch en technische operationele niveaus fundamenteel verschillen, hebben land-, lucht- en zeestrijdkrachten mede hierdoor onderling verschillende, krijgsmachtdeelspecifieke karakteristieken. Daarentegen onderscheidt de gezaghebbende Britse militair-historicus en voormalig legerofficier Michael Howard (1922) in de oorlogvoering vier dimensies van militair optreden:
Howard heeft zijn dimensies van militair optreden gepubliceerd in het artikel ‘The Forgotten Dimensions of Strategy’ in het blad Foreign Affairs in 1979 (pagina’s 975 t/m 986). Terug naar BovenDIRECT ACTIONAfgekort: DA. Voorbeeld van een speciale operatie. Offensieve actie, uitgevoerd in de vorm van korte aanvallen, overvallen en andere kleinschalige offensieve acties. DA is gericht op het uitzetten van geselecteerde, hoogwaardige doelen door middel van hinderlagen, overvallen, sabotage, vernielingen, vuurleiding van lasergestuurde munitie en/of het gevangen nemen of overmeesteren van specifiek personeel en materiaal.
Zie ook: speciale operaties.
Terug naar BovenNiet te verwarren met kadaverdiscipline (waarbij een willoze gehoorzaamheid wordt verlangd), die de overtreffende trap is van uiterlijke discipline en bekend is van (mensonwaardige) dictaturen en regimes. Discipline is het zich houden aan vastgestelde gedragsregels. De gedragsregels zijn, bijvoorbeeld in de krijgsmacht, noodzakelijk om een ordelijke gang van zaken te garanderen. Discipline is een middel om een groep mensen zo goed mogelijk:
Discipline is noodzakelijk in het kader van het organisatie- én individuele belang, met name van grote organisaties met een hiërarchieke structuur. Door middel van het bijbrengen cq. handhaven van discipline kan menselijk gedrag worden gestuurd. Discipline wordt verdeeld in:
De verhouding tussen de groepscommandant/instructeur en de groepsleden/manschappen is bepalend voor de discipline. Innerlijke (of functionele of zelf-) discipline: Men houdt zich aan de gedragsregels omdat 'nut en belang' van de (gedrags)regel worden ingezien. Onbewust goed gedrag leidt tot innerlijke discipline (en intrinsieke motivatie): dit is de motor waarop een hiërarchische organisatie als de krijgsmacht dient te draaien. Innerlijke discipline komt automatisch en van binnenuit, wordt niet gedwongen door anderen, heeft vaak te maken met de opvoeding die men genoten heeft en heeft altijd te maken met de overtuiging dat de gedragsregel moeilijk anders kan worden geïnterpreteerd. Innerlijke discipline is gericht op de trefwoorden collegialiteit, inzet, vakkennis en zelfstandigheid.
Uiterlijke (of opgelegde) discipline: Men houdt zich ten volle aan de gedragsregels omdat de gedragsregels gecontroleerd worden en/of uit angst voor sancties, zoals krijgstuchtelijke of strafrechtelijke bestraffing.
Discipline betekent verhoging van de kwaliteit van zowel de organisatie als het individu. Wie zich niet gedraagt volgens de gedragsregels die door de organisatie worden gesteld, zal in eerste instantie worden gecorrigeerd door zijn kameraad / buddy / collega. De gedragscorrectie kan de eerste stap zijn op weg naar de innerlijke discipline.
Voluit: Demonstration of Integrated Sensors for Compound Security. Compoundbeveiligingssysteem in het kader van het project Defence Against Mortar Attacks (DAMA) dat de onmiddellijke omgeving van een compound met radars en camera’s in de gaten kan houden als bijdrage aan de beveiliging van deze compound. DISCUS bestaat uit de draagbare Squire gevechtsveldcontroleradar (battlefield surveillance radar), een elektro-optisch systeem (observatiecamera’s) en visualisatiesoftware die het operationele beeld weergeeft. Door verschillende Squire-radars aan elkaar te koppelen, met een glasvezelkabel of draadloos, kan de hele omgeving in de gaten worden gehouden. Het systeem werkt bij daglicht, verminderd zicht en via infrarood- en radardetectie. Bewegende gronddoelen worden gedetecteerd en geclassificeerd: personen tot op 10 km, kleine voertuigen tot op 20 km afstand.
Ook: despatcher. Functionaris aan boord van een helikopter of vliegtuig die belast is met het droppen parachutisten en/of materieel dan wel het laten afdalen van abseilers / fastropers. De functionaris staat in voor de algehele veiligheid. Wanneer aan boord het rode lampje gaat branden, moet de parachutist zich gereedmaken voor de exit (sprong) – “Red on – ready!”; wanneer het groene lampje gaat branden dient hij te springen – “Green on – go!” In een helikopter is de dispatcher verantwoordelijk voor het op juiste wijze bevestigen van het afdaalmateriaal aan en in de helikopter en de bevestiging daaraan van het af te dalen personeel; in dit verband gaat het over het infitten ten behoeve van abseilen en fastropen. Tevens is de dispatcher verantwoordelijk voor het op een goede manier afzetten van het personeel uit de helikopter (tot op de grond) en het losmaken of binnenhalen van de afdaallijnen. In noodgevallen kunnen de afdaallijnen worden doorgesneden met een hook- of J-knife.
Letterlijk: (ver)storende operatie. Uitschakelen van het sterkste wapen(systeem) / zwaartepunt van de tegenstander met als doel de overwinning te behalen. Het elimineren van de tegenstander is een tactisch momentum, dat bijvoorbeeld kan worden gecreëerd door beslag te leggen op hun financiën, hergroepering onmogelijk te maken, hun (her)bevoorradings- en infiltratieroutes af te snijden, extremisten (onder andere terroristen) en hun besluitvormings- en commandovoeringsnetwerk op te sporen en te storen en geïmproviseerde wapenproductie onmogelijk te maken.
Ook wel Toi-Toi genoemd. Mobiel toilet. Wordt vaak gesignaleerd op militaire oefenterreinen. Op de dixi kan worden geurineerd en gedefaeceerd. Standaard wordt gerekend dat tot 80 personen 3 à 4 dixi's per 24 uur benodigd zijn.
Dixi zoals die geleverd wordt door DIXI Sanitary Services B.V. Specificaties:
Dixi's worden geleverd door DIXI Sanitary Services B.V. met vestigingen in Amsterdam, Barneveld, Hoogersmilde en Papendrecht. Ezelsbruggetje dat wordt gebruikt indien, al dan niet bij het sprongsgewijs verplaatsen in de richting van de vijand, in het heetst van de strijd vuur moet worden uitgebracht vanuit een niet voorbereide VUPO (vuurpositie):
Zie ook: vuurpositie. D.M.Z. Afkorting: De-Militarized Zone. In het Nederlands: gedemilitariseerde zone. Bufferzone, vaak tussen twee (delen van) landen. Kan worden aangegeven als een demarcatielijn. Een gedemilitariseerde zone is in elk geval een gebied waarin de stationering of concentratie van militairen of militaire installaties niet is toegestaan. Een DMZ kan ook gelden tijdens Peace Support Operations. Bekendste voorbeeld is de bijna 250 km lange en 4 km brede DMZ tussen Noord- en Zuid-Korea. Aan weerszijden van de grens staan de Noord- en Zuid-Koreaanse krijgsmachten gereed om zich tegen elkaar te verdedigen. Zie ook: demarcatielijn.
Voluit: Diseases and Non-Battle Injuries. In het Nederlands: Niet-gevechtsverliezen. Een DNBI kan worden gedefinieerd als een militair die ziek of gewond is, maar niet als gevolg van gevechtshandelingen. Ongevallen en ziekten in het kader van Hygiëne en Preventieve Gezondheidszorg zijn de meest voorkomende DNBI. In de Verenigde Staten is krijgshistorisch vastgesteld dat in elk gewapend conflict slechts 20% van alle opnamen in geneeskundige inrichtingen het gevolg was van gevechtsverwondingen; de overige 80% zijn DNBI. Zie ook: EPINATO, gevechtsverlies en verliesverwachting.
De formele uitdrukking van het militaire denken, geldig voor een bepaalde tijd. Doctrine maakt deel uit van de conceptuele component van het militair vermogen, die verder bestaat uit:
Naast de conceptuele component kent militair vermogen de fysieke component in de vorm van operationele componenten (personeel en materieel) en de mentale component (leiderschap, motivatie en verantwoord organiseren van inzet). Doctrine beschrijft de aard en kenmerken van het huidige en het toekomstige militaire optreden, soms gekenschetst aan de hand van voorbeelden uit het verleden die toelichten op welke manier een doctrine in militaire operaties wordt toegepast. De wijze van planning, voorbereiding, uitvoering en afronding van het huidige militaire optreden in gevechts-, vredes- en nationale operaties (vrede, gewapend conflict en oorlog) wordt beschreven. Binnen de Koninklijke Landmacht is haar militaire doctrine beschreven in de Landmacht Doctrine Publikaties (LDP).
In het Duits: toter Briefkasten. In het Engels: dead letter box. In het Frans: boîte aux lettres morte. Een eenvoudige bergplaats – vaak op een voor de hand liggende publieke plaats - waar geheime berichten, brieven en/of pakketten worden achtergelaten om anoniem door iemand anders te worden opgehaald. De locatie van de bergplaats is slechts in zeer kleine kring bekend, eenvoudig te omschrijven (schets), gemakkelijk toegankelijk en snel te vinden. Ook is er een eenvoudige manier om aan te geven dat op deze locatie iets kan worden opgehaald. Nadeel is dat deze vorm van communicatie kwetsbaar is voor onderkenning door de vijand. Wanneer militairen snel moeten verplaatsen, bijvoorbeeld bij een crash move, ‘springen’ van een geneeskundige inrichting of verhuizen naar een ander ingemeten lanceerpunt voor de artillerie, kan wellicht een deel van het personeel niet tijdig worden ingelicht over de volgende locatie. In dit geval biedt een dode brievenbus uitkomst. Op een bergplaats (bijvoorbeeld onder een steen in een waterloop, in de spoelbak van een toilet, in het telefoonboek van een openbare telefooncel) worden de gegevens van de volgende locatie opgeborgen.
Mobilisatie-oefening genoemd naar de kartonnen huls die is volgepropt met buskruit en wordt gebruikt bij militaire oefeningen (vergelijk: thunderflash). Ten tijde van de dienstplicht, opgeschort in 1996, werd deze herhalingsoefening voor soldaten, korporaals en onderofficieren gehouden om te kijken of de afgezwaaide lichting dienstplichtigen met zgn. Klein Verlof binnen de voorgeschreven tijd van 24 uur volledig inzetbaar kon opkomen. Via radio en televisie werd meestal aan het begin van de ochtend een oproep uitgezonden, waarna de Klein Verlof-gangers zich moesten mobiliseren.
Het opzettelijk afwijken van een geplande verplaatsingsrichting staat logischerwijs niet in bevelen omschreven. Niet te verwarren met “dog’s legs”, de bijnaam voor de chevrons (rangonderscheidingsteken in de vorm van een visgraat), zoals die worden gedragen op het uniform van Amerikaanse onderofficieren. Zie ook: exfiltratie, schuilbivak en vishaak-methode.
Allitererende uitdrukking. In het Duits: närrischer Dienstag. In het Engels: Mad Tuesday. In het Frans: Mardi Fou. Dinsdag 5 september 1944 (Tweede Wereldoorlog): in heel Nederland spelen zich euforische taferelen af. Achtereenvolgens melden Radio Oranje en BBC Home Service abusievelijk dat het land elk moment kan worden bevrijd van de Duitse bezetters, waardoor de Nederlanders denken dat de bevrijding op handen is.
Dolle Dinsdag: Duitse militairen,collaborateurs en NSB'ers vluchten massaal naar het oosten. De geallieerden hebben in hoog tempo terrein gewonnen: op 25 augustus 1944 is Parijs bevrijd, op 3 september Brussel en op 4 september Antwerpen en Namen. De naderende bevrijding van Nederland ligt in de lijn der verwachtingen.
Bergen op Zoom bijvoorbeeld, op slechts 25 km van Antwerpen, komt pas op 27 oktober in geallieerde handen en niet eerder dan op 29 oktober 1944 wordt Breda bevrijd door de 1ste Poolse Pantserdivisie van generaal Stanislaw Maczek. Noord- en West-Nederland moeten eerst nog de Hongerwinter doorstaan voordat op 5 mei 1945 het gehele land is bevrijd. De massapsychose wordt extra gevoed door een foutief bericht van de BBC Home Service dat Breda is bevrijd: “This is BBC Home service. Another good news, the allies have just crossed the Dutch frontier…” Het effect van de Londense radioredes is groot: onder collaborateurs, Duitse militairen en NSB’ers breekt massaal paniek uit, omdat ze zoals iedereen, geloof hechten aan de geruchtenstroom. Daarnaast zijn ze bang voor een volksgericht. Alleen al bijna 35.000 NSB’ers vluchten bepakt en bezakt naar Duitsland. De bezetter reageert nerveus: Reichskommissar Arthur Seyss-Inquart voert nog diezelfde 4de september de Ausnahmezustand in – een ‘uitzonderingstoestand’. De avondklok (spertijd) gaat van 22.00 naar 20.00 uur en “ieder verzet, iedere verstoring van de openbare orde, iedere benadeling van het arbeidsproces... wordt gestraft met de dood of zware vrijheidsstraffen”. Hanss Albin Rauter (Generalkommissar für das Sicherheitswesen en Höhere SS-und Polizeiführer) voegt daar weinig subtiel aan toe dat op samenscholingen van meer dan vijf personen zonder waarschuwing vooraf zal worden geschoten. Het ‘kwaad’ is dan al geschiedt: massaal leggen de Nederlandse arbeiders het werk neer. Thuis wordt de Nederlandse driekleur opgehangen. Op de invalswegen van Den Haag en Amsterdam vormen zich langzaamaan menigten, vol verwachting over de komst van de bevrijders. Al op 6 september blijkt de misrekening van de aanstaande bevrijding en klapt de euforie als een zeepbel uit elkaar. Maar in de onzekerheid ontruimen de Duitsers hals over kop Konzentrationslager Herzogenbusch (Kamp Vught); de gevangenen worden naar Duitsland afgevoerd. De term ‘Dolle Dinsdag’ is na afloop bedacht door de Bossche journalist en schrijver Willem van den Hout. In het 14de en laatste nummer van het tweewekelijks satirische nazipropagandablad ‘De Gil’, dat op 15 september 1944 (de dag dat Maastricht als eerste Nederlandse stad wordt bevrijd) verschijnt, schrijft hij op de voorpagina: ‘Generale repetitie. Dure les van dollen dinsdag’.
In het Nederlands: “Praat niet over de oorlog” .
Ook volgt op een gegeven moment nog een pittig humoresk gesprek tussen Basil Fawlty en de Duitse gast:
Feitelijk herinneren zowel de scène als het gevleugelde gezegde aan het geforceerde gedoe rond de Tweede Wereldoorlog. Spreekwoordelijk wordt deze uitspraak gebruikt als iemand niet de minste indruk wil geven over iets, maar er ondertussen toch niet over kan zwijgen.
Het verschil tussen een frontale aanval en een doorbreking ligt hoofdzakelijk in het feit dat bij een doorbreking (nog) de keuze mogelijk is om de aanval te richten op zwakke of minder goed voorbereide delen van de vijandelijke verdediging. De doorbreking wordt in de regel voorafgegaan door een voorbereidende beschieting, rivierovergang, misleidingaanval e.d. op de voorste vijandelijke posities. Vervolgens krijgen de vijandelijke troepen – tijdens de uitbraak – niet de gelegenheid zich tijdig terug te trekken en worden zij één voor één buiten gevecht gesteld, waarna resterende terugtrekkende vijand eventueel wordt achtervolgd. De bekendste vorm van de doorbreking is de aanval door het midden (centrum), op de flanken tegelijkertijd gecoördineerd met een nevenaanval. Onderscheiden worden een gelegenheidsdoorbreking en een voorbereide doorbreking.
In het Duits: Türschütze.
Zie ook: close combat attack (CCA), flight nurse en loadmaster.
Met een eenheid door het gebied van een andere eenheid verplaatsen in het kader van een tactische verplaatsing. Een doorschrijding kent twee varianten:
Normaliter laat de commandant bij een doorschrijding het gevechtscontact overnemen vanaf de overnamelijn. Zie ook: overnamelijn.
In het Duits: Furt. In het Engels: ford; Irish bridge. In het Frans: gué. Ondiepe plaats in een waterloop (beek, rivier e.d.) waar militairen – afhankelijk van de waterstand, de stroomsnelheid en het ter beschikking staand materieel – schuin of recht kunnen oversteken, maar die geldt als hindernis. Normaliter bevinden een doorwaadbare plaats zich in de rechte deel van een waterloop, logischerwijs vaak in het smalste stuk. De bodemgesteldheid op een doorwaadbare plaats is idealiter hard (gravel, grind) en vrij van obstakels (geulen en onderstroom). Uit genieoogpunt geldt een waterloop van minder dan 0,6 meter diep als ideaal; de genie kan eventueel een doorwaadbare plaats tevoren verkennen met genieverkenners of duikers.
De flankbegrenzing van een doorwaadbare plaats kan met bakens of palen worden gemarkeerd, wat de veiligheid verhoogt ter voorkoming van ongevallen maar verlaagt door herkenbaarheid. Een doorwaadbare plaats is hoe dan ook strategisch: het is dikwijls een oversteekplaats voor vee en ligt in de regel in de nabijheid van een oord. Door de strategische ligging heeft de doorwaadbare plaats hinderniswaarde (hinderlaag), waarbij een vijandelijke troepenconcentratie vanaf de overzijde troepen onder vuur kan nemen. Om een tegenstander te vertragen, tegen te houden of in een bepaalde richting te dringen - en hierdoor de hinderniswaarde te vergroten - worden doorwaadbare plaatsen (bruggen en wegen) vaak vernield. Ook kan de doorwaadbare plaats bezaaid zijn met (resten van) munitie, waarvan een deel nog niet is afgegaan. Zie ook: hindernisbaan.
Behalve dat de naam ‘Dorien' – afkomstig van ‘Dorothea' - zoveel betekent als “Geschenk van God”, is de Dorien-norm het aantal vredesoperaties waaraan Nederland gelijktijdige maximaal zou moeten kunnen deelnemen. Het maximale aantal is gesteld op vier (4). De norm is geformuleerd door Rob de Wijk ten behoeve van de Prioriteitennota 1993 (‘Een andere wereld, een andere Defensie') van PvdA-Minister van Defensie Relus ter Beek. In de Prioriteitennota 1993 zijn vredesoperaties (Peace Support Operations) verheven tot één van de belangrijkste taken van de Nederlandse krijgsmacht, welke later is uitgewerkt in zowel brigade- als bataljonsoptie. Toen Rob de Wijk, indertijd hoofd Conceptuele Zaken van de Defensiestaf van het Ministerie van Defensie, thuis aan de Prioriteitennota 1993 aan het werken was, vroeg hij aan zijn vriendin Dorien van Lent aan hoeveel vredesoperaties Nederland tegelijkertijd zou kunnen meedoen, waarop zij zei: “Vier is redelijk” . Rob de Wijk vond het een prima aantal en zodoende kwam het aantal van vier in de Prioriteitennota 1993. Dit is lange tijd staand beleid geweest. Blijkbaar was de Dorien-norm daadwerkelijk een geschenk van God......
Schiettechniek waarbij met een handvuurwapen (kleinkaliberwapen) snel achter elkaar twee schoten op eenzelfde doel worden afgevuurd door de trekker tweemaal snel achter elkaar af te drukken. Idealiter wordt het eerste schot afgevuurd met gebruikmaking van de richtmiddelen, het tweede onmiddellijk daarna. Daarnaast kennen sommige wapens het principe van twee afgevuurde patronen per trekkerbeweging. Het doel voor een double-tap bevindt zich op relatief korte afstand (± 25 meter), bijvoorbeeld wanneer een patrouille plotseling contact maakt met de vijand (Close Quarter Battle, CQB’en). 80% van de gevechten vindt plaats op afstanden tot 100 meter. Tegen lichtgepantserde doelen is de uitvoering van de double-tap vaak de enige manier om de pantserbescherming te doorbreken.
Om het even welke volgens de krijgstucht opgelegde berisping of straf.
Engelse afkorting: Died Of Wouds (received in action). Er wordt onderscheid gemaakt tussen Killed In Action (KIA) en Died Of Wounds (DOW). Bij KIA gaat het om iemand die (direct) als gevolg van gevechtshandelingen op het strijdtoneel overlijdt, d.w.z. iemand die doodgaat voordat hij / zij überhaupt in een geneeskundige inrichting aankomt. Bij DOW gaat het om iemand die pas na aankomst in een geneeskundige inrichting aan zijn / haar verwondingen is bezweken. Volgens de BATLS UK zijn de meest voorkomende oorzaken van DOW hersenletsel, hypovolemische shock en sepsis/multiple organ failure (MOF). Statistisch gaat het hierbij om 10% van het totale aantal traumaslachtoffers (DOW en KIA). Zie ook: Killed In Action (KIA).
In het Duits: Abwind. In het Frans: écoulement d’air d’intrados; souffle des rotors; vent rabattant. Een helikopter creëert opwaarts vermogen om in de lucht te kunnen blijven door lucht naar beneden weg te blazen. Omdat lucht licht is en een helikopter zwaar (leeggewicht Cougar 7.300 kg; leeggewicht Chinook 11.150 kg), blazen de rotorbladen op hoge snelheid een zeer grote hoeveelheid lucht weg. Door de hoge draaisnelheid van de rotorbladen ontstaat een neerwaarts gerichte, wervelende luchtverplaatsing. Dat geldt zowel voor de hoofd- als de staartrotorbladen, maar in het bijzonder voor de bladen van de hoofdrotor bovenop de helikopter. De downwash is één van de gevaarlijke punten in het werken met helikopters, naast antennes, bewapening, een geopende centerhatch, een gladde ramp, hoofd- en staartrotoren (met inbegrip van de rotorbladen), in- en uitlaat van de motor en pitohbuizen.
Eenmaal in de lucht zal bij een voorwaartse snelheid groter dan 50 knopen (10 Beaufort) de downwash van de hoofdrotor als gevolg van de vliegwind naar achteren worden weggeblazen. Downwash is de oorzaak van brown out of white out omstandigheden, waarbij respectievelijk opstuivend zand of sneeuw verminderd zicht veroorzaken. Om het personeel hiertegen enigszins te beschermen, wordt onder dergelijke omstandigheden het instijgen van een helikopter gedaan vanuit een huddle. Om de negatieve effecten van downwash op de grond – bijvoorbeeld het opwaaien van losse onderdelen e.d. – tegen te gaan dient FOD-cleaning plaats te vinden. Ook markeringsmateriaal dient zeer goed te worden bevestigd. Houd er verder rekening mee dat bij het optreden met meerdere helikopters de grootste helikopter de landingsplaats krijgt die het meest benedenwinds ligt (zodat de overige helikopters geen of minder last van de downwash hebben). Downwash zorgt verder voor een verhoging van de wind chill factor; personeel moet beschermd zijn tegen koudeletsels (o.a. mouwen naar beneden). Zie ook: helicopter handling instructor (HHI) en surface.
Betekenis: Disruptive Pattern Material. Vertaling: camouflagemateriaal met een oncontroleerbaar patroon.
DPM wordt onder andere gebruikt door de krijgsmachten van Canada, Groot-Brittannië, Jordanië, Nederland, Nieuw-Zeeland, Oman, Pakistan, Rusland, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. Zie ook: camouflage.
Voluit: Displaced Persons, Refugees, and Evacuees. In het Nederlands: Ontheemden, vluchtelingen en evacués. Genoemde personen zijn burgers, onderverdeeld in:
In het kader van humanitaires operatie, dan wel in zowel de conflict- als postconflict fasen van een Peace Support Operation, is de opvang van deze burgers een uitdaging voor de sectie Civil Military Cooperation (S9 / G9). Hoewel de terugkeer van DPRE's in de eerste plaats een verantwoordelijkheid is van International Organizations (IO's) en N on-Governmental Organizations (NGO's), beschikken deze niet altijd over het benodigde personeel of materieel, laat staan over de noodzakelijke inlichtingen. Vandaar dat het laten terugkeren van ontheemden, vluchtelingen en evacués in de postconflict-fase terdege inspanningen kan vergen voor CIMIC. Het laten verdwijnen van illegale activiteiten, georganiseerde misdaad en corruptie én de groei van de economie hebben in de regel een positieve uitwerking op de terugkeer van DPRE's.
Onderscheiding die kan worden toegekend aan wie lichamelijk gewond is geraakt cq. psychisch letsel ondervindt of heeft ondervonden als gevolg van plichtsvervulling onder oorlogsomstandigheden of daarmee overeenkomende situaties. Het insigne is vergelijkbaar met het ‘Purple Heart’ (‘Paarsrood Hart’), de in 1917 ingestelde Amerikaanse onderscheiding die wordt uitgereikt namens de president van de Verenigde Staten (opperbevelhebber van de krijgsmacht) aan militairen die zijn gewond geraakt of gedood.
Links het Amerikaanse Purple Heart , rechts het Nederlandse Draaginsigne Gewonden Het Draaginsigne Gewonden, ingesteld bij Ministeriele Beschikking nummer D90/251/24321 van 11 oktober 1990, wordt toegekend op voordracht van het Veteraneninstituut namens de Minister van Defensie. Het is een belangrijke vorm van erkenning voor wat een (oud-)militair of veteraan heeft gedaan en waardoor hij gewond is geraakt. Het groot model-insigne mag zowel op de militair uniform als op de burgerkleding worden gedragen. Bij het insigne wordt een op naam gestelde oorkonde uitgereikt. Op het Draag insigne Gewonden staat de tekst “Vulneratus Nec Victus” (“Gewond maar niet verslagen”). De lauwertak symboliseert vrede en overwinning, de eikentak moed en volharding. In de hoeken van het insigne staan de toppen van de Nederlandse vaandels van de krijgsmachtdelen. Op 29 april 2009 heeft Defensie aangekondigd dat militairen die na een missie kampen met een posttraumatische stressstoornis (PTSS) er voortaan op kunnen rekenen dat Defensie zelf actie onderneemt om hen een Draaginsigne Gewonden (DIG) te verstrekken. Dit is het resultaat van vragen van de Tweede Kamerleden Angelien Eijsink (PvdA), Joël Voordewind (ChristenUnie) en Remi Poppe (SP). De Centrale Adviescommissie Draaginsigne Gewonden (CADIG) beoordeelt de aanvraag en brengt een advies uit aan de minister. Gebleken is dat met name veteranen met psychische aandoeningen niet worden voorgedragen doordat hulpverleners en veteranen zelf niet bekend zijn met de mogelijkheid om voor een Draaginsigne Gewonden in aanmerking te komen. Met de bekendmaking van Defensie komt hieraan een einde. Overigens moet de betrokken veteraan nog wel een handtekening zetten voor de aanvraag van de onderscheiding, waardoor de uitreiking nooit een verrassing zal zijn. De uitreiking gebeurt veelal door de burgemeester van de woonplaats van de veteraan of door de directeur van het Veteraneninstituut. Zie ook: gewondenstreep.
Voluit: Dragon M-47 De Dragon M-47 is een geleide antitankraket tegen statische en bewegende doelen op de middellange afstand, geproduceerd door het Amerikaanse McDonnell Douglas Astronautics en Raytheon. Het bereik is maximaal 1.100 meter. Het wapen is door één man te dragen en te bedienen. De Dragon wordt veelal ingezet bij het uitgestegen infanterieoptreden. Sinds 1979 is de Dragon in gebruik bij de Koninklijke Landmacht en sinds 1982 bij het Korps Mariniers.
Specificaties:
De drakentandversperringen werden in groepen geplaatst: tijdelijk – voorzien van een hijsoog – als verplaatsbare afsluiting van een acces (zoals de onderbreking bij een anti-tankmuur) of permanent – bijvoorbeeld in de Atlantikwall, de Siegfriedlinie (Westwall) of op de stranden waar een geallieerde invasie werd verwacht. De eerste versie dateert van 1939, de verbeterde van ’42: doordat de eerste rijen drakentanden in hoogte opliepen, werd een aanstormende tank gelanceerd om hulpeloos op de achterste, hoge rijen van de versperring te belanden. Onderling kunnen de drakentanden verbonden zijn met concertina’s en prikkeldraad, terwijl achter de linies bunkers en mitrailleursnesten waren geplaats om de aanstormende infanterie uit te schakelen. Zie ook: hindernis.
De drielettercode - officieel: "NATO (ISO) three letter code" - is de nieuwe lettercodering voor landen. Deze drielettercode is geïmplementeerd per 1 april 2004, maar Nederland heeft de STANAG die hierover handelt, STANAG 1059, pas geratificeerd in oktober 2004. Met ingang van januari 2005 maakt ook Nederland in haar landenafkortingen gebruik van deze drielettercode. De aanduiding van het hoofdkwartier van het 1ste Duits-Nederlandse legerkorps in Münster (DEU) blijft dezelfde: HRF (L) HQ 1 (GE/NL) Corps. Van alle NAVO-lidstaten staat hieronder de nieuwe drielettercode:
Het drievatensysteem was ooit bedoeld om te velde in het kader van de HPG veilig eetgerei te kunnen reinigen. Sinds 2001 is dit systeem, juist uit hygiëne-oogpunt, niet langer toegestaan. In plaats van uit messtins (aluminium etensblikken) eten de militairen sindsdien van wegwerpborden en –bestek ( disposables) .
Tekening uit Dictaat 23, Handleiding Introductieperiode Oefening ‘PAS-AAN’, Koninklijke Militaire School, Afdeling Opleidingszaken, januari 1988 Het drievatensysteem bestaat uit vier onderdelen:
Na het derde vat worden de waterdruppels van het eetgerei afgeslagen en aan de buitenlucht gedroogd. Tot slot moet messtins en bestek op een stofvrije plaats én onbereikbaar voor ongedierte worden opgeborgen. In 2001 wees onderzoek uit dat het drievatensysteem niet voldeed aan de internationale hygiënische standaard voor de bereiding van voedsel, Hazard Analysis Critical Control Points (HACCP). Zo kon onder andere r oet uit de verwarmingspijp in het afwaswater terechtkomen én werd het afwaswater na een x-aantal wasbeurten onhygiënisch smerig.
Binnen de huidige KL wordt een drijfpakket gemaakt met behulp van de goretex hoes slaapzak M90, rugzakhoes Berghaus/Lowe of poncho. Onderstaand een mogelijke manier voor het creëren van een drijfpakket met behulp van de poncho en gebruikmaking van de Berghaus/Lowe-rugzak:
Dan nog enkele tips en tools:
U itleg over het drijfpakket staat, met foto's, beschreven in hoofdstuk 28 (Overleven), paragraaf 7 (Overschrijden van waterhindernissen met behulp van de gevechtsuitrusting), Handboek KL-militair (VS 2-1352), bladzijde 28-21 t/m 28-29. Zie ook: Vaarschool.
Het routinematig aanleren én uitvoeren van een strikt beschreven, eenduidige handeling (vaardigheid, skill) of werkwijze. De drill kent zijn oorsprong in de 16de-eeuwse krijgsmacht van Prins Maurits, aanvankelijk met name gericht op exercitie, marcheren, tactiek en wapenkennis. De militaire drill brengt het "nut en belang" bij van een onmiddellijke reactie op bevelen én de noodzaak van teamwork. In een drill worden gecompliceerde of protocollaire handelingen in eerste instantie opgesplitst in eenvoudige repetities van delen van het geheel. Het doel van het kunnen uitvoeren van het geheel is het zich eigen maken van de handelingen door herhaling volgens het adagium "De kracht van de KL is de herhaling". De handelingen worden op deze manier langzaamaan geperfectioneerd en verdiept. Door het herhalen van de handelingen wordt de drill een automatisme. Maar automatisch handelen is niet hetzelfde als het uitvoeren van een handeling zonder na te denken. Onnadenkendheid leidt immers tot een lichtzinnige, onbezonnen en roekeloze uitvoering. Voorbeelden van drills zijn:
Omdat de Koninklijke Landmacht een organisatie is die in hoge mate gericht is op handelen, zijn drills absolute noodzaak. Een hoge mate van geoefendheid en het drillmatig (voor)oefenen horen daarbij. Zie ook: contactdrill.
Kruidige likeur, 30% alcohol, in een stenen kruik van 70 cl.
Op de kruik staat tevens een andere weergave van de afkorting OCIO: “Ons Credo Is Opleiden”.
In de ZHKH wordt een drukpunt bij een niet-levensbedreigende slagaderlijke bloeding EERST DAN aangelegd wanneer het aanleggen van een noodverband (snelverband, in combinatie met hoog- en stilleggen van het getroffen lichaamsdeel) en het aanleggen van een geïmproviseerd wonddrukverband (in combinatie met manuele druk) NIET helpen om de bloeding te stoppen. (Wanneer er brokstukken, scherven e.d. uit de wond steken wordt er géén wonddrukverband aangelegd; de wond wordt wèl steriel afgedekt.) Drukpunten helpen ALLEEN op plaatsen waar de slagaders vlak onder de huid liggen: hals, oksels, liezen en knieholten (H.O.L.K.):
De harde ondergrond (bot) onder de slagader zorgt er – met uitzondering van de hals – voor dat een drukpunt effect heeft. Het drukpunt mag pas worden losgelaten als de bloeding gestopt is. Eenmaal dichtgedrukt, dichtgedrukt houden! Een drukpunt moet dus (1) liggen tussen de slagaderlijke bloeding en het hart, (2) boven een harde onderlaag (bot) liggen en (3) op een plaats worden aangelegd waar de slagader geschikt is voor het dichtdrukken tegen het onderliggende bot. Bloeding aan bovenarm of oksel
Drukpunt van de ondersleutelbeenslagader
Bloeding aan onderarm of hand
Drukpunt van de bovenarmslagader
Bloeding aan onder- of bovenbeen
Drukpunt van de liesslagader
Let op!!! Waneer in de tweede fase van het Tactical Combat Casualty Care (TCCC) protocol, d.i. de fase Tactical Field Care (TFC), een bloeding niet kan worden gestopt met een wonddrukverband of een drukpunt, dient het Combat Application Tourniquet te worden aangelegd. Daarna moet het slachtoffer snel worden vervoerd naar een chirurgische faciliteit. Zie ook: Combat Application Tourniquet (CAT), circulation, H.O.L.K.-bloedingen, snelverband en Tactical Combat Casualty Care (TCCC).
Chemische strijdmiddelen dringen nu eenmaal door in materialen. Voor de ontsmetting is dus een diep doordringend ontsmettingsmiddel nodig: DS-2. Restbesmetting, met een risico op zowel inhalatie als contact, moet worden voorkomen. Na een chemische aanval wordt het materieel - (on)geverfde metalen, geverfd hout, glas, plastic en rubber – op compagniesniveau en lager bespoten met DS-2 en ontsmet. Vanaf 2007 is DS-2 vervangen door GDS2000: German Decontaminating Solution 2000 van de Duitse fabrikant Kärcher. Dit is een ontsmettingsmiddel dat bestaat uit de stoffen 1-butanol, di-ethyleen-triamine en 2-amino 1-butanol. Ook hiermee kan effectief een operationele ontsmetting tegen chemische strijdmiddelen worden uitgevoerd.
De druppelsnelheid is de snelheid waarmee het infuus haar druppels in het lichaam van de patiënt brengt. De formule hiertoe valt onder het kopje 'verpleegkundig rekenen': aantal ml te druppelen infuusvloeistof X druppels per ml (=20) _____________________________________________________ aantal uren X aantal minuten per uur (=60) Uit deze formule volgt de druppelsnelheid per minuut voor het aantal milliliters infuusvloeistof voor het aantal uren waarin de druppels moeten worden toegediend. Voorbeeld: 1.000 X 20 ___________ = 41,67 druppels per minuut 8 X 60 n dit voorbeeld is de druppelsnelheid per minuut dus iets groter dan 2 milliliter per minuut. Bij een uitgerekende druppelsnelheid die eindigt op 0,5 of meer moet naar boven worden afgerond; bij een druppelsnelheid van minder dan 0,5 moet naar beneden worden afgerond.
De dubbele schootsteek is een knoop die wordt toegepast om twee lijnen van ongelijke dikte met elkaar te verbinden:
“De baaierd aan adviezen die staatshoofden in tijden van spanningen en conflicten krijgen, valt meestal in twee categorieën uiteen. Aan de ene kant staan de haviken: zij geven doorgaans de voorkeur aan krachtdadig optreden, zijn meer geneigd strijdkrachten in te zetten, en zullen eerder betwijfelen of het een goed idee is om concessies te doen. Zij ontwaren in het verre buitenland veelal onwrikbaar vijandige regimes, die maar één taal verstaan: geweld. Aan de andere kant staan de duiven, sceptisch over het gebruik van geweld, en meer geneigd om naar politieke oplossingen te zoeken. Waar haviken bij hun tegenstanders vrijwel uitsluitend vijandigheid waarnemen, wijzen duiven dikwijls op aanknopingspunten voor een dialoog.” (Psycholoog Daniel Kahneman (Nobelprijswinnaar voor Economie in 2002) en psycholoog Jonathan Renshon (onder andere auteur van ' Why Leaders Choose War. The Psychology of Prevention’ uit 2006) in ‘Over oorlog en vrede wordt niet rationeel beslist: waarom haviken vaak winnen van duiven’, NRC Handelsblad, 3 februari 2007, overgenomen uit Foreign Policy (‘Why Hawks Win’, januari/februari 2007).
Het is mogelijk met je duim afstanden te bepalen. Strek een arm op ooghoogte, steek je duim op en kijk via het topje van de duim naar het object waarnaar de afstand geschat dient te worden. Sluit je linkeroog en kijk met je rechteroog. Het object wordt nu waargenomen op punt A (zie tekening). Sluit vervolgens je rechteroog en kijk met je linkeroog over de top van de duim. Het lijkt nu (optische verbeelding) alsof het object is verplaatst naar punt B (zie tekening).Het is nu de bedoeling zo goed mogelijk de afstand tussen de punten A en B te schatten; hierbij kan - zoals te doen gebruikelijk bij afstandschatten - het best de vergelijkingsmethode gebruikt worden, bijvoorbeeld met behulp van een nabijgelegen boom of hoogspanningsmast. De afstand tussen onze beide ogen is gemiddeld ± 6,5 cm. De afstand tussen onze ogen en de opgestoken duim is ± 65 cm. De verhouding is 1: 10.Kortom: als de afstand van punt A naar B met tien wordt vermenigvuldigd, dan is de uitkomst de afstand van standplaats tot het object waarnaar de afstand is geschat. Schematisch:
Voorbeeld: stel dat de afstand tussen de punten A en B, haaks gelegen op de kijkrichting, wordt geschat op 45 meter. Dan is de afstand tot het object dus 10 x 45 = 450 meter.De duimsprong leent zich voor het afstandschatten tot 10 km; de afstand tussen de punten A en B is in dat geval dus niet groter dan 1 km (1.000 meter).
Het binationale Duits-Nederlandse legerkorps - 1 (GE/NL) Corps , 1 GNC of I. Deutsch-Niederländische Korps - is opgericht op 30 augustus 1995 en bestaat uit een Nederlandse gemechaniseerde divisie, een Duitse pantserdivisie en gezamenlijke logistieke en verzorgende eenheden. Sinds 1 juli 2001 ressorteren onder het hoofdkwartier in Münster alleen nog het Communication and Information Systems Bataillon (CISbn, gelegerd in Eibergen en Garderen) en het Staff Support Bataillon (StSptbn, gelegerd in Münster).
Van maart 2000 tot juli 2002 voerde de Nederlandse luitenant-generaal Marcel Urlings het commando over 1 GNC; sindsdien voert luitenant-generaal Norbert van Heyst van de Bundeswehr het bevel. 1 GNC maakt deel uit van de Main Defense Forces van de NAVO en kan worden ingezet:
Ook verkort tot “dump”. In het Duits: Lager; Stapelplatz. In het Engels: dump; supply cache. In het Frans: dépôt temporaire. Een vooruitgeschoven locatie in of voorbij de voorste linies van het inzetgebied dan wel langs de route naar of in het inzetgebied, waar tijdelijk goederen worden gedumpt. Op deze locatie – op of onder (ingegraven) het maaiveld gelegen, gecamoufleerd of gemaskeerd – kunnen tijdelijk munitie, rugzakken, uitrustingsstukken, veldversterkingsmateriaal, voorraden (klasse I en V, batterijen, eerstehulpuitrusting, water) en ander, normalerwijs meegevoerd materieel voor gebruik voor de voorziene duur van een actie in de nabije toekomst worden opgeslagen.
Kenmerken van een dumppunt:
Een dumppunt kan alleen dan worden gebruikt als men er absoluut zeker van is dat de locatie niet is gespot of anderszins onderkend door anderen. Zie ook: long range reconnaissance patrol (LRRP).
Formeel: 1 (NL) VN Infanteriebataljon.
Overzichtskaart van Bosnië (© 'Intelligence en de oorlog in Bosnië 1992-1995', Cees Wiebes, 2002, pagina 32) Vooral de Partij van de Arbeid drong naast de - ondersteunende - verbindings- en transporteenheden aan op de inzet van gevechtseenheden; één van de rechtvaardigingen voor de omschakeling naar een beroepsleger was de inzet van zo'n snel inzetbare krijgsmacht.
In mei 1993 haalde de Tweede Kamer Minister van Defensie Relus ter Beek met de motie-Maarten van Traa over om a.s.a.p. het eerste parate luchtmobiele bataljon uit te zenden naar voormalig Joegoslavië. Ter Beek bood Secretaris-Generaal Boutros Boutros-Ghali op 7 september 1993 het eerste luchtmobiele bataljon aan, waarmee Nederland de eerste VN-lidstaat was die een formele toezegging deed voor een gevechtseenheid in Bosnië. Echter, de Luchtmobiele Brigade beschikte nog niet over helikopters. Toch zou het luchtmobiele bataljon, in de woorden van de minister, "robuust" optreden.
In maart 1994 kwamen de eerste luchtmobielers in de Oost-Bosnische enclave Srebrenica terecht: 1 (NL) VN Infanteriebataljon (Dutchbat). De Nederlanders losten de Canadezen af. In de enclave Srebrenica waren 40.000 moslims omsingeld door de Bosnische Serviërs van generaal Ratko Mladic. De moslims waren intussen zowel op het slagveld als in de publieke opinie de underdog. Dutchbat was geloceerd in Srebrenica-Stad, Potocari en Simin Han (onder de rook van Tuzla). Daarnaast had Dutchbat zijn eigen logistieke component, het Support Command (Lukavac). Dutchbat viel onder de Sector North-East (Tuzla) van het Bosnia-Herzegovina Command - kortweg: BH Command - (Sarajevo), dat weer rechtstreeks ressorteerde onder de Force Commander van UNPROFOR (Zagreb); veel en lange bevelslijnen waren het gevolg... De Nederlandse politieke besluitvorming tot de inzet was wellicht misleidend geweest: de politiek had immers geen duidelijke voorwaarden gesteld aan de inzet van de gevechtseenheid. Uiteindelijk heeft een verdeelde militaire leiding ingestemd met stationering van de Nederlandse troepen in de geïsoleerde enclave Srebrenica in het oosten van Bosnië. Het concept van vredeshandhaving (peace-keeping) van UNPROFOR betekende feitelijk dat de blauwhelmen door neutrale aanwezigheid de Bosnisch-Servische agressor moesten afschrikken.
De respectievelijke Dutchbat-eenheden:
Het hoofdkwartier van Dutchbat in Potocari
Het Weapon Collection Point van Dutchbat, gelegen tussen Potocari en Srebrenica
Premier Wim Kok op 23 juli 1995 in gesprek met militairen van Dutchbat, die een dag eerder via Potocari uit Srebrenica waren teruggekeerd
De mooiste OP van Noordoost-Bosnië: Tango 2 (© ANP-foto, Peter van Bastelaar). Deze observatiepost werd bemand door de 'vergeten compagnie' in Simin Han in de Sapna-duim. Op 29 juli 2009 heeft Radovan Karadzic, de toenmalige president van Republika Srpska die sinds 2008 voor genocide terechtstaat voor het International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY) in Den Haag, het in een schriftelijk interview met het persbureau ANP opgenomen voor Dutchbat. Volgens hem hebben de Nederlandse VN-militairen van Dutchbat in 1995 in Srebrenica hun best gedaan onder moeilijke omstandigheden, valt de Nederlandse militairen weinig te verwijten en hebben ze oneerlijke kritiek gekregen. Volgens Karadzic was het “noodzakelijk” voor de Bosnian Serb Army (Bosnisch-Servische leger) om in actie te komen tegen de voortdurende aanvallen van Bosnische moslims vanuit de enclave Srebrenica op omliggende Servische dorpen: "Zij doodden honderden burgers en trokken zich dan terug naar de veiligheid van de 'veilige zone'." Daar konden de Nederlandse VN-militairen niets tegen doen. "Gezien de geringe omvang van de strijdkrachten was de missie gedoemd te mislukken. […] Toen de Nederlanders naar Srebrenica werden gestuurd, was het bij de VN alom bekend dat het geen veilig, neutraal gebied was, maar een bolwerk van het Bosnische moslimleger, met een roekeloze crimineel aan het roer.” Volgens Karadzic had Dutchbat “noch de mankracht noch het politieke mandaat om de problemen op te lossen. Ik hoop dat het Nederlandse publiek door mijn proces de waarheid over deze gebeurtenissen zal ontdekken en zal begrijpen dat hun jongens hun best deden in moeilijke omstandigheden.” Volgens Karadzic is ook goed gedocumenteerd dat Naser Oric en zijn mannen wapens kregen van buiten de enclave: “De Bosnische moslims waren de lievelingen van de Amerikanen, die samen met de Iraniërs wapenleveranties bevorderden in weerwil van het VN-wapenembargo." Oric leidde de 28ste divisie van de Armija BIH in de enclave. In 2006 werd hij door het ICTY veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf wegens het niet verhinderen van oorlogsmisdaden door zijn ondergeschikten, maar kwam door de lange duur van zijn voorarrest meteen vrij. Volgens Karadzic viel Oric niet alleen omliggende Servische dorpen aan: de Bosnische moslimmilitairen "vergrootten ook het lijden van de eigen mensen in de enclave door woekerhandel en gesjacher" met humanitaire hulpgoederen. Zie ook: Srebrenica, Dutchbat-III, 11 juli 1995 (Militaire Canon).
Afgekort: D.U.P. De duuruithoudingsproef was een fysieke eis om de Algemene Kader Opleiding (AKO) van de opleiding tot onderofficier aan de Koninklijke Militaire School (KMS) succesvol te kunnen afsluiten. Tegenwoordig wordt aan de KMS de Fysieke Inzetbaarheids Test (FIT)-A afgelegd. De DUP bestaat in deze volgorde uit de volgende onderdelen:
Laatste update:25.07.2010 |
