 |
||
 |
Inhoudsopgave G |  |
 |
||
Maak uw keuze uit de hieronder getoonde lijst
Genoemd naar de Italiaanse sterren- en natuurkundige Galilei Galileo (1564-1642). Europees satellietsysteem voor navigatie en plaatsbepaling. Alternatief voor het Amerikaanse Global Positioning System (GPS) en het Russische Glonass. Galileo moet in 2008 operationeel zijn met 30 bijna identieke satellieten. Officieel staat Galileo onder civiele controle van de Ministers van Energie & Transport van de Europese Unie, maar omdat het strategisch niet gewenst is dat Europa afhankelijk is en blijft van een Amerikaans satellietsysteem, zal Galileo juist ook de strategische behoeften waarborgen in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie.
De civiele versie van GPS, met de minder nauwkeurige C/A-code, heeft een precisie tot op 10 meter. Daarnaast zal Galileo naar verwachting een betere dekking hebben in urbane gebieden, wat het optreden in verstedelijkte gebieden vergemakkelijkt. Op 21 oktober 2011 werden vanuit Frans-Guyana de eerste twee Galileo-satellieten gelanceerd met een Sojoez-raket. In week 42 t/m 44 (13 t/m 31 oktober) 2003 vond in Polen de legerkorpsoefening Gainful Sword plaats op de Drwasko Pomorskie Training Area (DPTA) in het noordwesten van Polen.
Het oefenterrein, doorsneden door de rivier Drawa, is met een grootte van ± 40.000 hectare het grootste militaire oefenterrein van Centraal-Europa, het gebied - vanwege zijn geografische ligging – ideaal voor het oefenen onder ‘Siberische omstandigheden’. In het verleden is de DPTA vaker door de Nederlandse krijgsmacht gebruikt als oefenterrein:
Tijdens de oefening Gainful Sword zijn voor 11 Air Manoeuvre Brigade drie zaken beoefend:
INITIAL ENTRY FORCE (IEF)
Voor 11 Air Manoeuvre Brigade geldt dat deze als IEF kan optreden als zelfstandige eenheid van brigadegrootte. Op 23 september 2002 heeft de Supreme Allied Commander Europe (SACEUR) vier High Readiness Forces (Land) Head Quarters aangewezen: naast Italiaanse, Spaanse en Turkse Rapid Deployable Headquarters ook het Rapid Deployable Headquarter van het 1 ste Duits-Nederlandse legerkorps (1 GNC), waar 11 Air Manoeuvre Brigade onder valt. AIR ASSAULT
Behalve voor air assault kan 11 Air Manoeuvre Brigade worden ingezet voor operaties in het kader van air mechanised en airmobile. FULL OPERATIONAL CAPABILITY Sinds de oprichting van de Luchtmobiele Brigade in 1994 was “het paradepaardje van de KL” aan het opwerken naar de Full Operational Capability (FOC). De oefening Gainful Sword was de laatste fase van het tien jaar durende voorbereiden, opwerken en trainen, waarmee 11 Air Manoeuvre Brigade zijn Operationele Gereedstellings Status (OGS) behaalde. FASERING OEFENING De oefening 'Gainful Sword' verliep in zeven fasen:
Definities
DEELNEMENDE EENHEDEN Naast 11 Air Manoeuvre Brigade namen de volgende eenheden aan de oefening Gainful Sword deel:
Ook genoemd: transportgamel (NSN: 7330-17-110-7845). Van het Franse “gamelle” (16de eeuw). Duits: Gamelle. In België wordt met een gamel overigens tevens een messtin bedoeld.
Geheel dubbelwandige en daarmee geïsoleerde en voedsel warmhoudende eetketel van aluminium met een roestvrijstalen (RVS) binnenkant. Het deksel kan worden vastgeklemd met behulp van ijzeren beugels met een veerconstructie. De stapelbare gamel heeft in het hermetisch afsluitbare deksel een ontluchtingsgat en is olijfgroen van kleur. De gamellen zijn verkrijgbaar in de inhoudsmaten 5, 10, 15 en 30 liter. De (deels) bereide warme maaltijd – in keuken, mobiele veldkeuken (MVK) of mobiele satellietkeuken (MSK) - wordt opgevoerd in gamellen, waarna de sergeant distributie of de distributiegroep zorgen voor het verdelen van het eten over de diverse (sub)eenheden. Lege (vuile) gamellen worden retour gehaald bij het verstrekken van de eerstvolgende maaltijd (ontbijt). Gamellen zijn er in verschillende maten; zij kunnen als extra veldlegeringsartikelen worden verkregen bij de AS-84. Ter preventie van onder andere diarree, lint- en spoelworm wordt een zgn. 'gamellenplan' gemaakt; hiermee wordt verspreiding van ziekten voorkomen. Naast een gamellenplan houdt de distribueerder rekening met etnische maaltijden (moslims: géén varkensvlees), nachtvoeding e.d.
GDS2000 kan minimaal tien jaar in opslag worden bewaard, worden blootgesteld aan temperaturen tussen -30° en +49° Celsius en is binnen een paar minuten na het aanbrengen al effectief. De fysische eigenschappen brengen met zich mee dat GDS2000 brandgevaarlijk is, gevaarlijk bij inademing (pijnlijke keel, hoesten, ademtekort en dufheid) en gevaarlijk bij contact met huid en ogen (roodheid, ernstige irritatie, brandwonden en allergische reactie).
De lessons learned uit de gebroken geweertjesmentaliteit is zonder twijfel het adagium “Si vis pacem, para bellum” ("Als je vrede wil, bereid je dan voor op oorlog”), dat tot op de dag van vandaag één van de basisprincipes is voor buitenlandse- en veiligheidspolitiek.
Zie verder: rubriceringen.
De Gedragscode KL is een bewerking van de gedragscode van de krijgsmacht, die de toenmalige Staatssecretaris van Defensie, Jan Gmelich Meijling, op 7 november 1996 heeft aangeboden aan de Tweede Kamer. Belangrijkste elementen van de gedragscode van de krijgsmacht, die het verantwoordelijkheidsbesef van het Defensiepersoneel dient aan te scherpen, zijn:
De Gedragscode KL geeft puntsgewijs aan hoe het personeel van de KL zich behoort te gedragen. De Gedragscode KL spreekt de normen en waarden uit die het personeel met elkaar in gedrag en beroepshouding behoort te delen.
Duits: Verhaltensregels; Verhaltensnormen. Engels: rules of behaviour; behaviour guidelines. Frans: règles de comportement. Gedragsregels (normen) zijn voorschriften of beginselen waarnaar iemand zijn gedrag inricht omdat die een concrete invulling van een waarde geven. Dit is mogelijk langs formele weg – zoals via een voorschrift binnen Defensie dat geldt als dienstbevel (regelgeving) – of informeel, via de mores van dikwijls onuitgesproken groepsnormen en –waarden (etiquette en fatsoen). Toch worden groepsnormen ook wel nadrukkelijk vastgelegd, zoals in de regels van huishoudelijke aard op het gebied van corvee, vuile was e.d. die gelden tijdens ernstinzet en oefening. Voor de gedragslijn van het personeel binnen Defensie wordt in de regel verwezen naar discipline: zich houden aan vastgestelde gedragsregels. Discipline is één van de grondbeginselen voor het functioneren van een krijgsmacht. Een overtreding van een expliciet omschreven gedragsregel in de Wet militair tuchtrecht (WMT) zal dan ook worden bestraft: de commandant start het tuchtproces. Dit is het onder andere het geval bij ongeoorloofde afwezigheid en gedragingen die strijdig zijn met het dienstbevel of een dienstvoorschrift. Een bekend voorbeeld binnen de KL is de Gedragscode KL. Andere bekende en minder bekende gedragsregels zijn regels met betrekking tot integriteit en gewenst versus ongewenst gedrag, radiodiscipline bij het zenden van radioberichten, licht- en geluidsdiscipline, Instructeurscode voor militaire instructeurs, gedragsregels voor de toepassing van geweld (Rules of Engagement), de gedragsregel tegen drugsgebruik (zero tolerance) en de gedragsregel jegens alcoholgebruik (matiging). Gedragsregels zijn een kenmerk van communicatie en interactie en zouden door iedereen begrepen en omarmd moeten worden als leidraad voor het handelen van allen. Soms is de scheidslijn tussen regelgeving en gedragsregels flinterdun, een andere keer is die zelfs ver te zoeken, maar in alle gevallen geldt dat het naleven van de geldende gedragsregels een zaak van iedereen is, niet alleen van kaderleden. In Falcon, het blad van 11 Luchtmobiele Brigade (AASLT) van november 2010 zat een inlegvel met daarop de door de brigadecommandant, brigadegeneraal Otto van Wiggen, zijn vastgesteld voor de ‘Keurtroepen van de Koninklijke Landmacht’:
GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG, MILITAIRE In 2006 uit een reorganisatie ontstane paarse, tweedelijns organisatie binnen Defensie, bestaande uit de Afdeling Militaire Psychiatrie in het Centraal Militair Hospitaal en de ambulante onderdelen binnen de krijgsmachtdelen. Militaire geestelijke gezondheidszorg levert geestelijke gezondheidszorg aan (oud-) militairen en veteranen. Multidisciplinaire teams:
Tot 2000 was de militaire psychiatrie alléén beschikbaar voor Defensiepersoneel; sindsdien kunnen ook oud-militairen en veteranen individueel worden behandeld op de polikliniek óf in groepsverband in deeltijdbehandeling. Veteranen melden zich in de regel pas na verloop van jaren; gemiddeld na 9 jaar. Deze ‘delay’ (vertraging) vindt plaats doordat artsen en de reguliere GGZ de klachten van een veteraan vaak niet onmiddellijk koppelen aan zijn uitzendverleden, terwijl anderzijds sommige veteranen in een sociaal isolement raken en trachten psychi(atri)sche klachten te dempen met alchol en/of drugs. Behandelingen worden aangeboden in bejegeningsprotocollen (omgang), nazorg, post-traumatische stress-syndroom en overige psychotraumata. Hiertoe worden psycho-, socio- en vaktherapieën aangeboden. Psychotherapeutisch wordt de ‘exposure’ (blootstelling) gegeven: 2 behandelaars (psychologen en/of psychiaters) vragen de patiënt uit en te na door over waar zijn klachten daadwerkelijk vandaan komen. (Bron: ‘Psy’, tijdschrift over geestelijke gezondheidszorg, jaargang 10, nummer 9, 8 september 2006, artikel ‘Militaire psychiatrie. Achtervolgd door nachtmerries’ door Bram Peeters, pagina 26 t/m 32) Verdere naslagwerken:
Voluit: 11 Afdeling Rijdende Artillerie (11 Afdra). Subeenheid van 13 Gemechaniseerde Brigade van de Koninklijke Landmacht. Sinds 1999 gelegerd op de Luitenant-kolonel Tonnetkazerne in ’t Harde, daarvóór op de Saksen-Weimarkazerne in Arnhem. Op 21 februari 1793 richtte stadhouder Prins Willem V (1748-1806), naar Pruisisch voorbeeld, bij het Staatse leger het Korps Rijdende Artillerie (KRA) op met twee brigades. Willem V wilde beschikken over bereden artilleristen met snel verplaatsbaar licht geschut, zowel voor het verlenen van steun aan de cavalerie als voor de verdediging van de lange kustlijn van Nederland. De rijdende artillerie had lichtere vuurmonden (van lichter kaliber) en kon door zijn grote mobiliteit snel nieuwe posities innemen om het aanvallende gevecht van de cavalerie van nabij met vuur te ondersteunen. Ook kreeg het KRA eigen paarden voor het trekken van de stukken en manschappen, wat tot dan toe altijd het werk van aannemers was geweest. Elk van de twee brigades bestond uit twee compagnieën met in totaal 32 vuurmonden.
Van 1794 tot 1815 vocht het KRA op veel plaatsen in Europa. Na zijn inauguratie tot koning (1840), schonk Willem II de rijdende artillerie bij Koninklijk Besluit van 8 april 1842 een met gele koorden, lissen en tressen afgezet donkerblauw huzarenuniform (dolman) en een hoofddeksel van berenvacht (kolbak). Dat was hetzelfde uniform dat door de Prins van Oranje was gedragen in het Regiment Huzaren No. 6 tijdens de veldslagen bij Quatre Bras en Waterloo én de Tiendaagse Veldtocht in 1831. Onderdeel van het gevechtstenue van de Gele Rijders is tegenwoordig de kwartiermuts in plaats van de baret. Aan de voorkant van de muts is een gele, wollen kwast bevestigd voor manschappen en onderofficieren. Voor adjudanten en officieren is de kwast goudkleurig. Luitenanten hebben een dunne kwast (torsades), kapiteins en hoger een gekrulde, dikke kwast (bouillons). Tegenwoordig kennen de veldartillerie en rijdende artillerie elk nog één afdeling, respectievelijk 14 Afdeling Veldartillerie en 11 Afdeling Rijdende Artillerie. Beiden zijn gelegerd in ’t Harde en de vuurmondpelotons van de afdelingen hebben de Panzerhaubitze 2000 (PZH 2000) in de bewapening; voorheen waren dit achtereenvolgens de gemechaniseerde houwitsers M-114 en M-109. De artilleristen zorgen voor de benodigde vuurkracht van de brigade over grote afstand. Tijdens de meidagen van 1940 was het KRA ingedeeld bij de Lichte Brigade van het Veldleger, waarin de eenheid werd gemotoriseerd en uitgebreid. Na de Tweede Wereldoorlog werd het korps opgeheven, wat tot veel protest leidde. Uiteindelijk werd in 1963 bepaald dat 11 Afdeling Veldartillerie de traditie zou voortzetten van het KRA onder de naam 11 Afdeling Rijdende Artillerie. In 1999 was het KRA, onder commando van luitenant-kolonel Ton van Loon, de eerste Nederlandse eenheid die Kosovo binnentrok in het kader van KFOR. De eenheid beveiligde de regio rond de stad Orahovac, verleende assistentie bij de opvang van de vluchtelingen uit Kosovo en controleerde mede de terugkeer van de Servische troepen en de ontwapening van UCK-strijders. KFOR duurde van april tot en met december 1999. Op 4 september 2002 kreeg het KRA haar standaard (vaandel). De opschriften op het vaandel zijn: Quatre-Bras 1815; Waterloo 1815; Hasselt 1831; Kermpt 1831 en Leuven 1831. De Gele Rijders leveren saluutbatterijen en zorgen voor ere-escortes te voet en te paard tijdens Prinsjesdag, staatsbezoeken én huwelijken en begrafenissen van leden van het Koninklijk Huis.
De prachtige uniformen en de historie van de Gele Rijders hebben altijd tot de verbeelding gesproken. Kunstenaars als George Hendrik Breitner, Jan Hoynck van Papendrecht, Jan Willem Pieneman en Willem Constantijn Staring hebben het KRA vereeuwigd. (Bronnen: onder andere Landmacht (september 2008), http://www.11afdra.nl, http://www.gelerijders.net en http://www.museum-kra.nl)
Van rupsvoertuigen voorzien. Voorbeeld: een gemechaniseerde eenheid.
Uit de kern werden drie gemengde teams samengesteld, Alfa- (A-), Bravo- (B-) en Charlie- (C-) Team, in een uitgebalanceerde mix van infanterie en tanks. In het begin (IFOR) had het gemechaniseerd bataljon een sterkte van ruim 850 militairen; in de tweede helft van 1997 steeg dat naar ruim 1.000 om in de periode 2001- 2004 in te krimpen naar ruim 550. Tot het materieel behoorden Leopard 2A6-main battle tanks en YPR-765 pantserrupsvoertuigen (met 25 mm Oerlikon-snelvuurkanon, mitrailleur .50 inch Browning of TOW). Ter ondersteuning bestond het gemechaniseerd bataljon uit:
Schema van de totstandkoming van een gemechaniseerd bataljon. Elke gemechaniseerde brigade was / is in staat om 2 identieke parate bataljons samen te stellen voor bijvoorbeeld uitzendingen (bron: 'Feiten & Getallen', Operationele Staf BLS, januari 2000) Naast het gemechaniseerd bataljon namen aan IFOR en SFOR in Bosnië-Hercegovina ook detachementen explosieven opruiming en helikopters, een logistiek bataljon en een mortiercompagnie deel. Zie ook: team. Eenheid die een geïntegreerd, al dan niet gepantserd verplaatsingsvermogen heeft, gewoonlijk bestaande uit voertuigen die geschikt zijn voor alle mogelijke terreingesteldheden: gepantserde rupsvoertuigen. Zo heeft de gemechaniseerde pantserinfanterie tegenwoordig gepantserde wiel- en/of rupsvoertuigen ter beschikking om het gevecht te kunnen aangaan. Tot de ‘lichte pantser’ (light armour) wordt de pantserinfanterie gerekend, terwijl de tankeenheden van de cavalerie traditioneel de ‘zware pantser’ (heavy armour) worden genoemd. De organisatie van de Koninklijke Landmacht (KL) stond in de jaren ’50 en ’60 van de 20 ste eeuw, met de dreiging van het Warschau Pact ten tijde van de Koude Oorlog, in het teken van een massale mechanisering (bepantsering): aan het einde van de jaren ’80 telde de KL enkele duizenden pantserrupsvoertuigen, ruim 900 main battle tanks en meer dan 400 stuks gemechaniseerde artillerie. Voorbeelden hiervan zijn:
De gemechaniseerde brigades binnen de Koninklijke Landmacht zijn:
Van wielvoertuigen voorzien. Voorbeeld: een gemotoriseerde eenheid.
Eenheid die geheel met gemotoriseerde, van een motor voorziene, wielvoertuigen is uitgerust, die ervoor zorgdragen dat alle personeel, wapens en materieel gelijktijdig kunnen worden verplaatst zonder hulp van anderen. Niet gemotoriseerd betekent hetzelfde als ‘te voet’. Zo is 11 Air Manoeuvre Brigade slechts deels een gemotoriseerde eenheid. GENEESKUNDIGE COMPAGNIE GEMECHANISEERDE BRIGADEAfgekort: Gnkcie Mechbrig.
Een geneeskundige compagnie van een gemechaniseerde brigades behoort, evenals de bevoorradings- (Bevocie) en herstelcompagnie (Hrstcie), tot de gevechtsverzorgingssteuneenheden van een gemechaniseerde brigade. Een gevechtsverzorgingssteuneenheid levert logistieke en facilitaire ondersteuning aan de gevechts(steun)eenheden binnen eenzelfde brigade, maar incidenteel ook daarbuiten. In 2005 waren er drie geneeskundige compagnieen van evenzoveel gemechaniseerde brigades: 13 Gnkcie Mechbrig Generaal-majoor De Ruyter Van Steveninckkazerne Oirschot 41 Gnkcie Mechbrig Legerplaats Seedorf Seedorf (Bondsrepubliek Duitsland) 43 Gnkcie Mechbrig Johannes Postkazerne Havelte Een, wat taakuitvoering en samenstelling, aparte geneeskundige compagnie is 11 Geneeskundige Compagnie Air Manoeuvre Brigade Air Assault te Assen. Met het opheffen van de legerplaats Seedorf, onder andere in het kader van de Reorganisatie Parate KL 2007, is 41 Geneeskundige Compagnie opgeheven. De geneeskundige compagnie verzorgt voor een belangrijk deel de militaire gezondheidszorg voor alle eenheden van de brigade; zij is verantwoordelijk voor de behandeling én het transport van zieken en gewonden tijdens oefeningen te velde, maar ook tijdens daadwerkelijke inzet bij gevechtsacties, crisisbeheersings- en vredesoperaties, rampenbestrijding en nationale taken. De geneeskundige compagnie is, behalve met de sec medische dan wel specifiek verpleegkundige zorg, ook belast met:
De geneeskundige compagnie bestaat, op oorlogssterkte, uit bijna 300 mannen en vrouwen, van wie in vredestijd op de kazerne ongeveer de helft aanwezig is, met name geneeskundig hulppersoneel en Algemeen Militair Verpleegkundigen (AMV'ers). Teneinde de geneeskundige compagnie te kunnen optoppen op maximale sterkte beschikt zij over direct activeerbare artsen met een zgn. ‘contract bereidheidsverklaring’ (CBV). Om het vervoer van en naar, de opvang en de behandeling van zieken en gewonden op een correcte manier tot zijn recht te laten komen, beschikt de compagnie over moderne medische apparatuur en terreinvaardige gewondentransportmiddelen. Formeel bestaat de Gnkcie Mechbrig in 2005 nog steeds uit vier pelotons, maar onder invloed van de 'Reorganisatie Parate KL' (2007) - en bij 43 Gnkcie Mechbrig onder invloed van de standby-periode voor de NATO Response Force in de eerste helft van 2005 - zullen de geneeskundige compagnieen eind 2005 herschikt en gereorganiseerd zijn. Daarbij zullen zowel personeel als materieel aan verandering onderhevig zijn. Ziekenautopeloton (Zaupel): Het Zaupel bestaat uit drie ziekenautogroepen. Elke groep heeft acht gewondentransportmiddelen van het type Mercedes-Benz 290 GD GWT. Het totaal aan gewondentransportmiddelen is dus 24. Hiermee kunnen de gewonden van de eenheden naar de hulppost of de verbandplaats vervoerd worden. Hulppostpeloton (Hppel): Het Hppel biedt niet-specialistische geneeskundige zorg die in de eerste plaats is gericht op levens-, ledemaat- of gezichtsvermogenreddende handelingen. Daarna volgt het verlenen van geneeskundige verzorging ten behoeve van zieken en gewonden die moeten terugkeren naar de eigen eenheid dan wel moeten worden afgevoerd naar een hoger echelon. Per manoeuvrebataljon wordt, ± 5 km achter het front, een hulppostgroep ingedeeld. Zo’n groep bestaat uit een AMA, een AMV’er, een AMVIG’er, vier BGV’ers en een gewondenvervoerploeg. De hulppost is een role 1 geneeskundige inrichting. Het Hppel doet de triage P1 tot en met P3, ATLS-behandeling en maakt en houdt zieken en gewonden afvoergereed. De inzet van het Hppel vloeit voort uit het besluitvormingsproces van de brigadecommandant, waarbij de niet ingezette groepen van het Hppel een reserve-capaciteit vormen. Verbandplaatspeloton (Vbplpel): Zowel het Hppel als het Vbplpel worden, afhankelijk van de positie van de Voorste Lijn Eigen Troepen (VLET), verplaatst. Vanaf de verbandplaats worden de zieken en gewonden vervoerd naar het hospitaal. De verbandplaats is een role 2 geneeskundige inrichting. Het Vbplpel runt de verbandplaats als een opvang- en behandelpunt voor zieken en gewonden die een uitgebreidere behandeling nodig hebben. Bij het Vbplpel worden onder meer kleine chirurgische ingrepen uitgevoerd – overigens zonder dat de verbandplaats over een operatiekamer beschikt – en tandheelkundige zorg verleend. Bovendien beschikt het Vbplpel over een verpleegafdeling waar voor kortere tijd patiënten kunnen worden verpleegd. Om het zgn. ‘springen’ (verplaatsen van de geneeskundige inrichting) mogelijk te kunnen maken, beschikt het Vbplpel over twee aankomst-, shockbehandel- en verpleeggroepen. Logistiek peloton (Logpel): Het Logpel heeft alle middelen in huis om de eigen eenheid te verzorgen, d.w.z. de interne logistiek, én beschikt over de verdeelplaats voor geneeskundige verbruiks- en gebruiksartikelen (klasse VIII) die de geneeskundige brigade-eenheden voorziet van de noodzakelijke genees- en verbandmiddelen. Daarnaast herbergt het Logpel een bevoorradings-, keuken- en onderhoudsgroep.
Sinds de Reorganisatie Parate KL 2007, ziet het organigram van de Geneeskundige Compagnieën van 13 en 43 Gemechaniseerde Brigade er als volgt uit.
Subdienstvak met een algemene en een specialistische taak. Onder de algemene taken vallen transport, opvang, behandeling en afvoer van zieken en gewonden, het inrichten van geneeskundige inrichtingen tijdens oefeningen en missies, de zorg voor medische apparatuur en de bevoorrading van geneeskundige gebruiks- en verbruiksartikelen. De specialistische taken worden uitgevoerd door artsen, chirurgen, tandartsen, apothekers, verpleegkundigen e.d. Op 18 oktober 1814 werd de Leidse professor S.J. Brugmans benoemd tot de eerste Inspecteur Militair Geneeskundige Dienst in Nederland. De ingangsdatum van Brugmans' inspecteurschap geldt als de officiële start van de militair-geneeskundige dienst in Nederland. Op 7 april 1869 is door Koning Willem III de basis van het Regiment Geneeskundige Troepen gelegd, door de oprichting van twee compagnieën hospitaalsoldaten; omstreeks 1900 worden zij verdubbeld en in 1936 wordt de naam hospitaalsoldaten - waarvan afgeleid de term "hospikken" - vervangen door geneeskundige troepen.
2004 is derhalve een jubileumjaar: de militair-geneeskundige dienst bestaat 190 jaar, het Regiment Geneeskundige Troepen telt 135 jaar en vijfentwintig jaar geleden ontving het Regiment zijn vaandel. Door ontwikkelingen op het gebied van de logistiek binnen de Koninklijke Landmacht en door integratie van de dienstvakken van de Technische Dienst, Militaire Administratie, Intendance, Aan- en Afvoertroepen en Geneeskundige Dienst, is met ingang van 1 oktober 2001 al het personeel van de Geneeskundige Dienst registratief ingedeeld bij het Dienstvak der Logistiek. De belangrijkste uiterlijke verandering is dat zowel het baretembleem als de kraagspiegels behorend bij de Geneeskundige Dienst sindsdien worden gedragen op een okergele 'logistieke' ondergrond. Het baretembleem van de Geneeskundige Dienst is, sinds 1949, een combinatie van schild, zwaard en aesculaap, gedekt door een koninklijke kroon, met terzijde een lauwer- en een eikentak. Het op het baretembleem aangegeven Latijns devies van de Geneeskundige Dienst luidt "Eripiendo victoriae prosum" ("Al helpende dien ik de overwinning" ). In september 2009 heeft Commandant Landstrijdkrachten besloten dat de logistiek haar voormalige regimentskleuren weer mag dragen. Per 1 oktober 2010 is het personeel van de logistieke regimenten Bevoorradings- en Transporttroepen, Geneeskundige Troepen en Technische Troepen en het logistieke korps Militaire Administratie daadwerkelijk opnieuw gerechtigd de voormalige regimentskleuren (kraagspiegels en baretondergrond) te dragen:
Meer informatie over het mooiste werkgebied binnen de Koninklijke Landmacht is te vinden op de website van het Regiment Geneeskundige Troepen .
Zie verder: luchtgewondentransport.
GENERAAL-MAJOOR DE RUYTER VAN STEVENINCKKAZERNE Deze kazerne, gelegen aan de Eindhovensedijk in Oirschot, is de thuisbasis van 13 Gemechaniseerde Brigade en het rijopleidingscentrum Strijpse Kampen. De kazerne is vernoemd naar A(lbert) C(ornelis) de Ruyter van Steveninck (1895-1949), als luitenant-kolonel commandant van de roemruchte Prinses Irenebrigade (PIB), de voorloper van 17 Pantserinfanteriebataljon Garderegiment Fuseliers Prinses Irene (GFPI).
Links luitenant-kolonel A.C. De Ruyter van Steveninck, rechts de hoofdpoort van de Generaal-majoor De Ruyter van Steveninckkazerne in Oirschot In mei 1941 kreeg de PIB bij Wolverhampton een eigen trainingskamp en in juli 1943 werd de brigade ingedeeld bij de Britse 21ste Army Group om deel te nemen aan de invasie op de kust van Normandië. In augustus 1944 werd de PIB ingescheept met als bestemming Frankrijk, waar zij tussen 6 en 8 augustus bij Courseulles-sur-Mer aankwam. Van hieruit begon de veldtocht door Frankrijk en België naar Nederland onder leiding van luitenant-kolonel De Ruyter van Steveninck. De eerste gevechten van de Brigade op 12 augustus bij Saint Côme. Via de Seine overschreed de luitenant-kolonel op 21 september 1944 met zijn brigade ten zuiden van Valkenswaard de Nederlandse grens. De luitenant-kolonel opperde later het plan om als blijvende herinnering aan de invasie en aan de veldtocht door Frankrijk, België en Nederland alle militairen van de PIB met een oranje-blauw fluitkoord om de linkerschouder uit te rusten. Kort voor zijn overlijden volgde De Ruyter van Steveninck's bevordering tot generaal-majoor. Zie ook: Prinses Irene Brigade en Strijpse Kampen.
Deze kazerne, gelegen aan de Leuvenumseweg in Ermelo, is de thuisbasis van het Schoolbataljon Centraal en 400 Geneeskundig Bataljon. De kazerne is vernoemd naar S(imon) H(endrik) Spoor (1902-1949), oud-stafofficier van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger ( KNIL), die vanaf januari 1946 in de rang van luitenant-generaal legercommandant in Indië was. Generaal Spoor werd gerespecteerd om zijn kennis van militaire operaties, politieke zaken en tactisch inzicht, en hij was zéér populair bij de troepen.
Foto-compilatie generaal Spoor (© website 3-5 RI - 3 de Bataljon van het 5 de Regiment Infanterie – van de ‘7 December' Divisie voor, tijdens en na de Politionele Acties op Oost-Java van 1946-1949) Spoor kreeg als opdracht orde en rust te herstellen in Indië. Al vanaf de proclamatie van de onafhankelijkheid werd Indië geteisterd door geweld. Groepen pemuda's (jonge revolutionairen) en overigen vochten tegen de terugkeer van de Nederlanders. In 1947 besloot Nederland tot militaire actie tegen de Republiek Indonesië. De Eerste Politionele Actie van 21 juli tot 5 augustus 1947 onder de naam ‘Operatie Product', had als doel het herwinnen van economisch belangrijke gebieden op Java en Sumatra, maar de Republikeinse hoofdstad Djokjakarta mocht door de legerleiding niet worden bezet. Omdat de bestandsschendingen in 1948 bleven voortduren, drong de legerleiding aan op hernieuwde militaire actie om Djokjakarta te neutraliseren. De Tweede Politionele Actie, onder de naam ‘Operatie Kraai', werd gevoerd van 18 december 1948 tot 5 januari 1949, waarbij Djokjakarta werd bezet door luchtlandingseenheden en de Republikeinse leiders Ahmed Soekarno en Mohammad Hatta gevangen werden genomen.
Spandoek dat oproept voor een baan bij de genie, zoals dat in 2005 lange tijd te zien is geweest bij de ingang van de Johannes Postkazerne in Havelte Gevechtsondersteunend wapen dat zich met name bezighoudt met het zorgdragen voor (contra-)mobiliteit, zoals:
De taken van de genie laten zich het best omschrijven als het optimaal conditioneren van het terrein, met inbegrip van de infrastructuur, ten gunste van de bewegingsmogelijkheden en de continuïteit van de eigen troepen en ten nadele van de vijand. In de laatste categorie vallen het opwerpen van hindernissen en het ontzeggen van terrein(delen). Ten gunste van de eigen strijdkrachten gelden het overwinnen van hindernissen, het aanpassen/instandhouden van gebouwen, werken en het wegennet en het misleiden van de vijand. De genie kent haar oorsprong in 1748. Op 15 mei 1748 werd het Regiment Mineurs en Sappeurs opgericht door kolonel Nicolaas François de Torcy, baron van Breda. De taken van het regiment waren oorspronkelijk dan ook mineren en sapperen:
Het kwam voort uit het Corps Ingenieurs en het Corps Mineurs en Sappeurs; jaarlijks wordt op 15 mei de verjaardag van het regiment gevierd. Op 9 januari 1814 werd het regiment uitgebreid met de pontonniers tot het Bataljon Pontonniers, Mineurs en Sappeurs. Acht jaar later, onder Napoleon, werden de pontonniers registratief onderverdeeld bij het wapen der artillerie. In 1827 werd het Korps Pontonniers en Torpedisten - belast met het slaan van bruggen en het aanbrengen van versperringen in de grote rivieren - dan weer ondergebracht bij het wapen der genie. De toenmalige commandant Veldleger, luitenant-generaal Muller-Massis reikte op 30 april 1927 in Utrecht namens Hare Majesteit Koningin Wilhelmina het eerste vaandel uit aan Regimentscommandant kolonel Bueno de Mesquita. Op 14 mei 1940 is het vaandel op last van de Depotcommandant, luitenant-kolonel Van de Berg in Schoonhoven, verbrand om te voorkomen dat het in handen van de Duitsers zou vallen. Op 1 oktober 1938 was de indeling alweer veranderd:
Op 15 juli 1940 zijn alle hierboven genoemde eenheden ontbonden, om na de Tweede Wereldoorlog stukje bij beetje in onderdelen te worden heropgericht:
De locaties van de genie zijn:
Bron: HB 5-3 (Handboek geniesoldaat), druk 1.
Stamboom van de genie (bron: De Onderofficier).
Zie ook: Baileybrug, Bozena-4 M.M.C.S., medium girder bridge, mineur, pionier, pontonnier, Prinses Margrietkazerne, sappeur, Scanjack 3500 en vouwbrug.
Term bestaat uit de Griekse woorden “genos” (ras, natie of volk) en het achtervoegsel “cide” (moorden). Stelselmatige en opzettelijke uitroeiing van een etnische bevolkingsgroep, natie, ras of volk. Synoniem: volkerenmoord. Sinds de Tweede Wereldoorlog wordt de term toegepast op bijvoorbeeld de georganiseerde moord op 6 miljoen joden, Roma, Sinti, zigeuners, homoseksuelen en gehandicapten (holocaust). Al in 1951 werd door de Verenigde Naties een conventie aangenomen die genocide verbiedt, de zgn. Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide. Genocide wordt heden ten dage vaak in één adem genoemd met ‘etnische zuiveringen’ en/of ‘misdaden tegen de menselijkheid’, termen waarvan de vlag niet altijd dezelfde lading dekt als die van genocide. In de hedendaagse geschiedenis geldt de door Bosnisch-Servische militairen gepleegde moord op 7.000 moslimmannen uit de enclave Srebrenica – waar Dutchbat was gestationeerd – als een dieptepunt in de historie van genocide.
Cartoon van Zak (Jacques Moeraert), de Volkskrant, 5 februari 2005 Genocide wordt door super- en supranationale organen als NAVO, OVSE, VN en WEU al dan niet aangegrepen als redengeving voor militair optreden. Zo niet, dan is het al dan niet plaatshebben van genocide op zijn minst een discussiepunt voor media en politiek.
Krijgswetenschap houdt zich nadrukkelijk ook bezig met operationele analyse, niet zelden gebaseerd op de lessons identified en lessons learned uit de recente (krijgs)geschiedenis. Ook de meningsvorming en uitwisseling van standpunten, tijdens en achteraf, zijn hierbij van belang. Naslagwerken waarin dieper wordt ingegaan op de diverse aspecten van militaire geschiedenis zijn het ‘Militair woordenboek’ (1861) van Heinrich M.F. Landolt en het proefschrift ‘Tactische systemen. Een vergelijking van het militair optreden van land-, zee- en luchtstrijdkrachten’ (2006) van Guy R.L. Schokking.
Duits: Nahkampfbahn. Engels: combat range; assault course. Frans: gamme de combat.
De gevechtsbaan in gebruik De gevechtsbaan – een onderdeel van het Infanterie Schietkamp (ISK) in Harskamp, gemeente Ede – is een 100 meter lange baan, die moet worden genomen in tijgersluipgang. De baan is in 1953 in gebruik genomen. Militairen worden op de baan geoefend in het nemen van een hindernisbaan onder vijandelijk vuur ten behoeve van het nabijgevecht.
De oefening wordt aangevangen in gevechtsoverall én met een genummerde helm, opdat vanuit de controletorens per individuele militair kan worden bijgestuurd (“Nummer 13, laag blijven!”). De persoonlijke en groepswapens zijn (half)geladen. Zowel begin- als eindpunt zijn een loopgraaf. Tussen beide loopgraven moet in tijgersluipgang – met buik, handen en voeten zo laag mogelijk bij het maaiveld – worden verplaatst. Aan het eindpunt moet vanuit de loopgraaf vuur worden uitgebracht op doelen in het voorterrein, nadat de wapens provisorisch zijn onderhouden. De schietoefening levert punten op, waardoor eenheden in competitieverband met elkaar kunnen wedijveren. Na de schietoefening keren de militairen in looppas terug naar het beginpunt van de oefening. Zie ook: Infanterie Schietkamp (ISK).
Voorschrift (VS) 2-1386. Na 1950 is binnen de Koninklijke Landmacht met grote voortvarendheid gewerkt aan doctrinevorming, maar tot bijna het einde van de 20ste eeuw, met inbegrip van de periode van de Koude Oorlog, is de Gevechtshandleiding doorgegaan als vigerend dienstvoorschrift. De Gevechtshandleiding bevatte specifiek de regels voor het voeren van het gevecht ten behoeve van de officieren van de KL. De laatste versie dateert van 1957. De Gevechtsahandleiding is in 1998 vervangen door de delen A (Grondslagen) en B (Reguliere gevechtsoperaties) van de Landmacht Dotrine Publikatie II (Gevechtsoperaties).
Officieel: Insigne voor optreden onder gevechtsomstandigheden. Geïntroduceerd door het Ministerie van Defensie op 22 oktober 2008. Het bronskleurige insigne is een liggend-ovale lauwerkrans met daaroverheen een blank wapen.
De onderscheiding is met terugwerkende kracht ingevoerd vanaf 1 juni 2001, toen het huidige, in 1994 herziene Decoratiestelsel is ingegaan. Het insigne is bedoeld als een blijvende waardering naast de onderscheidingen in het Decoratiestelsel en de verschillende Dapperheidsonderscheidingen, in volgorde van belangrijkheid: Militaire Willems-Orde, Bronzen Leeuw, Bronzen Kruis, Kruis van Verdienste en Vliegerkruis.
De verhouding van de het aantal eigen troepen tot het aantal vijandelijke troepen. Is de gevechtskrachtverhouding negatief, dan is de vijand numeriek sterker dan de eigen troepen. Indien de eigen troepen numeriek sterker zijn dan de vijand, is sprake van een positieve gevechtskrachtverhouding. In het algemeen wordt gesteld dat bij een aanvallend gevecht de gevechtskrachtverhouding minimaal 3 : 1 moet zijn, d.w.z. 3 eigen militairen ten opzichte van 1 vijandelijke. Bij een aanvallend gevecht bij het optreden in verstedelijkte gebieden (OVG) kan de gevechtskrachtverhouding oplopen tot 6 : 1 of zelfs 8 : 1. Verrassing en beweeglijkheid hebben een positieve invloed op de gevechtskrachtverhouding; hierdoor wordt een doeltreffender gebruik van de eigen middelen bevorderd, onder andere door gebruik te maken van minder voor de hand liggende wijzen van optreden zoals:
Bij een negatieve gevechtskrachtverhouding – tijdens het verdedigend gevecht of het vertragend gevecht – lopen eenheden groot risico om gebonden te raken. Vaak zullen zij het nabijgevecht moeten voeren (tot maximaal 500 meter afstand). Een negatieve gevechtskrachtverhouding zal planmatig leiden tot een grotere verliesverwachting. Zie ook: verliesverwachting.
Synoniemen: kistjes; soldatenkistjes.
De M90 is verkrijgbaar in het klassieke model (met sleuf in de hak) en het moderne model (zonder sleuf in de hak). Het moderne model is de lichtgewicht variant. De schoenen worden afgeleverd met groene inlegzool, veters en onderhoudsset. In eerste instantie werd de schoen gefabriceerd door Bata (Best), later door Gerba (Dongen). De M90 is de vervanging van de hoge bruine gevechtslaarzen die in diverse varianten vanaf 1957 dienst hebben gedaan.
In de meest vreemde functionaliteit duiken de oude bruine gevechtslaarzen op: hier als bloembakken voor hedra.
Ook genaamd: operationele pauze; vuurpauze. Duits: Feuerpauze. Engels: combat pause. Relatief rustige periode tussen twee gevechten dan wel gevechtsacties, die wordt benut om:
Een gevecht(sactie) kan zonder gevechtspauze geen doorgang vinden, omdat militaire operaties nu eenmaal niet onafgebroken kunnen worden uitgevoerd. Gedurende de gevechtspauze moet op welk wijze dan ook het initiatief worden behouden.
Na de uitgifte van een warme maaltijd neemt de individuele militair een doosje gevechtsrantsoen ontbijt / lunch voor 24 uur mee; deze WOL-cyclus kan zich dagelijks herhalen. De inhoud van een doosje gevechtsrantsoen ontbijt/lunch voor 24 uur bestaat uit:
Zie ook: noodrantsoen.
Afgekort: gevtn. Duits: vorgeschobene Versorgungsdienste. Engels: combat battle train. Frans: trains de combat. Vóór de invoering van het concept fysieke distributie: het geheel van personeel en materieel dat ten behoeve van de gevechtslogistiek nodig is voor de directe logistieke steun aan een eenheid ter grootte van een compagnie, bataljon- of team bij gevechtsacties. Hiertoe behoren in de regel tenminste staf, administratie, bergingscapaciteit, distributie (klasse I, III en V), geneeskundige afvoer en onderhoudsdiagnose, zodat elke gebruikende eenheid altijd kan terugvallen op haar eigen, beperkte capaciteit. De organiek aanwezige, dan wel bijeengebrachte, gevechtslogistieke elementen worden bij een gevechtsactie vooruitgeschoven. Bij de meeste gevechtsacties zal de prioriteit liggen bij de afvoer van gewonden en de brandstof- en munitiebevoorrading. Bij gevechtsacties die korter duren dan 48 uur zal de gevechtstrein in de regel niet worden uitgebracht, maar zullen zowel de logistieke zelfstandigheid van de ingezette eenheid worden verhoogd als onderbevelstellingen plaatsvinden van logistieke middelen van het naasthogere echelon. Een voorbeeld hiervan is het uitbrengen van een hulppost. Het hoofd van de Sectie 4 kan middelen aan de gevechtstrein toevoegen. De gevechtstrein wordt geleid door de bataljons- (BA) of compagniesadjudant (CA). Zie ook: goederentrein.
Engels: combat scene of action frequency (CSAF). Frans: fréquence pour la zone opérationnelle de combat. In de regel analoge radiofrequentie in de korte golf (HF) die door eenheden moet worden gehanteerd wanneer gebruikmaking van een vooraf bekendgesteld verbindingsplan niet (meer) mogelijk is. Op de gevechtsveldnoodfrequentie kunnen eenheden (radiostations) die in nood verkeren en via de gebruikelijke frequenties geen contact (meer) kunnen krijgen met het hogere niveau, zich melden. Bekendste voorbeeld hiervan zijn geëxfiltreerde eenheden die geen radiocontact (meer) hebben met het hogere niveau maar naar eigen troepen willen terugkeren. Het netcontrolestation (NCS), dan wel een door het NCS aangewezen radiostation, luistert permanent in op de gevechtsveldnoodfrequentie.
Duits: Gefechtsfeldbeleuchtung; Schlachtfeldbeleuchtung. Engels: battlefield illumination. Frans: éclairement du champ de bataille. Door artillerie, mortieren of luchtgebonden middelen afroepen van verlichting van het gevechtsveld ten behoeve van de waarneming in gebieden waar de inzet van nachtzichtapparatuur niet mogelijk is. Hiertoe wordt lichtmunitie gebruikt, die kunstmatig de zichtconditie kan verbeteren. Een of meerdere lichtgranaatschoten, al dan niet in combinatie met fosfor en/of rook, zijn voldoende effectief bij het markeren van vijandelijke bewegingen (silhouetwerking) en opstellingen, het ondersteunen van nachtelijke patrouilles, ten behoeve van close air support (CAS) of worden aangewend bij ontdekking door de vijand of na het inzetten van een aanval. Met het uitzetten van struikeldraden met lichtsein (trip flares) en door het gebruik van zoeklichten op vlieg- en voertuigen kan eveneens gevechtsveldverlichting worden gecreëerd. Inzet van gevechtsveldverlichting:
Voor- en nadelen:
Zie ook: lichtmunitie.
Het gevechtsverlies wordt gevormd door:
Zie ook: D.N.B.I., EPINATO en verliesverwachting.
GEVECHTSVOERTUIG Voertuig dat wordt gebruikt om het gevecht te voeren teneinde de tegenstander te kunnen uitschakelen. Nadeel is dat de tegenstander dezelfde voertuigen gebruikt om te proberen u uit te schakelen. Kenmerken van een gevechtsvoertuig:
Zie ook aanvallend gevecht, verdedigend gevecht en vertragend gevecht. Materieel dat uit de aard van zijn gebruiksmogelijkheden en/of samenstelling een veiligheidsrisico kan zijn voor een verdragsorganisatie, land, krijgsmacht of militaire operatie. In het algemeen wordt de gevoeligheid bepaald door zowel het strategisch belang als de eventuele technologische gecompliceerdheid. Voorbeelden van gevoelig materieel worden uiteraard niet met naam en toenaam genoemd. Doorgaans wordt gevoelig materieel door de lucht vervoerd; minder kwetsbare goederen kunnen per schip worden getransporteerd. Te land wordt gevoelig materieel vanuit de lucht beschermd.
Een geweldsinstructie geeft richtlijnen voor het gebruik van geweld door militairen die deelnemen aan een operatie in internationaal verband dan wel aan taken in het kader van de ‘Rijkswet geweldgebruik krijgsmacht in de uitoefening van de bewakings- en beveiligingstaak’. In dit laatste geval gaat het om taakstellingen in het kader van beveiligen en bewaken in de vredesbedrijfsvoering en/of tijdens oefeningen volgens Instructiekaart (IK) 2-27 of een zgn. Exercise Geweldsinstructie.
De alom bekende geweldsinstructie die wordt gehanteerd op vredeslokaties luidt:
Uitgangspunt van een geweldsinstructie is dat geweld altijd proportioneel moet worden gebruikt. In een ‘split second’ moet de individuele militair immers kunnen besluiten om al dan niet geweld aan te wenden. De hamvraag bij een geweldsinstructie is wanneer er wel/niet (welke vorm van) geweld mag worden toegestaan en of er in voorkomend geval wel/niet gebruik mag worden gemaakt van het persoonlijk wapen. Een geweldsinstructie is feitelijk niet meer dan een toetsingskader, dat de individuele militair duidelijk moet maken waar de grenzen van zijn handelen liggen. Een geweldsinstructie is bedoeld om het gebruik van geweld te doseren en het vallen van doden te voorkomen. Alomvattend is een geweldsinstructie nooit, omdat van te voren niet alle mogelijke situaties denkbaar zijn. De instructies moeten de indivuele militair een beeld geven van zijn grenzen, zodat hij daarbinnen zelf kan besluiten hoe te handelen.
Cartoon van Fokke & Sukke over de over de Nederlandse SFIR-militairen in Irak, die zich aan de geweldsinstructie moesten houden (© website Fokke & Sukke) Een geweldsinstructie staat niet slechts bij (levens)gevaar voor Nederlandse militairen geweld toe, maar voorziet ook in de bescherming van niet-militairen en/of bepaalde categorieën goederen of het lossen van waarschuwingsschoten. Daarbij zijn de waarneming, ervaringen en analyse van de individuele militair, plaatselijk en tijdelijk, het uitgangspunt. Bij een Peace Support Operation wordt niet zelden uitsluitend juridische dekking geboden binnen de marges van de geweldsinstructie, maar als de individuele militair zich houdt aan de afgegeven geweldsinstructie hij niet beducht hoeft te zijn voor strafrechtelijke consequenties. Vooral ook omdat zowel de Rules of Engagement (ROE), Aide-Mémoire als geweldsinstructie dienstvoorschriften zijn in de zin van artikel 135 van het Wetboek van Militair Strafrecht, dat wil zeggen “een bij of krachtens algemene maatregel van Rijksbestuur of van bestuur dan wel een bij of krachtens landsverordening onderscheidenlijk landsbesluit gegeven schriftelijk besluit van algemene strekking dat enig militair dienstbelang betreft en een tot de militair gericht ge- of verbod bevat”.
Ook genaamd: conflictspectrum. Duits: Konfliktspektrum; Einsatzspektrum. Engels: spectrum of conflict; operational spectrum. Glijdende schaal waarop de geweldsintensiteit van conflicten varieert in uitersten tussen geen geweld (absolute vrede) en uiterst gewelddadig (totale oorlog, “full-scale war”).
Een voorbeeld van een indeling van het geweldsspectrum met daaraan gekoppeld de internationale organisaties (NAVO, OVSE, VN en Europese Unie) die zich daarin begeven De middelen, zowel in het lagere als hogere deel van het geweldsspectrum, zijn in de regel dezelfde omdat bij operaties in het lagere deel rekening moet worden gehouden met het voorzien in voldoende escalatiedominantie, d.w.z. een overcapaciteit wat betreft zwaarte aan middelen. Omstandigheden in conflictgebieden kunnen snel wisselen, in fasering, intensiteit, omvang en tijd. Hoewel het onderscheid tussen operaties in het hogere en het lagere deel van het geweldsspectrum blijkbaar vervaagt, kan bijvoorbeeld lichte, uitgestegen infanterie nog altijd in elk deel van het geweldsspectrum zijn werk doen. De Koninklijke Landmacht is overigens all-round inzetbaar in het gehele geweldsspectrum, modulair inpasbaar in multinationale verbanden en heeft een expeditionaire oriëntatie (snel inzetbaar over grote afstanden). Alle brigades kunnen militaire operaties uitvoeren in het gehele geweldsspectrum.
Het ambitieniveau in het hogere deel van het geweldsspectrum is sinds 2003 (Prinsjesdagbrief 2003, pagina’s 24 en 25) als volgt: “Nederland moet in staat zijn om met een brigade of het equivalent daarvan deel te nemen aan operaties in hogere delen van het geweldsspectrum. Het betreft de volgende bijdrage van de krijgsmachtdelen dan wel een combinatie hiervan. De landstrijdkrachten moeten voortaan in staat worden geacht een brigade (taakgroep) samen te stellen voor het optreden in internationaal verband in hogere delen van het geweldsspectrum. De maximale bijdrage van de luchtstrijdkrachten aan een operatie in hoge delen van het geweldsspectrum kan worden verlaagd van drie naar twee squadrons met elk achttien jachtvliegtuigen en die van de zeestrijdkrachten van een taakgroep met zes tot acht fregatten naar maximaal vijf fregatten. Voor deze bijdragen geldt dat zij in de praktijk al naar gelang de missie worden samengesteld.” In de beleidsbrief ‘Wereldwijd dienstbaar’ (18 september 2007) staat het als volgt: Gespecificeerd naar het hogere en lagere deel van het geweldsspectrum vervolgt de beleidsbrief: “Deelneming gedurende maximaal een jaar aan een operatie in het hogere deel van het geweldsspectrum met een brigade van landstrijdkrachten, twee squadrons jachtvliegtuigen of een maritieme taakgroep; gelijktijdige deelneming gedurende langere tijd aan maximaal drie operaties in het lagere deel van het geweldsspectrum met taakgroepen van bataljonsgrootte of, bij luchtoperaties en maritieme operaties, equivalenten hiervan.” Terug naar BovenGEWICHT PERSONEEL (ZONDER / MET BEPAKKING)
Als de gewonde zonder hulpverlener wordt achtergelaten, moet de gewonde in de stabiele zijligging worden gelegd. Het is niet ongewoon dat het gewondennest zodanig voorwaarts geloceerd is, dat zij al vanaf ± 100 meter achter de voorste lijn eigen troepen (VLET) ligt. Het is dus denkbaar dat de eerste gewondenstroom die een gewondennest bereikt, vooral bestaat uit niet-gestabiliseerde gewonden. Gemakshalve kan het gewondennest geloceerd zijn bij een observatiepost of roadblock . Afhankelijk van de gevechtssituatie worden – na de Zelf Hulp en Kameraden Hulp (ZHKH) én de eerste behandeling door de Combat Life Saver (CLS’er of gewondenhelper) of geneeskundig verzorger van het peloton (PTLS) – op de plaats van gewond raken gewonden uit de gevarenzone gehaald en verzameld in het gewondennest. Bij een hoog ‘loodgehalte’ zal de gewonde eerst naar het gewondennest worden gebracht om pas dáár eerstehulpverlening te krijgen. De groepscommandant is de eerstverantwoordelijke om een gewonde in het kader van de hit-and-run tactiek direct naar het gewondennest af te voeren en daarvoor opdracht te geven. Vanaf het gewondennest wordt de gewonde door zorg van een Algemeen Militair Verpleegkundige (AMV) met een bij de geneeskundige afvoerploeg van de compagnie ingedeeld pantserrups- of pantserwielvoertuig afgevoerd naar een (bataljons)hulppost. Dit is de eerste geneeskundige inrichting. Een andere mogelijkheid is afvoer naar een Medical Pick-Up Point (MEDPUP). Eisen van het gewondennest zijn:
In het gewondennest wordt het wapen van de gewonde ontladen. Zowel wapen als helm, NBC-beschermende kleding, persoonlijke bezittingen en overige niet van de gewonde te scheiden PGU blijven bij de gewonde. Groepswapens blijven binnen de eenheid en worden herverdeeld. Overige uitrustingsstukken, zoals de rugzak, worden in het gewondennest achtergelaten. In afwachting van afvoer wordt tijdens cq. na de behandeling de gewondenkaart ingevuld. Waneer het gewondenaanbod groot is dan wel als de afstand tot het gewondennest groot is, kan de afvoer naar het gewondennest worden uitgevoerd met ter plaatse geformeerde hulp- en draagbaarploegen die worden s amengesteld uit niet-geneeskundig personeel. In het gewondennest worden de gewonden gesorteerd in urgentieklassen voor geneeskundige behandeling (T-classificatie) én in prioriteiten voor afvoer naar de geneeskundige inrichting (triage of P-classificatie). Handelingen die ook in het gewondennest kunnen plaatsvinden, om zowel het stabiliseren als het transportgereed maken te bevorderen, zijn het aanleggen van body-splinting, Donway-tractiespalk, drukverbanden en tourniquets. De behandelaar van de gewonden moet ervoor zorgen dat hij door de hoeveelheid gewonden niet gebonden raakt. Als hij gebonden dreigt te raken, moet a.s.a.p. een prioriteitsmelding worden doorgegeven. Daarop zal het gewondennest, indien mogelijk, met spoed worden leeggereden. Bij een piekbelasting in het gewondenaanbod, bevindt de AMV’er zich óók in het gewondennest. Om het gebonden raken te voorkomen moet de eenheid proberen de geneeskundige afvoerploeg(en) zo dicht mogelijk bij gewondennesten te situeren. Bij meerdere gewondennesten moet de geneeskundige verzorging zich verdelen naar gelang het zwaartepunt. Om tijdens gevechtsacties gestructureerd te kunnen werken worden de gewonden in het gewondennest naar categorie gescheiden:
In het gezondheidszorgsysteem in het afwachtingsgebied of verzamelgebied wordt géén gebruik gemaakt van gewondennesten. Iedere eenheid beschikt daar over een geneeskundig afvoermiddel, waarmee de zorgverlener zich naar de plaats van ongeval begeeft, de gewonde ter plaatse stabiliseert en vervolgens naar een geneeskundige inrichting afvoert. De (operationele) commandant kan bepalen dat de gewonde (al dan niet met een hulpverlener) wordt achtergelaten. Zie ook: Algemeen Militair Verpleegkundige, Combat Life Saver, hulppost en marsgewondenverzamelpunt.
Afkortingen: gzhc en gzhcen. Voor al dan niet spoedeisende verrichtingen in het kader van de eerstehulpverlening kan de militair binnen de diensturen op het gezondheidscentrum terecht, ook voor ernstige pijnklachten aan het gebit. Buiten de diensturen wordt de militair verwezen naar de dienstdoende civiele huis- of tandarts. Het gezondheidscentrum kent de volgende functies:
De militair maakt een afspraak via de dokters- of tandartsassistent(e). Behalve dat de doktersassistent(e) fungeert als ‘filter’ voor de arts, verzorgt deze op de poli wonden, verricht kleine medische ingrepen, geeft praktische informatie, geeft medicijnen uit en geeft advies inzake zelfzorggeneesmiddelen en drogisterij-artikelen. De tandarts controleert en behandelt de gebitstoestand van de militair in het kader van dental fitness; het gebit van de militair moet gesaneerd zijn. De fysiotherapeut behandelt lichamelijke klachten, vooral aan het bewegingsapparaat. De apotheker en apothekersassistent(e) geven (herhalings)recepten van huis- en tandarts uit. Ook beschikt het gezondheidscentrum over een eigen laboratorium en regionale ziekenzaal-functie, waardoor patienten gedurende een langere periode kunnen worden opgenomen.
De ghillie suit bestaat ideaal gesproken uit de hoofdbestanddelen jas en broek, waarbij ook hoofd, gevechtslaarzen en handen zijn gecamoufleerd. Een complete ghillie suit bestaat uit aaneengenaaide stroken camouflagemateriaal met een mengsel van hennep, jute, netten en vergelijkbaar organisch materiaal op een ondergrond van bijvoorbeeld een overall. Uit de omgeving waarin wordt geopereerd kan lokale vegetatie (bladeren, takjes en twijgjes) worden toegevoegd. Zie ook: schutter-lange-afstand (SLA) en sluipschutter.
Zwarte patroontas met bandelier, die nu nog door officieren en adjudanten-onderofficier van het Wapen der Cavalerie en het Wapen der Artillerie wordt gedragen als ceremonieel versiersel over de modeldecoraties aan het ceremonieel tenue (CT). Vroeger werd de giberne bij de bereden wapens – toen deze nog bewapend waren met voorladers – gebruikt voor het meenemen van munitie, cartouches, slaghoedjes en afvuurpijpjes. Ook zijn vaak ruimnaalden bevestigd om het zundgat (laadgat van een geweer of kanon) te ontdoen van verbrand kruit (“ruimen”). De draagwijze van de giberne is kruislings voor de borst, lopend over de linkerschouder en afhangend aan de rechterzij.
Giberne voor officieren van het Korps Veldartillerie, getekend in 1853. De tekening is van officier / tekenaar Willem Constantijn Staring (1847-1916), van wie in 2001 in het Legermuseum op de expositie ‘Was getekend’ zijn tekeningen, aquarellen en schetsen waren te zien. De giberne behoort tot de organieke militaire uitrustingsstukken uit het verleden, evenals attila, fouragère, kepi, kolbak, sabel, sjabrak en sjerp. De zwartlederen giberne wordt binnen de Koninklijke Landmacht alleen gedragen aan het CT van de cavalerie, Korps Luchtdoelartillerie, Korps Rijdende Artillerie (‘Gele Rijders’) en Korps Veldartillerie. Commandanten van bijzondere ceremoniële diensten, erewachten, Cavalerie Ere-escorte e.d. van beide wapens dragen – naast de giberne – sabel en sabeltas. Waar de Officier van Kazerne Piket (OKP) normaliter een ringkraag draagt, dragen de (onder)officieren die behoren tot het Wapen der Cavalerie en het Wapen der Artillerie de giberne. Ook de vroegere officieren van gezondheid en paardenartsen droegen een zgn. giberne-trousse – een lederen tas voor het bergen van allerhande heelkundig instrumentarium.
Het inroepen van een gids – niet noodzakelijk de bijrijder – als hulp bij het achteruit rijden is NIET verplicht:
Gidsen vindt plaats met de handsignalen zoals die zijn vastgelegd in de STANAG 2454 / AMovP-1 (Road Movements and Movements Control / Allied Movement Publication 1), hoofdstuk 2, annex F. Het achteruit rijden met een militair voertuig zonder zich te laten gidsen kan een overtreding van de Verkeersregeling Defensie opleveren en aldus een strafbaar feit vormen.
Zie ook: C.B.R.N.-middelen.
Officiële naam: Spike-MR (Medium Range). Engels: Medium Range Anti-Tank Weapon (MRAT). Geleid antitankwapen voor de middellange afstand met een effectief bereik van maximaal 2.500 meter. Eind 2000 is de Gill, geproduceerd door het Israëlische Rafael, voor het eerst operationeel ingezet door het Israëlische leger. De Gill is lichtgewicht, heeft een Fire & Forget-systeem en is man-portable:
In 2004 is de Gill in de Koninklijke Landmacht ingestroomd ten faveure van de Amerikaanse concurrent Javelin en ter vervanging van Dragon en TOW.
Omdat de Gill over een warmtezoekende raketkop beschikt, kan de raket zijn doel missen als het vijandelijk pantservoertuig flares of rookgranaten afvuurt. Het pantserdoordringend vermogen van de Gill is 1½ meter gewapend beton; het projectiel penetreert in reactief pantser. Doelen op een afstand tot 200 meter kunnen niet worden beschoten omwille van de minimale wapeningsafstand van de Gill. Het systeem is in een 30 seconden gebruiksklaar te maken en kan na het afvuren binnen tientallen seconden opnieuw schietgereed worden gemaakt. Verdere gegevens:
Latijn voor "zwaard".
Gladio en O&I verschilden op een belangrijk punt: terwijl Gladio in geval van een bezetting als een soort guerrillabeweging zou optreden, zou O&I in geval van oorlog en bezetting uitsluitend vallen onder de Nederlandse regering in vrijheid. O&I beschikte in Nederland over tal van safe-houses en wapendepots om militair georganiseerd het verzet te kunnen aangaan: geheime adressen waar trainingen werden gegeven en depots waar materiaal, inbegrepen wapens en munitie, lag opgeslagen. In 1980 werden in het Limburgse Heijthuizen in een bos 26 kisten materieel gevonden, in 1983 in een bos in het Gelderse Rozendaal 19 kisten en tot slot is in 1984 aangifte gedaan van de diefstal van 18 metalen kisten met pistolen, revolvers, mitrailleurs, handgranaten en explosieven, waaronder semtex, uit een depot in de Scheveningse Bosjes in de duinen van Den Haag. Zie ook: Stay Behind Forces.
Afgekort: GPS. Satellietnavigatie en -plaatsbepalingssysteem dat is ontwikkeld door én (aanvankelijk alleen0 voor de Amerikaanse krijgsmacht. De bekendste GPS-ontvanger - het gebruikerssegment van het complete systeem - die bij de KL in gebruik is, is de Precision Lightweight GPS Receiver +96 (PLGR+96) van producent Rockwell Collins. De KL-benaming is radio-installatie GPS KL/PRC-7001. Deze GPS-ontvanger is ruim 10 cm breed, bijna 21 cm hoog en 6½ cm dik. Hoofdgebruik zijn plaatsbepaling en tijdsynchronisatie met andere (radio)apparatuur. De nauwkeurigheid is hoog: 96% van de metingen vallen binnen de 16 meter. De nauwkeurigheid wordt tijdens uitzendingen gegarandeerd door gebruik te maken van crypto. Het wereldomspannende systeem bestaat uit 24 satellieten die in vaste banen rond de aarde draaien en elk een eigen signaal uitzenden; de eerste satelliet is in 1978 in een baan om de aarde gebracht. Alle satellieten zijn eigendom van het Amerikaanse Department of Defense (DOD). Met de ontvangst van minimaal drie (zonder hoogtebepaling) of vier (met hoogtebepaling) satellieten kan een GPS-ontvanger zijn positie op aarde bepalen. Zo vindt GPS wereldwijd toepassing in autonavigatie, beveiliging, krijgsmachten, landbouw en lucht- en scheepvaart. GPS maakt gebruik van een zeer nauwkeurige, gecodeerde, militaire P-band en een ongecodeerde, civele S/A (Selective Availability)-band. Tot 2000 werden de signalen van de S/A-band opzettelijk enigszins verstoord uitgezonden, waardoor de nauwkeurigheid van plaatsbepaling niet groter was dan 10 tot 100 meter, afhankelijk van de geografische en meteorologische omstandigheden. In 2000 bepaalde de Amerikaanse president Bill Clinton dat de S/A werd opgeschort, waardoor de nauwkeurigheid wereldwijd op ± 1 meter zou komen, met als voorbehoud dat de S/A-band (zij het alleen in het oorlogsgebied, i.c. de Area Restricted Mode) in werking zou treden indien oorlogsomstandigheden dat vereisten. Sindsdien kan GPS door iedereen worden gebruikt.
Zie ook: terreinoriëntatie.
Specificaties:
Zie ook: pistool en seinpistool. Voorheen: treinenbataljon. De verzamelde verzorgingselementen die NIET nodig zijn voor de directe ondersteuning van de gevechtsactie (d.i. gevechtslogistiek). De samenstelling van de logistiek ondersteunende eenheden geldt tegenwoordig als de logistieke driepoot van een brigade:
Met ingang van het einde van 2005 zijn de bevoorradingscompagnieën van de gemechaniseerde brigades verdwenen. Met uitzondering van een klein bevoorradingselement, zal de logistiek worden gerealiseerd aan de hand van het concept van de fysieke distributie (FD). Ook de geneeskundige compagnieën zijn gereorganiseerd: de role-2-eenheid (verbandplaats) is verdwenen en alle hulppostgroepen (role-1-eenheid) van de gemechaniseerde brigade zullen voortaan deel uitmaken van de geneeskundige compagnie, daarbij aangevuld met ziekenauto’s Mercedes-Benz 290GD. Zie ook: gevechtstrein. Letterlijk: gouden uur. Het eerste uur na een trauma, beginnend vanaf het tijdstip van het ongeval, bij traumapatiënten, waarin acute zorg dient plaats te vinden. De term ‘golden hour' is ontwikkeld door de Amerikaanse luitenant R. Adams Cowley (1917-1991), die na de Tweede Wereldoorlog in Europa werkzaam was als chirurg in een veldhospitaal van het U.S. Army Medical Corps. Tijd is een belangrijk element voor de kwaliteit van zorg voor de traumapatiënt. Volgens R. Adams Cowley bepaalt een snel en gecoördineerd stabiliseren van de vitale functies van de traumapatiënt zijn overleven; bovendien leidt het tot minder invaliditeit. De kans op overleven stijgt als de traumapatiënt binnen één uur na het ongeval wordt behandeld. Het menselijk lichaam is, ondanks de aanwezigheid van levensbedreigend letsel aan airway (ademweg), breathing (ademhaling) en/of circulation (bloedsomloop), dankzij het optreden van compensatiemechanismen, in staat bijna een uur lang de vitale functies op gang te houden. In een gesprek verklaarde R. Adams Cowley ooit : “Er is een gouden uur tussen leven en dood. Als u ernstig gewond raakt, hebt u minder dan 60 minuten om te overleven. U sterft niet meteen; dat kan drie dagen of twee weken later zijn – maar er is iets in uw lichaam gebeurd dat onherstelbaar is.” Het golden hour bepaalt onder meer de behoefte aan Special Forces Medics, Combat Life Savers (CLS'ers) en ander geneeskundig (hulp)personeel binnen de Koninklijke Landmacht voor het verrichten van een aantal levensreddende handelingen - met name tijdens ‘noodsituaties' die buiten de kaders van de Wet B.I.G. vallen. Traumapatiënten in uitzendgebieden zullen het eerste uur na het ongeval de professionele zorg in het civiele ziekenhuis, dan wel geneeskundige inrichtingen van de krijgsmacht, vaak niet binnen één uur kunnen bereiken en zijn dan afhankelijk van acute (kwaliteit van) zorg op andere locaties. Zie ook: Advanced Trauma Life Support. Engels: Gulf War Illnesses (GWI), Gulf Veterans' Illnesses of Gulf War Syndrome. Complex van chronische lichamelijke en psychische klachten dat sommige, met name Amerikaanse en Britse, militairen hebben overgehouden aan een verblijf in de Golfregio tijdens de Eerste Golfoorlog (operatie Desert Storm, 1991). Het klachtenpatroon spoort niet met dat van Post Traumatische Stress Syndroom . Veteranen met het Golfoorlogsyndroom kunnen met name last hebben van:
In de medische wereld bestaat géén eensluidende overeenstemming over de oorzaak of oorzaken van het Golfoorlogsyndroom; dientengevolge zijn zowel de (h)erkenning van het ziektebeeld als bijvoorbeeld de pensioenrechten van veteranen met het Golfoorlogsyndroom omstreden. Niettemin kunnen veel Golfoorlogveteranen niet meer deelnemen aan het arbeidsproces. Veteranen met het Golfoorlogsyndroom kunnen onder meer ziek zijn geworden als gevolg van (een combinatie van):
Zie ook: auto-injector en C.B.R.N.-middelen.
Van oorsprong Amerikaans ezelsbruggetje voor een calamiteitenplan (contingency plan), bestaande uit vijf punten, dat bijvoorbeeld kan worden gebruikt wanneer een verkenning wordt uitgevoerd:
Duits: Bereitschaft(sgrad); Bereitschaftszustand. Engels: notice to move (NTM); readiness condition (REDCON); state of readiness. Frans: avis de mouvement; avis de déploiement (en alerte à X minutes; sur préavis de X minutes). De beschikbare tijd (in uren en/of minuten) die een commandant van een eenheid heeft voordat hij – gerekend vanaf de ontvangst van de initiële opdracht – vanuit zijn locatie verplaatst dan wel voor een vervolgopdracht gereed moet zijn. Het afkondigen van de graad van gereedheid gebeurt door de pelotons- of groepscommandant, die conform de afgekondigde graad van gereedheid zijn personeel en materieel gereed wil hebben. Graden van gereedheid worden gewoonlijk toegepast bij verblijf in verzamelgebieden en op werklocaties ten behoeve van planning en uitvoering van werk- en rusttijden en logistieke activiteiten. De tijdsduur van de graad van gereedheid is een maximum: commandanten hebben te allen tijde de verplichting hun eenheid zo snel mogelijk inzetgereed te hebben. Wanneer de eenheid inzetgereed is, moet de commandant dit melden aan zijn naasthogere commandant. Indien de graad van gereedheid 30 minuten of minder bedraagt, moet de eenheid voortdurend gereed zijn voor actie (materieel en personeel gedecamoufleerd en gereed voor aanvang verplaatsing). Het verhogen van de graad van gereedheid – bijvoorbeeld door een verandering in de toestand van de vijand en/of eigen troepen – resulteert in minder tijd tot het moment waarop men inzetgereed moet zijn; het verlagen van de graad van gereedheid geeft meer tijd tot het moment waarop men inzetgereed moet zijn. Er zijn drie graden van gereedheid:
De som van graad van gereedheid, verplaatsingstijd en ontplooiingstijd is de reactietijd. Dit is de snelheid van inzet van een eenheid. Wordt in een bevel (IK 2-17) aangehaald in de coördinerende bepalingen. Zie ook: graad van gevechtsvaardigheid, K.V.P.O.R. en reactietijd.
Duits: Einsatzbereitschaft; Gefechtsbereitschaft; Kampfbereitschaft. Engels: combat ready. Frans: disponibilité. Mate waarin een eenheid – vanuit de eigen werklocatie – in staat is bij alarmering taken uit te voeren dan wel verplaatsingsgereed te zijn. Afhankelijk van de vijanddreiging wordt hiertoe door de commandant een graad van gevechtsvaardigheid afgekondigd. De graad van gevechtsvaardigheid heeft onmiddellijk gevolgen voor de beveiliging. Er zijn drie graden van gevechtsvaardigheid:
Het vaststellen van de juiste graad van gevechtsvaardigheid is afhankelijk van opdracht, beschikbare infrastructuur, beschikbare middelen en het welslagen van het oefenalarm (betrekken alarmopstellingen). Zo zal bijvoorbeeld tijdens een verblijf in een overwatch een algehele graad van gevechtsvaardigheid zijn afgekondigd tijdens het invallen van de duisternis (ENAS) en tijdens het dagaanbreken (BNMS). Wordt in een bevel (IK 2-17) aangehaald in de coördinerende bepalingen. Zie ook: graad van gereedheid, K.V.P.O.R. en reactietijd.
Het compartiment sluit met één sluitgesp, de day-packs kunnen aaneengeritst worden gedragen (uitwisselbaar met nagenoeg alle overige rugzakken), de klep heeft een binnenvak, de borstriem een snelsluiting en de hoofdnaden zijn driedubbel gestikt. Voorbeeld van de inhoud van een grabbag (persoonlijk):
Zie ook: Lowe Alpine rugzakken. Terug naar BovenGRANAATWERPER HK-AG36De Koninklijke Landmacht heeft de underbarrel granaatwerper (GW) 40 mm Heckler & Koch-LV - officieel: AG36 (Anbau-Granatwerfer 36) - in de bewapening. Deze kan worden gemonteerd onder de Diemaco, zowel de C7(A1) als de C8A1. Het wapen wordt aan de onderkant van de Diemaco onder de handbeschermers gemonteerd. Het richtmiddel - een reflexvizier - wordt aan de zijkant van de kijker bevestigd en kan worden uitgeklapt.
De granaatwerper is bedoeld voor gebruik op afstanden die korter zijn dan de afstand waarop een mortier kan schieten én langer dan de afstand waarmee een handgranaat kan worden geworpen. Idealiter wordt het wapen ingezet om:
Specificaties:
Zie ook: automatische granaatwerper (AGW) en Diemaco.
Door Amerikanen en Britten gehanteerde term. Ook genaamd: algemene strategie, politieke strategie, totale strategie of nationale veiligheidsstrategie (national security strategy). Hoogste niveau van optreden in de uitvoering van militaire operaties, gevolgd door militaire strategie, operationeel niveau, tactisch niveau en technisch niveau. Behelst het totale, geïntegreerde veiligheidsbeleid van een alliantie, (ad hoc-)coalitie, natie of staat dat rekening houdt met alle middelen die worden beheerd en kunnen worden gemobiliseerd en ingezet om een bepaald belang of doel te bereiken. Daarmee omschrijft de grand strategy de politiek gewenste end-state: de doelstellingen waarmee een regering aangeeft wat moet worden bereikt. De richtinggevendheid van en besluitvorming tot dit zgn. politiek-strategische niveau wordt, zowel in vredestijd als tijdens oorlogvoering, genomen door politici, die worden geadviseerd door de hoogste militairen. In de regel gaat de grand strategy over het behalen van overwicht op een potentiële rivaal of vijand. Hoewel uit de grand strategy primair het aan haar ondergeschikte instrument van de militaire strategie voortkomt, omvat zij daarnaast evenzeer alle diplomatieke, economische, humanitaire, mentale, politieke, propagandistische, psychologische en sociaal-culturele activiteiten en ontwikkelingen die ten dienste staan van het allesomvattende veiligheidsbeleid. Hierbij moet onder meer worden gedacht aan het aangaan van allianties, economische blokkades, het overreden tot ander gedrag en pogingen om de vijandelijke bevolking te demoraliseren. In Nederland omvat de grand strategy alle beleidsdocumenten van het Minister van Defensie; binnen het bondgenootschap van de NAVO alle politiek-strategische richtlijnen zoals die worden opgesteld door de Noord-Atlantische Raad (NAR, hoogste orgaan van de NAVO) en het Militair Comité (MC, hoogste militaire forum van de NAVO). In 2007 pleitten vijf hoge oud-militairen – Amerikaan John Shalikashvili, Brit Peter Inge, Duitser Klaus Naumann, Fransman Jacques Lanxade en Nederlander Henk van den Breemen – in de publicatie ‘Towards a Grand Strategy for an Uncertain World. Renewing Transatlantic Partnership’ voor een radicale koerswijziging voor de NAVO. Een directoraat van Verenigde Staten, Europese Unie en NAVO zal leiding moeten geven aan de uitvoering van het concept, waardoor de zekerheid in de wereld terugkeert. Pikant detail: de publicatie is de weerslag van een bijeenkomst die deze oud-militairen op 11 september 2001 in Nederland hielden.
Zie ook: comprehensive approach.
Duits: Auffangstellung; Riegelstellung. Engels: blocking position. Frans: position de verrou. In het verdedigend gevecht zorgt het innemen van een grendelstelling, in de regel bezet door een infanterie-eenheid van tenminste pelotonsgrootte, tijdelijk en plaatselijk voor het tot staan brengen van de vijand. Een grendelstelling wordt voorbereid en ingenomen op de locatie waar een vijandelijke doorbraak wordt verwacht. De flanken moeten daarbij bij voorkeur grenzen aan hindernissen of eigen troepen. Zie ook: blocking position.
GRONDBEGINSELEN GENEESKUNDIG SYSTEEM De grondbeginselen van het geneeskundig systeem van de Koninklijke Landmacht staan beschreven in het verouderde VS 8-1, 'De Geneeskundige Dienst van de Koninklijke Landmacht', dat als het bijbeltje van de Geneeskundige Dienst is beschouwd.
De mate van toepasbaarheid van de grondbeginselen wordt bepaald door de factoren tijd, plaats en niveau van omstandigheden (ideale omstandigheden, primitieve omstandigheden, ramp). Er zijn dan ook geen vast omschreven regels voor het toepassen van de grondbeginselen.
GRONDBEGINSELEN VAN MILITAIR OPTREDEN
GRONDGEBONDEN VERKENNINGSESKADRON
Zie ook: brigadeverkenningseskadron en ISTAR. Tekens die de grootte van een militaire eenheid weergeven:
D = Duitse vertaling, E = Engelse vertaling, F= Franse vertaling In combinatie met eenheidstekens kunnen eenheidsaanduidingen worden gemaakt, zoals:
Dit is de eenheidsaanduiding van 12 Infanteriebataljon Luchtmobiel uit Nederland
De beeldspraak van de grote en de kleine beer gevisualiseerd Er zijn twee manieren om met behulp van de Grote Beer het noorden te vinden:
Zie ook Casseiopeia, Kleine Beer en Poolster.
Van het Spaanse verkleinwoord “oorlogje”. De oudste vorm van asymmetrische oorlogvoering en irregulier optreden dankt haar naam aan de zgn. “guerra de guerrillas”. In 1808 veroverde Napoleon Bonaparte Spanje. De daaropvolgende strijd, met name gevoerd door kleine groepen lichtbewapende en verstrooide Spaanse troepen in het gebergte, duurde tot 1814. Met verdrijven van de Franse bezettingsmacht was de Iberische Oorlog ten einde. Tegenwoordig wordt met guerrilla de oorlogvoering bedoeld waarbij kleine gewapende groepen op onverwachte momenten toeslaan en een grotere militaire macht voortdurend op zwakke punten proberen te raken. Dat gebeurt door middel van kleine, vaak ongeregelde gevechtsgroepen, die zich in de regel specialiseren in aanslagen, sabotage, terreurdaden en verrassingsaanvallen. De strijd wordt gevoerd door burgers die vrijwillig als militair optreden en zich richten tegen een bezettingsmacht of de eigen regering. Deelnemers aan een guerrilla worden guerrillero’s, guerrillastrijders of partizanen genoemd. Regionaal hebben guerrillero’s eigennamen: zo heten zij in Koerdistan peshmerga’s en in Afghanistan mujahideen. Kenmerken van guerrillero’s zijn:
Het onderscheid tussen guerrillero’s, opstandelingen en war lords is in de praktijk moeilijk, zo niet onmogelijk. Voor termen als bevrijdingsoorlog, guerrilla, insurgency, ondergronds verzet, opstand, revolutie, terrorisme en woelingen wordt de verzamelnaam gewapend verzet (unconventional warfare) gebruikt. (Bron onder andere: ‘Encyclopedia of Guerrilla Warfare’, I.F.W. Beckett, 1999)
De Gunzen leverde, als voorloper van de AFSIS (Advanced Fire Support Information System), snel en accuraat vuurgegevens voor artillerie en mortieren. Hoewel de Gunzen nauwkeurig was, leverde de hand-held in vergelijking met de AFSIS vertraging op in het beantwoorden van een vuuraanvraag, waardoor te langzaam vuur op het doel werd gegeven.
Behalve de meervoudsvorm van een visje (tandkarper), het uitgeschreven woord voor de afkorting 'GUP', wat staat voor 'gevechtsuitputting'. In de Tweede Wereldoorlog raakte de term gevechtsuitputting populair; er werd zelfs uitgerekend wanneer de militairen aan gevechtsuitputting te gronde zouden kunnen gaan. Wanneer ± ¾ van een peloton gesneuveld was, verloren de overgeblevenen de (gevechts)realiteit uit het oog. Normaliter werden aan gevechtsuitputting lijdende militairen afgevoerd. Dat militairen onder gevechtsomstandigheden bang waren, bleek immers allang uit de analyses dat het merendeel van de militairen niet meer het vermogen had om zijn wapen te gebruiken als dat nodig was: als de vijand binnen vuur- en zichtafstand was. In de moderne tijd - onder meer uit Israëlisch onderzoek - blijkt dat gevechtsuitputting vaak leidt tot de langere termijn gevolgen van het Post-Traumatische Stress Syndroom, hoewel het niet zo is dat beide ziektebeelden in elkaar overlopen. Guppen is, in de militaire volksmond, de toestand die ontstaat als, bijvoorbeeld ten gevolge van slaap- en/of voedseldeprivatie, militairen voor langere tijd fysiek en/of mentaal worden 'geprikkeld'. Dit is onder andere merkbaar als na korte pauzes na het (snel)marsen militairen bijvoorbeeld links afslaan terwijl zij rechtsaf hadden moeten slaan, wanneer militairen zo uitgeput zijn dat zij 'roze olifanten' op het behang van hun legeringskamer zien dansen of wanneer zij een telefooncel middenin het donkere dierenbos aan hun geestesoog voorbij zien trekken... Niet te verwarren met wuppen. Zie ook: pantserstorm. Mongoloïde volk uit het westen van het Himalaya-gebergte, dat zich in 1768-'69 meester maakte van Nepal.
Tijdens de Brits-Nepalese oorlog in 1814-'16 dachten 30.000 Britse troepen binnen enkele dagen met 12.000 Nepalezen af te kunnen rekenen, maar het werd zo'n bittere strijd dat de Britten duizenden manschappen verloren en op een gegeven moment in een impasse geraakten. In 1815 sloot de Britse Oost-Indische Compagnie een vredesakkoord met Nepal; de koloniale Britse officieren waren zo onder de indruk van het doorzettings- en uithoudingsvermogen, gevechtstechnieken, moed, opofferingsgezindheid en zeer goede training , dat de Gurkha's na de oorlog massaal werden geworven voor het Brits-Indische leger in het British Empire. Toen na de onafhankelijkheid van Indië de vroegere gekoloniseerden en kolonisators de Gurkha-regimenten onder elkaar verdeelden, zijn het l oon en de pensioenregeling vastgelegd in een contract. Sindsdien en tot de dag van vandaag hebben de Gurkha's een elitepositie in het Britse leger, vergelijkbaar met die van de Molukkers in de Nederlandse krijgsmacht van vroeger. Anno 2004 telt het Britse leger nog slechts ± 3.3400 Gurkha's, een schijntje vergeleken met de 112.000 in maar liefst 40 Gurkha-bataljons tijdens de Tweede Wereldoorlog; in beiden wereldoorlogen dienden er in totaal 210.000. In 1994 fuseerden de resterende vier Gurkha-regimenten tot The Ryal Gurkha Rifles; heden ten dage bestaan er nog slecht twee bataljons Gurkha's: één in Engeland en één in Brunei. Het bekendste en beruchtste exportartikel uit Nepal - de geharde Gurkha - heeft al heel wat oorlogen gevochten: de Gurkha's waren onder meer actief in Bosnië, de Eerste en Tweede Wereldoorlog, Eerste en Tweede Golfoorlog, de Falklands, Kosovo en Oost-Timor. Het standaardwapen van de Gurkha is de traditionele 45 cm lange, vlijmscherpe, gekromde khukri: als het mes uit de schede wordt gehaald, dient er traditiegetrouw bloed te vloeien. Als de khukri terug in de schede wordt gestopt, dient de keel van de vijand te zijn doorgesneden of dient een snee te worden gemaakt in de eigen vinger. Op 29 september 2004 heeft Tony Blair besloten dat de Gurkha's het recht krijgen om zich in Groot-Brittannië te vestigen en aanspraak te maken op het Britse staatsburgerschap; volgens de Britse premier hebben de Gurkha's Groot-Brittannië "al tweehonderd jaar met veel vaardigheid, waardigheid en moed gediend". Volgens het internationale recht zijn de Britse Gurkha's géén huursoldaten; zij zijn immers volledig geïntegreerd in de Britse krijgsmacht, opereren in eenheden van de Gurkha Brigade en vallen onder alle krijgs- en strafrechtelijke regels die ook voor 'gewone' Britse militairen gelden. Op 21 mei 2009 delfde de Britse regering het onderspit in het conflict dat draaide om het recht van voormalige Gurkha's om zich in Groot-Brittannië te mogen vestigen. Home Secretary (Minister van Binnenlandse Zaken) Jacqui Smith liet het Lagerhuis weten dat alle Gurkha-veteranen die vóór 1997 met pensioen zijn gegaan en minimaal vier jaar in de Britse krijgsmacht hebben gediend, in Groot-Brittannië mogen gaan wonen. Het gaat om ± 36.000 Gurkha’s.
Betekenis: grensverleggende activiteit(en).
In breder perspectief maakt GVA deel uit van een keten aan leerprocessen: instructie over stress en stresshantering, leren omgaan met minder luxe omgevingen en onzekerheden, slaapmanagement (uitvoeren van opdracht na weinig slaap tot en met deprivatie), GVA en groepscohesie. GVA, maar ook Adventurous Training (AT), beoogt het verleggen van fysieke en mentale grenzen en het vergroten van de tolerantie voor minder goed beheersbare situaties. Door een goede evaluatie en leren van de opgedane ervaringen kan het gebruik van GVA en AT een goede bijdrage leveren aan het leren omgaan met stressvolle situaties. In opdracht van de Afdeling Gedragswetenschappen van de KL is in 1996 de effectiviteit van GVA onderzocht door TNO Technische Menskunde in Soesterberg (dr. Wientjes, dhr. Wisman, mr. drs. Van Orden en prof. dr. Gaillard). Het onderzoek, ‘De invloed van grensverleggende activiteiten op situationele coping en fysiologische reactiviteit’, ging na in hoeverre de stresstolerantie beïnvloed kan worden door training en welke invloed persoonlijkheidskenmerken op de stresstolerantie hebben. De conclusie was dat er een beschermende invloed uitgaat van GVA, maar de nadruk moet liggen op de formatie van de cognitieve en gedragsmatige copingtechnieken. Weliswaar leidt GVA tot een beperkte verbetering van het probleemgerichte situationele copingrepertoire, maar niet van de emotiegerichte coping, en evenmin van het groepsfunctioneren.
Laatste update:15.05.2013 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
