 |
||
 |
Inhoudsopgave W |  |
 |
||
Maak uw keuze uit de hieronder getoonde lijst
Met een voertuig door ondiep water kunnen verplaatsen: hierbij is de diepte van het water afhankelijk van de specificatie ‘waadvermogen’ van het voertuig. Doorwaden houdt in dat een voertuig zonder gebruik te maken van speciale uitrusting noch van bijzondere preventieve handelingen van de chauffeur of bemanning een waterloop kan overwinnen. Tot een aangegeven diepte kan het voertuig te water gaan, bijvoorbeeld bij een amfibische landing, waarbij wielen of rupstracks in contact blijven met de grond. Doorwaden is derhalve iets anders dan varen.
Afgekort: wmk. Synoniem: authenticatie. Duits: Authentisierung, Authentikator (Abfrage und Antwort). Engels: authentication, authenticator (challenge and reply). Frans: authentification. Waarmerken is het bekrachtigen van de echtheid, geldigheid of oorsprong van een document door het aanbrengen van een merkteken. Het merkteken is een handtekening of paraaf (vervanging van de handtekening die bestaat uit de eerste letter(s) van de naam).
Een voorbeeld van waarmerking aan de onderzijde van een geschreven bevel Het merkteken wordt in de regel aangebracht door het hoofd van de sectie die stafverantwoordelijk is voor opstellen van het bevel, op bataljonsniveau in de regel de Sectie 2 (Inlichtingen) of 3 (Operatiën). Deze functionaris is ook belast met de opmaak (steller). De waarmerking staat – ter linkerzijde van de naam en rang van de commandant – aan de onderzijde van het bevel. De bijlagen van het bevel worden gewaarmerkt door de stafofficier die verantwoordelijk is voor het functiegebied. Documenten die zijn voorzien van waarmerking moeten in hardcopy worden bewaard; overige documenten kunnen digitaal worden bewaard, maar moeten op elk moment beschikbaar kunnen worden gesteld. In het kader van verbindingsveiligheid geldt waarmerking, indien een waarmerkingssysteem beschikbaar is, ook bij berichtgevingen over de radio. Hier is waarmerking een veiligheidsmaatregel ter bescherming van een verbindingssysteem tegen misleidende uitzendingen. De maatregel bestaat uit een verborgen waarmerking (uitdaging versus tegenuitdaging), zoals die ook wordt genoemd in de IK 11-7 (Memorandum voor Radiotelefonie):
Waarmerking is verplicht na een opdracht tot waarmerken; na berichten waarin - in klare taal - radiostilte wordt bevolen, opgeheven of verbroken; of na berichten die onverwachte gegevens bevatten of anderszins als vijandelijke meldingspoging kunnen worden opgevat.
Systematisch en – voor de duur van een opdracht – gericht en onafgebroken observeren van een gebied op of onder het maaiveld, op of onder water en/of in de lucht door kijken, luisteren of (bij waarnemen gedurende een langere periode) inzet van elektronische, optische of andere middelen. Waarnemen heeft als doel de karakteristieke kenmerken, feiten, structuur en samenhang te leren kennen, opdat zoveel mogelijk de bedoelingen en bewegingen van de vijand duidelijk zijn. Waarneming bepaalt de posities van eigen of vijandelijke eenheden, waardoor vroegtijdige rapportage en alarmmaatregelen mogelijk worden. Door het waarnemen van militaire en industriële installaties, overige objecten, terreindelen of troepenbewegingen wordt de vijand (uiteindelijk) beperkt in zijn vrijheid van handelen. Waarneming geschiedt in de regel vanuit een gedekte opstelling voorin het gevecht, dan wel achter de voorste lijn eigen troepen (VLET), zoals een observatiepost (OP) of lying-up position LUP. Fysieke, visuele waarneming alleen mogelijk is bij een vrije ‘line of sight’. Voorbeelden van waarneming door inzet van elektronische, optische of andere middelen zijn:
Van de generieke term ‘waarnemen’ zijn specifieke waarnemingsvormen afgeleid:
De techniek van het fysiek, visueel waarnemen kent de volgende aanwijzingen in het gebruik:
De tactische tekens voor verschillende soorten waarnemingsposten zijn:
Voorheen: post te velde. Afgekort: WLP. Duits: Alarmpost; Horchpost. Engels: listening post. De WLP is een vooruitgeschoven positie die wordt uitgebracht in het kader van gebieds- of objectbewaking ter beveiliging van het eigen optreden, waartoe ook beveiligingspatrouilles en verkenningselementen worden ingezet. Activiteit en/of nadering van vijandelijke grond- en/of luchtstrijdkrachten dient te worden verzameld en a.s.a.p. doorgegeven in de hiërarchische lijn. Vijandcontact én overige bijzonderheden worden door middel van R.A.D.U.S.A. gemeld aan de PC. Eisen van de WLP:
Een WLP - de "oren en ogen" van de eigen eenheid - wordt doorgaans voor langere tijd, vaak tenminste voor 24 uur, uitgebracht. De locatiekeuze van de WLP vindt plaats door de PC aan de hand van een kaartcoördinaat. De GPC bepaalt de exacte locatie ter plaatse. Eenmaal op locatie wordt aan de WLP-bezetting een V.E.I.T.O.N.O. verstrekt; deze wordt doorverstrekt bij het rouleren van de bezetting. Werkzaamheden aan én in de WLP worden onder vuur- en zichtdekking of anders achter een camouflagenet uitgevoerd. De WLP-bezetting maakt een afstandsregistratiekaart en plaatst evt. struikeldraadlichtseinen en aanvullende beveiligingshulpmiddelen. De GPC maakt een roulatieschema voor de bezetting van de WLP én een contingency plan in geval van een voortijdig moeten loslaten van de WLP. Bij het afbreken van de WLP worden sporen gewist (afval, fysiek, ontlasting). De WLP kan aanvullende taken krijgen in het kader van:
Duits: Vorbefehl. Frans: ordre d'avertissement. Engels: warning order. Bevel dat in het besluitvormingsproces kan zijn opgenomen voorafgaande aan de uitgifte van het feitelijke bevel. Een waarschuwingsbevel wordt tijdig aan ondercommandanten uitgegeven om hen te attenderen op een komende actie. Het tijdige karakter van het waarschuwingsbevel geeft zowel commandant als ondercommandanten de mogelijkheid de noodzakelijke voorbereidingen te treffen. Het waarschuwingsbevel wordt aan hen uitgegeven aan de hand van het K.V.P.O.R.. Hoe meer informatie wordt verstrekt, des te sneller een ondercommandant zich kan voorbereiden op een komende actie en des te efficiënter de beschikbare tijd kan worden benut. Na uitgifte van het waarschuwingsbevel kan de ondercommandant zijn eigen besluitvormingsproces opstarten of, wanneer dat al is opgestart, bijwerken. Zie ook: K.V.P.O.R. en trappen van voorbereiding.
Eigenlijk: YAP-4442. Naar aanleiding van verkeersongeval met een ‘gewone’ YAD-4442 tijdens de koudweeroefening ‘Snow Falcon’ van 11 Infanteriebataljon Luchtmobiel in Noorwegen – waarbij op 9 februari 1998 sergeant-majoor Tettero en soldaat Nieuwenhuysen om het leven kwamen – heeft Defensie zich herbezonnen op het personenvervoer met vrachtwagens.
De YAP-4442 met de bijnaam 'Walibi' Als gevolg daarvan is de YAP-4442 ontwikkeld. Dit is niets anders dan een YAD-4442 met personeelsvervoermodules en roll bar: een stevige metalen staaf in de kooiconstructie op de laadruimte van de YAD-4442 om verwondingen tegen te gaan wanneer het voertuig onverhoopt mocht kantelen. Hiermee is de 4-tonner aangepast voor personenvervoer. De personeelsvervoersmodules hebben een gelijkenis met de beschermde constructie van het karretje uit de achtbanen zoals die onder andere worden aangetroffen in attractiepark Walibi World in Biddinghuizen (Flevoland), vandaar de bijnaam “Walibi”. Zie ook: YA-4442.
In Nederland een relatief onbekend fenomeen: iemand die een operationeel dagboek schrijft door als schaduw van de commandant een missie bij te wonen. De war diarist gaat niet alleen mee Niet alleen omwille van de politieke verantwoording achteraf, maar ook om er lessons learned uit te trekken. In Nederland worden militairen in de rang van kapitein of majoor, in opdracht van de Commandant der Strijdkrachten (CDS), in de functie van operationeel dagboekschrijvers (war diarist) mee uitgezonden. De directeur van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) heeft een behoefte gesteld voor een poule van 24 operationeel dagboekschrijvers, waarvan een deel reservist is. Deze operationeel dagboekschrijvers zorgen ervoor dat de complete (administratieve) verslaglegging uit het inzetgebied bij het NIMH terechtkomt. Al in de Tweede Wereldoorlog kenden de geallieerden de war diarist. Het idee om dagboekschrijvers – bij voorkeur historici uit de krijgsmacht – mee te sturen op uitzendingen, dook in Nederland op na de missie van Dutchbat-III naar de enclave Srebrenica in 1994-‘95. Gebrekkige informatie over de val van die enclave leidde destijds tot onduidelijkheid over de politieke verantwoordelijkheid. (Bron: onder andere ‘De Reservist’, AVRM, oktober 2007)
WARMTEUITPUTTING Warmteuitputting wordt, behalve door gebrek aan zout, veroorzaakt door langdurige blootstelling aan hitte, dehydratie en ophoping van stofwisselingsproducten. De verschijnselen van warmteuitputting zijn extreme moeheid en dorst, desoriëtatie, angst, agressie en in rust een snelle, zwakke pols (sneller dan 100 per minuut). Daarnaast kan de huid zowel koel als warm en zowel droog als vochtig zijn. De rectaal gemeten temperatuur ligt tussen 39° en 40° Celsius. HITTEBEROERTE Hitteberoerte wordt veroorzaakt door een stoornis van het warmteregulatiecentrum in de hersenen door langdurige belasting aan hitte en uitdroging. De verschijnselen van hitteberoerte zijn hoofdpijn, misselijkheid, bewustzijnsstoornissen, bizar gedrag en cardiovasculaire collaps. De huid is warm, droog en rood. De rectaal gemeten temperatuur is hoger dan 40° Celsius. De behandeling van warmteletsels is eenvoudig. Zowel bij hitteflauwte als -kramp moet de patiënt op een koele plaats worden gelegd; de patiënt moet drinken, liefst ORS, sportdrank of zoutoplossing. Zijn kleding moet worden losgemaakt en uitrusting afgedaan. Bij warmteuitputting moet de patiënt daarnaast worden besprenkeld met water; ook moet een arts worden gewaarschuwd; de patiënt moet zo snel mogelijk worden afgevoerd. Bij hitteberoerte kan de patiënt alleen door specialistische hulp overleven (zuurstof- en infuustherapie en geforceerde koeling). Bij warmte zorgt roken voor:
Ter voorkoming van warmteletsels geldt dat moet worden overgedronken (niet te veel!) én, indien mogelijk, 10 à 14 dagen moet worden geacclimatiseerd. Verder geldt:
Zie ook: reddingsdeken.
Ieder jaar op 26 september wordt de Slag om Warns herdacht als teken van het Friese 'nationalisme'. Langs de weg van Laaksem naar Stavoren aan de oever van het IJsselmeer aan De Rode Klif (It Reaklif) staat een zwerfkei-monument met de tekst “Leaver dea as slaef” (“Liever dood dan slaaf”) dat aan de Slag om Warns herinnert.
In het Nederlands: oorlogspensioenencommissie. Afgekort: WPC. In 1952 door de medische subcommissie van het Pact van Brussel opgestelde schaal die in de praktijk door medici (arbo-, bedrijfs- of keuringsartsen) wordt gebruikt als meetinstrument om bij lichamelijke letsels – bijvoorbeeld aan bovenste ledematen, zenuwstelsel en urogenitaalstelsel – aan te geven welke mate van invaliditeit het letsel wordt geacht ten gevolge te hebben. De beoordeling van de letselschade (mate van invaliditeit) is sinds 1 januari 1953 ook in gebruik binnen de Nederlandse krijgsmacht. De WPC-schaal is te vinden in een bijlage (‘Ontwerp invaliditeitsschaal’) van MP 31-101-1170.
Het verlies van de milt kan bijvoorbeeld leiden tot een invaliditeitspercentage van 30. Later kan aan de militair een invaliditeitspensioen (MP 32-500-1400) worden uitgekeerd als hij omwille van dienstongeschiktheid wordt ontslagen. Toch kan het zijn dat de militair in de burgermaatschappij gewoon aan het werk kan, omdat hij niet arbeidsongeschikt is. Er is dus een duidelijk onderscheid tussen dienstongeschiktheid (het niet kunnen functioneren als militair) en arbeidsongeschiktheid (het niet meer kunnen werken). Subjectieve bevindingen van de betrokkene of zijn staat van dienst spelen bij de vaststelling van de mate van invaliditeit geen rol. Ook houdt de War Pensions Committee-schaal geen rekening met het verlies van arbeid (arbeidsongeschiktheid). Arbeidsongeschiktheid wordt beoordeeld op grond van Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) en, sinds 1 januari 2006, op grond van de Wet werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA). Met invaliditeit wordt volgens de WPC bedoeld iedere vermindering van de anatomische integriteit of functionele capaciteit van het individu; met invalide zijn het lijden aan enige vorm van invaliditeit. De invaliditeit wordt gewaardeerd door het vermogen tot het volbrengen van de normale levensfuncties van de invalide te vergelijken met die van een niet-invalide. De waardering daarvan wordt bepaald door de algemene graad van verlies aan arbeidsvermogen tengevolge van de invaliditeit en niet door het overgebleven arbeidsvermogen in een bepaald bijzonder beroep. De mate invaliditeit kan oplopen van 10 tot 100%. Het Ministerie van Defensie heeft ten behoeve van de WPC-schaal een adviescommissie en hanteert hiertoe het Besluit procedure geneeskundig onderzoek blijvende dienstongeschiktheid en pensioenkeuring militairen (MP 31-101-1170).
Veilig drinkwater is essentieel voor operationeel optreden. Ongezuiverd water - water dat niet correct is behandeld - kan ziekten als (para)tyfus, dysenterie, poliomyelitis, diarree e.v.a. overbrengen. Afhankelijk van plaats en omstandigheden kan water ook het middel zijn om ziekten als infectueuze hepatitis, schistosomiasis en amoebische dysenterie over te brengen.
Water is een eerste levensbehoefte... Als voorbeeld: lessons learned uit de Amerikaanse operaties Desert Shield en Desert Storm hebben geleerd dat eenheden onder woestijnomstandigheden rekening moeten houden met tenminste 26½ liter per militair per 24 uur ('CALL Publication 93-1, 'Somalia. Operations Other Than War'). Een goede vochthuishouding – evenwicht tussen vocht dat het lichaam in gaat en wat eruit gaat (ademhalen, braken, defaeceren, transpireren, urineren) – is van essentieel belang. Donkergekleurde urine is een aanwijzing dat te weinig wordt gedronken en/of te veel vocht wordt verloren: er treedt uitdroging (dehydratie) op. Water verwijdert afval- en gifstoffen, houdt het vochtniveau op peil en reguleert de lichaamstemperatuur. Er moet rekening worden gehouden met het feit dat onder normale omstandigheden het lichamelijk vochtverlies per nacht al gemiddeld 350 ml bedraagt! De mens bestaat voor ± 60% uit water; het is bekend dat een volwassene per dag minimaal 1½ à 2 liter vocht (6 à 8 glazen) tot zich moet nemen om goed te kunnen blijven functioneren: niet alleen water, ook frisdrank, fruit, groente, koffie, melk, limonade, soep, thee en vruchtensap. Ook bieten, fruit, wortelen e.d. bevatten grote hoeveelheden vocht. In gebieden als woestijnen en oerwouden is het raadzamer om een paar maal veel water te drinken dan vele malen kleine hoeveelheden water te drinken. Als de dorst eenmaal begint kampt het lichaam al met een tekort van minstens één liter water. Het is dus zeer belangrijk water op de man te hebben. Een gemakkelijk systeem is de CamelBak : een rugzak met ingebouwde waterzak met een drinkslang, opdat zonder gebruikmaking van de handen gedronken kan worden. Niet voor niets adverteert CamelBak met de slogan "Hydrate or Die" ("Drink of Sterf”). Bij gebrek aan CamelBak kan het dorstgevoel worden onderdrukt door het zuigen op grindsteentjes, knopen e.d. De behoefte aan rein water ten behoeve van consumptie, koken, wassen e.d. bedraagt per brigade – uitgaande van 3.000 militairen - ± 61.000 liter per 24 uur, omgerekend 20 liter per militair per dag. Zie ook: CamelBak, koudeletsels en warmteletsels.
Specificaties:
In een tactisch scenario moet bij de keuze voor een geschikte locatie voor een wateroversteek, rekening worden gehouden met onbestreken ruimten (zoals bochten in en geaccidenteerd terrein naast de waterhindernis), oeververbindingen (bruggen), camouflage (gedekte oversteekplaats), stroomsnelheid van het water en vijanddreiging. Bij het doorschrijden van een waterhindernis met een drijfpakket is het doel om met droge uitrusting, onder andere kleding, aan de overzijde van de waterhindernis te komen teneinde de opdracht verder te kunnen uitvoeren. Voor het drooghouden kunnen onder meer bilaminaat parka, gore-tex bivvi bag, gore-tex hoes van de slaapzak, poncho(-liner), puptent, regenhoes van de rugzak en waterdichte zakken worden gebruikt; rugzak, uitrusting en persoonlijk wapen worden hiermee als pakket drijvend gehouden. Het drijfpakket zal als ‘dekking’ voor zich uit door het water worden geduwd met daarbovenop het persoonlijk wapen. Bij het zo tactisch mogelijk oversteken van een waterhindernis dient, zo mogelijk, gebruik te worden gemaakt van gore-tex broek en parka, thermisch ondergoed en waterschoenen. Chestwebbing / ops-vest en persoonlijk wapen worden met behulp van een musketon aan het handvat van de rugzak gezekerd. Met inachtneming van de officiële regelgeving wateroversteek volgens de nota ‘Geneeskundige ondersteuning van militaire activiteiten’ van de Inspecteur Geneeskundige Dienst van 4 oktober 2004, moet bij een wateroversteek met drijfpakket of vlot tenminste een Algemeen Militair Verpleegkundige met gewondentransportmiddel, resuscitatieapparatuur (zuurstof) en verbindingsmiddel aanwezig zijn:
Daarnaast moet rekening worden gehouden met omgevings- en watertemperatuur. Bij watertemperaturen onder 10 graden Celsius mag personeel NIET doorwaden. Zie ook: drijfpakket.
Duits: Wasserentkeimungstabletten; Wasseraufbereitungstabletten. Engels: water purification tablets. Frans: comprimés purification d’eau.
Nog geen 1% van het water ter wereld kan als drinkwater worden geconsumeerd, terwijl 4 van de 5 ziekten worden overgebracht door water en waterborne eencelligen. Ziekteverwekkers zijn met name wormeitjes, parasieten (amoeben, protozoëb - zoals Cryptosporidium - en cysten, zoals Giardia), bacteriën (buiktyfus, cholera en dysenterie, met name Vibrio cholerae, Escherichia coli en Salmonella typhi), virussen (adeno- en enterovirussen, hepatitis A en E) en allerhande sedimenten. Waterzuivering is van levensbelang! Op macroniveau verzorgt de genie de waterzuivering (bijvoorbeeld in missiegebieden), maar bij eenheden èn individueel is de militair zelf verantwoordelijk voor het zuiveren van (oppervlakte)water. Drinkwater moet veilig zijn en zodoende eerst worden gefiltreerd, gekookt of chemisch worden gezuiverd. Zeker voor militairen die zijn afgesneden van eigen troepen en/of Special Forces is het drinkbaar maken van vervuild of besmet water letterlijk van levensbelang. Hiervoor is de waterzuiveringstablet (NSN 6850-12-152-7462) een uitkomst: 2 tabletten in 1 liter water zorgen na 20 minuten wachten voor drinkbaar water. Het werkzame bestanddeel van 17mg NaDcc (natrium-di-chloor-iso-cyanuraat) per tablet desinfecteert het water. Het water moet binnen 24 uur worden geconsumeerd.
In de Verenigde Staten: lift. In het kader van een air manoeuvre-operatie is een wave het aantal helikopters dat in één slag (met het maximale aantal helikopters) over één of meer tevoren vastgestelde luchtroutes verplaatst en op min of meer hetzelfde tijdstip op de eindlocatie arriveert. Een wave is opgebouwd uit meerdere flights: twee of meer van hetzelfde type én in formatie vliegende helikopters onder leiding van een flightcommander. Het tijdstip waarop de eerste helikopter in de eerste wave vertrekt is Y-Hour. Voor een wave én flights zijn onder meer van belang het aantal en type helikopters voor iedere slag, het aantal helikoptercrews, de af te leggen afstand en toewijzing én verdeling van de beschikbare helikoptercapaciteit, maar ook de beladings-, instijg- en vetrektijden. De initiële inzet van een air manoeuvre-operatie wordt bij voorkeur massaal in één wave uitgevoerd om de tegenstander zo snel mogelijk een grote en bij voorkeur beslissende klap toe te brengen. De inzet van één wave – in principe zonder externe lading – betekent, met name bij een hoge dreiging, een snelle en verrassende uitvoering – bijvoorbeeld bij een raid.
Afkorting voor: Wired Double, 1st version, Telephone/Telegraphy. Kabel voor veldtelefonie. WD-1/TT is samengesteld uit vier koperdraden van 0,28 mm en drie staaldraden van dezelfde dikte. Door de koperdraden loopt het signaal; de staaldraden geven de kabel een grotere sterkte. Omdat de koperdraden het signaal doorgeven, moeten de koperdraden worden ineengedraaid – en daaromheen de staaldraden geïsoleerd worden afgebonden – om een intacte verbinding te kunnen realiseren. Alle draden zijn bedekt met een flinterdun laagje zink.
Normaal gesproken wordt de WD-1/TT gebruikt vanaf een DR-8 (haspel, metalen drum), die met behulp van een RL-39 spoel kan worden op- en afgedraaid. Op één drum DR-8 zit een lengte van ± 400 meter WD-1/TT, die ± 2,2 kg weegt. Zie ook: Multitel, veldtelefoontoestel TA-4881 en verbindingsmiddelen.
WEBECO AUTOMAT 12/30 STOOMAUTOCLAAF
Voor de stoomopwekking mag uitsluitend aquadest (gedestilleerd water) of demiwater (gedemineraliseerd) water worden gebruikt. Specificaties:
Duits: Wetter. Engels: weather. Frans: temps. Het geheel van in onderlinge samenhang zichtbare meteorologische elementen dat het gevolg is van de toestand van de atmosfeer op een bepaalde plaats op een bepaald moment.
In Nederland gelden bijvoorbeeld:
Dutchbat III in de sneeuw in Srebrenica. Foto: Wiebe Arts (uit: Checkpoint, nummer 6, juli-augustus 2009). Het weer is een onzeker fysische element dat bijdraagt aan de situational awareness (SA). De weersgesteldheid is immers een belangrijke factor bij militaire operaties en kan hieraan zelfs schade toebrengen. Het weer – dat zeker wanneer het zich openbaart in overeenstemming met het klimaat, redelijk voorspelbaar is – wordt pas dominant wanneer het extreme vormen aanneemt, zoals hitte, koude en/of neerslag. Zo kunnen zich plaatselijk en tijdelijk (on)voorspelbare meteorologische afwijkingen voordoen die het optreden bemoeilijken. Het weer is het vakgebied van de meteorologie (weerkunde). Meteorologen leveren onder andere meteorologische producten ten behoeve van (inter)nationale militaire operaties. Meteorologische informatie – d.w.z. klimatologische informatie, weersverwachtingen en weersimpactmatrices (die de invloed van het weer op operaties en eenheden inschatten) – is van strategisch en tactisch belang. Het weer is, in de regel in samenhang met het terrein, één van de elementen van gevechtsinlichtingen. Zo begint de voorbereiding op een missie met de Intelligence Preparation of the Battlefield (IPB), waarbij de omgeving van en de dreiging in een inzetgebied worden geanalyseerd: één van de effecten op de omgeving is het weer. De ‘T’ in OTVOEM/OATDOEM – de verkorte analyse in het operationele besluitvormingsproces – licht “terrein en weer” nader toe. Gunstig gezinde weersomstandigheden voor eigen troepen vergroten de inzetbaarheid van middelen, de uitvoering van activiteiten, het vermogen om het terrein tactisch zo voordelig mogelijk te benutten en, in het algemeen, het voortzettingsvermogen van personeel en materieel. Niettemin kunnen lokale omstandigheden grote effecten op de weerssituatie hebben: zo beïnvloedt bergachtig terrein in hoge mate de wind, hebben wateroppervlakten sterke invloed op de luchtvochtigheid (bijvoorbeeld aan de kust) en is de beïnvloeding van het weerbeeld het grootst tijdens zonsopkomst en -ondergang. Verder sorteert het weer effect op (de begaanbaarheid van) het terrein, moeten commandanten zich steeds bewust zijn van de mogelijkheden en beperkingen die extreme neerslag, temperaturen en wind kunnen hebben, en werkt het weer terdege in op de mate van (milieu-)verontreiniging of (CBRN-)besmetting. Specifieke vraagstukken zijn bijvoorbeeld:
Voorbeelden van hoe het personeel tijdig kan worden voorbereid op dan wel gewaarschuwd voor het weer, zijn:
In 1947 werd de Meteorologische Dienst Koninklijke Luchtmacht opgericht en gevestigd in de Van Helsdingenkazerne in Hilversum; in 1992 werd deze gereorganiseerd tot de Luchtmacht Meteorologische Groep (LMG) en in datzelfde jaar verhuisde zij naar de Vliegbasis Woensdrecht. De hoofdtaak van de LMG is het maken van weersverwachtingen voor eenheden van de Nederlandse krijgsmacht, in het bijzonder de Koninklijke Luchtmacht en de Koninklijke Landmacht. In 2005 automatiseerde de LMG haar netwerk van weerstations en koppelde het aan het landelijk raster van het KNMI; hierdoor ontstond een geintegreerd meetnet voor meteorologische waarnemingen. In 2008 tekenden Defensie en Verkeer & Waterstaat december een gemoderniseerde intentieverklaring tot samenwerking tussen Defensie en het KNMI.
Andere historische momenten:
Het is moeilijk te bepalen wanneer de weersomstandigheden tactisch doorslaggevend worden; zowel eigen als vijandelijke troepen hebben er immers mee te maken. Emperisch wordt aangenomen dat de weersomstandigheden meer ten nadele van de aanvaller dan van de verdediger zijn. Bronnen: o.a. ‘Encyclopedie van Nederland, deel 13, de Volkskrant (26 juni 2010) en ‘The Reader's Companion to Military History’, Robert Cowley & Geoffrey Parker (1996).
Duits: Faltstrassengerät (FSG). Engels: quick-laying road surface. Een wegenmat is een oprolbare stalen mat die geschikt is als tijdelijke verharding, bijvoorbeeld voor omleidingen en waterovergangen. Het MLC-70 wegenmatsysteem (Faltstrassenverlegesystem), in dienst sinds 1999 en geproduceerd door Krauss-Maffei en MAN Nutzfahrzeuge, is bedoeld voor het begaanbaar maken van slecht te passeren terreindelen. Door de geïmproviseerde wegbouw van de genie vergroten de wegenmatten de mobiliteit van de eigen troepen. MLC betekent Military Load Class (brugclassificatie).
Ouderwets wegenmat leggen met de DAF YAK-616 wegenmat, zichtbaar op de achtergrond. De legtijd van één wegenmat van 50 meter is ± 10 minuten; het opnemen van een wegenmat van 50 meter neemt ± 20 minuten in beslag. Het laden van een nieuwe wegenmat met behulp van een Liebherr mobiele kraan FKM kost ongeveer een half uur.
Het handmatig corrigeren van de zeskanten platen van een wegenmat Op een wegenmat mag met een maximumsnelheid van 5 km per uur worden gereden. Wielvoertuigen tot MLC 32 en rupsvoertuigen tot MLC 70 mogen de wegenmat gebruiken. Bij twee wegenmattenleggers behoort een Liebherr mobiele kraan FKM die de wegenmatten op- en af de vrachtauto hijst. Het systeem wordt bediend door 2 militairen. De wegenmattenleggers maken deel uit van de Constructiecompagnie. Elke Constructiecompagnie heeft 3 leguitrustingen en in totaal 9 wegenmatten.
De wegenmattenlegger MLC-70 ( © foto's: Liejon Schoot). Specificaties:
Zie ook: wegenplaat (zeskantplaat).
Het verschil tussen tactische en niet-tactische wegverplaatsingen is uiteraard het element ‘tactisch’. Tactisch wil in dit verband zeggen dat de wegverplaatsing plaatsvindt binnen het inzet- of operatiegebied.
WEGWIJZER SOCIALE ZEKERHEID DEFENSIE
Op initiatief van de Algemeen Christelijke Organisatie van Militairen (ACOM), de Algemene Federatie van Militair Personeel (AFMP), de Marechausseevereniging (MARVER) en De Financiële Dienstverlener (DFD) is een herziene druk van de Wegwijzer Sociale Zekerheid Defensie verschenen. Leden van de ACOM, AFMP en MARVER krijgen 10% korting op de prijs!
Een yup die iets weigert? Weigeren te trouwen of om in een relatie aan kinderen te beginnen is nog denkbaar, maar een Young Urban Professional die iets anders weigert heeft daar absoluut (veel) geld voor over. Al in 1981 ontdekte jonge (studenten)juristen een ‘gat’ in de Wet Gewetensbezwaren Militaire Dienst (WGMD): het bleek mogelijk om onder de dienstplicht uit te komen zonder vervangende dienstplicht te vervullen. De weigeryup, opgeroepen voor het vervullen van de dienstplicht, weigerde niet uit principiële maar uit puur economische, financiële of carrière-motieven om de wapenrok te dragen. hij deed dan ook een gefingeerd beroep op de WGMD. Zo’n ± 900 jongemannen gebruikten tussen september 1992 en februari 1996 op deze manier hun knaken om maar niet in militaire dienst te hoeven. Vanaf 1 september 1992 kreeg iedereen die de procedure van gewetensbezwaarde had doorlopen en niet was erkend echter te maken met een lik-op-stukbeleid en moest zich alsnog melden op de Kolonel Palmkazerne te Bussum. Daar werd ter plekke hun hernieuwde gewetensbezwaar behandeld en volgde bij afwijzing een bevel tot onmiddellijke indiensttreding. Het geld van de weigeryup ging op aan advocaten, terwijl minder gefortuneerden wél gewoon de dienstplicht moesten uitdienen. Deze manier van handelen kan het best worden omschreven als asociaal en egoïstisch, omdat door het ontwijken van de dienstplicht iemand anders juist wél in dienst moest. Ondanks het afschaffen van de opkomstplicht in 1996, bleven de weigeryuppen – oneigenlijke dienstweigeraars bij wie ook een hernieuwd beroep op de WGMD niet werd erkend – vervolgd worden. In principe was 7 maanden gevangenisstraf de strafmaat voor totaalweigeraars, maar in de praktijk kwam de straf erop neer dat zij 1 maand moesten brommen en de resterende 6 maanden konden omzetten in dienstverlening; later kon de gehele straf worden omgezet in dienstverlening (werkstraf), aangevuld met een aangepaste geldboete. Berechting van de weigeryuppen vond plaats door de militaire kamer van de arondissementsrechtbank te Arnhem.
WERKLUST WIELLAADSCHOP UNIBOMA Ook genaamd: shovel. UNIBOMA staat voor: Universele Bouwmachine.
Tweemaal Werklust wiellaadschop UNIBOMA Zware bouwmachine die hoofdzakelijk is ingedeeld bij de genie. De shovel valt in dezelfde categorie als aggregaten, betonmixers, compressoren, generatoren, graafmachines, graders, hijskranen, kippers, mobiele hijskranen, pompen, sneeuwruimers en trilwalsen. De shovel wordt met name gebruikt voor het graven van dekkingen, opstellingen en tankgrachten ten behoeve van pantserrupsvoertuigen en tanks. Daarnaast wordt de Werlust wiellaadschop gebruikt voor het vervolmaken van natuurlijke hindernissen, opwerpen van kunstmatige hindernissen, egaliseren van terrein en wegen én overslaan van goederen. In 1991 schafte het Ministerie van Defensie 146 Werklust wiellaadschoppen aan.
Specificaties:
Zie ook: Liebherr mobiele kraan FKM.
Voluit: Raymond Pierre Paul Westerling (geboren te Pera, Istanbul (Turkije) op 31 augustus 1919; overleden te Purmerend op 26 november 1987). Bijgenaamd ‘De Turk’.
In juni 1945 meldde korporaal Westerling, in Engeland opgeleid als commando, zich voor de strijd in Nederlands-Indië bij het KNIL. Hij werd als tweede luitenant geplaatst bij het Korps Insulinde. Dit Korps – opgericht in augustus 1942 als opvolger van de Netherlands Special Organisation (NSO) – stond onder commando van majoor KNIL Frits Mollinger, was gestationeerd op Ceylon (Sri Lanka) en kwam, evenals No. 2 Dutch Troop, voort uit de Prinses Irene Brigade. Het Korps Insulinde ondernam in Tweede Wereldoorlog 11 geheime acties (commando- en guerrillataken) op het door Japan bezette Sumatra en maakte deel uit van de Britse Force (gevechtsgroep) 136. Na de Japanse overgave op 15 augustus ’45 zond het opperbevel Westerling naar Sumatra om hulp te verlenen aan krijgsgevangenen en geïnterneerden in door Japan bezet gebied. Na zijn overplaatsing naar Batavia, in juni 1946, werd hij gevraagd de leiding op zich te nemen van het Depot Speciale Troepen (DST). Westerling was, na een periode als reservekapitein bij het KNIL, van juni 1946 tot november 1948 commandant van het Depot (later: Korps) Speciale Troepen. Zijn voorganger als commandant was kapitein W.J. Scheepens (die zwaar gewond raakte bij een actie tegen de republikeinse troepen), zijn opvolger zou luitenant-kolonel W.C.A. van Beek worden. DST, KST en RST waren de voorgangers van het Korps Commandotroepen.
Na het uitroepen van de Republik Indonesia op 17 augustus 1945 door Soekarno slaagden nationalistische jongeren (“pemoeda’s”) op Java en Sumatra erin grote delen van de eilanden te controleren. Nederland kon hier niet doeltreffend militair tegen optreden. Toen de geallieerden op 13 juli 1946 het bestuur over Celebes officieel overdroegen, kreeg Nederland te maken brandstichtingen, moorden, ontvoeringen, plunderingen en verkrachtingen. Volgens het latere rapport van de juristen C. van Rij en W.H.J. Stam was op Zuid-Celebes de totale anarchie uitgebroken, waarbij de inlanders nog het meest te vrezen hadden. Daardoor zagen zij zich praktisch gedwongen te kiezen voor de 'vrijheidsstrijders'. Omdat het reguliere KNIL-leger hiertegen niet was opgewassen, zegde generaal Spoor op 9 november 1946 toe dat het DST zou worden ingezet; bovendien werd op Celebes de staat van oorlog afgekondigd. Op 5 december 1946 arriveerden Westerling, zijn onderluitenant Jan B. Vermeulen en de commando’s van het DST in Makassar, de hoofdstad van Zuid-Celebes. Het DST was een half jaar eerder als onderdeel van het KNIL opgericht en bestond hoofdzakelijk uit Nederlandse oorlogsvrijwilligers, Indo-Europeanen en Molukkers. De eerste actie van het DST vond plaats op 10 december; twee maanden na aankomst was Zuid-Celebes gepacificeerd. Op 21 februari ’47 was een zekere stabiliteit weergekeerd. De aan hem verschafte vrijheid van handelen om opstandige elementen in zuiveringsoperaties uit te schakelen, werd ten uitvoer gelegd tijdens nachtelijke omsingelingen van kampongs; bij het eerste ochtendlicht ging het DST de kampongs binnen. Personen in het bezit van wapens werden rücksichtslos gedood, huizen waarin wapens werden gevonden in brand gestoken en alle overige bewoners bijeengedreven. Alles was erop gericht door ondervragingen en inlichtingenwerk de juiste personen te identificeren… en te elimineren. Verdachte inlanders werden weliswaar volgens het standrecht gedood, maar Westerling’s eenheid doodde ten hoogste 600 mensen. In een latere nota schrijft de Procureur-Generaal bij het Hooggerechtshof van Nederlands-Indië, mr H.W.Felderhof, dat de methode van Westerling "[…] haar rechtvaardiging vindt in een noodtoestand, die kan dwingen tot toepassing van een buitenwettelijke berechting en executie." Westerling’s tactieken waren juridisch ingedekt. Ofschoon generaal Spoor goed met kapitein Westerling overweg kon, ontsloeg hij hem in november 1948 toch als gevolg van de groeiende Nederlandse kritiek op zijn optreden. Of nam Westerling gewoon ontslag? Hoe het ook zij, op 16 november droeg Westerling het commando van het KST over aan luitenant-kolonel Van Beek en in januari 1949 werd hem groot verlof verleend.
Op 16 november 1948 vond in Batoetadjar de commando-overdracht plaats van de commandant van het Korps Speciale Troepen (KST). Kapitein Raymond Westerling gaf het stokje over aan luitenant-kolonel W.C.H. van Beek. De chef-staf van de Generale Staf onder legercommandant S.H. Spoor, generaal D.C. Buurman van Vreeden, woonde de gelegenheid bij en hield een toespraak. Ook Westerling richtte zich in een kort afscheidswoord voor de laatste maal tot zijn mannen. Op 27 december 1949 vond de soevereiniteitsoverdracht van Nederland aan Indonesië plaats. Hoewel de onafhankelijkheid nu op papier was geregeld, bleef het onrustig. Niet in de laatste plaats omdat het doel van de regering – een eenheidsstaat – op veel plaatsen tot verzet van irreguliere troepen leidde. Op Midden-Java vormde oud-kapitein Westerling een privé-leger: de APRA (Angketan Perang Ratu Adil, Legioen van de Rechtvaardige Vorst). Zijn APRA telde ± 400 man en werd door Westerling geruime tijd getraind, maar de bewapening op de juiste plaats en op de juiste tijd leverde problemen op. Volgens kwade tongen kon Westerling, na zijn ontslag door generaal Spoor, met zijn APRA de totstandkoming van de eenheidsstaat Indonesië dwarsbomen. Ook kwam het goed uit Westerling de onrust onder een deel van de (Molukse) militairen van het KNIL, ontstaan na de soevereiniteitsoverdracht, te laten wegnemen. Enkele gedeserteerde DST’ers en KNIL’ers werden in de geledingen van de APRA opgenomen, maar evengoed Ambonezen en Papoea’s. De contactpersoon tussen Westerling en zijn troepen was ook een Molukker: eerste luitenant P.E.D. Titaley. Om te voorkomen dat de deelstaat Pasoendan op Midden-Java werd beëindigd, pleegden pleegden Westerling c.s. op 23 januari 1950 een coup in Bandung: veel Nederlandse militairen en kolonisten konden zich niet neerleggen bij de Indonesische onafhankelijkheid. De poging de stad in te nemen en de macht te grijpen mislukte. Westerling ontsnapte en ontkwam op 22 februari 1950 – met een vals paspoort – via Singapore naar Nederland. Tevergeefs vroeg Indonesië om zijn uitlevering. Na de mislukte staatsgreep in Bandung werden de meeste APRA-militairen opgepakt door de nog op Java achtergebleven Nederlandse troepen en veroordeelde door een Nederlandse krijgsraad. Titaley kreeg 20 maanden gevangenisstraf. Bronnen:
Acroniem met de betekenis: “Winning Hearts And Minds”. Zo ligt bij ISAF Stage-III in Afghanistan, vanaf 2006, de “nadruk op opbouw en WHAM. Maar vechten is soms onontkoombaar…” Aldus een presentatie over de stand van zaken binnen ISAF van het Ministerie van Defensie d.d. 1 december 2006. W.H.A.M.-operaties zijn zo oud als de weg naar Rome. Tijdens de Koude Oorlog waren de radio-uitzendingen van Radio Free Europe en Voice of America onderdeel van de Amerikaanse strategie, in Vietnam stond W.H.A.M. vlak naast hit-and-run en pacificeren. Van de Amerikaanse generaal b.d. James F. Hollingsworth, die diende in de Tweede Wereldoorlog, Korea en Vietnam, is de uitspraak: "Get 'em by the ass… Their hearts and minds will follow.” Zie verder: hearts & minds.
Nederlands: “wat als”-scenario. Gedacht verloop, bijvoorbeeld van een oefening of operationele inzet, waarbij wordt gespeculeerd op wat er zou kunnen gebeuren. Dergelijk speculatieve beschouwingen vinden in de regel plaats op basis van ervaringen uit het verleden – die echter geen garantie voor de toekomst zijn. Een what if-scenario kan worden bezien door het “afdraaien van een film” in het hoofd. Hierbij worden de veronderstelde gebeurtenissen – en in het bijzonder wat daarbij fout zou kunnen gaan – in chronologische volgorde doorlopen. Het what if-scenario is feitelijk een plan-B: het reserveplan in het geval dat het plan van de veronderstelde gebeurtenissen daadwerkelijk fout gaat. Voorbeelden van bekende what if-scenario’s zijn de inzet van leden van de krijgsmacht in het kader van Contingency Plan-100 (CP 100) op het moment dat een lid van het Koninklijk Huis overlijdt dan wel de mobilisatie van personeel van de krijgsmacht. Mobilisatie kan bijvoorbeeld plaatsvinden aan de hand van een alarmeringsschema/belboom voor binnenlandse bijstand (Operatieplan, Oplan 10), voor buitenlandse bijstand (Oplan 15) of anderszins. Niet te verwarren met worst case-scenario.
Vertaald uit het Engels: kruiwagen. Op afstand bestuurbaar robotvoertuigje van de Engelse firma Alvis Logistics Ltd. ten behoeve van het verkennen, detecteren en eventueel ruimen van verdachte voorwerpen en (geïmproviseerde) explosieven. Met de telescopische grijparm kan de Wheelbarrow assisteren bij het ontmantelen van explosieven. Deze Unmanned Ground Vehicle (UGV) is sinds 1977 in gebruik is bij het Explosieve Opruimings Dienst Defensie (EODD) en haar voorlopers.
De rijdende robot wordt door een operator met een handpaneel radiografisch bediend en verplaatst. De operator ziet op monitoren in het uitrukvoertuig van de EODD wat er gebeurt tijdens de inzet van de Wheelbarrow. De Wheelbarrow wordt ingezet bij bomdreigingen in Nederland, zoals ongesprongen explosieven uit de Tweede Wereldoorlog, maar ook bij verdachte pakketjes e.d. (terrorisme) en overige dreiging met explosieven. Begin jaren ’70 startte de Irish Republican Army (IRA) in Noord-Ierland een bommencampagne. De Britse krijgsmacht stuurde in mei 1970 de pas geformeerde 321 EOD Unit van het Royal Army Ordnance Corps naar Noord-Ierland om bommeldingen te onderzoeken en geïmproviseerde explosieven onschadelijk te maken. Begin 1972 ontwikkelde de Fighting Vehicles Research and Development Establishment de eerste EOD-robot, de Wheelbarrow MK1. Ontwerper van het apparaat om op veilige afstand IRA-bommen te onderzoeken en neutraliseren was Lieutenant-Colonel John Francis 'Peter' Miller (1912-2006). De Wheelbarrow zou in vele uitvoeringen vele honderden mensen het leven redden gedurende de onlusten in Noord-Ierland(“Troubles”), welke voortduurden tot in de jaren ’90 en midden-jaren ’90 van de 20ste eeuw. Specificaties:
Uitgesproken (fonetisch) als: “Wis-kee, Tan-goh, Fawks-trawt”. De volgens het NATO-spelalfabet uitgeschreven letters WTF, welke staan voor “What The Fuck”. Wordt als uitdrukking van aanstoot, ergernis of shock – pijnlijk door iets getroffen zijn; niet begrijpen wat er gebeurt – met name gebezigd als het niet gepast is om “What The Fuck” te zeggen, zoals in het formele gebruik van de radiotelefonieprocedure. Ook op internet (chatrooms), SMS en twitter als zodanig gebruikt.
Letterlijk: “wit lawaai”. White noise is onafgebroken, zeer luide en onveranderlijk geluidsoverlast, muziek of ruis, zoals die door militaire inlichtingsofficieren en ondervragers kan worden aangewend om:
White noise wordt, in overeenstemming met het humanitair oorlogsrecht, met name toegepast bij het verhoren van gevangenen of krijgsgevangenen, bijvoorbeeld in combinatie met blinddoeken, blootstelling aan koude en/of warmte, houdingen die urenlang wisselen, oncomfortabel zijn en pijn doen (“stress positions”, zoals langdurig rechtop staan met gespreide armen en benen tegen een muur, handen vastgebonden op de rug of constant in een andere houding gedwongen), knevelen, slaapdeprivatie (wakker houden) en/of voedseldeprivatie (water en brood). Een effect van white noise is dat, al na enkele uren, andere geluiden worden uitgesloten van het gehoor. White noise wordt ook verspreid door jammers om, in het radiofrequentie-spectrum, de detonators van IED’s onwerkzaam te maken.
Fenomeen dat het zicht, door het opwaaien van zand, sneeuw of gebrek aan Foreign Object Damage (FOD)-cleaning, bijna nihil wordt bij een harde of stormachtige wind. Kan zich ook voordoen bij sneeuwval, hevige sneeuwstormen (blizzards) en/of lage bewolking (mist). Als white out zich voordoet zijn het maaiveld en de derde dimensie niet meer van elkaar te onderscheiden. O mdat bij white out de gehele omgeving in wit- of grijstinten opgaat, zijn navigatie en oriëntatie lastig dan wel praktisch onmogelijk; het terugvallen op het gebruik van GPS is dan ook noodzakelijk. White out wordt, evenals brown out , getraind door bemanningen die uit transporthelikopters moeten in- en uitstijgen. Zie ook: brown out, downwash, Foreign Object Damage (FOD) en huddle.
Engelse afkorting: Wounded In Action. De term wordt gebruikt voor militairen die gewond zijn geraakt in een (militair) gevecht, maar niet zijn gedood. Houdt dus in dat de betrokken militairen voor een bepaalde periode niet meer kunnen deelnemen aan het gevecht. Volgens de maatstaf van de Algemene Verdedigingstaak zal de meerderheid van het gevechtsverlies bestaan uit gewonden, die moeten worden opgenomen in het militaire gezondheidszorgsysteem. WIA’s moeten worden onderscheiden van DNBI’s (Diseases and Non-Battle Injuries), die ziek of gewond zijn geraakt buiten het gevecht om, bijvoorbeeld als gevolg van huis-tuin-en-keukenongevallen op de compound, verwaarlozing van de Hygiëne en Preventieve Gezondheidszorg of ziekten (EPINATO). Zie verder gevechtsverlies.
Wachtmeester van de Koninklijke Marechaussee (KMar) die op één of meerdere kazernelocaties de functie van wijkagent uitoefent met de bedoeling het vaste aanspreekpunt van de betreffende Brigade KMar te zijn voor advies en hulp. De wijkagenten fungeren in eerste instantie als tussenpersoon in de relatie tussen de kazernecommandant en de Brigade KMar en ondersteunen hierin de kazernecommandant in het kader van preventie. De wijkagent van de KMar is bekend met de kazernepopulatie, weet wat er zoal speelt op de kazerneloactie en heeft goede contacten ter plaatse. Bovendien is de wijkagent te allen tijde mobiel telefonisch bereikbaar, waardoor bereikbaarheid zijn belangrijkste troef is. De taakgebieden van de wijkagent zijn:
Op de kazerne hangen posters met een foto van de betreffende wijkagent en hoe hij per GSM, telefoon, fax, e-mail en bezoekadres bereikbaar is.
Prowoord, ontstaan tijdens de Tweede Wereldoorlog, dat wordt gebruikt in het radiotelefonieverkeer. Voluit betekent WILCO “Will Comply”. In de Nederlandse vertaling betekent WILCO zoveel als “Ik heb uw bericht begrepen en zal het uitvoeren.” WILCO kan alleen worden gebruikt door de ontvanger; daarom geeft het gebruik van WILCO aan dat de ontvanger heeft begrepen dat de ontvanger in een bericht een (nieuwe) instructie heeft herkend. Behalve dat het bericht ontvangen (received) is, geeft WILCO ook aan dat de ontvanger iets met het bericht gaat doen. De prowoorden ROGER en WILCO worden nooit tegelijkertijd samen gebruikt. Zie ook: radiotelefonieprocedure en ROGER.
Sinds 5 oktober 1932 het officiële Nederlandse volkslied. Toen Nederland een koninkrijk werd, wees een prijsvraag echter het gedicht 'Wien Neêrlandsch bloed' van Hendrik Tollens aan als volkslied. Hoewel de calvinistische tekst van het Wilhelmus voor de Zuidelijke Nederlanden onacceptabel was - in de 18e eeuw inzet van strijd tussen patriotten en prinsgezinde monarchisten én verboden bij de stichting van de Bataafse Republiek - werd het door de symbolische waarde in de Tweede Wereldoorlog nog dierbaarder. Al in 1898, bij de inhuldiging van koningin Wilhelmina, werd gekozen voor het Wilhelmus als nationaalhymne om de populariteit van het vorstenhuis Oranje een impuls te geven na het impopulaire beleid van koning Willem III. Het Wilhelmus behoort tot de 16e-eeuwse geuzenliederen. De auteur, Marnix van Sint-Aldegonde, herbewerkte het lied in 1570-1572 op de melodie van een Frans soldatenlied dat door Adriaen Valerius nader was getoonzet. Het Wilhelmus werd anoniem gedrukt als propagandalied ten tijde van de tweede veldtocht van Willem van Oranje (Willem de Zwijger) tegen de hertog van Alva. Alva, de dienaar van de Spaanse koning (aan wie zowel in het eerste als in het laatste couplet trouw wordt beleden), was sinds de Beeldenstorm van 1566 de landvoogd van de Nederlanden. Op 1 april 1572 heroverde de watergeuzen het Zuidhollandse Den Briel op de Spanjaarden, waarna veel steden de kant van Willem van Oranje kozen. In 1570 was hij, in zijn streven naar religieuze tolerantie, bovendien overgegaan tot het Lutherse calvinisme, waardoor de calvinisten meer geneigd waren mee te werken aan zijn militaire onderneming tegen Alva. Na het mislukte beleg van Alkmaar, een jaar later, vertrok de hertog van Alva definitief naar Spanje. De beginletters van de vijftien (15) coupletten (strofen) vormen het acrostichon "Willem van Nassau". Daarbij verwijst Nassau naar de geboorteplaats van Willem van Oranje: het slot Nassau Dillenburg in Duitsland. Met name het eerste en zesde couplet worden bij officiële gelegenheden ten gehore gebracht:
WILLEM LODEWIJK VAN NASSAUKAZERNE Deze kazerne, gelegen aan de Strandweg in Zoutkamp (gemeente De Marne) in het Lauwersmeergebied (Marnewaard) in de provincie Groningen, is de thuisbasis van het Oefen- en Schietkamp Lauwersmeer. De kazerne is vernoemd naar Willem Lodewijk van Nassau (1560-1620), die van 1584 tot aan zijn dood stadhouder van Friesland was en later ook van de gewesten Drenthe en Groningen.
De Willem Lodewijk van Nassaukazerne is gebouwd in de jaren ‘80 en biedt accommodatie voor oefenende eenheden uit Nederland en eenheden in NAVO-verband. Op het terrein bevinden zich gebouwen voor vaste staf (inclusief te bemannen locatie voor de militair geneeskundige dienst, legeringsgebouwen, KEK-complex en onderhoudsloodsen. De kazerne ligt aan de zuidkant van de provinciale weg van Groningen naar Dokkum (N361), oefengebied en -dorp aan de noordkant. Oefengebied en –dorp zijn, noordelijk van de Willem Lodewijk van Nassaukazerne, te bereiken via een tunnel met een doorrijhoogte van 4 meter 20 onder de N361. Het oefendorp Marnehuizen telt vele tientallen oefenobjecten. Het militaire oefenterrein, dat ten oosten van de Willem Lodewijk van Nassaukazerne ligt, heeft een oppervlakte van 16 km². In de bossen, ter grootte van 500 hectare, kunnen oefenende eenheden bivakkeren en zaken beoefenen als afwachtingsgebied en verzamelgebied; op de grasvlakte van 900 hectare – het zgn. Free For All-terrein – kunnen militaire voertuigen onbeperkt rondrijden. De boscomplexen zijn
De schietbaan, evenwijdig aan de dijk met de Waddenzee aan de uiterste noordkant van het oefenterrein, kan worden benut voor het schieten met kleinkaliberwapens, mitrailleurs en het 25 mm kanon. Omdat Peace Support Operations steeds vaker in verstedelijkt gebied plaatsvinden, is in 2002 het oefendorp Marnehuizen geopend. Het 75 hectare grote Urban Trainings Centre dat € 14 miljoen heeft gekost en het grootste militaire oefendorp van Europa is, biedt de mogelijkheid voor het beoefenen van optreden in verstedelijkte gebieden (OVG). De objecten variëren van winkels, gemeentehuis, station, spoorwegovergang en riolenstelsel tot bank, benzinestation, industrieterrein en (ruïnes van) gewone huizen. De straten in Marnehuizen, officieel het 22ste dorpje van de gemeente De Marne, zijn vernoemd naar straten in Rotterdam, waar de Nederlandse krijgsmacht in de meidagen van 1940 fel weerstand bood tegen oprukkende Duitsers. Zo is het gemeentehuis gelegen aan het Hofplein.
Enkele objecten in het Urban Trainings Centre Marnehuizen Trainen in het oefendorp Oostdorp - op het Infanterie Schietkamp (ISK) Harskamp - militairen van luchtmobiele en pantserinfanterie in groepsverband de technieken van het optreden in verstedelijkte gebieden , als de skills en drills onder de knie zijn wordt in pelotons- en/of compagniesverband getraind in Marnehuizen. Jaarlijks komen 6.000 à 8.000 militairen naar het oefenterrein om te trainen in OVG.
Ook genaamd: ervarings- of gevoelstemperatuur. Het effect dat de wind heeft op de buitentemperatuur en daarmee op de temperatuur zoals die wordt ervaren. De windchillfactor gaat ervan uit dat de buitentemperatuur kouder aanvoelt in de wind dan uit de wind. Hoe kouder het is en hoe harder het waait, des te kouder voelt het aan. Dat komt door de convectie van wind: door stroming van wind langs het lichaam koelt de huid – het grootste orgaan – harder af dan wanneer er geen wind zou zijn. Afkoeling door koude wind is één van de onderkende mechanismen van de onttrekking van warmte aan het lichaam. Het zorgt voor hypothermie (onderkoeling: lichaamstemperatuur lager dan 35° Celsius) en bevriezingsverschijnselen (lokale koudeletsels, zoals frostnip en frostbite). Daarbij geldt tevens dat het aandeel van convectie – in relatie tot conductie (geleiding), evaporisatie (verdamping), radiatie (straling) en respiratie (ademhaling) – bij meer wind verhoudingsgewijs toeneemt. De berekening van de gevoelstemperatuur vindt pas plaats bij temperaturen onder 10 graden Celsius, maar ook ’s zomers kan de gevoelstemperatuur afwijken van de gemeten buitentemperatuur: als het warm is en het waait niet of nauwelijks, dan kan de gevoelstemperatuur enkele graden hoger zijn. Ter indicatie: een buitentemperatuur van 0° Celsius voelt bij een wind van 3 Beaufort al aan als -5° Celsius. Bij een gevoelstemperatuur onder -10° Celsius kunnen na enkele uren verschijnselen van onderkoeling optreden; onder de -15° Celsius kan na een uur koudeletsel opleveren; onder de -20° Celsius is na een half uur, ook bij goed afdichtende winterkleding, al kans op bevriezingsverschijnselen. Extreme koudweeromstandigheden vragen veel energie om dorst, hongerklop – plotseling optredende spierzwakte door een tekort aan glycogeen – en moeheid tegen te gaan. Onder andere in Nederland wordt de gevoelstemperatuur tegenwoordig bepaald volgens de Joint Action Group for Temperature Indices (JAG/TI)-methode uit Canada, die ook wordt gehanteerd door het KNMI. Het is de opvolger van de in alle militaire voorschriften voorkomende maar verouderde windchill-rekenmethode van Robert G. Steadman uit 1971 (‘Indices of wind chill for clothed persons’). Steadman’s windchillfactor is vervallen omdat veel betere kleding een grotere invloed op het voorkomen van warmteverlies heeft gekregen. (Te weinig, natte en/of met transpiratievocht verzadigde kleding kan het lichaam sterk laten afkoelen; te veel kleding leidt tot buitensporige transpiratie, extra vochtverlies en uiteindelijk versnelde afkoeling.) De windchillfactor is extra bedreigend wanneer wordt opgetreden met open/softtop voertuigen en helikopters (downwash). Ook moet er rekening mee worden gehouden dat natte kleding het onttrekken van warmte aan het menselijk lichaam met een factor 20 (!) versterkt. Bij een windchillfactor van -30° Celsius of lager zullen alle niet-noodzakelijke acties worden geannuleerd. De windchill-tabel volgens de JAG/TI:
Synoniem: kompasroos. Schematische weergave van de windrichtingen in graden en/of duizendsten (mils) afgezet ten opzichte van het noorden. In de meteorologie wordt onder de windrichting verstaan de richting van de wind, genoemd naar de windstreek waaruit deze waait. Bij een westenwind komt de wind uit het westen en verplaatst de luchtstroom zich van west naar oost. De wind waait in de richting die de pijl op een weerkaart aangeeft: bij een westenwind wijst de pijl naar het oosten.
De omrekeningstabel van graden en duizendsten (mils) luidt:
De zon komt op in het oosten en gaat onder in het westen. Zie ook: B.A.D.-formule, kaarthoekmeter en mil (duizendste).
De biografie ‘Een soldaat doet zijn plicht. Generaal H.G. Winkelman, zijn leven en betekenis als militair (1876-1952)’ is geschreven door Teo van Middelkoop en telt 382 pagina’s (ISBN 9028836438). In 2006 verscheen een herziene versie. Naar de generaal is de Generaal Winkelmankazerne vernoemd, tot 2007 in Nunspeet, daarna in Harskamp (gemeente Ede).
Afgekort: WLS. Het WLS is een lading die voorzien moet zijn van een A-frame of H-frame. Het A-frame is een flatrack of flatbed, het H-frame een 20-voet-container, waarin de Multilift TSH 230 -haaklift van de Scania vrachtauto 165 kN 8x8 WLS kan grijpen. Met behulp van deze vast op de vrachtwagen bevestigde hydraulische hefcilinder kan de lading achter op het voertuig worden getrokken.
De nieuwe vrachtvervoerder in het kader van het Fysieke Distributie-concept: Scania vrachtauto 165 kN 8 x 8 Wissel Laad Systeem Het verschil tussen een flatbed en een flatrack:
Daarnaast kent de Fysieke Distributie nog de CROP.
Uiteraard kunnen ook andere goederen erin worden beladen.
Foto-serie van zaken met betrekking tot container handling: het omgaan met 20-voet-containers. Zie ook: Fysieke Distributie en MOGOS.
Van de tien grootste woestijngebieden ligt tenminste de helft (tevens de grootste in oppervlakte) in potentiële conflictgebieden, t.w. Arabische woestijn (Arabisch schiereiland), Gobi, Great Indian Desert, Iraanse woestijn, Kalahari, Sahara (met 9 miljoen km² de grootste) en Turkestaanse woestijn. De meeste woestijngebieden liggen tussen de evenaar en de beide keerkringen: de Kreeftskeerkring op het noordelijk halfrond en de Steenbokskeerkring op het zuidelijk halfrond, respectievelijk op 23° 27' noorder- en zuiderbreedte. Omdat de woestijn een natuurlijke vijand van de mens is, is geografisch-klimatologische training – gericht op de beperkingen van terrein en klimaat – voor militairen noodzaak. Eenheden die het eerst in aanmerking komen voor woestijnoperaties zijn 11 Luchtmobiele Brigade, Korps Commandotroepen en Korps Mariniers.
Kenmerken van woestijnen:
In verband hiermee is en strikte discipline nodig, vergelijkbaar met die van de jungle.
Houd rekening met:
Zie ook: shemagh.
Voluit: Woordenboeken Peace Support Operations.
Deze woordenboeken zijn van de hand van kolonel b.d. Leo J.J. Dorrestijn. Dorrestijn, geboren in Amsterdam in 1943, heeft een rijke landmachtcarrière gehad als artillerieofficier. Na te zijn opgeleid aan de Koninklijke Militaire Academie vervulde hij verschillende functies binnen het 1ste Legerkorps (1 LK), het opleidingscentrum voor de artillerie en de Haagse staven. Bovendien was hij nauw betrokken bij de modernisering van de veldartillerie. Van 1990 tot ’92 was Dorrestijn de laatste commandant van 129 Afdeling Veldartillerie Lance (AFDVA Lance). Deze in Havelte gestationeerd nucleaire eenheid had de beschikking over de zelfgeleide Lance-raket met een dracht van ruim 100 km. De Lance, in 1974 aangeschaft en in ’78 nucleair gesteld, was binnen 1 LK bedoeld voor het voeren van de zgn. voorwaartse verdediging. De kernladingen van de Lance waren Amerikaans bezit. 129 AFDVA Lance telde zes lanceerinrichtingen. In 1999 verliet Dorrestijn de actieve dienst en legde hij zich toe op het schrijven van de al aangehaalde militaire woordenboeken. Zijn meest bekende zijn het ‘Meertalig Militair Woordenboek’ (1999) voor de Faculteit Militaire Bedrijfskunde van de KMA met vertalingen naar het Frans, Engels en Duits. Daarnaast schreef hij de ‘Woordenboeken Peace Support Operations’, Nederlands-Engels en Engels-Nederlands. Deze laatste woordenboeken kunnen worden gedownload op deze website. In 2005 is de kolonel b.d. Dorrestijn begonnen aan het schrijven van zijn militaire mémoires onder de titel ‘Vuur geëindigd! Artillerieofficier tijdens de Koude Oorlog’, een kritische autobiografie over de veldartillerie die medio 2006 zal verschijnen. Voor het bestellen van een exemplaar kunt u een e-mail sturen naar de heer Dorrestijn.
Letterlijk: waarmee in het slechtste geval rekening dient te worden gehouden bij aanname/planning van gebeurtenissen. Ook wel genoemd: "worst kaas scenario" (uitgesproken op z’n Nederlands). Zoals het Engelstalige gezegde luidt: “Assumption is the mother of all fuck-ups” (“Aanname is de moeder van alle fouten”). Aanname wordt algemeen gezien als slecht, planning als goed. In planning en eventualiteitenplanning (contingencyplanning) rekening houden met ‘het slechtste geval’ is zeker in het kader van opleiding & training een must. Met name bij het optreden in Peace Support Operations – die normaliter verschillen van gevechtsoperaties – moeten krijgsmachten rekening houden met ‘het slechtste geval’ en zich niet laten leiden door wishful thinking: voor waar houden wat je wenst omdat je het wenst in plaats van af te gaan op de zich daadwerkelijk aandienende feiten. Wishful thinking gaat in de regel gepaard met een actieve onwil om kennis te nemen van de beredeneerde ideeën van (vermeende) tegenstanders of andersdenkenden. Niet te verwarren met what if-scenario.
Afkorting: W.U.P. Betekent: Waarnemingsuitputting. In navolging van G.U.P. en het daarvan afgeleide “guppen”, is zowel bij de militairen van de Koninklijke Landmacht in het voormalig Joegoslavië ( United Nations Protection Force, maart 1992 t/m december 1995, UNPROFOR, onder andere Dutchbat-I, -II, -III en -IV) als bij de militairen van het Korps Mariniers in Cambodja (United Nations Transitional Authority in Cambodia, juli 1992 t/m november 1993, Cambo-I, -II en –III) het fenomeen W.U.P. geconstateerd. Waarnemingsuitputting heeft te maken met een omgeving waar relatief weinig primair oorlogsgeweld plaatsvindt, maar waar door het intense en langdurige waarnemen – onder meer vanaf observatieposten – na verloop van tijd psychische uitputtingsverschijnselen kunnen optreden . Als gevolg van de emotionele vermoeidheid doet de militair vervolgens vreemde dingen of vertoont vreemd gedrag. Uiteindelijk raakt het functioneren van de militair bij zowel “guppen” als “wuppen” uit balans, met alle mogelijke gevolgen van dien. Onder deze omstandigheden komt het voor dat de militair zich onttrekt aan de oorlogsvoering: ongeoorloofde afwezigheid (OA) of desertie. Niet te verwarren met guppen. Zie ook: desertie en ongeoorloofde afwezigheid. (Bron: artikel 'Een kwart schiet, de rest duikt weg. Psychische ontreddering is grootste vijand' door Piet Vroon in de Volkskrant d.d. 16 februari 1991) Laatste update:17.03.2013 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
