 |
||
 |
Inhoudsopgave S |  |
 |
||
Maak uw keuze uit de hieronder getoonde lijst
De afkorting S5 kan binnen de Koninklijke Landmacht een viertal dingen betekenen:
In het Duits: Sabotage. In het Engels: sabotage. In het Frans: sabotage. Sabotage is een gewoonlijk niet-gewelddadige subversieve activiteit die is gericht op het opzettelijk én willekeurig hinderen, laten mislukken, onklaar maken, tegenwerken, vernietigen, verstoren of verwonden van, dan wel inmengen in, zaken die betrekking hebben op bestaande orde, vitale diensten en/of nationale veiligheid (veiligheid of paraatheid van zowel krijgsmacht als militair-industrieel complex), zoals:
De saboteur pleegt zijn actie in vredes- en oorlogstijd, met géén of weinig directe vuurkracht, in het geheim en/of tijdens een raid, met als oogmerk het verzwakken van de vijandelijke situatie. Bij sabotage en andere niet-gewelddadige subversieve activiteiten dient, los van de hoogte van het geweldsspectrum, rekening te worden gehouden met het gebruik van wapengeweld. Militaire objecten moeten specifiek worden beveiligd tegen sabotageactiviteiten en andere subversieve acties. Lonende doelen zijn transportmiddelen, opslagdepots (militaire voorraden), communicatie-installaties en infrastructurele faciliteiten binnen de Lines of Communications (LOC’s) én (militaire) inrichtingen en installaties in het Point of Disembarkation (PODs). Gezien de – soms vergaande – gevolgen van sabotage vindt hiertegen zowel gebieds- als objectbeveiliging plaats, alsmede overige beschermingsmaatregelen. In vredestijd dient sabotage door actiegroepen of individuen een (vermeend) idealistisch en/of politiek doel, zoals de diefstal van tweehonderd Glock 17-pistolen op de Vliegbasis Gilze-Rijen in het weekend van 9 en 10 april 2005 of het leksteken van 80 banden van militaire voertuigen op de Oranjekazerne in Schaarsbergen in het weekend van 7 en 8 mei 2005 (gericht tegen de Nederlandse deelname aan de missies in Afghanistan en Irak). In oorlogstijd is sabotage bij uitstek een taak voor lichte infanterie én Special Forces, zoals het Korps Commandotroepen (KCT), die onder andere actief is in het uitvoeren van kleinschalige acties tegen vitale vijandelijke doelen als commandoposten, raketinstallaties en verbindingsposten.
Spionage, sabotage, subversie en terrorisme worden ook wel aangeduid met de afkorting SSST.
Contact-, onderduik- of schuiladres. Een specifiek voorbereide locatie (boerderij, huis, hut, quala) voor eigen troepen om voor langere tijd in relatieve veiligheid in te verblijven. Een locatie die wordt aangemerkt als safe house oogt in de regel onschuldig, maar er kunnen ook heimelijke activiteiten plaatsvinden, zoals fouilleringen en visitaties van gevangengenomen vijandelijke strijdkrachten.
Van het Franse werkwoord “saillir” dat “vooruitspringen” betekent. Term voor een in het vijandelijk front vooruitspringende, boogvormige uitstulping van de eigen frontlijn. Met name het voorste deel van de saillant is zeer kwetsbaar voor eigen troepen. Een saillant kan uit tactisch oogpunt bewust worden gecreëerd. Opvallend vaker komt het voor dat door een te snel oprukken van troepen in het kader van het aanvallend gevecht cq. een te traag terugtrekken van troepen in het kader van het verdedigend gevecht een saillant ontstaat. In een saillant komen de eigen troepen als het ware klem te zitten tussen de vijandelijke troepen. Zij moeten zeer beducht zijn om, met maximale gebruikmaking van vuur- en zichtdekking, niet onbeperkt onder vuur genomen te worden. Voor de eigen troepen is het zaak om de saillant zo spoedig mogelijk te maximaliseren tot een zo breed mogelijke frontlijn; voor de vijand om de saillant zo snel mogelijk te minimaliseren en uiteindelijk te elimineren.
Amerikaanse melding, niet alleen bij vijandcontact:
De basis voor elke rapportage of vijandmelding is dit Engelstalige ezelsbruggetje, dat kan worden beschouwd als de Angelsaksische tegenhanger van R.A.D.U.S.A.
Zie ook R.A.D.U.S.A.
Uit Pashto (officiële taal Afghanistan). Betekenis: “barricade". In het Engels: (guard) sangar. In het Frans: guérite. In het Nederlands: borstwering. Sangar is tevens een oord in het district Deh Rawood in de Afghaanse provincie Uruzgan. Een sangar is een aarden of stenen verhoging rondom of voor een te verdedigen ruimte, dienend om de daarachter gelegen militairen aan het gezicht en het vuur van de vijand te onttrekken, van waarachter de vijand kan worden bestookt. Het Britse leger maakte massaal gebruik van sangars aan de North West Frontier van (Brits-)India en in Afghanistan. Daar was het door de bodemgesteldheid onmogelijk om loopgraven te spitten, reden waarom uiterst kleine bovengrondse fortificaties werden gecreëerd door gebruik te maken van de aanwezige rotsblokken en stenen dan wel door gebruikmaking van gevulde zandzakken. Tegenwoordig is een sangar hetzelfde als een observatiepost (OP) die bescherming biedt tegen inkomend vuur en de weersomstandigheden. Zie ook: observatiepost.
Traditionele benoeming van een militair van het wapen der genie die zich heeft gespecialiseerd in het maken van bouwkundige constructies op velerlei gebied. Traditioneel is de sappeur specifiek belast met het maken van loopgraven, tankgrachten en overige veldversterkingen en verdedigingswerken (sapperen). Zie ook: genie, mineur, pionier en pontonnier.
Code: GB. Dodelijk giftig non-persistent zenuwblokkerende strijdmiddel. Sarin heeft een kortere werkingsduur (uren) dan soman en tabun. Acetylcholine-agonist. Versterkt in eerste instantie de werking van acetylcholine (ACh) doordat de afbraak ervan wordt geremd. Omdat de prikkeloverdracht van zenuwen op elkaar, op spieren en op klieren ontregeld raakt, heeft ACh spierverslapping en ongecontroleerde spiersamentrekkingen tot gevolg. De uitwerkingsverschijnselen zijn in het letale stadium: dreigende verstikking, misselijkheid, braken en stuiptrekkingen. Zenuwblokkerende strijdmiddelen kunnen het lichaam binnendringen door absorptie (huid en ogen), inademing en inname (drinken en eten).
Zenuwblokkerende strijdmiddelen, zoals sarin, soman, tabun en VX, werken door remming van acetylcholinesterase. Na een aanval met zenuwblokkerende strijdmiddelen moet hun werking worden tegengaan door het plaatsen van een auto-injector met (de muscarine-antagonist) atropine in het bovenbeen in combinatie met een oxim, dat het zenuwgas van acetylcholinesterase kan verdringen. De symptomen van zenuwblokkerende strijdmiddelen zijn braken, hoesten, kortademigheid, laten lopen van urine en ontlasting, pupilvernauwing, spierverlamming, stuiptrekkingen, transpireren en vernauwing van de bronchiale spieren. Zonder urgente medische behandeling zal de patiënt overlijden aan zuurstofgebrek. Bij dreiging van de inzet van zenuwblokkerende strijdmiddelen kan profylactisch pyridostigmine worden ingenomen. Met de CAM (Chemical Agent Monitor) kan de aanwezigheid van damp, afkomstig van een onder andere zenuwblokkerende strijdmiddelen, worden aangetoond. Andere detectiemiddelen zijn de Chempro 100, IGVU (Interim Gas Verkenning Uitrusting) en NEUS (Nauwkeurige Elektrodetector Uitstromende Strijdgassen). Vloeibare zenuwblokkerende strijdmiddelen kunnen worden gedetecteerd door detectiepapier.
scania vrachtauto 165 kn 8x8 wls De eerste van 555 Scania's is op 15 september 2005 overhandigd aan de commandant van 1 Logistieke Brigade, brigade-generaal Rob Knol. Met de order van deze 555 vrachtwagens is een bedrag van € 158 miljoen gemoeid.
De nieuwe vrachtvervoerder in het kader van het Fysieke Distributie-concept: Scania vrachtauto 165 kN 8 x 8 Wissel Laad Systeem De vrachtauto Wissel Laad Systeem (WLS) is speciaal bestemd voor het vervoer van 20-voet-containers, flatbeds of flatracks, die er met behulp van een Multilift TSH 230 -haaklift kunnen worden op- en afgezet. De ladingdragende containers, flatbeds en flatracks zijn op deze manier niet langer gekoppeld aan het voertuig, maar kunnen onafhankelijk van het voertuig worden ingezet. In het nieuwe Fysieke Distributie-concept leveren de chauffeurs goederen bij de (gevechts)eenheden af, ook aan het front. Voorheen haalden de (gevechts)eenheden de spullen op bij een verdeelplaats. De Scania is een all-wheel-drive 4-assers (8x8), d.w.z. met een permanente aandrijving op alle acht wielen. Specificaties:
Zie ook: Fysieke Distributie en MOGOS.
De Scanjack wordt gebouwd door Scanjack AB in Vikmanshyttan (Zweden) en is ontworpen op het onderstel van een Timberjack John Deere-bosbouwmachine uit Finland. Nederland is het eerste NAVO-lid dat de machine heeft gekocht, omdat de Scanjack de enige AMCV is met dubbele vlegels, méér dan 98% ruimveiligheid biedt voor zowel AP- als AT-mijnen, weerstand biedt tegen AT-mijnen van 10 kg én zijn mogelijkheid tot bediening op afstand.
De Scanjack is het enige zware mijnenruimmiddel dat is toegerust met twee vlegels. De vlegels worden hydraulisch aangedreven door een Scania V8-motor; de overige hydraulica en voortstuwing worden aangedreven door de organieke 6-cilinder John Deere motor. De vlegelunit van de machine dient ten behoeve van het transport op een dieplader te worden gescheiden van het onderstel. Beide vlegelassen van de Scanjack bevatten 76 kettingen met hamers, die een werkende breedte van 3 meter 50 combineren met een werkdiepte van 50 cm. Beide assen draaien tijdens ruimwerkzaamheden met 360 toeren per minuut in voorwaartse richting. De ruimcapaciteit en –snelheid van de Scanjack zijn afhankelijk van vele factoren, maar variëren van 0,5 tot 1,2 hectare per dag. De bedienaar kan de machine besturen vanuit de cabine (alle AP-mijnen én AT-blastmijnen), maar in buitengewoon hoge dreigingsscenario’s (overige mijnen, onbekende mijnen, UXO’s) bestaat ook de mogelijkheid de machine op een afstand tot 700 meter te bedienen. Daarbij draagt de bedienaar een bommenpak of zit hij in een mijnresistent voertuig. Specificaties:
Zie ook: Bozena-4 M.M.C.S.
Afkorting van: Special Operations Forces Combat Assault Rifle. Modulair wapensysteem van Belgische makelij, geproduceerd door zowel Fabrique Nationale de Herstale (FNH) in Luik als FNHUSA in de VS. Terwijl in 2003 de eerste SCAR gereed was voor productie, deed het United States Special Operations Command (USSOCOM) in 2004 een eerste bestelling; de Amerikaanse Special Forces verkozen de SCAR boven de Amerikaanse XM8 van producent Heckler & Koch. De SCAR’s, die worden gefabriceerd in Columbia (South Carolina), zullen vanaf 2008 verschillende wapens in het Amerikaanse arsenaal vervangen. Voor het samenstellen van het wapensysteem bestaan drie basismogelijkheden:
MK16 en MK17, die beiden zowel semi- als volautomatisch kunnen vuren, zijn uitgevoerd in versies met een verlengde loop (Long Barrel, LB), Close Quarters Combat (CQC) en voor snipers (SV). Ongeacht de verschillende kalibers en looplengten, is 90% van de wapenonderdelen en -toebehoren identiek voor zowel H- als L-versie. De looplengten zijn:
De Mark 13 (MK13) is een enkelschots granaatwerper die als underslung van de MK16 en MK17 kan worden gebruikt, maar ook single-handed. Het kaliber is40x46 mm NATO. De basiskleur Flat Dark Earth is dezelfde als die van de andere wapens in deze serie. De MK13 weegt 2,7 kg en heeft een effectief bereik van 300 meter.
De FN SCAR-Light of Mark 16 (MK16), kaliber 5.56x45mm NATO, heeft een loop van 35,6 cm, heeft een vuursnelheid van 625 patronen per minuut en weegt 3,3 kg. Het effectief bereik is 500 meter. In het magazijn kunnen 30 patronen worden geplaatst. Lengte: 85 cm met uitgeklapte kolf, 62 cm met ingeklapte kolf.
De FN SCAR-Heavy of Mark 17 (MK17), kaliber 7.62 x 51mm NATO, heeft een loop van 40,6 cm, een vuursnelheid van 625 patronen per minuut en weegt 3,6 kg. Het effectief bereik is 600 m. In het magazijn kunnen 30 patronen worden geplaatst. Lengte: 99,5 cm met uitgeklapte kolf, 77 cm met ingeklapte kolf. Het heeft er alle schijn van dat de FN SCAR ook het nieuwe wapen voor de Nederlandse Special Forces wordt.
SCHALL-TENT T.B.V. HULPPOST (ROLE 1) Sinds KFOR (1999-2000) bezit en gebruikt ook de Nederlandse krijgsmacht de Duitse Schall-tenten; tijdens de missies ISAF en SFIR is deze tent beproefd. De eerste geneeskundige eenheid waar de Schall-tenten zijn ingestroomd is 11 Geneeskundige Compagnie Luchtmobiel.
Ten behoeve van de NATO Response Force (NRF) worden de Schall-tenten ook ingevoerd voor de MOGOS Compagnie (570 MOGOS) en 43 Geneeskundige Compagnie; voor deze laatste eenheid krijgt elke hulppost(groep) van het hulppostpeloton – tijdens de NRF vergroot tot Role 1 Platoon van de Medevac Company – twee Schall-tenten. Voor een hulppost van de gemechaniseerde brigade (zowel 43 Geneeskundige Compagnie als 44 Pantserinfanteriebataljon) is dit de Schall-Luftgestütztes Zelt (LGZ), type 5, C 5768. In het Nederlands: tent opblaasbaar geneeskundige dienst. Deze tent heeft een lengte van 6,3 meter en een breedte van 5,6 meter; de maximale hoogte is 3,3 meter; het totaalgewicht van de opblaasbare tent bedraagt 150 kg. De opbouw van de tent geschiedt op bodemplaten (vastevloerdelen) met fixeerstukken (vergrendelstukken); de tent kan zowel langs elektronische als handmatige weg worden opgeblazen; de luchtkamers staan op een nagenoeg constante druk van 0,35 bar. Het langs elektronische weg opblazen van een tent duurt ± 4 minuten; ± 12 minuten na het leeglopen, mag de tent pas worden opgevouwen en transportgereed gemaakt. De tent is gemakkelijk en eenvoudig op te zetten door twee personen, maar het vervoer dient te geschieden door zes personen. De tent wordt uitgerust met airconditioning/verwarming: per hulppostconfiguratie van twee Schall-tenten wordt een Dantherm VAM-40 uitgeleverd. De Schall-tent kan worden voorzien van een zonnescherm en wordt verankerd met piketten van 40 cm lengte. Feitelijk bestaat één tent uit twee verpakkingen: 1 Packsack en 1 Zubehörsack. Ook beschikt de Schall-tent over een te verwijderen en te wassen binnendak.
In het Duits: Scharfschütze. In het Frans: tireur d'élite. In het Engels: marksman; sharpshooter.
Niet te verwarren met schutter-lange-afstand en sluipschutter. Zie ook: balaclava en choke point.
Hier volgt binnenkort een artikel.
Ook genaamd: percussiebuis. In het Duits: Aufschlagzünde. In het Engels: impact fuze, super-quick fuze. In het Frans: fusée percutante, fusée à percussion (directe). Ontstekingsmiddel voor een artilleriegranaat dat ervoor zorgt dat de granaat pas op het moment van inslag op een object detoneert. Evenals bij een tijdbuis kan bij een schokbuis enige vertraging worden ingesteld. Een directe detonatie is nodig bij ongepantserde doelen, een vertraagde bij gepantserde doelen. Zie ook: nabijheidsbuis, tempering en tijdbuis.
Jaarlijks leidt de SVV ± 6.000 militairen op in de aanzet naar een uitzending. De lesstof kan algemeen of tailor-made worden aangeboden, afhankelijk van de klant en het missiegebied. De missiegerichte instructie / opleiding (MGI/MGO) duurt normaliter twee weken en behelst onderwerpen als:
Gedekte plaats in vijandelijk gebied waar een eenheid zich ophoudt om, onder strikte handhaving van geheimhouding, ontdekking in door de vijand beheerst gebied te voorkomen. Bij een infiltratie (infil) of exfiltratie (exfil) te voet kan een eenheid achtereenvolgens één of meer schuilbivakken betrekken. In de regel houdt de eenheid zich bij daglicht schuil om onderkenning door de vijand te voorkomen, van ENAS tot BNMS. In een schuilbivak wordt zo comfortabel als mogelijk verbleven teneinde te rusten, zich gereed te maken voor vervolgactie, eventuele gewonden te verzorgen e.d. Een schuilbivak is een coördinatiepunt, evenals Drop-Off-Points, LUP’s, MEDPUP’s, patrouillebases, Pick-Up-Points, uitwijk- en verzamelpunten.
Na een verplaatsing wordt door een eenheid een afwachtpunt betrokken in de omgeving van het eindpunt. Van daaruit wordt het schuilbivak door de commandant verkend en betrokken. Het inrichten van een schuilbivak vindt na zonsondergang (E.N.A..S.)plaats om zo weinig mogelijk aandacht te trekken. Het personeel gaat, vanuit de beweging middels de vishaak-methode, in een rondom liggen, met de voeten naar binnen en de hoofden naar buiten om te kunnen blijven waarnemen; eventueel toegedekt door grondzeil of poncho. Maak een zo dik mogelijke isolerende laag tussen de slaapzak en de ondergrond (die koud en nat kan zijn): heideplaggen, hooi, kleding, mos, papier, riet, stro en kleine takken. Een zo klein mogelijke versnippering van het isolatiemateriaal, zorgt voor het vasthouden in de isolatielaag van een zo groot mogelijke hoeveelheid lucht. De PGU wordt opgeborgen in de slaapzak, zodat alle materieel in één slag kan worden meegenomen, bijvoorbeeld bij een crashverplaatsing. Persoonlijk wapen en NBC-masker blijven binnen handbereik buiten de slaapzak; iedereen blijft gekleed en geschoeid (tenminste sport- of waterschoenen). Er dient rekening te worden gehouden met camouflage, nabijbeveiliging (waarnemings- en luisterpost, vooruitgeschoven post) én geluids-, licht- en sporendiscipline. Actie – zo weinig mogelijk, maar in elk geval: functiecontrole enkele man – in het schuilbivak vindt altijd gedekt (zo laag mogelijk op het maaiveld) plaats; er wordt niet gerookt en geen open vuur gemaakt. Ook defaeceren en urineren vindt in het schuilbivak plaats. De commandant geeft in het schuilbivak een bevel met daarin terreinoriëntatie, vijandelijke naderingsroute, uitwijkroutes met verzamelpunten, wachtregeling, wat te doen bij vijandcontact, voorbereiden vervolgopdracht e.d. Het gepland verlaten van een schuilbivak vindt plaats met een dog-leg. Eisen van een schuilbivak:
Blijf rekening houden met wateroverlast en binnenstromende koude; maak, indien tactisch mogelijk, een koudeval (zodat de koude lucht niet bij de slaapplaats kan komen) en een vuurreflector (warme lucht wordt gereflecteerd door omgevingsfactoren als bos, takkenscherm en rotswand). Zie ook: bivak.
In het Engels: rogue state. Minachtende term om een Derde Wereld- (of ontwikkelings-)land aan te duiden dat internationale wetten negeert, massavernietigingswapens bezit of ontwikkelt, mensenrechten schendt en terrorisme sponsort. De term wordt met name door de Verenigde Staten gebruikt ter aanduiding van de autoritaire regimes van Irak, Iran, Libië, Noord-Korea, Sudan en Syrië. Schurkenstaten moeten volgens president George W. Bush door de Verenigde Staten economisch en/of militair worden aangepakt. Sinds de terroristische aanval van 11 september 2001 op de Verenigde Staten maakt de terminologie van de schurkenstaat deel uit van de War on Terror (Oorlog tegen Terrorisme) tegen de Axis of Evil (As van het Kwaad).
Duits: Schützenloch; Engels: foxhole; Frans: emplacement de combat. Smalle en ondiepe zelfgegraven vuurpositie met zicht- en met name vuurdekking, waarin in de staande schiethouding zo'n positie kan worden ingenomen dat kan worden waargenomen én gevuurd in een opgedragen sector in het voorterrein. De schuttersput, liefst aan de zijkant van een dijk, heuvel of sloot aan vijandzijde, kan dienen als directe verschansing tegen vijandelijk vuur én als vuurbasis: de vuurdekking moet bescherming bieden tegen vlakbaanvuur en, beperkt, tegen krombaanvuur. De schuttersput is groot genoeg om zichzelf en de drie-eenheid van de eigen uitrusting – persoonlijk wapen, helm en nbc-masker – mee te nemen. In de schuttersput gelden geluids- en lichtdiscipline. De schuttersput past in het statische oorlogvoeren: wanneer terrein wordt gewonnen en op vijand wordt gestuit, begint normaal gesproken een vuurgevecht. Indien het vuurgevecht langer duurt en de mogelijkheid bestaat om meer vuur- en zichtdekking te creëren, wordt een ligsleuf gegraven. Gaat het vuurgevecht almaar door en dwingt het om op dezelfde locatie te verblijven, dan kan de ligsleuf worden uitgebreid naar een schuttersput. Als er helemaal geen vooruitgang meer optreedt in het statische oorlogvoeren, kunnen de schutterputten met elkaar worden verbonden tot een loopgravenstelsel. De schuttersput beschermt deels tegen directe straling (d.w.z. gamma- en neutronenstraling) in het kader van CBRN: een open schuttersput beperkt de directe straling tot 45 centrigray (cGy), een schuttersput met 1 meter bovendekking zelfs tot 5 cGy.
Het rondhout (balken, boomstammen, palen, planken) is benodigd voor zowel de tussendekking als de geleidebalk. Het maken van de schuttersput:
De eisen van de schuttersput:
Schematische voorstelling van een schuttersput De eisen die gesteld worden aan de bovendekking van de schuttersput zijn:
Voorbeelden van zeer verschillende schuttersputten Zie ook: loopgraaf en ligsleuf.
Vernederlandst tot “scrambelen”. In het Duits: Alarmstart. In het Frans: décollage d'urgence. Bijvoorbeeld in de zinsnede “Door de troepen in Uruzgan is een F-16 gescrambled vanaf Kandahar Airfield”. Bevel voor de piloot van een gevechtshelikopter of -vliegtuig om in geval van een (dreigende) noodsituatie zo snel mogelijk in de lucht te zijn, bijvoorbeeld in het kader van troepen die ergens om een air strike of close air support vragen, om een vijandelijk toestel te onderscheppen (interceptie) of om een toestel met onbekende identiteit dat op de radar is gesignaleerd te onderscheppen. De take-off van een gevechtshelikopter of –vliegtuig is binnen enkele minuten. Onderscheiden worden een alpha scramble (daadwerkelijk alarm) en een tango scramble (oefenalarm).
Voluit: Suppression of Enemy Air Defences. Letterlijk: onderdrukking van vijandelijke luchtafweer. In het Duits: Unterdrückung feindlicher Luftabwehr; Unterdrückung feindlicher Luftverteidigung. In het Frans: mise hors de combat des moyens de défense aérienne ennemis. Omvat alle activiteiten om vijandelijke grondgebonden luchtverdedigingsmiddelen – zoals lanceerinrichtingen, luchtdoelartillerie, meervoudige raketwerpers en mortieren, maar ook communicatie- en radarcentra – te neutraliseren, elektronisch te storen, vernietigen of tijdelijk te onderdrukken. Hierbij wordt de effectiviteit van de luchtafweer verminderd. In de regel wordt SEAD uitgevoerd door de luchtstrijdkrachten, maar het kan ook ondersteund door grondgebonden vuursteun worden uitgevoerd. SEAD behoort tot de Counter Air Operations van de Koninklijke Luchtmacht. Doel van SEAD is het vijandelijk luchtruim toegankelijker maken waardoor het eigen luchtoptreden een grotere kans van slagen heeft. SEAD is essentieel om luchtoverwicht te realiseren. SEAD gaat doorgaans gepaard met missies van radarstoorvliegtuigen en sweepers (straaljagers die de lucht schoonvegen van vijandelijke vliegtuigen) Tijdens operatie Desert Storm (Eerste Golfoorlog, 1991) was SEAD de eerste missie die werd uitgevoerd door de coalitietroepen om de Irakese troepen uit bezet Koeweit te verdrijven om de weg te plaveien voor jachtbommenwerpers en grondtroepen. De zeer schaarse SEAD-middelen binnen de NAVO zijn vooral in handen van de VS. Tijdens de NAVO-operatie Allied Force tegen Joegoslavië (1999) moesten ruim 40 van de in totaal 95 Amerikaanse SEAD EA-6B Prowlers worden ingezet en onttrokken aan operationele activiteiten op andere continenten. Omdat verliezen aan NAVO-zijde onacceptabel waren, bestond elke aanvalsgolf voor 30% uit SEAD-vliegtuigen.
Letterlijk: “Onderzoek en vernietig”. In 1964 of ‘65 door generaal William C. Westmoreland (1914-2005) ontwikkelde tactiek. Het doel ervan was om leden van het Zuid-Vietnamese National Liberation Front (Viet Cong, VC), die zich te midden van de burgerbevolking verstopten in oorden in de jungle of op het platteland, te vinden en om te brengen. Search-and-destroy was in de praktijk een agressieve zuiveringsoperatie. Volgens de generaal was de Viet Cong veel te statisch en buiten zij het voordeel van deze situatie uit tegen de Amerikaanse troepen. Westmoreland was commandant van alle Amerikaanse troepen in Vietnam, het Military Assistance Command Vietnam (MACV), van 1964 tot 1968. Westmoreland's tactiek werd geïllustreerd door G.I.'s die dorpen volledig platbrandden, zodra daar ook maar enige activiteit van de Viet Cong werd vermoed. Het bloedbad in het Zuid-Vietnamese gehucht My Lai (spreek uit als “Mieh Laai” ) in de provincie Quang Ngai op 16 maart 1968, was in dit verband een dieptepunt.
Afgekort: 2I/C. Voluit: second-in-command. Ook genaamd: deputy commander. Het equivalent in de Amerikaanse krijgsmacht is Executive Officer (XO). In het Duits: Stellvertreter; stellvertretender Kommandeur (StvKdr). In het Frans: adjoint; officier adjoint. Gangbare benaming voor de opvolgend of plaatsvervangend commandant van een eenheid. Bij een zelfstandige eenheid verlicht de second de werkzaamheden van de commandant en draagt hij/zij verantwoordelijkheid voor alle logistieke processen.
Stafonderdelen waar stafofficieren - en toegevoegde stafonderofficieren - zich bezighouden met de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van specifieke aangelegenheden voor een commandant. Op bataljons- en brigadeniveau worden de volgende secties onderscheiden (op divisie- en legerkorpsniveau wordt in plaats van een S 1 t/m 6 gesproken van een G 1 t/m 6):
(C4I = Command, Control, Communications, Computers en Intelligence, CIMIC = Civiel-Militaire Samenwerking) Zie ook: chef-staf.
Veiligheid van een landing point conform het gestelde in HB 7-42, Handboek Helicopter Handling, zoals dat onder andere in gebruik is 11 Air Manoeuvre Brigade Air Assault. Het landing point moet te allen tijde zodanig worden gekozen dat de vijand hierop zo min mogelijk invloed kan uitoefenen. Het landing point moet sowieso gevrijwaard zijn van vlakbaanvuur, d.w.z. Concealed Approach and Departure (CAD).
Deze kazerne, gelegen aan de Twistenberg in Seedorf in de Samtgemeinde Selsingen, was tot 6 mei 2006 de thuisbasis van 41 Gemechaniseerde Brigade. De kazerne, met een oppervlakte van 120 hectare, is vernoemd naar het oord Seedorf, gelegen in de zgn. Elbe-Weser Dreieck in het Kreis Rotenburg, Bundesland Niedersachsen in Duitsland. Seedorf ligt ten zuiden van Selsingen en noordelijk van Zeven. De legerplaats is te bereiken via Autobahn 1 (E22) die Bremen en Hamburg met elkaar verbindt en vervolgens, ± 20 km van de snelweg, via Bundesstrasse 71. In 1963 is de legerplaats door de Nederlanders van 41 Pantserbrigade betrokken in het kader van de Budel-Seedorf-overeenkomst (Budel-Seedorf-Abkommens); in ruil voor Seedorf betrok een Duitse opleidingseenheid van de Luftwaffe de Nassau-Dietzkazerne op de Weerter Heide in het Brabantse Budel. In Seedorf bevindt zich de grootste concentratie van Nederlandse troepen in Duitsland, ongeveer 2.200 militairen, vrijwel allen behorend tot 41 Gemechaniseerde Brigade. Behalve de gebruikelijke kazerne-infrastructuur, biedt Seedorf faciliteiten voor de gezinnen van de militairen, zoals een belastingvrije Dutch Army Shop, een veldpostkantoor en een zwembad.
41 Bevoorradingscompagnie wordt opgeheven in het kader van de Fysieke Distributie, 41 Herstelcompagnie verdwijnt en 41 Geneeskundige Compagnie wordt omgevormd en gaat terug naar de Generaal Spoorkazerne in Ermelo. Na het opheffingsappèl van de hoofdbewoner van Seedorf, 41 Mechbrig, is de kazerne medio 2006 en '07 betrokken door eenheden van 31. Luftlandebrigade, één van de brigades van de Division Spezielle Operationen (DSO). Zie ook: 1 Legerkorps (1 LK) en Nassau-Dietzkazerne.
Afgekort: SIW’s. In het Nederlands: automutilatie; zelf toegebrachte verwondingen. Zichzelf opzettelijk verwonden tijdens het gevecht met als doel zichzelf te diskwalificeren als dienstgeschikt aan het front. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden er alleen al in de Britse krijgsmacht 3.894 militairen schuldig bevonden aan SIW’s. Hoewel doodgeschoten worden door een vuurpeloton de strafmaat was, is in de praktijk niemand geëxecuteerd. In plaats daarvan kreeg het merendeel langdurige gevangenisstraffen.
Afgekort: SMO. In het Duits: Oberfeldarzt. In het Frans: officier supérieur du service de santé. Hoogste medische autoriteit in een operatiegebied, tevens arts. In de regel is de SMO geen behandelend arts. Zijn taakstelling is:
De SMO rapporteert (in)direct aan:
"De man die buldert wanneer de majoor in de buurt is en schuine moppen vertelt als de majoor doorloopt." (Links uit de flank, Leeuwarder Courant).
Volgens de NAVO-rang OR-7 (STANAG 2116) is de sergeant-majoor onder andere vergelijkbaar met de Amerikaanse Sergeant First Class, Britse Staff Sergeant/Colour Sergeant en Duitse Hauptfeldwebel.
SERGEANT-MAJOOR SCHEICKKAZERNE
Op 16 februari 1945 was sergeant-majoor Scheick met de sectie waarover hij het commando voerde, mijnen aan het ruimen in de buurt van Bergen op Zoom. Bij het demonteren van de ene mijn detoneerde een andere, waardoor Scheick zeer ernstig gewond raakte aan zijn gezicht. Scheick overleed dezelfde dag in het Engelse militaire hospitaal in Bergen op Zoom aan zijn verwondingen, waarmee hij de eerste Nederlandse explosievenopruimer was die omkwam op bevrijd Nederlands grondgebied. Alleen al in 1945 kwamen nog 13 collega’s van de No. 1 NMLC om het leven komen; tussen januari 1945 en december 1947 kwamen in totaal ± 50 Nederlanders bij mijnruimwerkzaamheden om het leven. Op de Sergeant-majoor Scheickkazerne is ook de Historische Verzameling Explosieven Opruimingsdienst geloceerd.
Het geheel speelt zich af in kamp Deolali in het Indiase Bombay aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Voor de militairen die naar het front in Birma onderweg zijn is dit letterlijk een oase van entertainment, maar voor Sergeant-Major Shut-Up is dit, als enige echte militair ter plaatse, slechts krenkend en vernederend. Toch maakt zijn Royal Artillery Concert Party er in de tropische hitte steeds weer het beste van. De oudere en ervaren Sergeant-Major Shut-Up brengt het grootste deel van zijn tijd door bij zijn manschappen, naar wie hij steevast hard schreeuwt en die hij allemaal probeert de jungle in te sturen om een echte militair te worden.
Sinds halverwege 2005 is de nieuwe shelter geneeskundige dienst als eerste ingevoerd bij het hulppostpeloton van 43 Geneeskundige Compagnie.
Boven de shelter, type C3-A1, zoals die nieuw in gebruik is bij de geneeskundige dienst, linksonder de oude shelter van het type KLSS, rechtsonder de inrichting van de verbindingsdienst-shelter De shelter, type C3-A1, is de oude shelter zoals die voorheen werd gebruikt als bedieningsruimte voor de straalzenderinstallaties bij de verbindingsdienst en kan, behalve de tweemaal 12 (24) organieke kisten van een hulppostgroep, eveneens 8 ingeklapte draagbaren vervoeren, plus de sets AMA-, AMV- en AMVIG-koffers, onderzoekslampen, zuurstof en allerlei randapparatuur. Producent van de shelter, die wordt getransporteerd op een YA-4442 (aanduiding: YAS) is Stork Fokker AESP in Hoogeveen.
Zie ook: woestijnoptreden.
Het Deense initiatief was een reactie op de mislukte vredesoperaties in Bosnië-Hercegovina (1995), Rwanda (1994) en Somalië (1995). In 1994 richtte het Department of Peacekeeping Operations (DPKO) van de VN al de UN Standby Arrangement System (UNSAS) op – een database van VN-lidstaten die in beginsel bereid zijn om ge-earmarkte troepen ter beschikking te stellen van een VN-vredesoperatie, waardoor de Secretaris-Generaal van de VN in staat is op korte termijn een VN-operatie samen te stellen – en in april van dat jaar promootte Nederland hetzelfde idee van een dergelijke brigade buiten UNSAS om in het rapport ‘A UN Rapid Deployment Brigade: A Preliminary Study’. Op 15 december 1996 ondertekenden zeven landen de Letter of Intent voor de SHIRBRIG: Canada, Denemarken, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Polen en Zweden. Op 2 september 1997 werd het permanente Planning Element (PLANELM, brigadekernstaf) officieel geopend door de toenmalige Secretaris-Generaal van de VN, Kofi Annan. De eerste commandant was de Deense brigadegeneraal Finn Særmark-Thomsen; de Nederlandse brigadegeneraal Patrick Cammaert was van 1999 tot 2001 commandant. Sinds de oprichting is de SHIRBRIG uitgegroeid tot 23 leden (stand in 2008). Op 1 januari 2000 was de SHIRBRIG gereed voor het uitvoeren van operaties; in november 2000 ontplooide de SHIRBRIG voor het eerst troepen naar een vredesoperatie, te weten UNMEE, in de Hoorn van Afrika. Vervolgens ontplooide de SHIRBRIG eenheden naar Ivoorkust (UNOCI, 2003), Liberia (UNMIL, 2003) en Sudan (2004-2005) – allen op het Afrikaanse continent. Hiermee komt de SHIRBRIG tegemoet aan de Nederlandse wens meer aandacht te besteden aan de opbouw van veiligheidsstructuren in Afrika. Hoewel de SHIRBRIG planmatig troepen bijdraagt aan vredeshandhavende operaties (volgens hoofdstuk VI van het VN Handvest), laat de actualiteit zien dat het onderscheid tussen vredeshandhavende en vredesafdwingende operaties (artikel VII) steeds vager wordt. In de nabije toekomst richt de SHIRBRIG zich dan ook op missies met een meer robuust karakter. In 2005 is, mede op initiatief van Nederland, het concept van de SHIRBRIG aangepast: in plaats van een volledig inzetbare (staande) brigade is de SHIRBRIG voortaan de kern van een hoofdkwartier met ondersteunende eenheden en van planningscapaciteit ten behoeve van VN-missies. Het hoofdkwartier kan dienen als de kern van een VN-hoofdkwartier in een nieuw missiegebied. Het vernieuwde SHIRBRIG-concept legt een kleiner beslag op de capaciteiten van de lidstaten. De kernstaf van deze brigade is gevestigd op de Garderkasernen Høvelte in Birkerød, Denemarken. De maximale sterkte van de brigade bedraagt ± 4.500 militairen. Het SHIRBRIG-concept is gebaseerd op:
In militair jargon: Rapid Dominance-strategie. In 2003 voor het eerst beproefd in de Tweede Golfoorlog om Irak met een Hiroshima-effect "fysiek, emotioneel en psychologisch" aan gruzelementen te slaan. Term afkomstig van de boektitel Shock and Awe: Achieving Rapid Dominance (1996) van de voormalig Amerikaanse marinepiloot en hedendaagse Witte Huis-adviseur Harlan Ullman. Beschrijft hoe een tegenstander bliksemsnel op de knieën kan worden gedwongen door zo'n kolossale dreun ("shock") te verkopen dat de tegenstander met stomheid ("awe") is geslagen. De uitvoering is die van een strategisch massabombardement met een grote hoeveelheid precisiewapens om belangrijke doelen snel uit te schakelen met als doel de vijand angst en ontzag in te boezemen én leiders ervan te doen overtuigen dat verzet zinloos is: daardoor wordt het moreel van zowel de troepen als de bevolking in één klap gebroken. Overigens moeten de luchtaanvallen gepaard gaan met een fors grondoffensief. Harlan heeft zijn idee overigens uit verdachte hoek: "dreun & stomheid" waren de fundamenten die door Hitler's militaire leiders werden gepropageerd als een nieuwe en vooral dodelijke manier om snel een tegenstander te overrompelen. Denk hierbij aan de Blitzkrieg. Strategische overwegingen als burgers, non-combatanten en collateral damage aan de infrastructuur zijn hierbij van ondergeschikt belang.
Invlieghoek ten opzichte van een landing point conform het gestelde in HB 7-42, Handboek Helicopter Handling, zoals dat onder andere in gebruik is 11 Air Manoeuvre Brigade Air Assault. Het gaat hierbij om de meest optimale invlieghoek in relatie tot de aanwezigheid van obstakels. Bij de onvermijdelijke aanwezigheid van obstakels, m.a.w. als het verkende punt ondanks de aanwezigheid van obstakels toch moet fungeren als landing point, moeten de obstakels als volgt worden gemarkeerd:
De invlieghoek wordt opgemeten met behulp van een clinometer.
Letterlijk: Schieten en wegwezen. Afleidingstactiek van artillerie- en luchtverdedigingseenheden om zich onmiddellijk na het vuur uitbrengen te verwijderen van de stelling (vuurlocatie). De reden hiervoor is het vermijden van vijandelijk tegenvuur. Voor het toepassen van ‘shoot and scoot’ is mobiele artillerie die snel en eenvoudig van stelling kan veranderen een vereiste, al dan niet in het verband van één of meerdere batterijen. Moderne houwitsers, zoals de Panzerhaubitze 2000, kunnen binnen enkele minuten in stelling komen, een opdracht tot vuren ontvangen, vuurgegevens verwerken, richten, vuren, uit stelling komen en verkassen. Niet te verwarren met spray and pray.
Afgekort: Shootrep. Rapport dat vanaf een positie dient te worden opgemaakt bij vuur van klein kaliber wapens verder dan 25 meter en/of artillerie- en/of mortiervuur verder dan 100 meter. Een shooting report wordt doorgegeven via de radio aan de OPS-Room op een compound. Op de OPS-Room komen alle rapporten met meldingen vanuit verschillende posities binnen, meest bij Peace Support Operations.
Door de greep om het magazijn (onder de loop) voor- en achterwaarts te bewegen wordt het wapen geladen (pompactie). Het kaliber van de patronen is van origine afkomstig uit de jachtwereld. Voor de shotgun bestaat ook traangasproducerende munitie.
Specificaties:
Transparantie van een strijdmacht is noodzakelijk om een (potentiële) tegenstanders duidelijk te maken wie zij is. De meest toegepaste methode van showing the flag is door zowel overdag als 's avonds en ’s nachts tot in de verste uithoeken en afgelegen gebieden van een area of responsibility (AOR), maar ook in stedelijke gebieden, bereden, lopende of sociale patrouilles uit te voeren. Wanneer er vervolgens iets in de AOR plaatsvindt, is de strijdmacht snel ter plaatse. Na de lessons learned van (de debacles van) VN-operaties in Angola, Rwanda, Somalië en Bosnië (Srebrenica) aan het einde van de 20ste eeuw, is genoegzaam bewezen dat het (juist) ook bij VN-operaties noodzakelijk is (massale) vuurkracht achter de hand te hebben in het kader van escalatiedominantie. Het zichtbaar manifesteren van betrokkenheid en vlagvertoon zal, dankzij of ondanks de situational awareness, gecombineerd moeten worden met een in beginsel vriendelijke uitstraling naar de lokale bevolking.
Demonstratie van machtsvertoon van een strijdmacht door het zichtbaar manifesteren wie zij is én wat haar mogelijkheden zijn, ook om in specifieke situaties deëscalerend te kunnen optreden. Het tonen van dominante aanwezigheid is primair bedoeld om een tegenpartij onder de indruk te brengen van de vuurkracht van een strijdmacht. Voorbeelden van showing of force zijn:
Showing of force kan evenzeer een vorm van misleiding zijn. Krachtig en robuust optreden wordt dan voorgewend om een bepaald operatiedoel te bereiken, waarbij het echter geenszins de bedoeling is (vuur)contact met de tegenpartij te maken. Zie ook: Iron Sword.
Behalve de 19de letter uit het NATO-spelalfabet, de Engelstalige militaire codenaam voor ‘burger' of 'niet-militair'. Wordt eigenlijk alleen gebruikt door Special Forces en andere manoeuvre-eenheden.
Voluit: Simulator Kleinkaliberwapens. Ook genoemd: KKW-SIM. De SIM-KKW is een trainingssimulator / onderwijsleermiddel die wordt gebruikt door zowel opleidings- (Initiële Militaire Opleiding) als parate eenheden. Feitelijk is de SIM-KKW een proceduretrainer voor (drillmatige handelingen aan) kleinkaliberwapens, zoals Diemaco en Glock 17, want correct leren schieten wordt ondanks ARBO- en milieuwetgeving praktisch aangeleerd op een schietbaan.
De SIM-KKW, die zich bevindt op vrijwel alle grotere kazernes, is een ruimte waar op drie projectieschermen met tien verschillende wapens simultaan, maar statisch, kan worden geschoten. Daartoe moeten de organieke handelingen – zoals laden, herladen, ontladen en gesimuleerde storingen – aan het wapen worden verricht. Na elk schot wordt door middel van perslucht de afsluiter weer naar achter gebracht en het wapen “herladen” voor een volgend schot. Er is amper terugslag van het wapen. De projectie van het schot vindt plaats door middel van laser. Elk wapen heeft een uniek lasersignaal dat door de simulator wordt geregistreerd en verwerkt. De SIM-KKW bevat vele trainingsscenario's: van groeperingsoefeningen tot een groepshinderlaag. Daarnaast kunnen de omstandigheden worden aangepast, zoals duisternis of gevechtsveldverlichting.
Geboren in 1917. Zeven weken voor het einde van de Japanse bezetting van voormalig Nederlands-Indië, op 28 juni 1945, maakte de 27-jarige reserve-eerste luitenant Cees Sisselaar van het wapen der infanterie een paradropping uit een Liberator in de jungle van Sumatra. De dropping vindt plaats met drie Aziatische helpers: de Indo-Chinees Tjam Djoem Tjin en de Javanen Moerdjono en Soekirno. Het viertal maakt deel uit van het Korps Insulinde, één van de stamonderdelen van het Korps Commandotroepen. Ze zijn geland bij Padanglawas, in de buurt van kampong Simpang Ampat aan de Soengei Baroemoen, vlakbij de vlakte van Padang-Lawas (Grote Vlakte). Operatie Tether is begonnen. In opdracht van de spionagedienst Force 136 van de Britse generaal Louis Mountbatten, commandant van het South East Asian Command (SEAC) – het geallieerde opperbevel voor Zuidoost-Azië in Ceylon, Colombo – moesten Sisselaar en de zijnen militaire en economische inlichtingen inwinnen in het door de Japanners bezette Sumatra. Door het uitvallen van de zendapparatuur, het uitblijven van de beloofde versterking en door het gevaar van ontdekking door vlakbij gelegerde Japanners, komt van deze opdracht weinig terecht. De vier houden bijna twee maanden onder grote ontberingen verscholen in de jungle.
Op 5 maart 1946 kreeg Sisselaar, als commandant van de studiegroep Opleidingsschool Valschermtroepen, van kolonel Buurman van Vreeden opdracht de wijze te bestuderen waarop in Engeland parachutisten werden opgeleid. In oktober 1946 werd, in Hollandia – de hoofdstad van het voormalig Nederlands Nieuw-Guinea (nu: Djajapura) – de School voor opleiding van Parachutisten (SOP) opgericht door Sisselaar. Op 1 mei 1947 volgde de oprichting van de 1ste Parachutistencompagnie (Paracie) onder leiding van kapitein Sisselaar, op 1 september van dat jaar verhuisde de SOP naar Tjimahi bij Bandung, Java, Nederlands-Indië. Bij Koninklijk Besluit nr. 21 van 11 september 1951 wordt Cees Sisselaar, sinds 15 mei 1948 reserve-kapitein, onderscheiden met het Bronzen Kruis. Sisselaar is tegenwoordig woonachtig in Frankrijk. De op 2 maart 2009 op de Seeligkazerne in Breda opgerichte joint Defensie Para School (DPS) draagt zijn naam. Meer over de actie van kapitein b.d. Cees Sisselaar kan worden nagelezen in hoofdstuk 13 van het boek ‘Met de dood voor ogen. Overleven in de strijd om Indië’ van Henk Hovinga (ISBN 9789051942781, Uitgeverij Van Wijnen, 2005).
Het bewaken van in Nederland opgeslagen Amerikaanse nucleaire wapens en/of munitie in depots bij ’t Harde en Havelte. Op zo’n depot (site) hebben een groot aantal Nederlandse dienstplichtige militairen van de Koninklijke Landmacht gevreesde want zaaddodende sitewachten gelopen. De binnenring van een site werd altijd beveiligd door Amerikaanse eenheden, de buitenring door Nederlandse eenheden. Vaak werd voor de Nederlandse eenheden gekozen uit de zgn. infanteriebeveiligingscompagnieën, maar niet altijd. De sitewacht duurde een week, waarbij de militairen op de site verbleven.
Voluit: Situation Report of Situatierapport. Rapport dat vanaf een positie dient te worden opgemaakt over de gang van zaken van de rapporterende eenheid over een bepaalde voorafgaande periode. Een sitrep kan incidenteel en/of op basis van uren, dagen en/of weken worden opgemaakt, maar blijft een momentopname van de situatie tot op het moment van doorgifte. Een sitrep kan ook betrekking hebben op de specifieke status, bijvoorbeeld die van de logistiek voorzieningen (logsitrep; klasse I tot en met V) of de medische voorzieningen (medsitrep). Vanuit een uitzendgebied stuurt de OPS-Room dagelijks een sitrep naar het Defensie Operatie Centrum (DOC), voorheen Defensie Crisisbeheersingscentrum (DCBC) geheten. Een sitrep wordt doorgegeven via de radio aan de Ops-room op een compound. Op de OPS-Room komen alle rapporten met meldingen vanuit verschillende posities binnen, meest bij Peace Support Operations.
Afkorting: SA. Omgevingsbewustzijn. Begrip dat afkomstig is uit het bedrijfsleven en door de krijgsmacht gemodificeerd wordt toegepast. In het bedrijfsleven juist "kennis over marktposities" , wordt SA door de krijgsmacht gezien als "kennis over tactische en strategische posities".
Het met overige vriendschappelijke eenheden (combined) delen van situational awareness heet shared awareness; het betreft het real time distribueren van alle mogelijke relevante en integrale informatie, zodat alle eenheden hetzelfde besef hebben van dezelfde situatie. Zie ook: eyes on target.
Betekenis: "Als je vrede wilt, bereid je voor op oorlog." In het Duits: Wenn du Frieden willst, so rüste zum Krieg. In het Engels: if you wish peace, prepare for war. In het Frans: Si tu veux la paix, prépare-toi à la guerre. Flavius Vegetius Renatus (379-395) schreef het in soortgelijke bewoordingen op in zijn ‘Epitoma Rei Militaris’ in de 4de eeuw. Er kan geen vrede zijn zonder oorlog. Het gezegde is tot op de huidige dag tevens het basisprincipe van afschrikking en intimidatie. Betreurenswaardig en paradoxaal is dat je juist door je voor te bereiden op oorlog – lees: een strijdmacht te vormen en jezelf te bewapenen - feitelijk de ander dwingt zich óók voor te bereiden op oorlog. Daarbij is het niet zo is dat pas vanaf het moment dat beiden zich hebben voorbereid op een oorlog er ook daadwerkelijk een oorlog kan ontstaan. ‘Si vis pacem, para bellum’ is tevens het motto van het 24th Marine Regiment U.S. Marines Corps, was het motto van de Deutsche Waffen und Munitionsfabriken (DWM) en is de titel van mijn vierde column die ik schreef voor het blad Trivizier. Zie ook: gebroken geweertje.
De afmeting van een landing point zoals die onder andere worden uitgemeten bij 11 Air Manoeuvre Brigade Air Assault. De afmetingen zijn:
De afmeting van een landing point is afhankelijk van onder andere het type helicopter en optreden bij dag dan wel nacht.
Een size 5 moet altijd gekozen worden:
Bij optreden bij dag met Apache AH-64D gevechtshelikopter, Chinook CH-47D transporthelikopter of Cougar MK II transporthelikopter altijd gebruikmaken van een size 3. Zie ook: brown out, landing point, S5, Under Slung Load (USL) en white out.
In het Nederlands: laboratorium voor vaardigheidstraining. Het skillslab is een trainingslokaliteit waar leerlingen / studenten zelfstandig kunnen werken om praktische vaardigheden van m edisch-technische aard aan te leren. Deze vaardigheden kunnen uiteenlopen van het immobiliseren van de cervicale wervelkolom (CWK) tot het assisteren bij een bevalling. Voordelen van een skillslab zijn:
In het skillslab bevinden zich bijvoorbeeld computergestuurde poppen (Human Patient Simulator), fantomen (arm-, hoofd- en romp-), geneeskundig instrumentarium en overige – medisch gerelateerde - onderwijsleermiddelen, zoals draagbaren, schepbrancards, stiff-necks, vacuümmatrassen en spalken. Ook kunnen voor moulage-training L.O.T.U.S.-slachtoffers worden ingehuurd.
Code die een genezerik (Combat Life Saver, medic, PTLS’er, Algemeen Militair Verpleegkundige, arts) idealiter in de kleur rood met een watervaste stift (marker) op het voorhoofd van de gewonde schrijft om aan te geven dat die gewonde iets markeert, morfine heeft ontvangen, een knevel aangelegd heeft gekregen of is gereedgemaakt voor een MEDEVAC. Bij het ontbreken van een marker kan gekozen worden om de sleutelcode in het eigen bloed van de gewonde te schrijven.
Hellingshoek ten opzichte van een landing point, zoals die onder andere in gebruik is bij11 Air Manoeuvre Brigade Air Assault. Omdat een helikopter is gebonden aan een maximale hellingshoek bij het landen én op hellingen de afstand tussen de rotorbladen en het maaiveld verkleint, moet rekening worden gehouden met het vermijden van hellingen. Er zijn drie soorten hellingen:
Bij een gelijkmatig verloop van een helling mag de maximale helling bij forward slope en reverse slope bij optreden bij dag maximaal 7 graden bedragen en bij forward slope en lateral slope bij optreden bij nacht maximaal 3 graden bedragen. De reverse slope mag bij optreden bij nacht niets (0 graden) bedragen. Alleen voor de Cougar MK II-transporthelikopter geldt een afwijkende hellingshoek van 0 graden bij optreden bij dag en nacht. De hellingshoek wordt opgemeten met behulp van een clinometer. Zie ook: landing point en S5.
De slotenmars maakt vaak deel uit van een inzetbaarheidstest, parcours militair of survivalrun.
In het Duits: Heckenschütze. In het Frans: tireur embusqué. In het Engels: sniper. Taakgespecialiseerde infanterist, die meer dan gemiddeld smoel op het terrein heeft en is opgeleid en getraind om tot op ± 800 meter (of verder), al dan niet onder tactische omstandigheden, vanuit een onzichtbaar observatiepunt met één gericht schot (met name op de 'kruk': deel van het gezicht van precies boven de ogen tot onder de neus), vijandelijk personeel of materieel uit te schakelen. Primair is het doel van de sluipschutter om de vijandelijke gevechtskracht te verminderen door hoogwaardige doelen uit te schakelen. De sluipschutter houdt zich onzichtbaar en houdt tegelijkertijd zicht op het doel. Sluipschutters werken in tweetallen: buddyparen. De ene is de schutter (shooter), de andere de waarnemer/observator (spotter). De waarnemer/observator houdt juist ook de omgeving in de gaten. Schieten is slechts een klein deel van de taakstelling. Het gaat, initieel, vooral om het observeren en het doorgeven van inlichtingen.
Links een Canadese sluipschutter, rechts een van het Korps Commandotroepen Het is aan de sluipschutter om ongehoord én ongezien zijn positie in te nemen, vijandelijke activiteiten te observeren, het doel met één gericht schot uit te schakelen en zijn positie ongehoord én ongezien weer te verlaten zonder in handen van de vijand te vallen. De tactische voortgang van deze activiteiten wordt 'stalk' genoemd. Gewoonlijk krijgt het buddypaar een tijdslot of -stip (datumtijdgroep) voor zowel de vuuropening als de terugtrekking. De sluipschutter is één van de specialismen binnen een commandoploeg van het Korps Commandotroepen - twee van de acht ploegleden zijn sluipschutter - maar ook de algemene infanterie kent sluipschutters. Typische wijzen van optreden van de sluipschutter zijn:
De inzet van de sluipschutter is afhankelijk van vele factoren:
De opleiding tot sluipschutter duurt 10 weken. Onderwerpen die aan bod komen in deze opleiding zijn:
Historische voorbeelden van sluipschutters zijn:
De persoonlijke wapens van de Nederlandse sluipschutters zijn:
Sniper met doelaanduiding Niet te verwarren met scherpschutter en schutter-lange-afstand.
Sniper met een deel van zijn uitrusting
Zie ook: balaclava, choke point en E.W.A.B.M.-methode.
Afgekort: SUA. In een operatiegebied de kleinst mogelijke, zelfstandig optredende eenheid. Deze eenheid kan organiek of voor de gelegenheid (ad hoc) zijn samengesteld. De benaming ‘smallest unit of action’ is in gebruik geraakt dankzij de missie naar Uruzgan (vanaf 2006). Een SUA is een eenheid van pelotonsgrootte die zelfstandig onder leiding van een luitenant de compound verlaat, eventueel ad hoc aangevuld met specialismen als forward air controller, genie of algemeen militair verpleegkundige.
Andere benaming: Identiteitsbewijs Ministerie van Defensie (IDD). Op 26 maart 1999 is het eerste exemplaar van het IDD door de commandant van het Nationaal Commando, generaal-majoor M. Termont uitgereikt aan de Bevelhebber der Landstrijdkrachten, luitenant-generaal M. Schouten.
De smartcard is weliswaar geldig binnen de gehele Defensie-organisatie, het is nadrukkelijk géén wettig Nederlands identiteitsbewijs. In de nabije toekomst kan de smartcard ook worden gebruikt voor eventuele nieuwe toepassingsmogelijkheden; zo ligt het in de bedoeling dat de smartcard zal kunnen worden opgewaardeerd, bijvoorbeeld om te dienen als voedingskaart. De smartcard past in een nieuwe manier van bewaken en beveiligen, Integrale Veiligheidszorg (IVZ) geheten. De smartcard is in 1997 (in samenwerking met Sdu-Identification ) ontwikkeld door én wordt beheerd en geëxploiteerd door het Coördinatiecentrum Kaarttechnologie (CCK) van de Defensie Telematica Organisatie (DTO), het facilitaire ICT-bedrijf van het Ministerie van Defensie.
Op objecten van de Koninklijke Landmacht geldt een draagplicht van de smartcard, verplicht gesteld door de Bevelhebber der Landstrijdkrachten, ook buiten de diensturen en bij het dragen van civiele kleding.
Voluit: Sport Medisch Advies Team. SMAT is een op het individu gericht traject dat met adviezen wordt begeleid door de LO/Sport-organisatie van de Koninklijke Landmacht, de arts (curatieve onderdeelsarts en/of bedrijfsarts cq. ARBO-arts) en de fysiotherapeut. SMAT is dan ook géén vrijblijvende aangelegenheid, maar een dienstverrichting in het kader van revalidatiesport voor elke individuele militair met een langdurige mutatie of beperking. Revalidatiesport gebeurt altijd onder begeleiding van een ‘LO/Sport-instructeur belast met revalidatie'. Daarnaast staat een aantal dagen in de week de zgn. SMAT-sport onder begeleiding van de fysiotherapeut. Immers, na of reeds tijdens het SMAT-traject komt de revaliderende individuele militair in het zgn. Fysio-Fit programma, waarin betrokkene door zorg van de fysiotherapeut wordt begeleid ter verbetering van de dienstgeschiktheid én ter verhoging van de inzetbaarheid. Sinds 2010 formeel Sport Medische Revalidatie (SMR) geheten.
Afkorting die onder andere wordt gebruikt in de dienstuitdrukking “vrij van SMEV”. Deze kretologie kan na artsbezoek door een arts worden voorgeschreven aan de individuele militair; het woord van de arts is formeel een advies aan de commandant, maar geen enkele weldenkende commandant zal het geneeskundige woord van een arts in twijfel trekken.
Nederlandse documentaire van regisseuse Marijke Jongbloed, producent Vic Franke en cameraman Frank Moll over de Nederlandse militairen tijdens de vredesmissie International Security Assistance Force (ISAF) in Kabul, Afghanistan.
De documentaire duurt 92 minuten, is gedurende 45 dagen in december 2002 en januari 2003 opgenomen in Kabul - ten tijde van ISAF-IV - en is tot stand gekomen dankzij een projectorganisatie van productiemaatschappij Big River Pictures in samenwerking met het Filmfonds, het Ministerie van Defensie, de NRCV en de Stichting Co-productiefonds Binnenlandse Omroep.
Smile And Wave' beleefde haar bioscooppremière op 26 september 2003 op het Nederlands Filmfestival en werd op 31 mei 2004 voor het eerst uitgezonden op de NRCV-televisie. De documentaire opent met een citaat van Martin Luther King: "Vrede is niet alleen de afwezigheid van spanning, het is de aanwezigheid van gerechtigheid".
De jas in DPM wordt in Nederland voornamelijk gedragen door Korps Commandotroepen, 11 Luchtmobiele Brigade en reguliere (pantser)infanterie, meestal uit eigen aanschaf.
De jas bestaat uit ripstop materiaal van 50% polyester en 50% katoen. Ripstop zorgt ervoor dat een beschadiging, gat of scheur niet snel verder uitscheurt. De jas heeft een groot draagcomfort, mede vanwege de winddichtheid (deels gevoerd) en waterafstotendheid (sneldrogend, dus ook eerder droog van transpiratie). Verder is de smock geluidsarmer dan een bi-, trilaminaat of Goretex® jas. De smock van het merk Arktis (model 1015, zoals die officieel bij het KCT wordt gedragen), kenmerkt zich door:
Afkorting: Sergeant-Majoor Onderhouds Diagnosticus. Functionaris die, op compagniesniveau, valt binnen de onderhoudsdiagnosegroep van een logistiek peloton. Alle gebruikers van voertuigen werken maandelijks een checklist af die bekend staat als de 1-Instructie Werk Kaart (1-IWK) of ‘roze lijst’. Gebreken die tijdens het gebruikersonderhoud bij het afwerken van de checklist worden ontdekt, worden a.s.a.p. gemeld aan de SMOD. De SMOD werkt de ‘roze lijst’ af met de gebruiker. Daarnaast begeleidt en adviseert de SMOD de gebruiker bij het eerste niveau onderhoud, zowel van voertuigen als wapens, eltro-materiaal en overige uitrustingsstukken. Ook voert hij steeksproefgewijze inspecties uit, waarbij hij vaak als eerste tegen defecten aanloopt. Kleine reparaties laat de SMOD aan de chauffeurs over, iets grotere voert hij zelf uit, maar als de diagnose luidt dat het probleem te veel reparatietijd in beslag zal nemen, biedt de SMOD het materieel aan de herstelcompagnie aan. De herstelcompagnie fungeert als Direct Steunende Eenheden (DSE), die in de meeste gevallen op dezelfde kazerne zit als de SMOD. De SMOD bewaakt de afhandeling van de aangeboden reparaties. Verdere werkzaamheden van de SMOD:
Zich bewust worden of zijn van de specifieke kenmerken van het optreden te velde. “Smoel op het terrein” heeft te maken met individuele karakteristieken als het kompas kunnen hanteren, kunnen kaartlezen, tactisch sterke en zwakke plekken in het terrein kunnen onderkennen en terreinkenmerken gemakkelijk kunnen omzetten naar de stafkaart (en omgekeerd). H.M.F. Landolt noemt de smoel op het terrein in zijn Militair Woordenboek (1861-'62, pagina 102/103) de coup-d'oeil, ook genoemd oogmaat of oogopslag: "Eigenschap waardoor men zoowel de voor- en nadeelen van het terrein met een oogopslag inziet, als de maatregelen beoordeelt, die in het gegeven oogenblik en in de bestaande omstandigheden het geschiktst zijn. Het is een praktische militaire blik, die alles omvat wat op het gelukken en mislukken eener onderneming van eenigen invloed kan zijn." “Smoel op het terrein” is belangrijk voor alle militairen, maar doorslaggevend voor infanteristen en, als overtreffende trap, leden van het Korps Commandotroepen.
Engelstalig acroniem voor "Situation Normal, All Fouled Up" (beleefde vorm) of "Situation Normal, All Fucked Up" (minder beleefde vorm). In het Nederlands: normale situatie, alles verkloot. Acroniemen als BOHICA (“Bend over, here it comes again”), FUBAR (“Fucked up beyond all recognition”), TARFU (“Things are really fucked up”) en SNAFU vergemakkelijken het uiten van frustratie in situaties die weliswaar zijn verprutst/verkloot, maar waarin niet het not done is dat er wordt gevloekt – zoals in het leger. Met acroniemen, die in de Tweede Wereldoorlog populair waren bij de Amerikaanse GI’s, werden de gevoeligheden ten opzichte van de hogere legerleiding momzeild. Vroeger had ook de KL voorschriften die het de militair bijvoorbeeld uitdrukkelijk verboden om te vloeken (achteruitbidden). SNAFU komt ook voor in de volgende combinaties:
Ook genaamd: verplaatsing op interval-basis (VOIB). Mars die op zodanige wijze moet worden afgelegd dat op het eindpunt het personeel nog inzetbaar is voor een volgende actie. Heeft bijvoorbeeld plaats wanneer sprake is van onderkenning van de troep tijdens een infiltratie, exfiltratie, crash move of andere vorm van vijandcontact. De snelmars wordt bij de KL geoefend over de standaardafstand van 3 km, die moet worden afgelegd in 21 minuten. Ter oefening geldt de regel dat om-en-om 2 minuten moet worden gelooppast (dribbel, zo laag mogelijk bij de grond blijven, 140 passen per minuut) en 1 minuut geforceerd pas moet worden aangehouden (“uitscheuren”). In het kader van de snelmars moet al het op dat moment meegevoerde materieel, dus ook groepsmaterieel en –wapens worden meegevoerd; laatstgenoemde uitrustingsstukken moeten in de groep rouleren. Eenheden van de Special Forces, zoals 11 Air Manoeuvre Brigade, Korps Commandotroepen en Korps Mariniers, oefenen in zijn algemeenheid op langere afstanden snelmars (5 tot 15 km) met logischerwijs een hogere draaglast aan organieke uitrustingsstukken. Overigens heeft het er alle schijn van dat de Duitse generaal Helmut Graf Von Moltke (1800-1891) met zijn tactiek van "Getrennt marschieren, vereint schlagen" ( "Gescheiden marcheren, samen verslaan" ) voorloper is geweest van snel- of speedmars: hij paste deze tactiek toe in de oorlog tegen Oostenrijk (1866) én in de Frans-Duitse oorlog (1870-1871). Sinds 2001 wordt jaarlijks op de Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda het Open Nederlands Militair Kampioenschap Speedmars georganiseerd door de speedmarsvereniging ‘De Blauwe Stoep’; deze kampioenschappen zijn voortgekomen uit de traditionele C&A-wedstrijden tussen cadetten van de KMA en adelborsten van het Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM).
Ook genaamd: noodverband individueel. In het Duits: Notverband. In het Engels: individual first aid dressing. In het Frans: pansement (provisoire) individuel.
Hoe wordt een snelverband aangelegd:
Zie ook: circulation en H.O.L.K.-bloedingen.
Volgens Writers Block Woordenboek van de Jaren Negentig is sneuvelbereidheid een "belangrijke, maar in de jaren negentig verloren gegane eigenschap van soldaten. Een soldaat moet bereid zijn te sterven, anders bestaat het leger alleen maar uit Yossarians (de hoofdpersoon van Joseph Heller's Catch-22) die weigeren het oorlogsgebied te betreden omdat ze vermoeden dat de vijand erop uit is ze te vermoorden" .
In de huidige westerse wereld is de sneuvelbereidheid laag: dé schrikbeelden van politici die militairen naar de frontlijn sturen, zijn KIA (Killed In Action), het bodybag-syndrome en felle anti-oorlogsgevoelens in publieke opinie en media. Zijn Nederlandse militairen sneuvelbereid? In elk geval weten Nederlandse militairen dat uitzendingen naar Afghanistan, Bosnië, Eritrea of Irak geen schoolreisjes zijn. Op 4 augustus 1995 kopte weekblad HP/De Tijd nog: Te lief voor oorlog. De weinig krijgshaftige geschiedenis van het Nederlandse leger. Met het artikel leek de toon van niet-sneuvelbereidheid gezet. Minister van Defensie Henk Kamp dacht daar anders over, getuige zijn toespraak voor de Koninklijke Vereniging ter Beoefening van de Krijgswetenschap op 1 maart 2004: "De Nederlandse militairen in het voormalige Joegoslavië kan geen gebrek aan moed worden verweten. Misdaden niet kunnen voorkomen, is niet hetzelfde als laf zijn. U kunt uit mijn mond ook geen pleidooi voor meer 'sneuvelbereidheid ' onder Nederlandse militairen optekenen. Integendeel: het woord stuit mij tegen de borst. Het oogmerk van het militaire vak is niet om te sneuvelen of om doodsverachting te tonen." In 1998 verscheen Het misplaatste Oranje Boven-gevoel. Het falen van het politiek-militaire systeem in Nederland en Nederlands-Indië: 1825-1995 van Maarten C. Hoff, waarmee de krijgsluwe houding van de nuchtere Nederlander even tot norm leek verheven. In werkelijkheid zijn sinds het einde van UNPROFOR de vredesoperaties robuuster daadwerkelijk geworden en "is sneuvelbereidheid in NAVO- en VN-kringen geen vies woord meer" , aldus De Groene Amsterdammer op 6 april 2002. Door de terroristische aanslagen van 11 september 2001 is die sneuvelbereidheid nog versterkt: bij zelfverdediging (als het nut en belang duidelijker worden ingezien) is die veel groter dan bij vrijblijvende interventies. Uit een opiniepeiling van het VPRO-programma 'De Ochtenden' op 14 januari 2004 blijkt overigens een geringe sneuvelbereidheid in de publieke opinie: 69% van de bevolking vindt dat Nederlanders niet moeten meevechten in de voorste linies bij gewapende conflicten (van de Nederlandse militairen denkt 57% hetzelfde); 58% van de bevolking vindt dat de krijgsmacht alleen humanitaire taken moet hebben (54% van de militairen denkt hetzelfde). Zie ook: catch-22.
Ezelbruggetje om de voortgang van de zorgverlening ten aanzien van de zorgvrager te rapporteren:
De zorgbehoefte van de zorgvrager verandert als de gegevens veranderen; de zorgdoelen – welke de toestand omschrijven die zowel de zorgverlener als de zorgvrager willen bereiken – moeten worden aangepast aan de veranderingen. SOAP wordt bijvoorbeeld gebruikt door de Algemeen Militair Verpleegkundige (AMV'er) in relatie met de P.E.S.-structuur en de R.U.M.B.A.-eisen.
TRUPPENÜBUNGSPLATZ BERGEN Truppenübungsplatz Bergen ( Landkreis Celle, Regierungsbezirk Lüneburg en Bundesland Niedersachsen) is met ± 28.400 hectare het grootste oefenterrein van Europa. Ook wel genoemd: NATO-Schießplatz Bergen-Hohne. In het gebied liggen de kazernes Bergen, Fallingbostel, Hohne, Höllenberg, Hörsten, Oerbke en Ostenholz. Het militair oefenterrein Bergen ligt in het midden van de Lüneburger Heide op ± 50 km van Hannover. Eenheden tot en met legerkorpsniveau kunnen er trainen én er kan worden geoefend in het gevecht van de verbonden wapens. Het oefenterrein kent 32 artilleriestellingen, bivakplaatscapaciteit voor ± 10.000 man en barakken voor ± 5.000 man. TRUPPENÜBUNGSPLATZ MUNSTER-SÜD
Afgekort: SMT. Het SMT is een instrument van de commandant en valt onder het personele functiegebied. De medische inbreng in een SMT is groot, maar in het SMT worden ook personen besproken die op een andere manier uit de boot vallen, bijvoorbeeld psycho-sociaal (problematiek thuis- en/of werksituatie). Het SMT heeft tot taak tijdig probleemsituaties bij het personeel te onderkennen en de commandant te adviseren welke oplossingen mogelijk zijn. Ook is het SMT een instrument om het ziekteverzuim te doen dalen cq. het reïntegratietraject te bewaken. Daarnaast kunnen scheefgelopen werkverhoudingen en/of arbeidsconflicten worden besproken in het SMT. De commandant kan, na overleg met het SMT, besluiten om een militair niet uit te zenden of bij het toch uitzenden extra begeleiding te geven.
Van belang is onder meer dat:
Op vriendelijke, niet-agressieve manier een huis binnengaan. Hierbij wordt de bewoners, na een “knock on the door”, gevraagd naar de handel en wandel bij hen en in hun omgeving, zoals leef-, werk- en woonomstandigheden. Een soft knock – in de regel deel van een normal framework operation – wordt in zijn algemeenheid gewaardeerd door de locals. Vaak wordt een soft knock routinematig uitgevoerd tijdens een patrouille. Het is mogelijk dat mannen, vrouwen en kinderen gescheiden én naar buiten gestuurd worden, waarna het huis wordt doorzocht. Omdat de gevolgen van een hard knock ongunstig kunnen zijn voor de voortgang van een operatie – te denken valt aan het gewenste positieve effect van hearts & minds – geldt onverminderd het statement van luitenant-kolonel Omer Lavoie (commandant 1 Royal Canadian Regiment Battle Group, 2006-2007): “Soft knock by preference, a hard knock as needed.” Zie ook: hard knock.
Een evenement, object of persoon dat door zijn toegankelijkheid of benaderbaarheid eenvoudig te treffen is, zoals overheidsinstellingen en plaatsen waar veel mensen bijeen zijn (grote publieksevenementen, grote winkelcentra en openbaar vervoer). In de regel zijn hier geen speciale veiligheidsmaatregelen en/of –voorzieningen van kracht. Met name voor terroristen zijn soft targets lonende doelen, vooral wanneer het de terroristen gaat om het maken van grote aantallen onschuldige slachtoffers. Kenmerken van soft targets:
Voorbeelden van soft targets in het kader van terroristische aanslagen waren de bomaanslagen op de Twin Towers in New York (11 september 2001), de forensentreinen in Madrid (11 maart 2004), de metro in Londen (7 juli 2005) en de Egyptische badplaats Sharm el-Sheikh (23 juli 2005). Het tegenovergestelde van soft targets zijn hard targets.
SoLDAAT KETTING OLIVIER KAZERNE Afgekort: SKOK. Deze kazerne, gelegen aan het Zeisterspoor in Soesterberg (Utrecht), is de enige in Nederland die is genoemd naar een soldaat. Tot 24 juni 1992 droeg de kazerne de naam Kamp Zeisterspoor-Noord, waar het Opleidingscentrum Technische Dienst was gehuisvest. Op deze dag is de kazernenaam omgedoopt tot Soldaat Ketting Olivier Kazerne. Op 26 oktober 1950 vertrok Johan Frans Ketting Olivier vanuit zijn woonplaats Markelo (Twente) naar Korea. Vóór die tijd diende hij 3 jaar bij de Leger Technische Dienst van het Koninklijk Nederlands Indische Leger (KNIL). Op 15 februari 1951, op 29-jarige leeftijd, sneuvelde de soldaat (der tweede klasse) Ketting Olivier van het dienstvak van de Technische Dienst te Mayong (heuvel 325) vlakbij Wonju, in Korea. Hij maakte deel uit van het 75 mm Terugstootloze Vuurmond (TLV) peloton van de Ondersteuningscompagnie (Ostcie) van het Nederlands Detachement Verenigde Naties (NDVN). Om zijn heldhaftig optreden – bij de 3de, beslissende aanval op heuvel 325 drong hij met de bajonet op het geweer geplaatst als eerste de vijandelijke heuvelstelling binnen, waarbij hij zijn meestormende commandant dekte – werd hij postuum, bij Koninklijk Besluit nummer 23 van 8 mei 1951, benoemd tot Ridder der 4de klasse in de Militaire Willemsorde, de hoogste Nederlandse dapperheidonderscheiding. Tegenwoordig is de Soldaat Ketting Olivier Kazerne onder meer het onderkomen voor het Opleidings- en Trainingscentrum Logistiek (OTCLOG). Zie ook: Nederlands Detachement Verenigde Naties.
Hazelhoff Roelfzema onderneemt verscheidene nachtelijke tochten om geheime agenten en radioapparatuur in Nederland aan wal te zetten in het kader van operatie 'Contact Holland'. Zijn relatie met de Nederlandse autoriteiten in Engeland is tweestrijdig: tijdens zijn acties wordt hij zowel voor de Krijgsraad als voor de Militaire Willems-Orde voorgedragen.
SoLDIER MODERNISATION PROGRAMME Gezamenlijk project van het Ministerie van Defensie en de Nederlandse organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO).
Overigens geldt het SMP niet alleen de gevechtssoldaat (infanterie); ook de militairen van de gevechtssteun(verzorgings)eenheden worden uitgerust met nieuwe uitrusting in het kader van het SMP. Door het verbeteren van de gevechtsveldfuncties wordt de overlevingskans van de individuele militair vergroot: zowel zijn mobiliteit als zijn voortzettingsvermogen worden verbeterd. Hiertoe wordt het zgn. Mobiliteits- en Voortzettings Pakket (MVP) uitgereikt. Voor de niet-speciale eenheden bestaat het MPV uit:
Het meest in het oog springende noviteit in het kader van het SMP is de Soldier Digital Assistant (SDA). De SDA bestaat uit:
Daarnaast is het SMP onder meer bezig met:
Voor meer informatie over het SMP neemt u een kijkje op de website van Ron van Verseveld. Zie ook: grabbag, helm, Lowe Alpine rugzakken en Personal Role Radio (PRR).
In het Duits: Ausfall, Einsatzflug. In het Frans: vol de mission. Engelse term voor de complete operationele of trainingsvlucht van een (gevechts)vliegtuig. Specifiek de tijd vanaf de take-off tot en met de landing die een gevechtsvliegtuig tijdens een specifieke missie doorbrengt, ongeacht of er een aanval wordt uitgevoerd. Sortie is een verzamelterm voor het totaal aantal vliegbewegingen. Zo komt een groep van 5 vliegtuigen die elk drie missie uitvoert op een totaal van 15 sorties. Maar 3 sorties kunnen bijvoorbeeld ook worden aangeduid als één vlucht door drie verschillende vliegtuigen óf drie vluchten door één vliegtuig.
Andere benaming voor Friese ruiter. Feitelijk een germanisme.
Melding om zowel aanwezigheid als compleetheid van speciale uitrustingsstukken te (her)bevestigen:
Deze meldingen kunnen mondeling, schriftelijk of via de radio plaatsvinden. Ook is onderstaande variant bekend:
Afgekort: S.A.S. Special Forces-eenheid van de Britse landstrijdkrachten, opgericht door (Sir) David Stirling (1915-1990) in 1941, tijdelijk opgeheven in 1946 en tenslotte in 1952 als SAS heropgericht - aanvankelijk als tijdelijke maatregel - tijdens de opstand in Maleisië. Daarna kreeg de SAS een vaste plaats in de Britse krijgsmacht.
De speciale eenheid werd vervolgens ingezet in overzeese Britse gebiedsdelen, zoals Aden, Dhofar, Oman en Koeweit. Sindsdien is de SAS betrokken bij ‘covert operations' in onder meer de Eerste en Tweede Golfoorlog (1991 en 2003), Bosnië en Kosovo, maar de blijvende faam bij het grote publiek dankt de SAS aan de succesvolle bevrijdingsactie van gijzelaars uit de Iraanse ambassade in Londen op 5 mei 1980. Sinds de belegering van de Iraanse ambassade is het hard gegaan met de 'glasnost' van de SAS: Falklands-oorlog 1982, Eerste en Tweede Golfoorlog (1991 en 2003) en de oorlog tegen het terrorisme in Afghanistan zetten de SAS definitief in het middelpunt van de belangstelling. Deze wordt aangewakkerd door vele fictieboeken van oud-SAS' ers, te beginnen met de best-sellers ‘Bravo Two Zero' (1994) van Andy McNab en ‘The One That Got Away' (1995) van Chris Ryan over een SAS-missie in januari 1991 tijdens de Eerste Golfoorlog. Deze en gelijksoortige 'openhartige' verhalen worden door het Britse Ministry of Defence (MOD) argwanend gevolgd en altijd ontkend, omdat zij uiteindelijk de effectiviteit en efficiëntie van Special Forces als de SAS kunnen verminderen.
Zie ook: Chinese parliament en Special Forces.
Speciale operaties zijn operaties, uitgevoerd door eenheden die in de regel kleiner zijn dan een peloton en bestaan uit speciaal daartoe opgeleid personeel, ingedeeld in daarvoor georganiseerde en uitgeruste eenheden, in een gebied dat veelal niet onder controle is van eigen eenheden. Speciale operaties zijn van strategisch dan wel operationeel belang en worden daarom in beginsel vanuit het allerhoogste bevelsniveau (politiek/militair strategisch) geïnitieerd. Bovenstaand is de definitie volgens MC 437/1 ('NATO Special Operations Policy', d.d. oktober 2006), de doctrinaire basis voor de Special Forces binnen de NAVO. Binnen de NAVO worden de volgende Nederlandse eenheden – omdat zij in staat moeten zijn de in MC 437/1 genoemde taken volwaardig uit te voeren in het gehele spectrum van speciale operaties – beschouwd als Special Forces:
Binnen speciale operaties worden de volgende primaire taken onderscheiden:
Zie ook: direct action (DA).
Special Forces zijn géén ordinaire John Rambo’s, maar gespecialiseerde militairen met de nodige karakter, wilskracht en zelfvertrouwen die zich in relatief kleine, exclusieve eenheden vanaf een hoog bevelsniveau laten inzetten voor opdrachten in het kader van speciale operaties, zoals:
Special Forces zijn in staat om specialistische werkzaamheden uit te voeren door gedegen opleiding en training, teamwork, covert optreden en hightech-uitrusting te combineren met snelheid. Voorbeelden van Special Forces-eenheden zijn:
Afgekort: SFO. Andere benaming voor commando ofwel lid van het Korps Commandotroepen.
Voluit: Unmanned Aerial Vehicle (UAV) Sperwer SAGEM.
Onbemand verkennings- en/of spionagevliegtuigje. De Sperwer wordt binnen de Koninklijke Landmacht ingezet voor het verkrijgen van gevechtsinformatie en doelopsporing. Het systeem stelt grondtroepen in staat over grote afstanden informatie te verzamelen, doelen op te sporen en te bestrijden. Feitelijk is de Sperwer als onbemand vliegtuigje in Nederland de opvolger van de Northrop KD2R-5 doelsleepvliegtuigjes die werden gebruikt om doelen (surface-to-air missiles) te slepen. De Sperwer kan tot ± 80 km vanaf het grondstation (Ground Control Station Group) zijn taak verrichten. Behalve Nederland beschikken de krijgsmachten van Denemarken, Frankrijk, Griekenland en Zweden over de Sperwer. Specificaties:
De Sperwer wordt weggeschoten met behulp van een lanceerrail op een lanceervoertuig. Via de pneumatische drukinstallatie van het lanceersysteem – een uitvergrote katapult - wordt de Sperwer met 9,5 bar de lucht ingeschoten. De Sperwer is ingedeeld bij 101 Remotedly Piloted Vehicle-batterij (101 RPV-batterij), gelegerd op de Luitenant-kolonel Tonnetkazerne in 't Harde. De eenheid is opgericht op 1 maart 1998 en op 1 januari 2002 operationeel gesteld. 101 RPV-batterij bestaat uit vier pelotons met elk één compleet systeem en in totaal 30 operationele Sperwers. Vier reservetoestellen zijn ondergebracht bij het Opleidingscentrum Vuursteun (OCVUST). Elk peloton is, behalve uit een commandogroep, opgebouwd uit:
Betekenis: Special Patrol Insertion/Extraction. Synoniem: “Dope on a rope”. Inzet- dan wel extractiemogelijkheid, waarbij het personeel aan een lijn onder de helikopter wordt getransporteerd. Het is ook mogelijk deze techniek te gebruiken bij calamiteiten in vredestijd (bijvoorbeeld overstromingen) om burgers te redden. Het is, evenals abseilen en fastropen, een alternatieve methode voor het uitstijgen van een helikopter. Normaal gesproken wordt S.P.I.E.-riggen uitgevoerd op locaties waar helikopters niet kunnen landen, al dan niet uit oogpunt van veiligheid, zoals in een dichtbegroeide jungle. De mensen zekeren zich provisorisch, snel en tezelfdertijd aan een rope (lijn) die onder de helikopter hangt. De algemeen gangbare vlieghoogte voor spy-riggen is 200 feet (± 60 meter). De methode wordt met name toegepast door Special Forces indien een gehaast vertrek noodzakelijk is; vervolgens worden zij aan boord van de helikopter gehesen. S.P.I.E.-riggen mag niet worden verward met riggen.
Van het Latijn “spicari”, waarin “spieken” kan worden herkend. In het Duits: Spionage. In het Engels: espionage. In het Frans: espionnage. Ook genaamd: (geheim) agent; inlichtingenofficier. In het geheim, onder valse voorwendselen en/of in het verborgene uitvoeren van waarnemingen in en ontvreemden van informatie uit (het operatiegebied van) een buitenlandse mogendheid. Omdat een andere mogendheid profiteert van de aldus verkregen economische, militaire, politieke, propagandistische of wetenschappelijke kennis, bedreigen dergelijke gemaskeerde activiteiten de nationale veiligheid. Voorbeelden hiervan zijn:
Om de nationale veiligheid en de krijgsmacht te beschermen tegen spionage, wordt contra-spionage (in het Duits: Spionageabwehr; in het Engels: counter-espionage; in het Frans: contre-espionnage) toegepast. Tijdens de Koude Oorlog steeg het aantal spionagegevallen, waarbij onder andere de atoomspionnen Klaus Fuchs en Ethel & Julius Rosenberg een prominente rol speelden, maar ook – aan Amerikaanse zijde - Aldrich Hazen Ames, Christopher Boyce, Robert Philip Hanssen en Francis Gary Powers.
Tot het einde van de Koude Oorlog was de dreiging van spionage vooral afkomstig van inlichtingendiensten uit de Sovjet-Unie, het Warschau Pact en China. Sindsdien heeft het spioneren zo mogelijk een nog grotere vlucht genomen. Onder meer Human Intelligence (HUMINT), spionagesatellieten en –vliegtuigen, Target Acquisition Radar (TAR), Unmanned Aerial Vehicles (UAV’s), verkenningseenheden en Special Forces kunnen bij spionageactiviteiten een rol spelen. Spionage wordt beschouwd als een krijgslist, niet als een oorlogsmisdrijf. Daarom kan een spion – in het Duits: Spion(in); in het Engels: spy; in het Frans: spion(ne) – zich beroepen op de status van krijgsgevangene. In Nederland is spionage in het Wetboek van Strafrecht (‘Misdrijven tegen de veiligheid van de staat’, artikel 98) als delict strafbaar gesteld. Als bekendste Nederlandse spionnen aller tijden gelden Mata Hari (W.O. I) en Christiaan Lindemans alias King Kong (W.O. II).
In het Duits: Vormarsch. In het Frans: avant-garde. In het Engels: spearhead. Klassieke infanterietechniek waarbij een vooruitgeschoven eenheid over de as van een aanval een opmars te voet uitvoert. In verspreide formatie, aan weerszijden van de weg, wordt opgetrokken. De spitspatrouille is een voorbeeld van een gecombineerde verkennings- en gevechtspatrouille. Zij gaat sprongsgewijs in de aanval, tijdens optreden in verstedelijkte gebieden van object tot object, van straat tot straat. Van oudsher bestaat een spitspatrouille uit een tirailleurgroep; daarvan maken, behalve de groepscommandant, geweerschutters en een mitrailleurploeg deel uit. De taak van een spitspatrouille is het lokaliseren van vijandelijke weerstand tijdens de opmars. Zodra de vijand is gevonden (find), zorgt de mitrailleurploeg met onderdrukkingsvuur voor het binden (fix) van de vijand en slaan (strike) de geweerschutters de vijandelijke weerstand. De opmarsroute is dan worden vrijgemaakt. Het uitschakelen van kleine weerstanden door een spitspatrouille is effectiever én gaat met minder tijdverlies gepaard dan wanneer hiertoe een pelotons- of compagniesaanval zou worden ingezet. Bovendien voert de tegenstander vaak vertragingsacties uit met een minimale inzet aan eigen troepen, die dus met relatief weinig eigen troepen kunnen worden aangegrepen. (Met dank aan het proefschrift: ‘Tactische systemen: een vergelijking van het militair optreden van land-, zee- en luchtstrijdkrachten’ (2006) van drs. Guy Schokking)
Koninklijke Bataviaasche Jacht Club in Tanjung Priok (Batavia). V E R L E D E N Op 20 mei 1949 lunchte de legercommandant van Indië, luitenant-generaal Simon H. Spoor, in het restaurant van de Koninklijke Bataviaasche Jacht Club in Tanjung Priok, in het oostelijk deel van de haven van Batavia (nu: Jakarta). Dat deed hij in aanwezigheid van de hoofdaalmoezenier van Indonesië, luitenant-kolonel R.H.M. Verhoeven, en ritmeester Rob Smulders, zijn persoonlijke adjudant.
Het corruptieonderzoek hiernaar werd aanvankelijk geleid door kapitein Raymond Westerling, later door de generaal zelf. Nederlandse officieren zouden onder andere 7.000 Lee Enfield-geweren uit de eigen bewapening hebben doorverkocht aan de Indonesische nationalisten. H E D E N Mevrouw Mans Spoor-Dijkema, weduwe van generaal S.H. Spoor, heeft op 15 april 2009 alle onderscheidingstekenen van haar man aan Museum Bronbeek geschonken. Mw. Spoor-Dijkema heeft de eretekenen in de Commandantwoning op landgoed Bronbeek persoonlijk persoonlijk overhandigd aan kolonel Cees Bolderman. Generaal Spoor, die commandant was van de Nederlandse strijdkrachten te land in Nederlands-Indië en in september 1946 commandant van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger werd, overleed op 25 mei 1949.
Tot de onderscheidingen behoort onder andere de Militaire Willems-Orde, die hij postuum ontving. Verder werd hij onderscheiden met onder meer Bronze Arrowhead Device (‘Bronzen Pijl’, een Amerikaanse onderscheiding waar generaal Spoor, volgens zijn weduwe, het meest trots op was), Commandeurskruis in de Orde van Oranje Nassau, Ereteken Orde en Vrede met de jaargespen van 1945 t/m 1949, Kruis voor Officieren voor langdurige dienst, Medal of Freedom (Amerikaans), Mobilisatiekruis 1914-1918, Oorlogsherinneringkruis Indië 1941-1943 en Ridder Nederlandse Leeuw.
Letterlijk: spreiden en bidden. Term om aan te geven dat zonder te richten cq. zonder gebruikmaking van richtmiddelen met een automatisch vuurwapen (zoals de MAG of de mitrailleur .50 inch Browning M2 HB) op de vijand wordt gevuurd, waarbij “spray” duidt op spreidingsvuur en “pray” op het bidden op een wonder dat iemand of iets zal worden geraakt. Het principe ’spray and pray’ kan worden toegepast als:
Het doelloos uitbrengen van automatisch vuur, bijvoorbeeld bij onderdrukkingsvuur, zal zelden doel treffen en in het ergste geval onschuldige mensen doden (collateral damage). De Amerikaanse troepen tijdens de Vietnam-oorlog hebben ongewild het ‘spray and pray’-principe uitgevonden. In 1968 hadden de eerste Amerikaanse militairen ter plaatse de eerste versie van de M16 assault rifle (5.56 mm) met enkel een semi-automatische functie. Bij beschietingen werd het eerste patroonmagazijn vaak in luttele seconden - letterlijk doelloos - verschoten. Sowieso waren slechts weinigen in staat om in het heetst van de strijd effectief vuur uit te brengen op 200 à 300 meter afstand. Om munitieverspilling tegen te gaan werd de volgende serie M16’s uitgerust met ‘burst control’ waarmee achter elkaar hooguit drie maal enkelschots kon worden gevuurd. Hetzelfde principe is toegepast bij de opvolger van de M16, de Diemaco. Niet te verwarren met shoot and scoot.
SQUIRE GEVECHTSVELDCONTROLERADAR Afgekort: Squire GVCR. Vertaling van "squire" is "schildknaap". Acroniem SQUIRE staat voor: Signaal Quiet Universal Intruder Recognition Equipment. In het Engels genoemd: Squire man-portable ground surveillance radar. De Squire, geproduceerd door DRS Communications Company en Thales Nederland BV, is vanaf 2003 ingestroomd bij het Korps Mariniers en een jaar later bij de Koninklijke Landmacht. Bij de KL is de Squire ingedeeld bij de verkenningspelotons van pantser- en luchtmobiele infanterie, tankbataljons én de verkenningseenheden van het ISTAR-bataljon (103 en 104 grondgebonden verkenningseenheden). Het systeem, dat voor een goede werking een vrije ‘line of sight’ (zichtlijn) nodig heeft (géén objecten en teveel geaccidenteerd terrein), kan – inclusief batterijen, bekabeling en driepootstatief – in 2 rugzakken met een gewicht van elk minder dan 25 kg worden meegenomen.
Squire gevechtsveldcontroleradar (© foto: Thales Nederland) De Squire wordt gebruikt voor de volgende taken:
Specificaties:
Met de Squire hebben commandanten van verkennings- en (naast)hogere eenheden een bruikbaar middel om het initiatief op het gevechtsveld te behouden cq. over te nemen.
Ezelsbruggetje dat wordt gebruikt om de schietresultaten te verbeteren:
Als tijdens het schieten met alle bovenstaande zaken rekening wordt gehouden, én het wapen niet naar links of rechts overhelt, zal bij een ingeschoten wapen een correct trefferbeeld ontstaan. Zie ook: richtregel. Afkorting staat voor: (Electro Optic Systems) Stabilised Remote Weapon Station.
Nederland heeft in juni 2007 een contract afgesloten met EOS voor 17 stuks van het wapensysteem ter waarde van in totaal 5,8 miljoen Australische dollar (€ 3,4 miljoen). Het wapensysteem vervangt de mitrailleur MAG op ringaffuit. Met het SRWS beschikt het voertuig over een 360° draaibare toren met .50 mitrailleur. Het systeem wordt onder pantser bediend door middel van een beeldscherm met paneel en joystick en is volledig gyroscopisch gestabiliseerd om er rijdend mee te kunnen vuren. Het enige dat buiten dient te gebeuren is het aanbrengen van de munitie; 500 patronen (12,7 mm) op band zijn vuurgereed. Buiten pantser bevindt zich een sensorunit die bestaat uit onder meer een camera, laserafstandsmeter (lager rangefinder), dagzichtapparatuur, warmtebeeld en sensoren die de stand (elevatie e.d.) van de Browning M2 .50 mitrailleur controleren; zowel overdag en ’s nachts als onder slechte weersomstandigheden is vuur uitbrengen mogelijk. Met de joystick is het wapen in alle richtingen te bewegen, de laserfunctie én het in- en uitzoomen van de camera te bedienen en de beslissing tot vuren. Misschien wordt de Boxer PWV eveneens uitgerust met het wapensysteem. De Verenigde Staten gebruiken honderden van dergelijke systemen op de gepantserde HUMVEE in Operation Iraqi Freedom, waar het systeem M101 CROWS (Common Remotely Operated Weapon Station) wordt genoemd. Specificaties:
In het Duits: Feuereinstellung, Waffenruhe. In het Engels: cease-fire, armistice, truce. In het Frans: cessez-le-feu. Ook genaamd: bestand of wapenstilstand. Een staakt-het-vuren is het tijdelijk en plaatselijk onderbreken van agressieve dan wel actieve vijandelijkheden (oorlogshandelingen) in een gewapend conflict met wederzijdse toestemming of tenminste instemming van één of meerdere conflicterende partijen. In veel gevallen zal door een staakt-het-vuren een op vrede lijkende postconflictsituatie ontstaan. Vaak is het primaire doel van een staakt-het-vuren het bergen van gewonden, evacueren van burgers of naleven van een feestdag. Een staakt-het-vuren kan de fase zijn vóór het doorvoeren van een formeel gewenste eindsituatie, zoals een vredesakkoord, -conferentie of –verdrag. Indien er géén vredestoestand volgt omdat één of meerdere partijen zich niet aan een staakt-het-vuren wil houden, worden de vijandelijkheden na verloop van tijd hervat. Ook kan een staakt-het-vuren door één van de partijen worden aangewend om te hergroeperen en/of trainen, zodat de vijandelijkheden op een bepaald moment eenzijdig kunnen worden hervat in een verbeterde uitgangssituatie.
De militairen dwingen dan de naleving van het staakt-het-vuren via een demarcatielijn af. Voorbeelden van dergelijke demarcatielijnen zijn:
In plaats van een demarcatielijn wordt soms gekozen voor een gedemilitariseerde bufferzone of zone of separation (ZOS).
Afgekort: STAS. De Staatssecretaris van Defensie is verantwoordelijk voor de krijgsmachtzaken, zoals:
Sinds 18 december 2007 is drs. Jack de Vries de Staatssecretaris van Defensie in het kabinet Balkenende IV als opvolger van partijgenoot Cees van der Knaap. De Vries (Drachten, 1968), afgestudeerd politicoloog en opgeleid in public relations, werkte eerder vanaf ‘ 93 als officier voorlichting bij de Koninklijke Landmacht. De Vries houdt een weblog bij. Zie ook: defensie en Minister van Defensie.
Bij een bewusteloos slachtoffer kan een gedeeltelijke afsluiting van de ademweg ontstaan doordat de tong achter in de keel zakt. Als er géén andere mogelijkheid is om de ademweg vrij te houden én het slachtoffer haalt adem, wordt het slachtoffer na het (eerste en tweede) onderzoek op de gewonde zijde in de stabiele zijligging gelegd. In de stabiele zijligging is het slachtoffer ls het ware geïmmobiliseerd.
Het in de stabiele zijligging leggen van het slachtoffer gebeurt alleen als het slachtoffer na het afwerken van het gehele onderzoek nog altijd buiten bewustzijn (bewusteloos) is en de hulpverlener:
Ook als het slachtoffer mogelijk CWK-letsel (letsel aan de cervicale wervelkolom) heeft, moet het slachtoffer in de stabiele zijligging worden gelegd. De uitvoering van het leggen van het slachtoffer in de stabiele zijligging staat omschreven in hoofdstuk 12 van VS 2-1352 (Handboek KL-militair).
In het Duits: Generalstabskarte. In het Engels: military map; ordnance survey map. In het Frans: carte d'état-major. De militair topografische stafkaart is een zeer gedetailleerde kaart die in opdracht van Defensie wordt vervaardigd door de Dienst Geografie Koninklijke Landmacht. In Nederland is de stafkaart gestandaardiseerd conform de voorgeschreven schaal 1 : 50.000: één cm op de kaart is gelijk aan vijfhonderd meter in het terrein.
Een gedeelte stafkaart, in dit geval van het eiland Westvoorne, provincie Zeeland De stafkaart geeft belangrijke basale militaire informatie die nodig is voor de analyse van de hinderniswaarde van het terrein. Hierbij wordt onder meer gekeken naar bodemgesteldheid en terreinbegaanbaarheid, infrastructuur (bos, heide, moeras, oord, platteland), reliëf, vegetatie en waterlopen. Behalve topografische gegevens (legenda) is op de stafkaart een rasternet aangebracht volgens de Universal Transverse Mercator (UTM-)kaartprojectie. Elk kaartvierkant op de stafkaart heeft een oppervlakte van 1 x 1 km. De stafkaart is voorzien van een coördinatenstelsel met horizontale en verticale coördinatenlijnen. Door het nummeringsysteem van de kilometerlijnen, horizontale x-as en verticale y-as, kan een doelcoördinaat / -positie met een afronding op 10 meter nauwkeurig worden bepaald en doorgegeven. Meerdere stafkaarten kunnen nauwkeurig tegen elkaar worden gelegd. De stafkaart kan – al dan niet in combinatie met lucht- en satellietbeelden – worden gebruikt voor analyses van het terrein, gebieds-, object- en routeplanning en -verkenningen, plaatsbepalingen e.d. Eventueel kunnen op een met oleaatplastic geplastificeerde stafkaart andere gegevens worden aangebracht, met dien verstande dat rekening wordt gehouden met geheimhouding (bijvoorbeeld géén routes naar en locaties van een schuilbivak intekenen).
In 1966 scoorde Staff Sergeant (sergeant-majoor) Barry Sadler (1940-1989) een Amerikaanse nummer-1-hit met ‘Ballad of the Green Berets'. Dit is een patriottistisch lied dat de Green Berets van de Amerikaanse krijgsmacht verheerlijkt. Sadler, dan zelf lid van de U.S. Special Forces en 26 jaar jong, diende op dat moment in de Vietnam-oorlog.
In Vietnam was Sadler in mei 1965 tijdens een patrouille met zijn eenheid zuidoostelijk van Pleiku in een hinderlaag terechtgekomen. Hij raakte zwaargewond aan zijn been door een punji van de Viet Cong en moest zijn militaire carrière noodgedwongen beëindigen. Sadler begaf zich op het muzikale pad; op 18 december 1965 werd het nummer ‘Ballad of the Green Berets' opgenomen, op 11 januari 1966 uitgebracht en op 5 februari 1966 kwam het binnen in de Billboard Hot 100-hitlijst. De timing van de plaat was perfect; in Amerika groeide de publieke weerstand tegen de oorlog. De plaat verkocht als een dolle en stond vijf weken op de eerste plaats. Uiteindelijk werden tot dusver wereldwijd ruim 11 miljoen exemplaren van de single verkocht.
Barry Sadler's lofzang werd in elk geval het ‘volkslied' van de U.S. Special Forces, en wordt ook bij het Korps Commandotroepen geprezen.
Afgekort: SA. Doorgangsgebied dat zich bevindt in door eigen troepen beheerst gebied, verder van het inzetgebied dan een afwachtingsgebied (Assembly Area). In de SA verblijven verplaatsende eenheden tijdelijk om:
Elke operatie van 11 Air Manoeuvre Brigade (11 AMB) start vanuit een SA. De SA ligt zodanig ver van het gebied van de tegenstander verwijderd dat deze nauwelijks of géén invloed kan uitoefenen op het verblijf. Het uitvoeren van de SA is voor 11 AMB de belangrijkste achtergebiedsoperatie vanwege de noodzakelijke vrijheid van handelen bij de voorbereiding van een operatie. De afstand van de SA tot aan Landing Zone (LZ) van de brigade in de Area of Operations (AO) is 150 km. De afstand is gebaseerd op de capaciteiten van de Apache AH-64D gevechtshelikopter. In de SA i s 11 AMB logistiek zéér zwaar uitgerust. De meeste logistieke elementen in de Brigade Staging Area zijn immers niet luchtmobiel inzetbaar. Als het gevecht niet kan worden ondersteund vanuit de SA, kan een grondgebonden dan wel luchtmobiele Forward (Arming and) Refuelling Point (FARP) of Forward Operating Base(FOB) worden ingericht. Het inrichten, instandhouden en beveiligen van SA, FARP en FOB zijn van essentieel belang voor een achtergebiedsoperatie. Op deze locaties blijven tijdens de operatie vooral gevechtsverzorgingssteuneenheden (logistiek) achter.
Schematische weergave van de SA (Staging Area), met daarbij FARP (Forward (Arming and) Refuelling Point), FRP (idem, maar zonder herbewapening), FOB (Forward Operating Base), VLET (voorste lijn eigen troepen) en AO (Area of Operations) In het hart van de SA bevinden zich zowel de Joint Command Post (JCP) – de geïntegreerde briagdestaf die de operaties voorbereidt én alle activiteiten binnen de SA coördineert – als de helikoptersquadrons. Daaromheen worden de gevechtverzorgingsssteuneenheden gegroepeerd, terwijl aan de rand van de SA de gevechts(steun)eenheden zijn ingedeeld. Vanuit de SA is een ‘springplank’ naar de AO mogelijk via: De Staging Area én hetconcentratiegebied kunnen samenvallen, maar kunnen evenzeer tot 600 km van elkaar verwijderd zijn. Zie ook: Air Manoeuvre Brigade en afwachtingsgebied.
Afgekort: SOP. In het Nederlands: Vaste Order. Ook genaamd: Standard Operation Procedure. Bindende order die vaak is toegesneden op een bepaalde eenheid en/of missie. De basis van een SOP wordt gevormd door goed omlijnde en gestandaardiseerde procedures die in de loop der jaren zijn ontworpen, door voortschrijdend inzicht zijn aangepast en steeds weer onder gelijkluidende omstandigheden moeten worden toegepast. Zowel in nationaal als internationaal verband moet de militair zich individueel én bij het optreden binnen de eigen eenheid houden aan de regels zoals die gelden in een SOP. Te allen tijde geldt dat een SOP van toepassing is, tenzij door de commandant uitdrukkelijk anders is bepaald. De SOP is bij elke eenheid aanwezig. Een afgeleide van de SOP is de Standing / Standard Operating Instruction (SOI). Vaak maakt een SOI deel uit van de SOP en/of verwijst ernaar. De SOI geeft specifieke instructies voor een bepaalde missie of operatie.
Militair of politioneel (kort) recht of snelrecht. Standrecht is meestal niet aan de formele rechtspleging gebonden, heeft zonder enige vorm van proces plaatsgevonden en is derhalve zelden tot nooit het gevolg van rechtspraak door (militaire) rechters. Voordeel is dat door de snellere afhandeling van de rechtsgang zowel militairen als burgers buitengewoon snel kunnen worden berecht, vaak door middel van een executie ter plekke. Nadeel is dat door het achterwege blijven van een procesgang onjuist recht kan worden gesproken. Standrecht is alléén geldig als gevolg van buitengewone rechtstoestanden, zoals een staat van beleg (noodtoestand bij dreiging van oorlog) of een staat van oorlog, dus met inbegrip van het oorlogsrecht en de geldigheid van de Conventies van Genève. In Nederland geldt sinds 1996 hieromtrent de Oorlogswet voor Nederland (OWN). Als gevolg van buitengewone rechtstoestanden wordt de rechtsmacht uitgeoefend door het militair gezag, waardoor de regels van het gewone strafproces niet meer van toepassing worden verklaard. Standrecht is dan ook, indien uitgevoerd binnen het militair strafrecht én binnen de context van buitengewone rechtstoestanden, niet wederrechtelijk. Uitvinder van het standrecht wordt vaak de Nederlandse kapitein Raymond Westerling genoemd, die in 1946/1947 met 120 à 130 militairen van het Korps Speciale Troepen (KST) de orde en rust herstelde op Zuid-Celebes. Het optreden van het KST, volgens de door Westerling bedachte contra-guerrilla, kostte ± 1.500 mensen het leven. De zuiveringen duurden van 10 december 1946 tot 21 februari 1947.
In het Duits: Ablauflinie. In het Engels: line of departure (LOD); start line. In het Frans: ligne de départ. Een bij voorkeur aan de hand van markante kenmerken gemakkelijk in het terrein herkenbare lijn die:
De startlijn is een maatregel om redenen van coördinatie en synchronisatie. De aanvallende troepen moeten buiten vijandelijke waarneming de startlijn bereiken, waar de uiteindelijke gevechtsformatie kan worden ontplooid. Vanaf de startlijn kan en mag redelijkerwijs vijandcontact worden verwacht. De daadwerkelijke aanval begint met het overschrijden van de startlijn, gevolgd door een naderingsmars. Kort voor en na het overschrijden van de startlijn kan de grondgebonden vuursteun beginnen met voorbereidende beschietingen en beginnen verkenningseenheden met het aftasten van de voorste vijandelijke verdedigingsopstellingen, beiden om te voorkomen dat de vijand invloed uitoefent op de verplaatsing naar de startlijn. Het tijdstip waarop de voorste aanvallende troepen de startlijn overschrijden wordt H-Hour (Uur-U) genoemd. Aan de zijde eigen troepen van de startlijn ligt het uitgangsgebied. Hier treffen de aanvallende troepen hun laatste voorbereidingen voor de aanval, vindt voor de laatste maal bevoorrading plaats en wordt de meest actuele informatie verstrekt. Na het overschrijden van de startlijn maakt de logistiek in de regel geen deel meer uit van de gevechtsformatie. De logistieke eenheden volgen op een later tijdstip of worden ontplooid in een achtergebied dan wel achterwaarts gelegen locatie. Aan de vijandzijde van de startlijn ligt het afwachtinggebied. Hier wacht de gevechtsformatie op het voortzetten van de opdracht.
Afgekort: SOFA In een SOFA is de juridische zeggenschap geregeld over Nederlandse militairen tijdens hun verblijf in een ander land (host nation) en/of tijdens een missie. Hierin kunnen onder meer de privileges, (diplomatieke of andere) immuniteiten, ongehinderde doorgang en formele status en de relatie tussen de militairen en de civiele autoriteiten in de host nation zijn vastgelegd. Dit kan geregeld zijn via bijvoorbeeld een internationale organisatie als de NAVO of via de troepenleverende landen. De SOFA kan bi- of multilateraal geregeld zijn. Vaak is een SOFA een uitonderhandeld compromis. Te doen gebruikelijk is dat bij een SOFA het recht van de host nation zal worden gerespecteerd, maar dat de rechterlijke macht van de host nation niet bevoegd is te oordelen over vermeende schendingen van zowel civiel- als strafrecht.
Letterlijk: achterblijvende strijdkrachten. Strategie tijdens de Koude Oorlog die was gebaseerd op een geheim netwerk van (para)militairen die in actie zouden komen bij een eventuele bezetting door de Sowjet-Unie. Het doel van de stay behind forces – na de Tweede Wereldoorlog opgericht door NAVO en de Central Intelligence Agency ( CIA), de buitenlandse inlichtingendienst van de Verenigde Staten – was het in diskrediet brengen van alle linkse politieke signatuur (communistische en socialistisch). Het slapende netwerk, getraind in Groot-Brittannië en op Amerikaanse bases in Duitsland, was dus anticommunistisch en antisocialistisch. Evenals het verzet in de Tweede Wereldoorlog moesten de stay behind forces in geval oorlog achter de vijandelijke linies een guerrillaoorlog voeren, inlichtingen verzamelen en sabotagedaden plegen. De stay behind forces zagen toe op de Amerikaanse invloed in Europa, die permanent in gevaar was vanwege de invloed van het Warschau Pact. Boeken over de stay behind forces:
Zie ook: Gladio.
Letterlijk: heimelijk. Behalve de bijnaam van het F-117A ‘Stealth’-gevechtsvliegtuig, het vermijden van ontdekking of opsporing door vijand, onbevoegden of derden door zich nauwgezet in eigen of vijandelijk gebied te manoeuvreren. Onzichtbaarheid is een eerste vereiste voor Special Forces.
Lichte Britse pistoolmitrailleur uit de Tweede Wereldoorlog, die met name ook door het Nederlandse verzet in groten getale werd gebruikt. Genoemd naar de ontwerpers Sheppard en Turpin en de fabriek voor handvuurwapens in Enfield.
Kaliber 9 mm. Ideaal voor gebruik tijdens man-tot-man-gevechten. Vuurkracht 500 à 600 schoten per minuut. Effectieve dracht 50 tot 100 meter. Ook de Israëlische Uzi is een pistoolmitrailleur.
De Stinger is een door één man te bedienen draagbare anti-luchtdoelraket met infrarode geleiding, die vanaf de grond wordt gelanceerd tegen luchtdoelen. Geproduceerd door de Amerikaanse onderneming General Dynamics is de Stinger sinds 1985 in gebruik bij de Koninklijke Luchtmacht. Deze Surface-to-Air Missile (SAM) kan vergeleken worden met Blowpipe, Grail en RBS 70. Als luchtverdedigingswapen is de Stinger gericht tegen laagvliegende helikopters en vliegtuigen, zowel zich verwijderend van het doel als het doel naderend. Principes van de Stinger:
De lanceerkoker van de Stinger is samen met het projectiel fabrieksmatig gesealed en wordt gebruiksklaar afgeleverd. Na het afvuren wordt de lanceerkoker weggegooid, terwijl andere delen, zoals de IFF, op een nieuwe lanceerkoker met projectiel worden gemonteerd.
De Stinger-lanceerinrichting die is geplaatst op een Fennek of een Mercedes-Benz wordt ‘Stinger Wapen Platform' (SWP) genoemd.Het SWP zal opgaan in het project Future Ground Based Air Defence System ( FGBADS). Met de invoering van FGBADS zal een geïntegreerd commandovoerings- en informatiesysteem ontstaan, waardoor voorwaarschuwing en IFF op basis van radarinformatie mogelijk worden. De SWP zal de MANPAD-uitvoering van de Stinger vervangen. De Stinger wordt voortgestuwd door een vaste brandstofmotor, maar de passieve geleiding heeft plaats door middel van infraroodstraling. De golflengte van de straling is afgestemd op de hitte van de uitlaat én de warmtestraling op het omringende metaal van helikopters en vliegtuigen. De Stinger-pelotons van 11, 12 en 13 Infanteriebataljon Luchtmobiel Air Assault zijn sinds 2000 samengevoegd in 11 Luchtverdedigingscompagnie ‘Samarinda' Regiment van Heutsz. De Koninklijke Luchtmacht gebruikt de Stinger als zelfverdedigingswapen voor geleide wapen-opstellingen. De Groep Geleide Wapens (GGW), gelegerd in De Peel, gebruikt de Stinger in het TRIAD (Triple Air Defence)-concept om HAWK- en Patriot-raketten te beschermen tegen laag inkomende gevechtsvliegtuigen. In 1991 werden Stinger-teams samen met Hawk- en Patriot-eenheden in Diyarbakir (Turkije) gestationeerd ter bescherming tegen Iraakse luchtaanvallen.
Zie ook: WALS-radar.
In het Duits: Stoßtruppen. In het Engels: stormtroopers. In het Frans: unité de choc. Tijdens de Eerste Wereldoorlog in gebruik geraakte, aanvankelijk experimentele Duitse methode om vijandelijke loopgraven aan te vallen. Een dergelijke stormaanval was weliswaar uiteindelijk, vanaf medio 1916, een beproefde Duitse infiltratietactiek – waarbij tijdens de initiële aanvalsfase een onbeschermd niemandsland moest worden overgestoken – maar nergens werden hiermee beslissende doorbraken geforceerd. In open slagorde werden de zwakke plekken in het vijandelijke loopgraafstelsel bestormd, zonder ondersteuning van noemenswaardige, langdurige artilleriebeschietingen, waarna in man-tot-mangevechten werd geprobeerd zo diep mogelijk in vijandelijk gebied te penetreren. De Duitsers noemden zulke eenheden lichte infanterie voor niet-conventionele loopgraafoorlogvoering, belast met bijzondere opdrachten en uitgerust met granaatlanceerders, handgranaten, lichte machinegeweren en vlammenwerpers: Stoßtruppen. Later, in het bijzonder tijdens de Tweede Wereldoorlog, werden zij aangeduid als Sturmabteilungen of Sturmkommandos.
STOOTTROEPEn prins bernhard, regiment
Begin oktober 1944 waren de eerste eenheden inzetgereed. Niet of nauwelijks opgeleid, met buitgemaakte en geleende wapens en slecht gekleed, vochten de Stoters van het eerste uur zij aan zij met de geallieerden ten zuiden van de grote rivieren. Het doel was mee te helpen bij de bevrijding van de rest van Nederland. Wat de Stoters aan opleiding, kleding en bewapening tekort kwamen, werd door idealisme en inzet goedgemaakt. Samen met de geallieerden voerden de Brabantse (met Britten en Canadezen) en Limburgse (met Amerikanen) Stoters strijd tegen de laatste verzetshaarden van de Duitsers. Hierbij sneuvelden tussen september 1944 en de bevrijding ruim 1.000 van de 6.000 Stoters. Later trokken zij met de geallieerde legers Duitsland binnen. Op 18 maart 1945 inspecteerde Koningin Wilhelmina in Tilburg een bataljon van de Stoottroepen; vervolgens paradeerden de Stoottroepen langs Wilhelmina. Na afloop van de parade sprak de koningin de historische woorden: “En dit regiment zal blijven voortbestaan.”
Op 21 maart 1967 sprak Prins Bernhard de historische woorden: “Ik ben er trots op u onder mijn commando te hebben gehad". Op 31 augustus 1982 hechtte H.M. Koningin Beatrix het Verzetsherdenkingskruis aan het vaandel van het regiment, ter onderscheiding van alle militairen die hebben behoord tot de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten in bezet gebied.
Op 28 juni 2002 bevestigde Prins Bernhard op het bordes van Paleis Soestdijk een cravate aan het vaandel van het regiment, met daarop de tekst “Regiment Stoottroepen Prins Bernhard” (afgekort: RSPB) en de datum “29-6-2002”. Het vaandel van het Regiment Stoottroepen toont verder de opschriften: Noord-Brabant en Limburg 1944-1945, West- en Midden Java 1946-1949 en Midden-Sumatra 1947-1949.
13 Infbat Lumbl – later 13 Infbat Lumbl Air Assault (AASLT) – is na 1995 nogmaals uitgezonden naar voormalig Joegoslavië, nu als 13 (NL) Gemechaniseerd bataljon SFOR-7 (1999-2000). Vervolgens werd het bataljon tweemaal uitgezonden naar de Afghaanse hoofdstad Kabul in het kader van de missie International Security Assistance Force (ISAF-3 en ISAF-6).
Ook opereerde het bataljon als 13 (NL) Battlegroup in de Iraakse provincie Al Muthanna als deel van de door Groot-Brittannië geleide Multinational Division (South-East) van de Stabilisation Force Iraq (SFIR). Tot slot is 13 Infanteriebataljon Luchtmobiel AASLT RSPB in 2007 uitgezonden naar de Afghaanse provincie Uruzgan in het kader van de missie ISAF Stage III.
In het algemeen Verdedigingslinie waarop de vijand met alle mogelijke middelen definitief gestopt dan wel teruggeworpen dient te worden. In het bijzonder Als gevolg van veranderde militaire strategieën werd bij het begin van de Eerste Wereldoorlog de - primair belangrijke - inundatielinie met geschutopstellingen in forten en batterijen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie ontbonden in een infanterielinie die werd gesteund door inundaties. De consequentie hiervan was het uitbreiden van de troepenopstellingen in de diepte, d.w.z. met een aantal achter elkaar gelegen verdedigingslijnen: voorpostenstrook, frontlijn, stoplijn en ruglijn. Het aantal en de oppervlakte van de inundatievelden werden langzaamaan geringer. Ten behoeve van de Nederlandse verdediging op en rond de Grebbeberg werd voor de Tweede Wereldoorlog een Grebbelinie gecreëerd. Deze bestond uit 4 verschillende verdedigingsstroken, die de ruimtelijke en militaire structuur van het landschap bepaalden. Van het oosten naar het westen waren deze statische verdedigingsstroken:
Tijdens de mobilisatie in 1939/’40 werd de Grebbelinie, evenals de Betuwelinie, geherwaardeerd als hoofdverdediging (hoofdweerstandstrook) van Nederland. Over een breed front was de Grebbelinie gevechtsgereed. De strategische keuze voor de Grebbelinie – gericht op het weren of vertragen van het westen van Nederland tegen aanvallen uit het oosten – was gevallen op verdedigen in de diepte. In de diepte waren de verdedigingslijnen achter elkaar gelegd: voorpostenlinie, frontlijn, stoplijn en ruglijn (artillerie op 3 km daarachter). De linies bestond uit bunkers en kazematten, forten, hoornwerken, inundatievelden, loopgraven, sluizen en stuwen, tankgreppels en –versperringen. In de Grebbelinie betrokken het 2de en 4de Legerkorps van het Veldleger de stellingen; het 2de werd gecommandeerd door generaal-majoor Jacob Harberts, het 4de door generaal-majoor Adrianus van den Bent. Wanneer de frontlijn – net achter het riviertje Grift, vóór de Grebbeberg – zou worden doorbroken, kwam de stoplijn op de berg zelf in beeld. Vanaf de stoplijn zou een laatste tegenoffensief tegen de Duitsers moeten worden ingezet. De stoplijn was echter niet meer dan een loopgraaf van in totaal ± 4 km met enkele commandoposten en schuilnissen. Zonder mijnenvelden en prikkeldraadversperringen, laat staan voorzien van behoorlijke schootsvelden. Dwars over de voet en de hellingen van de Grebbeberg lag het belangrijkste deel van de stoplijn. Op 10 mei 1940 doorbraken de Duitsers de IJssellinie en rukten op naar de Grebbelinie. Op de stoplijn viel de Duitse opmars even stil door hevig Nederlands mitrailleur- en geweervuur. Twee dagen later mislukte een Nederlandse tegenaanval (tegenstoot) op de Duitse stellingen, waarna SS’ers er uiteindelijk in slaagden door de Nederlandse frontlijn te breken. Op 13 mei werd pijnlijk duidelijk dat behoud van de Grebbelinie onmogelijk was: de Nederlanders vochten tegen een overmacht aan artillerievuur en bommenwerpers. ’s Nachts werd de stoplijn stil verlaten. Het Veldleger trok zich terug op de stellingen van het oostfront van de Vesting Holland en de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
In het Engels: Check firing! Om veiligheidsreden, of om welke andere dwingende reden dan ook, kan het op de schietbaan of tijdens het gevecht noodzakelijk zijn dat het vuren onmiddellijk wordt gestaakt. Het commando "stop-stop-stop" mag in dit geval door iedereen die een gevaar onderkent worden gegeven. Het commando "stop-stop-stop" mag echter alleen door de (baan)commandant worden opgeheven. De individuele schutter handelt na het commando "stop-stop-stop" als volgt:
Afhankelijk van de situatie kunnen de wapens worden ontladen en neergelegd.
Ook genaamd: storingsvuur. In het Duits: Stör(ungs)feuer. In het Engels: harassing fire. In het Frans: tir de harcèlement.
Storend vuur is dus niet primair bedoeld voor het uitschakelen van doelen. Wat dichtheid en frequentie betreft, is storend vuur het tegenovergestelde van stormvuur. Hierbij wordt systematisch, met hoge dichtheid en frequentie, een verleggend vuur over een sector gelegd. Ook scherpschutters, sluipschutters (snipers) en schutters-lange-afstand zijn in staat om storend vuur af te geven; dit is vaak zichtbaar doordat elke zoveelste patroon lichtspoormunitie is. Geselecteerde doelen worden bevuurd om de bevelvoering en verbindingen te verstoren, zoals commandanten, sluipschutters en verbindingscentra.
Afgekort: SVR. In het Engels: operational stock. Back-up (equivalent verstrekking) in het geval de bevoorrading stokt. Juist om reden van gevoeligheid van de logistieke keten is het belangrijk om een goede storingsvoorraad te hebben. Als er, bijvoorbeeld, als gevolg van een aanslag op een transportkonvooi niet organiek kan worden bevoorraad, zal de eenheid moeten kunnen terugvallen op een buffervoorraad. Een operationele eenheid heeft tenminste klasse I, III en V als storingsvoorraad. De storingsvoorraad is dus de extra voorraad artikelen die geschikt is om een hoger verbruik dan het voorziene dan wel een overschrijding van de verwachte bestel- en/of levertijd te kunnen opvangen, zonder dat de minimumvoorraad wordt aangetast.
Ook genaamd: stormloop. In het Duits: Sturm(angriff). In het Engels: assault. In het Frans: assaut. Korte, heftige en zorgvuldig georganiseerde aanval tegen een doel van geringe grootte, waarbij de vijand desnoods in man-tot-mangevechten wordt aangegrepen. Voorbeelden zijn de locatie van een artilleriestuk, afvuurlocatie van een RPG of een mitrailleursnest. Een stormaanval dwingt de vijand in de verdediging. Zie ook: luchtlandingsstormaanval (air assault).
In het Duits: Sturm Dolch. In het Engels: storm dagger.
In het Duits: Sturmlandung. In het Engels: tactical air landing operation (TALO). In het Frans: atterrissage d’assaut. In ijltempo met een helikopter of vliegtuig landen op een air strip of luchthaven, waarbij de daarin vervoerde militairen a.s.a.p. uitstijgen en in dekking gaan. Bij een vliegtuig gebeurt dat idealiter via de ramp (laadklep) tijdens het taxiën, bij een helikopter tijdens het hoveren. De methode is bedoeld om zonder tijdverspilling en om veiligheidsredenen (luchtafweergeschut, sluipschutters) personeel te kunnen afzetten, bijvoorbeeld om:
Helikopter of vliegtuig stijgen na de stormlanding zo snel mogelijk op. In de regel wordt een stormlanding door Special Forces, Special Operation Forces of lichte infanterie (als initial entry force) uitgevoerd.
In het Duits: Landeübersetzen. In het Engels: assault crossing. In het Frans: croisement d'assaut. Fase waarin met door middel van gevechtshandelingen een voorwaartse overgang of oversteek van een rivier, dan wel landing op een rivieroever, dient te worden geforceerd op het aanvalsdoel aan vijandzijde van de rivier. Hiertoe moet allereerst met behulp van vuursteun het gerichte vuur van de vijand onmogelijk worden gemaakt. De overgang of oversteek kan doorwadend, met een (amfibisch) voertuig, (rubber)boot, ponton of zwemmend worden uitgevoerd, de landing geparachuteerd vanuit de lucht. Een stormovergang is een complexe operatie die veel synchronisatie vereist. Is het tegenovergestelde van stille rivierovergang (infiltratie).
Ten behoeve van de verdediging afgeven van ononderbroken vuur om de vijand het binnendringen in een bepaalde strook dan wel nabije nadering te ontzeggen. Stormvuur wordt altijd gegeven als maaivuur. Het doel van stormvuur is het doen stoppen van een vijandelijke infanterieaanval. Het vuur noodzaakt de vijand tenminste in dekking te gaan. Stormvuur geldt als de laatste en belangrijkste barricade tegen een op stormafstand genaderde aanvallende vijand. Stormvuur kan óók worden afgegeven tijdens het in snel tempo voorwaarts gaan in de richting van de vijand of een vijandelijke versterking (stormaanval of bestorming), door artillerie (barrage) of door luchtafweergeschut, waarbij een nadering van de vijand cq. luchtstrijdkrachten wordt ontzegd dan wel de vijand wordt verhinderd optimaal gebruik van de aanvalscapaciteit te maken. Voorwaarden voor het afgeven van stormvuur:
Strategie en tactiek zijn elementaire parameters die op alle niveaus, van groep tot legerkorps, een wisselwerking hebben. Strategie is te allen tijde superieur aan tactiek, reden waarom strategie ook wel hogere krijgskunde wordt genoemd. In principe is strategie voorbehouden aan de generaalsrangen. Strikt gezien betekent strategie: het plannen van tijd, plaats, omvang en aan de vijand op te leggen gevechtsvoorwaarden van een militaire operatie, door het selecteren van het algemene militaire objectief (doel) én het oplossen van alle problemen bij zowel de feitelijke gevechtsvoering als de logistiek die is verbonden aan de grootschalige manoeuvre van troepen en middelen naar de offensieve of defensieve gevechtsposities. Als een beslissing niet via diplomatieke of politieke weg wordt genomen, kan worden overwogen een beslissing tactisch (gevecht) te nemen. Een algemeen militair objectief wordt gedefinieerd als een strategisch doel: een doel dat voor de vijand een belangrijke militair-industriële waarde heeft en bij uitschakeling diens vermogen om oorlog te kunnen voeren ondermijnt. Daartoe behoren, naast alle industriële complexen, vooral wapen-, elektronische en chemische industrieën, verkeersknooppunten, bestuurscentra en immobiele militaire objecten (vliegvelden, kazernes, mobilisatiecomplexen). Een strategisch wapen is dan ook niet gericht tegen vijandelijke troepen maar ondermijnt het algemene vermogen (infrastructuur) van de vijand om oorlog te kunnen voeren. Daartoe behoren industriële, bestuurs-, vervoers- en bevolkingscentra. Twee van de belangrijkste strategen uit de moderne krijgsgeschiedenis zijn de Pruisische generaal Carl von Clausewitz (1780-1831) en de Franse generaal Henri Jomini (1779-1869). Zie ook: operationele niveaus en tactiek.
Stress wordt binnen de Koninklijke Landmacht gedefinieerd als “Een normale reactie op een abnormale situatie”. Het kan ook worden omschreven als de toestand waarin een persoon zich bevindt waarbij het evenwicht tussen de persoon en de omgeving is verstoord. Er worden drie gradaties van stress onderkend:
Er zijn drie soorten stress:
Om binnen de krijgsmacht te kunnen werken moet je in zijn algemeenheid goed tegen stress bestand zijn. De al dan niet gezonde spanning die het militaire beroep met zich kan meebrengen is in eerste instantie een natuurlijke maar v erhoogde fysiologische geprikkeldheid. Zodra chaos, frictie en wanorde ( “een onaangename situatie” ) in te grote mate plaatshebben, kan (te veel negatieve) spanning ontstaan en is het optreden van stress bijna onvermijdelijk. Als de stress ongezonde vormen aanneemt kunnen zich vervolgens fysieke of psychische openbaren. Achteraf kun je mogelijk spreken van een Post Traumatisch Stress Syndroom. Tijdens de voorbereiding op Peace Support Operations verzorgen medewerkers van de Afdeling Individuele Hulpverlening/Sectie Individuele Hulpverlening voor de militairen lessen en trainingen over het voorkomen en omgaan met stress. Het is de bedoeling, dat het voor de militairen duidelijk is:
De reactie op “een onaangename situatie” verloopt volgens een vaststaand proces. Dit is het Stress Response Syndrome, ontwikkeld door de Amerikaanse psychiater Mardi J. Horowitz. In dit proces kan geen verwerking plaatsvinden, zolang betrokkene niet erkent dat hij/zij “een onaangename situatie” heeft meegemaakt. Het Stress Response Syndrome is op iedereen van toepassing en vindt bij iedereen plaats, onmiddellijk of uitgesteld. In dit proces zijn drie fasen te herkennen:
Emotional outcry Dit is de fase van ongeloof en verbijstering, die de onmiddellijke reactie is op een traumatische gebeurtenis. Kenmerken:
Herbeleving & Ontkenning Dit is de fase die de feitelijke verwerking inhoudt. Kenmerken van de herbeleving:
Kenmerken van de ontkenning:
Herstel Dit is de fase die het feitelijke herstel van “een onaangename situatie” inhoudt. Kenmerken:
Zie ook: tactical freeze.
Op 18 september 2003 geopend Opleidings- en Trainingscentrum Rijden (OTCRIJ) van de Koninklijke Landmacht ten behoeve van alle krijgsmachtdelen. Het opleidingscentrum is in de plaats gekomen van het voormalige Prinses Irenekamp – ook genaamd: Pantser Infanterie RijOpleidingsCentrum (PIROC) te Veldhoven. Het kamp moest wijken voor de Eindhovense wijk Meerhoven. Het complexe, energiezuinige en ultramoderne complex meet 120 hectare. Het maakt deel uit van de Generaal-majoor Ruyter van Steveninckkazerne in Oirschot, evenals 13 Gemechaniseerde Brigade en het Schoolbataljon Zuid (OTCO). Alle rij-opleidingen, met uitzondering van die van de Panzerhaubitze 2000 en de Leopard 2A6 worden hier gegeven, maar ook bergings- en rij-instructieopleidingen en overige chauffeurstrainingen. Op het terrein is een verkeersoefenterrein (VOT), dat bijna alle verkeerssituaties nabootst die ook op de openbare weg voorkomen. Hier wordt het praktijkgedeelte van de rijopleiding geïnstrueerd. Verder herbergt de Strijpse Kampen instructiehallen, een KEK, legeringsgebouwen voor 450 leerlingen, oefenplateaus en een school-, simulator- en stafgebouw. Sinds 2005 beschikt het OTCRIJ over een eigen sportgebouw. De locatie biedt ruimte aan ruim 9.000 cursisten per jaar.
Een van de drie kerntaken van het gevecht. Strike - het slaan van de vijand - is dé beslissende kerntaak met als doel door zorgvuldig manoeuvreren de eigen troepen in een zodanige positie te brengen dat zij geselecteerde elementen van de vijandelijke troepenmacht met vuurkracht kunnen neutraliseren of, indien nodig, vernietigen. Hét middel dat wordt aangewend om het slaan van de vijand te doen slagen is manoeuvre. Daartoe beschikt de Koninklijke Landmacht over infanterie-, cavalerie- en artillerie-eenheden die met behulp van beweging en vuurkracht de vijand kunnen slaan. In de Koninklijke Landmacht zijn deze eenheden verenigd in de gemechaniseerde brigades én 11 Air Manoeuvre Brigade Air Assault. De twee andere kerntaken zijn find en fix. Zie ook: as, backward planning en exploit.
Ook genaamd: stronghold. In het Duits: Militärstützpunkt, Stellungsraum. In het Frans: point d’appui. In het Nederlands: fortificatie, steunpunt, versterking. Zwaartepunt van een verdedigende opstelling die van belang is voorafgaand aan, tijdens en zelfs na een gevechtsactie. Een voor een eenheid ingericht strongpoint is in de regel goed voorbereid en zwaar bewapend. Omringd door andere steunpunten wordt een strongpoint naar alle windrichtingen beveiligd. Zij is noodzakelijk zijn om een bergpas of andere essentiële terreindelen te verdedigen dan wel om terrein aan de vijand te ontzeggen. Tijdens optreden in verstedelijkte gebieden (OVG) is elk gebouw een potentieel strongpoint, met name de gebouwen die op een tactische plaats in een oord staan. Bij een vijandelijke aanval op een strongpoint kan close air support (CAS) worden aangevraagd. Onderkende strongpoints zijn echter voor de vijand ook lonende doelen voor voorbereid artillerie- en/of mortiervuur; dit is een enemy strongpoint.
In het Engels: trip flare. In het Duits: Alarmleuchtzeichen; Leuchtfalle. In het Frans: fusée éclairante déclenché.
Struikeldraadlichtsein DM16, bestaande uit (1) de gebruiksaanwijzing, (2) het struikeldraad, (3) de bevestigingsbeugel aan de lichtseinpot met slaghoedje en (4) de trekontsteker met veiligheidsspeld, veiligheidskoord en spijkers Pyrotechnische valstrikmunitie-annex-lichtsein dat wordt gebruikt in het kader van de passieve beveiligingsmaatregelen in de verdediging en geplaatst in de verwachte naderingsrichting van de vijand, evenals concertina’s, mijnenvelden, onbemande grondsensoren, prikkeldraad en schijnwerpers. Wanneer aanvallende of infiltrerende troepen tegen de struikeldraad (in het Duits: Stolperdraht, in het Engels: trip wire) lopen of rijden, wordt een ontsteker geactiveerd die het lichtsein in werking stelt. Hierop wordt met een alarmerende knal en een fel licht het deksel van de lichtseinpot omhoog geslingerd, het lichtsas ontstoken en de ruime omtrek van het gevechtsveld 30 à 40 seconden fel verlicht. Onder nachtelijke omstandigheden is dit een ideale vorm van nabijbeveiliging om de eigen opstelling tegen een overval te beveiligen. Het Nederlandse struikeldraadlichtsein is de DM16 (NSN 1370-17-041-9397) of DM16B1 (NSN 1370-17-105-7889), de Amerikaanse M49A1 (NSN1370-00-752-8060). Zie ook: infiltratie en mijnenveld.
De Chinese generaal, strateeg en veldheer Sun Tzu (544-496 BC) schreef ± 500 BC de klassieker ‘Ping-Fa’, in het westen beter bekend als ‘The Art of War’ (‘De kunst van de oorlogvoering’).
Enkele van de meest fundamentele principes van oorlogvoering van Sun Tzu zijn:
Bodemgesteldheid van een landing point conform het gestelde in HB 7-42, Handboek Helicopter Handling, zoals dat onder andere in gebruik is 11 Air Manoeuvre Brigade Air Assault. De ‘hard surface’ (zie: size) is het centrale punt van een landing point, dat hard – niet verhard – moet zijn en het gewicht van de helikopter moet dragen als die wordt gebruikt als Drop-Off-Point of Pick-Up-Point (zie: landing point). De vuistregel is dat voor de ‘hard surface’ van zowel Apache AH-64D-gevechtshelikopter als Cougar MK II-transporthelikopter een beladen 4-tonner afdoende is, terwijl voor de Chinook CH-47D-transporthelikopter een beladen 10-tonner afdoende is. Als de ‘hard surface’ niet toestaat kan op drie manieren alternatief worden uitgestegen:
Het landing point moet geheel zijn vrijgemaakt van los materiaal, zoals losse ondergrond, kiezel en gemaaid gras – Foreign Object Damage (FOD) – dat kan worden weggeblazen door zowel de zuigkracht van de motoren als de downwash van de rotorbladen van de helikopter.
Letterlijk: golf; plotselinge, krachtige toename. Van het Latijn “surgere”. Dateert uit eind 15de, begin 16de eeuw. Naam van de door de Amerikaanse president George W. Bush op 10 januari 2007 bevolen en onder leiding van generaal David Petraeus uitgevoerde tijdelijke toename van het aantal Amerikaanse troepen in Irak met meer dan 20.000. De planning – onontbeerlijk gezien de impasse over de falende strategie in Irak tegen de achtergrond van het almaar toenemend geweld van de sektarische milities – kwam feitelijk overeen met die van de neoconservatieve denktank American Enterprise Institute (AEI), één van de meest invloedrijke voorstanders van Operation Iraqi Freedom in maart 2003. De invloed van de doorgaans patriottische neoconservatieven op het buitenlandbeleid van Bush was zeer groot. De radicale koersverandering in Irak – vóór de surge gericht op de ontwikkeling van Irak tot een democratische staat met een onpartijdige politionele en militaire macht, vanaf de surge gericht op de bescherming van de Iraakse bevolking door extra Amerikaanse militairen – werd in het bijzonder aangespoord door generaal b.d. Jack Keane (Vietnam-veteraan en oud-commandant van 101 Airborne Division, XVIII Airborne Corps en Vice Chief of Staff of the U.S. Army) en Frederick Kagan, voormalig hoogleraar militaire geschiedenis aan de U.S. Military Academy West Point. Keane en Kagan publiceerden op 13 december 2006 het vijftig pagina’s tellende rapport Choosing Victory: A Plan for Success in Iraq, de uitgangssituatie voor de surge. De architect van de surge, oud-generaal Keane, schoof vervolgens beschermeling David Petraeus naar voren voor de uitvoering. De AEI vroeg om een surge van Amerikaanse troepen om de beslissende gebieden in Bagdad gedurende 18 maanden te beveiligen en beschermen met tenminste 30.000 gevechtstroepen. Hiermee konden de wijken van Bagdad en de provincie Al Anbar (Noordwest-Irak) worden schoongeveegd en veilig blijven (‘clear and hold’); pas daarna zou het normale leven zich herstellen, de wederopbouw beginnen en uiteindelijk een politieke oplossing een Amerikaanse overwinning in Irak mogelijk maken.
Hoofdrolspelers in de introductie en uitvoering van de surge: van links naar rechts militair historicus Frederick W. Kagan (benjamin van de gezaghebbende familie-Kagan), generaal b.d. Jack Keane, generaal David Petraeus (als commandant Multinational Force Iraq van januari 2007 tot september 2008 de opperbevelhebber van alle coalitietroepen in Irak) en president George W. Bush. Volgens het rapport kon een “golf” van extra Amerikaanse troepen de voorwaarden scheppen om tot nationale verzoening te komen en om het Iraakse bestuur effectiever te maken. Het AEI-rapport wees Vietnamisering van het conflict in Irak af. (In 1969 kwam president Richard Nixon in de Vietnamoorlog met het plan het Zuid-Vietnamese leger op te leiden, opdat zij het daadkrachtig kon overnemen van de zich terugtrekkende Amerikanen om vervolgens de strijd met de Viet Cong en Noord-Vietnam zelfstandig uit te vechten. De gevechtskracht van Zuid-Vietnam nam echter onvoldoende toe, terwijl de VS al volop met de aftocht bezig was. Het gevolg was dat er in Zuid-Vietnam meer slachtoffers vielen en het moreel van de resterende Amerikanen daalde.) Het door Bush geadopteerde Kagan/Keane-plan was controversieel. Ondanks een toename van het aantal slachtoffers in de beginmaanden – 2007 was het meest dodelijke jaar voor de Amerikaanse troepen sinds 2004 – volgde later in het jaar toch een afname van het geweld. Een aantal van de extra gestuurde troepen werd zelfs teruggetrokken.
Van symmetrie is sprake als doelen, middelen, organisatie en wijze van optreden van de betrokken oorlogvoerende partijen elkaars spiegelbeeld vormen. In de regel is sprake van symmetrische oorlogvoering als wordt opgetreden:
Symmetrische oorlogvoering kenmerkt zich verder door:
Feitelijk zijn zowel de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) als de Tweede Wereldoorlog (1939-1945) voorbeelden van symmetrische oorlogvoering: de oorlogvoerende partijen beschikten immers over dezelfde uitrusting en vochten volgens dezelfde regels. Ook alle conflicten binnen het tijdperk van de Koude Oorlog (1945-1989) waren gebaseerd op het behoud van symmetrie. Na het einde van de Koude Oorlog is het aantal intrastatelijke (in plaats van interstatelijke) conflicten steeds meer toegenomen, waarbij ook nieuwe en onconventionele middelen werden ingezet, burgerdoelen werden aangevallen en alle regels (van de Conventie van Genève) overboord lijken te zijn gezet. Het bekendste voorbeeld hiervan is de oorlog in (voormalig) Joegoslavië (1991-1995). Zie ook: asymmetrische oorlogvoering, irregulier optreden, lineair gevechtsveld en regulier optreden.
Laatste update:28.07.2010 |
